Некоторые правовые вопросы развития социального партнерства в Узбекистане

Жамият

ва

инновациялар

–

Общество

и

инновации

–

Society and innovations

Journal home page:

https://inscience.uz/index.php/socinov/index

Some legal issues of social partnership development in
Uzbekistan

Bekzod NARIMANOV

1

Tashkent state law university

ARTICLE INFO

ABSTRACT

Article history:

Received December 2021
Received in revised form
15 December 2022
Accepted 20 January 2022
Available online
15 Fabray 2022

Today, in developed countries, social partnership is a

partnership

of

government

agencies

with

non-profit

organizations and other institutions of civil society. Who are
engaged in the development and implementation of programs
for the socio-economic development of the country, including
network, territorial programs. As well as regulatory legal acts
and other decisions concerning the rights and legitimate
interests of citizens. It was analyzed that an urgent solution to
the problems of issuing a state social order is possible and
necessary for public administration bodies. Namely, directly
from the account of extra-budgetary funds to non-governmental
non-profit organizations for solving various social issues. First
of all, proposals were formulated, such as reducing poverty,
creating new jobs, improving the practice of financing profitable
projects through targeted social order.

2181-

1415/©

2022 in Science LLC.

DOI:

https://doi.org/10.47689/2181-1415-vol3-iss1/S-pp

221-228

This is an open access article under the Attribution 4.0 International
(CC BY 4.0) license (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.ru)

Keywords:

citizens,
legal entities,
non-governmental non-
profit organizations,
organizational and legal
form,
public association,
foundations,
institutions,
cooperatives,
self-regulating
organizations.

Ўзбекистонда ижтимоий шерикликни ривожлантиришнинг
айрим ҳуқуқий масалалари

АННОТАЦИЯ

Калит сўзлар:

фуқаролар,

юридик шахслар,

нодавлат нотижорат
ташкилотлар,

ташкилий

-

ҳуқуқий шакл,

жамоат бирлашмаси,
фондлар,

муассасалар,

Ижтимоий шериклик давлат органларининг нодавлат

нотижорат ташкилотлари ва фуқаролик жамиятининг
бошқа институтлари билан мамлакатни ижтимоий

-

иқтисодий ривожлантириш дастурларини, шу жумладан,
тармоқ, ҳудудий дастурларни, шунингдек норматив

-

ҳуқуқий ҳужжатларни ҳамда фуқароларнинг ҳуқуқлари ва
қонуний манфаатларига дахлдор бўлган бошқа қарорларни

1

PhD in law, head department of Constitutional law, Tashkent state law university. Tashkent, Uzbekistan.

E-mail: tiu-bek@inbox.ru.

Жамият

ва

инновациялар

–

Общество

и

инновации

–

Society and innovations

Special Issue

–

01 (2022) / ISSN 2181-1415

222

кооперативлар,

ўзини ўзи бошқариш
ташкилотлари.

ишлаб чиқиш ҳамда амалга ошириш борасидаги ҳамкор

-

лиги эканлиги аниқланди. Давлат бошқаруви органлари
томонидан ижтимоий масалаларни ҳал қилиш учун
бюджетдан ташқари

маблағлар ҳисобидан бевосита давлат

ижтимоий буюртмасини нодавлат нотижорат ташкилот

-

ларига бериш бўйича муаммолар ечимини кутаётганлиги
таҳлил этилди. Камбағалликни қисқартириш, янги иш
ўринларини ташкил этиш каби ижтимоий фойдали
лойиҳаларни манзилли ижтимоий буюртма бериш орқали
молиялаштириш амалиётини такомиллаштириш каби
таклифлар шакллантирилди.

Некоторые правовые вопросы развития социального
партнерства в Узбекистане

АННОТАЦИЯ

Ключевые слова:

граждане,

юридические лица,
негосударственные
некоммерческие
организации,
организационно

-

правовая

форма,

общественное
объединение,

фонды, учреждения,
кооперативы,
саморегулируемые
организации.

На сегодняшний день, в развитых странах все актуальнее,

социальное партнерство –

это партнерство государственных

органов с некоммерческими организациями и другими
институтами гражданского общества. Которые занимаются
разработкой

и

реализацией

программ

социально

-

экономического развития страны, в том числе сетевых,
территориальных программ. А также, нормативных правовых
актов, и других решений, касающихся прав и законных
интересов граждан. Было проанализировано, что для органов
государственного управления возможно, необходимо, срочное
решение проблем выдачи государственного социального
заказа. А именно, непосредственно со счета внебюджетных
средств

неправительственным

некоммерческим

организациям для решения различных социальных вопросов.
Прежде всего, были сформулированы предложения, такие как,
сокращение бедности,

создание новых рабочих мест,

совершенствование практики финансирования прибыльных
проектов за счет адресного социального заказа.

Халқаро тажрибада, умуман, фуқаролик жамиятини шакллантириш ва унинг

институтлари фаолиятини самарадорлигини таъминлашда асосий устувор
йўналишлардан бири сифатида ННТлари ва давлат органлари ўртасидаги
ижтимоий шерикликни амалга ошириш белгиланган.

Мамлакатимизда жамият ҳаётининг демократик асослари мустаҳкамлана

боргани сари жамоат бирлашмаларининг муҳим тури ҳисобланган сиёсий
партияларнинг давлат ва жамият ҳаётида тутган ўрни ҳам тобора ошиб бормоқда.
Давлатимиз раҳбари Ш.М.

Мирзиёев таъкидлаганларидек, “...олиб борилаётган

ислоҳотларимизнинг муваффақияти, авваламбор, сиёсий партияларнинг етуклик
даражасига, уларнинг жонажон Ватанимиз олдидаги масъулиятни ўз зиммасига
олишга қай даражада тайёр эканига бевосита боғлиқдир”

[1].

Президентимизнинг

2021

-

йил

6

-

ноябрда

Ўзбекистон

Республикаси

Президентининг ўз лавозимига киришишига бағишланган тантанали маросимда

жамиятимизнинг барча соҳаларини ислоҳ этиш, жумладан

,

эркин фуқаролик

жамиятини ривожлантириш устувор вазифалар сифатида белгиланди.

Жамият

ва

инновациялар

–

Общество

и

инновации

–

Society and innovations

Special Issue

–

01 (2022) / ISSN 2181-1415

223

Дарҳақиқат, фуқаролик жамиятини ривожлантириш жамиятимиз аъзолари

-

нинг фаоллигини таъминлашда нодавлат нотижорат ташкилотлари ва фуқаролик
жамиятининг бошқа институтлари муҳим ўрин тутади.

Президентимиз Ш.Мирзиёев таъбири билан айтганда, “Ислоҳотларнинг

амалий натижадорлигини оширишда, жойларда янги ташаббусларни илгари
суришда аҳолимизнинг янада фаолроқ, янада ташаббускор бўлишига эришмоғи

-

миз лозим”

[2].

Хусусан, жамоат бирлашмалари ижтимоий шериклик асосида қуйидаги

муҳим масалаларни ҳал этиши мумкин:

–

фуқароларнинг ўз ҳуқуқлари, эркинликларини ҳамда сиёсат, иқтисодиёт

ва ижтимоий ривожланиш, фан, маданият, экология ва ҳаётнинг бошқа соҳа

-

ларидаги қонуний манфаатларни биргаликда рўёбга чиқариш, давлат бошқа

-

рувида қатнашиш, конституциявий ҳуқуқ ва эркинликларни ривожлантириш учун
давлат ва жамият ишларида уларнинг манфаатларини ҳимоя қилиш учун шароит
яратади;

–

замонавий фуқаролик жамиятининг шаклланишида, демократия қарор

топишида, фуқароларнинг ҳуқуқ ва эркинликлари ҳимоя қилинишида муҳим
яратувчанлик ролини ўйнайди, хусусан, аҳолининг кенг қатламларини ижтимоий
ва ҳуқуқий ҳимоя қилишга, уларга ҳуқуқий билим бериш, маданий

-

маърифий

ишларни олиб боришга, ижтимоий муносабатларни демократлаштиришга
кўмаклашади ҳамда бошқа фуқаролик жамияти институтлари билан уйғун

-

лашувда эркин фуқаролик жамиятини барпо этишнинг гарови ҳисобланади;

–

ҳуқуқий давлат шаклланиши учун замин ҳозирлаб, бу жараённи қуйидан –

омма ичидан туриб кучайтиради, ижтимоий муносабатларга ўзини ўзи бошқа

-

ришнинг янгича элементларини олиб киради, ҳуқуқий қадриятлар устуворлигини
қарор топтиради, фуқароларда жамият манфаатларини ҳимоя қилиш борасида
халқ ҳокимиятчилиги принципини амалга оширишга ёрдам беради;

–

аҳолининг сиёсий ва ҳуқуқий онгини юксалтиришда, фуқаролар ташаб

-

буслари ва ижтимоий фаолликларини рағбатлантиришда беқиёс аҳамият касб
этади, уларни ҳуқуқий муҳофаза қилиш, уларга бепул юридик

маслаҳатлар бериш,

ҳуқуқий маорифни ривожлантириш, қўллаб

-

қувватлашга муҳтож шахсларни

(ногиронлар, болаларни) ҳимоя қилиш, уларга аниқ моддий ва маънавий ёрдам
кўрсатишни амалга оширади;

–

иқтисодиётни ривожлантириш ва аҳолини ижтимоий муҳофаза қилиш

билан боғлиқ умуммиллий ва минтақавий вазифаларни ҳал этишга ўзига хос ҳисса
қўшади, хусусан, мамлакатдаги ва ҳудудлардаги ижтимоий ва иқтисодий вазиятни
барқарорлаштириш ва ривожлантириш бўйича ваколатли давлат органлари ҳамда
фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш

органлари билан узвий ҳамкорликни амалга

оширади.

Бугунги кунда аксарият ривожланган давлатларда, хусусан, Бразилия,

Германия, АҚШда нодавлат нотижорат ташкилотларини қўллаб

-

қувватлаш мазкур

ташкилотларни “ижтимоий фойдали” деб эътироф этиш орқали амалга оширил

-

моқда

[3].

А.

Саидов таъкидлашича, ижтимоий шериклик –

давлат органлари ва

ННТ ўртасида фуқароларнинг кенг кўламли ижтимоий муаммоларини ҳал
қилишга, айниқса, ёшларнинг ташаббуслари ва замонавий ғояларини ҳақиқатда
илгари суришга қаратилган ҳамкорликнинг самарали механизмига айлана олгани
йўқ

[4].

Жамият

ва

инновациялар

–

Общество

и

инновации

–

Society and innovations

Special Issue

–

01 (2022) / ISSN 2181-1415

224

Ўзбекистон Республикасининг “Ижтимоий шериклик тўғрисида”ги ЎРҚ

-376-

сон Қонуни ижтимоий шерикликнинг ҳуқуқий механизмларини белгилаб бериш
мақсадида қабул қилинган махсус ҳужжат саналади.

Ш.

Якубов тўғри таъкилаганидек, мазкур қонун фақатгина Олий Мажлис

ҳузуридаги Нодавлат нотижорат ташкилотлари ва фуқаролик жамияти институт

-

ларини қўллаб

-

қувватлаш жамоат фонди билан нодавлат ташкилотлари

ўртасидаги муносабатлари тартибга соладиган, тор мақсадлар учун фойдалани

-

ладиган қонунга айланиб қолди

[5].

Мазкур фикрларга қўшилган ҳолда М.Каримова тадқиқот иши давомида

Тошкент шаҳри ва вилоятида Ижтимоий шериклик бўйича Жамоатчилик комис

-

сиясининг фаолиятини ўрганиб, белгиланган вазифалар умуман бажарил

-

маганлиги ва умуман мазкур тузилма расмий характерга эга бўлган амалда деярли
ишламаётганлиги таъкидланади

[6].

“Ижтимоий шериклик тўғрисида”ги Қонунининг 21

-

моддасига Ўзбекистон

Республикасининг 2017

-

йил 14

-

сентябрдаги ЎРҚ–

446-

сонли Қонунига асосан

киритилган қўшимчага, асосан, давлат бошқаруви органлари томонидан
ижтимоий масалаларни ҳал қилиш учун бюджетдан ташқари маблағлар ҳисобидан
бевосита давлат ижтимоий буюртмасини нодавлат нотижорат ташкилотларига
бериш мумкин.

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2018

-

йил 23

-

февралдаги

135-

сон Қарори билан Социал ва ижтимоий аҳамиятга молик лойиҳаларни амалга

ошириш учун давлат бошқаруви органлари томонидан давлат ижтимоий
буюртмасини бериш тартиби тўғрисидаги Низом тасдиқланди.

Ушбу қонунчиликдаги

ўзгартиришларга кўра, давлат бошқаруви органлари

ўз вазифа ва функциялари доирасидаги ижтимоий масалаларни самарали ва
тежамкор усулда нодавлат нотижорат ташкилотларига бюджетдан ташқари
маблағлар ҳисобидан бевосита давлат ижтимоий буюртмасини бериши орқали ҳал
қилиш имкониятига эга бўлишди.

Бироқ амалиётда давлат бошқаруви органлари томонидан ўз вазифа ва

функциялари доирасидаги ижтимоий масалаларни самарали ва тежамкор усулда
нодавлат нотижорат ташкилотларига бюджетдан ташқари маблағлар ҳисобидан
бевосита давлат ижтимоий бюртмасини бериш тажрибасидан деярли фойдалан

-

маяпти.

Бунинг сабабларидан бири, давлат бошқаруви органлари томонидан ушбу

институтни имкониятлари ва афзалликларини тўлиқ билмасликлар ҳисобланади.

Шу боис давлат бошқаруви органлари масъул ходимлари учун ушбу

институтнинг имкониятлари ва афзалликлари бўйича доимий равишда адлия
вазирлиги ва жамоатчик палатаси томонидан семинар

-

тренингларни ташкил

қилиш таклиф қилинади.

Мазкур соҳада кўплаб илмий тадқиқот ишлар муаллифи Ш.

Якубов ижти

-

моий шерикликнинг ҳуқуқий механизмини такомиллаштириш учун ижтимоий
шериклик субъектлари доирасига хусусий тадбиркорлик субъект

-

ларини кири

-

тиш, давлат бошқарув органларининг ижтимоий шериклик бўйича коллегиал
органлар ишига аралашувини кескин камайтириш, “учинчи сектор”ни молия

-

лаштиришни номарказлаштириш каби таклифларни илгари суради

[7].

Жамият

ва

инновациялар

–

Общество

и

инновации

–

Society and innovations

Special Issue

–

01 (2022) / ISSN 2181-1415

225

Ўзбекистон Республикаси “Нодавлат нотижорат ташкилотлари тўғрисида”ги

Қонуннинг 4

-

моддасига кўра, давлат органлари ҳамда улар мансабдор шахслари

-

нинг нодавлат нотижорат ташкилоти фаолиятига аралашишига, худди шунингдек,
нодавлат нотижорат ташкилотининг давлат органлари ҳамда улар мансабдор
шахсларининг фаолиятига аралашишига йўл қўйилмайди.

Мазкур қоидалар “Нодавлат нотижорат ташкилотлари фаолиятининг

кафолатлари тўғрисидаги Қонуннинг 5

-

моддасида ҳам ўз аксини топган.

Бироқ қонун ҳужжатларида нодавлат нотижорат ташкилотларининг

қонуний фаолиятига тўсқинлик қилганлик ёки аралашганлик учун жавобгарлик
назарда тутилмаган.

Шунга кўра, нодавлат нотижорат ташкилотларининг қонуний фаолиятига

тўсқинлик қилганлик ёки аралашганлик учун маъмурий жавобгарликни белгилаш
ҳамда ушбу жараёнда нодавлат нотижорат ташкилотлари миллий ассоциация

-

сининг ваколатли органлар, шу жумладан,

судларга мурожаат қилиш бўйича ва

бошқа процессуал иштирокининг ҳуқуқий асосларини мустаҳкамлаш таклиф
қилинади.

D.

Moor фикрига кўра,

нодавлат нотижорат ташкилотини ижтимоий

фойдали деб топиш қуйидаги 6 та ташкилий

-

ҳуқуқий асосдан иборат бўлади:

ижтимоий фойдали деб эътироф этишнинг норматив

-

ҳуқуқий базанинг шакл

-

ланганлиги; ижтимоий фойдали деб эътироф этиш тартиби; мазкур соҳада қарор
қабул қилувчи органлар; рўйхатга олиш ёки сертификатлаштириш тартиби;
ижтимоий фойдали ташкилотга нисбатан давлат томонидан кафолатланган
имтиёзлар; ижтимоий фойдали ташкилотларнинг ҳисобдорлиги тартиби

[8].

Ижтимоий фойдали деб эътироф этиш ва солиқ имтиёзларини тақдим этиш

масалалари Германия ва Нидерландия каби давлатларда Солиқ кодексида мустаҳ

-

камланган бўлиб, мазкур модел ижтимоий фойдали деб эътироф этиш солиққа
тортишнинг предмети ҳисобланиши билан маъмурий ҳуқуқни қўллашда устунлик
беради. Ушбу моделнинг камчилиги сифатида солиқ қонунчилигида ижтимоий
фойдали деб эътироф этилган нодавлат нотижорат ташкилотини ҳуқуқий
тартибга солишининг имкони йўқлигини келтириш мумкин

[9].

Бошқа моделга кўра, нодавлат нотижорат ташкилотини ижтимоий фойдали

деб эътироф этиш Босния, Болгария, Руминия каби давлатларда муайян доиравий
қонунлар билан тартибга солинади. Мазкур моделнинг

камчилиги сифатида

жамоат бирлашмалари, фондлар ва шу каби нодавлат нотижорат ташкилотининг
ҳар бир ташкилий

-

ҳуқуқий шакли учун алоҳида қонун ҳужжатларида ижтимоий

фойдали деб эътироф этиш тартиби келтирилади

[10].

Шу сабабли айрим давлатларда ижтимоий фойдали деб эътироф этиш

бўйича ягона ҳуқуқий механизмни таъминлаш мақсадида Венгрияда 1997

-

йил

ижтимоий фойдали деб эътироф этиш қонунчилик нормалари, Литвада

2002-

йилда Хайрия ва ҳомийлик фаолияти тўғрисидаги қонун, Польшада

ижтимоий фойдали фаолият ва кўнгиллилик тўғрисидаги қонунлар қабул
қилинди

[11].

Фикримизча, нодавлат нотижорат ташкилотларига ижтимоий фойдали

мақомини бериш бўйича тажриба шуни кўрсатадики, ижтимоий хизматлар учун
қўшимча бозорга чиқиш имкониятига эга бўлади. Шуни ҳам айтиш керакки,
нодавлат нотижорат ташкилоти томонидан кўрсатиладиган ижтимоий хизматлар

Жамият

ва

инновациялар

–

Общество

и

инновации

–

Society and innovations

Special Issue

–

01 (2022) / ISSN 2181-1415

226

давлат муассасалари томонидан кўрсатилганларга қараганда арзон ва уларга
бюджетдан ташқари маблағлар, грантлар жалб қилиш ва ҳамкорликни йўлга
қўйиш осон ҳисобланади.

“Нодавлат нотижорат ташкилотларини давлат томонидан қўллаб

-

қувват

-

лаш, уларнинг фаолияти эркинлиги, ҳуқуқлари ва қонуний манфаатлари ҳимоя
қилинишини таъминлашга оид қўшимча чора

-

тадбирлар тўғрисида”ги қарори бу

жабҳада амалга оширилаётган ишлар кўламини янада кенгайтириш, фуқаролик
жамияти институтларининг мақоми ва мавқеини юксалтиришда яна бир муҳим
қадам бўлди.

Қарорда нодавлат нотижорат ташкилотлари фаолиятини ташкил қилиш

учун рухсат берувчи тартибларни соддалаштириш, ННТлар билан боғлиқ
маъмурий тартиб

-

таомилларни рақамлаштириш орқали такомиллаштиришга

алоҳида урғу берилмоқда. Бу борадаги янгиликлардан бири –

нодавлат нотижорат

ташкилотларини қайта рўйхатдан ҳамда унинг рамзини давлат рўйхатидан
ўтказиш муддати 15 кунга қисқаришга оид норма белгилангани бўлди. Мазкур
нормани ҳаётга татбиқ этиш муҳим аҳамият касб этади.

Бундан ташқари, ногиронлиги бўлган шахслар, фахрийлар, нуронийлар,

хотин

-

қизлар, болалар жамоат бирлашмалари рамзларини давлат рўйхатидан

(қайта рўйхатдан) ўтказиш учун давлат божи ундирилмаслигининг белгиланиши
мамлакатимизда ҳар бир шахснинг ўз қобилиятини тўла рўёбга чиқариш бўйича
ишларни янада жадаллаштиради.

Сир эмас, нодавлат нотижорат ташкилотларининг ҳудудийлик тамойили

уларнинг эркин фаолият олиб бориш ҳуқуқини чеклар эди. Масалан, қишлоқ, овул
ёки туман ҳудудида фаолият олиб бориши лозим бўлган нодавлат нотижорат
ташкилоти бошқа қишлоқ, овул ёхуд туман ҳудудида фаолият кўрсатишидан
олдин қайта рўйхатдан ўтиши лозим бўлар эди. Шу боис, қарор билан мазкур
ташкилотлар ҳудудийлик тамойилига кўра республика

ва ҳудудий нодавлат

нотижорат ташкилотларига ажратилди.

Нодавлат нотижорат ташкилотларга чет эллик шахслардан пул маблағлари

ва мол

-

мулк олинишини келишиш тартиби кейинги пайтда

экспертлар томонидан

танқидга учраётган бу йўналишдаги ишларни ҳам замон талабидан келиб чиқиб

ташкил этишга туртки бўлди. Эндиликда ННТлар томонидан рўйхатдан ўтказувчи
органни хабардор қилган

ҳолда хорижий манбалардан олинадиган пул маблағлари

ва мол

-

мулкнинг бир календарь йилидаги жами суммаси базавий ҳисоблаш

миқдорининг йигирма бараваридан юз бараваригача оширилиши белгиланмоқда.

Бу жамоат ташкилотлари иш фаолиятида ортиқча оворагарчиликнинг олдини
олиш, эркин фаолият юритиш имкониятини кенгайтириш ҳамда фуқаролик
жамияти институтларининг салоҳиятини оширишга хизмат қилади.

Бугунги кунда

ижтимоий аҳамиятга молик лойиҳаларни амалга ошириш

учун давлат бошқаруви органлари томонидан давлат ижтимоий буюртмасини
бериш тартиби белгиланган бўлса

-

да, амалиётда бу тажрибадан деярли

фойдаланмаяпти. Шу боис, Ўзбекистон нодавлат нотижорат ташкилотларини
қўллаб

-

қувватлаш жамоат фондига маҳаллий ННТларни ривожлантиришга

қаратилган дастур ва лойиҳаларни молиялаштириш учун давлат субсидиясини
ажратиб бориш вазифаси белгиланмоқда.

Бу янгилик

камбағалликни қисқар

-

тириш, янги иш ўринларини ташкил этиш каби ижтимоий

фойдали лойиҳаларни

манзилли ижтимоий буюртма бериш орқали молиялаштириш амалиётини
такомиллаштириш имконини беради.

Жамият

ва

инновациялар

–

Общество

и

инновации

–

Society and innovations

Special Issue

–

01 (2022) / ISSN 2181-1415

227

Ижтимоий шерикликни давлат сиёсати даражасида ривожлантиришда

муайян давлат органи услубий кўмак бериб туриши, бу борада фуқаролик жамияти
институтларини мувофиқлаштириб бориши муҳим ҳисобланади. Бу борада
бугунги кунда дунёда ташкил этилган жамоатчилик палаталалари салоҳиятидан
самарали фойдаланиш мақсадга мувофиқ.

Бугунги кунда 80 дан ортиқ мамлакатларда

жамоат палаталари ва уларнинг

аналоглари ташкил этилган. Улар айрим давлатларда конституциявий маслаҳат
органи бўлса, айримларида маслаҳат органлари мақомига эга. Ушбу тузилмалар
кенгашлар шаклида ёки турли комиссиялар, гуруҳлар, маслаҳат мажлислари ва
бошқалар шаклида тузилганлигини кўришимиз мумкин

[12].

Фикримизча, мазкур тузилмага нодавлат нотижорат ташкилотига ижтимоий

фойдали мақомни бериш орқали давлат бюджетидан ажратилган маблағларни
субсидия, грант ва ижтимоий буюртма шаклида беришда адолатлилик, шаффоф

-

лик ва натижадорликка асосий эътибор берилади.

Шу билан бирга, Жамоатчилик палатаси томонидан фуқаролик жамияти

институтларининг самарадорлик ва натижадорликнинг асосий кўрсаткичлари
мезонлари сифатида ижтимоий фойдали лойиҳалар сони, соҳага оид қонунчи

-

ликни такомиллаштириш бўйича берилган таклифлар ва улар асосида иш жараёни
ва қонун ҳужжатларига киритилган тегишли ўзгартиришлар, жамоатчилик
назорати соҳасида фаоллик даражаси кабиларни келтириш мумкин.

Мазкур

мезонлар ва нодавлат нотижорат ташкилотларининг рейтинги электрон платфор

-

мада очиқлик ва шаффофлик принциплари асосида барча солиқ тўловчилар
эътиборига онлайн режимда ҳавола этиб бориш мақсадга мувофиқ.

Бутун инсоният дуч келган коронавирус пандемияси шароитида яна бир бор

ижтимоий шериклик мазмун

-

моҳияти билан давлат ва жамият тараққиёти учун

энг зарур ижтимоий, сиёсий ва ҳуқуқий институт эканлигини исботлаб бўлди. Энг
қудратли давлатлар

мисолида жамият ва кенг жамоатчилик иштирокисиз

пандемия каби муаммоларга қарши курашга давлатнинг бир ўзи ожиз қолаётган

-

лигини кўрдик.

Фикримизча, Ўзбекистонда нодавлат нотижорат ташкилотлари давлат

томонидан қўллаб

-

қувватлаш ва ижтимоий шерикликнинг ҳуқуқий механизм

-

ларини такомиллаштириш орқали қуйидаги мақсадларга эришиш мумкин:

–

камбағалликни қисқартириш, янги иш ўринларини яратиш, инсон

ҳуқуқларини таъминлаш каби ижтимоий фойдали лойиҳаларни амалга ошириш;

–

“халқ дипломатияси” институтини ривожлантириш орқали мамлакати

-

мизнинг нуфузли халқаро рейтингларда эгаллаган ўрнини яхшилаш;

–

ННТ томонидан “жамоатчилик эшитуви”, “жамоатчилик экспертизаси”,

“жамоатчилик мониторинги” каби таъсирчан ва самарали назорат шакллардан
фойдаланган ҳолда кучли жамоатчилик назорати механизмини такомил

-

лаштириш;

–

ННТлари норматив

-

ҳуқуқий ҳужжат лойиҳаларини ишлаб чиқилиши ва

муҳокама қилишда фаол иштироки орқали “Жамият –

ислоҳотлар ташаббускори”

тамойилини рўёбга чиқариш.

Жамият

ва

инновациялар

–

Общество

и

инновации

–

Society and innovations

Special Issue

–

01 (2022) / ISSN 2181-1415

228

ФОЙДАЛАНИЛГАН АДАБИЁТЛАР РЎЙХАТИ:

1.

Мирзиёев

Ш.М. Парламентимиз ҳақиқий демократия мактабига айланиши,

ислоҳотларнинг ташаббускори ва асосий ижрочиси бўлиши керак. Олий Мажлис
палаталари, сиёсий партиялар ҳамда Ўзбекистон Экологик ҳаракати вакиллари
билан видеоселектор йиғилишидаги маъруза // “Халқ сўзи”, 2017 йил 13 июль.

2.

Ўзбекистон Республикаси Президентининг Олий Мажлисга Мурожаати.

“Халқ сўзи”. 2020 йил 21 январь.

3.

Королева

Л.П. Проблемы и предложения по квалификации статуса

социально

ориентированной

некоммерческой

организации

в

качестве

налогоплательщика //Налоги и финансовое право. –

2011.

–

№. 6. –

С. 192–

196.

4.

Ш.

Якубов. Давлат ва фуқаролик жамияти институтлари ҳамкорлигининг

ҳуқуқий механизмлари / Монография. –

Т.: «LESSON PRESS» нашриёти, 2018 –

Б.

123.

5.

Саидов А.Х. Фуқаролик жамияти институтлари юксалиш босқичида.

08.05.2020. // ЎзА расмий веб

-

сайти: http://uza.uz/oz/society/fu

-arolik-zhamiyati-

institutlari-yuksalish-bos-ichida-08-05-2018.

6.

Каримова М.Ижтимоий шериклик масалаларига жиддий ёндашув зарур //

“Жамият” ижтимоий

-

сиёсий газетаси. –2016. № 87.

7.

Ш. Якубов. Давлат ва фуқаролик жамияти институтлари ҳамкорлигининг

ҳуқуқий

механизмлари / Монография. –

Т.: «LESSON PRESS» нашриёти, 2018 –

Б.

125

–

129.

8.

Избранные положения из мировой практики о порядке предоставления

организациям

статуса

благотворительных,

общественной

пользы

и

освобожденных от налогообложения. Сборник материалов. // Международный
центр Некоммерческого права. Алмата 2008. –

С.

10.

9.

Сигидаева

А.В., Коропец

А.А., Павлова

В.С. Анализ зарубежного опыта

налогообложения

некоммерческих

организаций

//

Проблемы

развития

предприятий: теория и практика. –

2019.

–

№. 1

-3.

–

С. 126–

130.

10.

Михеева

Е.М., Пешкова

Н.Н. Статус благотворительной организации в

структуре региона. –

2012.

11.

Гончаренко

Л.И. и др. Налогообложение некоммерческих организаций. –

2017.

12.

Ш.А.

Сайдуллаев. Жамият –

ислоҳотлар ташаббускори. // 2020 йил

15 июль. “Халқ сўзи”

14-

сон.