Yoshlarni ma’naviy tahdidlardan himoyalashda oila muhitining o‘rni

CC BY f
131-134
0
0
Поделиться
Мудинова, Д. (2023). Yoshlarni ma’naviy tahdidlardan himoyalashda oila muhitining o‘rni. Узбекистан – стратегия 2030 с точки зрения молодых ученых: экономика, политика и право, 1(1), 131–134. извлечено от https://inlibrary.uz/index.php/strategy-2030-young-scientists/article/view/28701
Дилфузахон Мудинова, Национальный университет Узбекистана имени Мирзо Улугбека
1 курс магистратуры факультета социальных наук
Crossref
Сrossref
Scopus
Scopus

Аннотация

Mazkur maqolada yoshlarni ma’naviy tahdidlardan himoyalashda oilaning ahamiyati va o’rni haqida batafsil yoritilgan. Farzand tarbiyasida qo’llash zarur bo’lgan usul va tarbiya vositalaridan foydalanish yuzasidan taklif, tavsiya va xulosalar berilgan.

Похожие статьи


background image

178

YOSHLARNI MA’NAVIY TAHDIDLARDAN HIMOYALASHDA OILA

MUHITINING O‘RNI

Mo‘ydinova Dilfuzaxon Murodovna O‘zMU

Ijtimoiy fanlar fakulteti 1-kurs magistri E.mail:

jamshid_yusubov@mail.ru

Annotatsiya.

Mazkur maqolada yoshlarni ma’naviy tahdidlardan

himoyalashda oilaning ahamiyati va o’rni haqida batafsil yoritilgan. Farzand

tarbiyasida qo’llash zarur bo’lgan usul va tarbiya vositalaridan foydalanish

yuzasidan taklif, tavsiya va xulosalar berilgan.

Kalit so’zlar:

oila, ma’naviy tahdid,ta’lim, tarbiya, muammo, axloq,

yoshlar, millat.

Har qanday millat o’z tarixi davomida o’zining ajdodlari qanday inson

bo’lganini, ularning yashash tarzini bilmog’i, barkamol inson bo’lib

shakllanishiga ta’sir etgan omillar va shu bilan birga tarixiy merosini ham

avaylab asramog’i kerak. Bu borada eng asosiy omil oila muhiti bo’lib, u tarbiya

tizimidagi shunday bo’g’inki, butun jamiyatning, millatning bugungi va kelajak

hayoti uni qanday tashkil etilishiga, undagi mavjud ijtimoiy- ma’naviy muhitga

bog’liq. Umuman, xar qanday insonning asosiy hususiyatlari, avvalo, oila

muhitida shakllanadi.

Oila xar bir jamiyatning asos-negizi bo’lib, yoshlarimizda insonparvarlik,

mehnatsevarlik, ahloqiylik, vatanparvarlik va shu kabi yuksak tuyg’ular, avvalo,

oila muhitida singadi. O’zbek xalqining eng qadimiy davrlardan boshlab

hozirga qadar davom etib kelayotgan, o’z ahamiyatini hech qachon

yo’qotmaydigan ajoyib an’analaridan biri ota- onani yuksak darajada

e’zozlash, izzat-ikromini, hurmatini joyiga qo’yishdan iboratdir. Ota-onani

qadrlash, ularning beo’lchov, beminnat xizmatiga bir umr sodiq bo’lish,

duolarini olish farzandlik burchimizdir.


background image

179

Albatta, ota-ona ham xar bir qilgan ishi bilan o’z farzandiga namuna bo’la olishi

kerak. Bunday o’zbek millatiga hos bo’lgan an’analar farzandlarimizni milliy

g’urur va iftixor ruhida tarbiyalanishi, o’zining mustaqil fikriga ega, ijtimoiy faol

bo’lib shakllanishida zamin bo’lib hisoblanadi.

Farzand tarbiyasida ota-onalar quyidagi 5 ta xatolikka yo’l

qo’ymasligiga erishishishmiz zarur:

Birinchi xato:

"Seni yaxshi ko’rmayman”.

Nega farzandlarimiz xar bir

iltimosimizni muammoga aylantirishadi, qo’rqitish shartmikan, bunday deyish

orqali tarbiyasini to’g’ri tarafga yo’naltira olamizmi? Ana shunday paytlarda

ko’pgina oilallarda ota-onalar “Oyijoning endi seni yaxshi ko’rmaydi”, “Otang

seni yoqtirmaydi” iborasidan qurol sifatida foydalanishadi. Yaxshisi, “Men seni

xar doim yaxshi ko’raman, lekin bu hatti-harakatingni oqlamayman”,

deganimiz ma’qul.

Ikkinchi xato:

“Beparvolik”.

“Istaganingni qil, menga farqi yo’q”, “Nima

qilishni o’zing bilasan, meni ishim yo’q” kabi tushunchalar albatta o’sib

kelayotgan yosh avlodni noto’g’ri yo’ldan ketishiga sabab bo’lishi mumkin.

Oiladagi tartib-qoidaga asosan hech qachon farzandlarimizning qiziqish va

mashg’ulotlariga befarqligimizni ko’rsatmasligimiz kerak. Agar farzandimizning

hatti-harakatlariga nisbatan e’tirozimiz bo’lsa: “Bolajonim, mana bu masalada

sen bilan chiqisha olmayman. Lekin men istagan paytingda yordam beraman,

chunki, seni yaxshi ko’raman” - deb aytsak to’g’ri yo’l tutgan bo’lardik.

Uchinchi xato:

“O’ta qattiqqo’llik”.

Ba’zi oilalarda - “Xar bir ishni men

aytgandek qilishing kerak”, “Bu uyda faqat mening deganim bo’ladi” kabi

so’zlarni eshitamiz. Farzandalarmizda shunday tuyg’uni shakllantirishimiz

kerakki, ular o’zlarining xar bir qilgan xatti-harakatini ongli ravishda qilishlari va

buning uchun javobgar ekanliklarini ham bilishlari kerak. Ishontirish va

tushintirish orqali to’g’ri yetkazib berish qattiqqo’llikdan yaxshi.


background image

To’rtinchi xato:

“Erkatoy”.

“Yaxshisi buni o’zim qilaman”, “Bolajonim

xali buni uddasidan chiqa olmaydi”, “Ko’p-ko’p uxlab dam olgan, ishlarni o’zim

qilaman” va shu kabi so’zlar bilan yoshlarimiz ongida erkatoylik, dangasalik,

ishyoqmaslik singari salbiy fazilatlarni shakllanishiga sababchi bo’lishimiz

mumkin. Ko’plab tadqiqotlar natijasini shuni ko’rsatadiki, hayotda hech

narsadan qiynalmay o’sgan farzand keyinchalik hayotga moslashishi juda

qiyin bo’ladi. Albatta bunday xollarda “O’zing bajarib ko’rchi, agar qiynalsang

senga o’zim yordam beraman”, deyish ham mumkin.

Beshinchi xato:

“Majburiy sirdosh”.

Ko’pchilik ota-onalar “Bolam -

mening eng yaxshi do’stim, sirdoshim”, “Bolam meni juda yaxshi tushinadi,

xuddi katta odamlardek fikr yuritadi” singari so’zlar bilan farzandlarimizni

yoshiga munosib bo’lmagan ma’suliyati katta, og’ir ishlar va vazifalar orqali

uni xar xil muammolar bilan qiynab qo’yishadi. Ularga vazifa berish va

maslaxat so’rab, maslaxat olish mumkin faqatgina yoshiga doir masalalar

bo’yicha, albatta.

O’zbekiston davlat mutaqilligiga erishishi bilan yoshlarni xar jihatdan

ma’nan kuchli, barkamol inson qilib tarbiyalashga alohida e’tibor qaratildi.

1998 yil - “Oila yili”, 2000 yil - “Sog’lom avlod yili”, 2001 yil - “Onalar va bolalar

yili”, 2005 yil - “Sixat-salomatlik yili”, 2008 yil - “Yoshlar yili”, 2010 yil -

“Barkamol avlod yili”, 2012 yil - “Mustahkam oila yili”, 2014 yil - “Sog’lom avlod

yili” va 2016 yilni “Sog’lom ona va bola yili” deb e’lon qilingani va boshqalar[1]

fikrimizning

isbotidir.

O’zbekiston

Respublikasi

Konstitutsiyasining “Oila” deb atalgan bobida quyidagi so’zlar mavjud: Ota-

onalar o’z farzandlarini voyaga yetgunlariga qadar boqish va tarbiyalashga

majburdirlar[2]. Albatta mazkur masalada butun jamiyat birgalikda harakat

qilinsa yaxshi natijalarga erishish mumkin.

Xulosa o’rnida shuni aytish mumkinki, xar bir ota-ona tomonidan o’z

farzandiga ta’lim-tarbiya berish jarayonida quyidagilarga alohida e’tibor

180


background image

181

qaratilsa, kelajakda shu farzand albatta yuksak salohiyatli va ma’nan yetuk

inson sifatida shakllanishida yordam beradi, deb o’ylaymiz:

- har bir ota-onaning o’zi zamonaviy bilim va ilmiy salohiyatga ega

bo’lishi, muntazam ravishda farzandining nimalarga qiziqishi va qaysi soha

vakillariga xavas qilishi bilish va aynan nima uchunligini so’rashi kerak;

- tarbiya berish jarayonida me’yorni esdan chiqarmaslik, ya’ni

me’yorida mehr, me’yorida qattiq qo’llik, me’yorida erkalatish, me’yorida

moddiy va ma’naviy rag’batlantirib borish va bo’sh vaqtini maqsadli

o’tkazishga erishish lozim;

- ota-bobolarimiz tomonidan qoldirilgan boy ma’naviy va madaniy

merosdan tarbiya jarayonidan ko’proq foydalanish va xakazo

Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati:

1. Qarang: www.gov.uz,www.lex.uz

2.O’zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi. -T.: O’zbekiston, 2023.

3. Исраилова, Зарина. "Концепция, принципы и международные

стандарты

избирательного

законодательства

и

процессов." in

Library 22.2 (2022): 49-56.

Библиографические ссылки

Qarang: www.gov.uz,www.lex.uz

O’zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi. -T.: O’zbekiston, 2023.

Исраилова, Зарина. "Концепция, принципы и международные стандарты избирательного законодательства и процессов." in Library 22.2 (2022): 49-56.

inLibrary — это научная электронная библиотека inConference - научно-практические конференции inScience - Журнал Общество и инновации UACD - Антикоррупционный дайджест Узбекистана UZDA - Ассоциации стоматологов Узбекистана АСТ - Архитектура, строительство, транспорт Open Journal System - Престиж вашего журнала в международных базах данных inDesigner - Разработка сайта - создание сайтов под ключ в веб студии Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil - ilmiy elektron jurnali yuridik va jismoniy shaxslarning in-Academy - Innovative Academy RSC MENC LEGIS - Адвокатское бюро SPORT-SCIENCE - Актуальные проблемы спортивной науки GLOTEC - Внедрение цифровых технологий в организации MuviPoisk - Смотрите фильмы онлайн, большая коллекция, новинки кинопроката Megatorg - Доска объявлений Megatorg.net: сайт бесплатных частных объявлений Skinormil - Космецевтика активного действия Pils - Мультибрендовый онлайн шоп METAMED - Фармацевтическая компания с полным спектром услуг Dexaflu - от симптомов гриппа и простуды SMARTY - Увеличение продаж вашей компании ELECARS - Электромобили в Ташкенте, Узбекистане CHINA MOTORS - Купи автомобиль своей мечты! PROKAT24 - Прокат и аренда строительных инструментов