Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
49-son_1-to’plam_Iyul -2025
282
ISSN:3030-3621
GIPERTONIYA KASALLIGI: YOSHGA QARAB DAVOLASH USULLARI
Alfraganus Universiteti Tibbiyot fakulteti
davolash ishi yo’nalishi 3 - kurs talabasi
Abdurahmonova Dilnoza
Annotatsiya:
Mazkur maqolada gipertoniya kasalligini yoshga qarab davolash
masalalari tahlil qilinadi. Turli yosh guruhlarida arterial bosimning ko‘tarilishi bilan
bog‘liq sabablari, klinik belgilarining o‘ziga xosligi hamda yoshga mos ravishda
qo‘llaniladigan davo usullari yoritilgan. Shuningdek, profilaktik chora-tadbirlar,
farmakologik va nofarmakologik yondashuvlar ham tahlil qilinadi.
Kalit so‘zlar:
Gipertoniya, arterial bosim, yoshga qarab davolash, dori
vositalari, profilaktika.
Gipertoniya (yuqori qon bosimi) — yurak-qon tomir tizimining eng ko‘p
uchraydigan kasalliklaridan biridir. Bu holat asosan yoshi kattalarga xos deb qaralsa-
da, hozirgi kunda bolalar va o‘smirlar orasida ham gipertoniya tez-tez uchrab turibdi.
Shu sababli kasallikni davolashda yondashuv yoshi, holati va boshqa omillar asosida
farqlanishi zarur.
Gipertoniyaning yoshga xos klinik belgilari Bolalar va o‘smirlar: gipertoniya
kam uchraydi, lekin ikkilamchi gipertoniya (boshqa kasallik fonida) ko‘p hollarda
aniqlanadi. Belgilar: bosh og‘rig‘i, charchoq, konsentratsiya pasayishi. O‘rta yoshdagi
odamlarda: birlamchi gipertoniya ustunlik qiladi. Belgilar: bosh og‘rig‘i, yurak
urishining kuchayishi, quloqda shovqin. Qariyalarda: sistolik bosim ko‘tarilishi bilan
namoyon bo‘ladi, yurak yetishmovchiligi xavfi ortadi.
Davolash tamoyillari yoshga qarab Bolalar va o‘smirlar: Birlamchi sabablarga
e’tibor qaratiladi (bubka kasalliklari, endokrin tizim, buyraklar). Dori-darmonlar faqat
zarur holatlarda qo‘llaniladi. Tuz iste’molini kamaytirish, jismoniy faollikni oshirish.
O‘rta yoshdagilar: ACE inhibitörlari (enalapril), beta-blokatorlar, diuretiklar. Stressni
kamaytirish, ovqatlanishni nazorat qilish. Davolash shaxsiylashtirilgan bo‘lishi kerak.
Qariyalar: Dori tanlashda organizmning yoshi bilan bog‘liq o‘zgarishlari hisobga
olinadi. Diuretiklar va kaltsiy antagonistlari ko‘proq tavsiya etiladi. Qon bosimini
keskin tushirmaslik kerak.
Profilaktika va nazorat Har bir yosh guruhida sog‘lom turmush tarzi, vazn
nazorati, shakar va yog‘ miqdorini kamaytirish, chekish va alkogoldan voz kechish
muhim. Muntazam tibbiy ko‘riklar orqali erta aniqlash. Oila tarixi mavjud bo‘lsa, erta
yoshdan boshlab nazoratga olish kerak.
Xulosa:
Gipertoniya yoshga qarab turlicha kechishi va davolashda yondashuvlar
farq qilishi bilan ajralib turadi. Bolalarda ko‘proq ikkilamchi shakllar kuzatilsa, o‘rta
Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
49-son_1-to’plam_Iyul -2025
283
ISSN:3030-3621
va katta yoshlilarda birlamchi gipertoniya ustunlik qiladi. Har bir yosh toifasida
kasallikni erta aniqlash va mos davolash usulini tanlash — sog‘lom hayot sifatining
garovidir.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
O‘zbekiston Respublikasi sog‘liqni saqlash vazirligi, “Gipertoniya kasalliklarini
davolash bo‘yicha klinik protokollar”, 2023.
2.
World Health Organization (WHO). “Hypertension: Fact sheets”, 2022.
3.
Kaplan N.M. “Clinical Hypertension”, Lippincott Williams & Wilkins, 2019.
4.
Григорьев А.И. «Гипертоническая болезнь и её лечение», Москва, 2020.
