Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
43-son_3-to’plam_Aprel -2025
ISSN: 3030-3621
90
MUSTAQILLIK YILLARIDA DAVLAT BOSHQARUVI TIZIMIDA AMALGA
OSHIRILGAN ISLOHOTLAR.
Тillаyev Воbоmurоd Аbduvоxоbоvich,
Nаmаngаn dаvlаt pegаgоgikа instituti
kаttа о’qituvchisi
To‘lqinboyeva Gulshoda Luqmonjon qizi
Namangan davlat pedagogika instituti
Texnologik ta’lim yo’nalishi talabasi
gulshodato’lqinboyeva000@gmail.com
Annotatsiya:
Mustaqillik yillarida mahalliy vakillik organlariga saylovlarga
doir huquqiy asoslar ham takomillashdi. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti
saylovining yuksak darajada o‘tishi uchun barcha zarur shart-sharoitlar yaratildi.
Mustaqillik yillarida respublika yalpi ichki mahsuloti tarkibida sezilarli ijobiy
o‘zgarishlar ro‘y berdi.
Kalit so’zlar:
Respublika, Mustaqillik, konstitusiya, prinsip, Birlashgan
Millatlar Tashkiloti, Oliy Kengash, prezidentlik, Qonun, saylov, Oliy Majlis, deputat.
РЕФОРМЫ, ОСУЩЕСТВЛЕННЫЕ В СИСТЕМЕ
ГОСУДАРСТВЕННОГО УПРАВЛЕНИЯ ЗА ГОДЫ НЕЗАВИСИМОСТИ
Тиллаев Бобомурод Абдувохидович
Наманганский государственный
педагогический институт
старший преподаватель
Тулкинбоева Гулшода Лукмонжон кизи
Наманганский государственный
педагогический институт
Студент технологического образования
gulshodato’lqinboyeva000@gmail.com
Аннотация:
За годы независимости также улучшилась правовая база
выборов в местные представительные органы власти. Созданы все необходимые
условия для проведения на высоком уровне выборов Президента Республики
Узбекистан. За годы независимости произошли существенные позитивные
изменения в структуре валового внутреннего продукта республики.
Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
43-son_3-to’plam_Aprel -2025
ISSN: 3030-3621
91
Ключевые слова:
Республика, Независимость, конституция, принцип,
Организация Объединенных Наций, Верховный Совет, президентство, Закон,
выборы, Олий Мажлис, депутат.
REFORMS IMPLEMENTED IN THE SYSTEM OF STATE
ADMINISTRATION DURING THE YEARS OF INDEPENDENCE.
Тillаyev Воbоmurоd Аbduvоxоbоvich
Nаmаngаn state pegаgоgical institute
senior teacher,
To‘lqinboyeva Gulshoda Luqmonjon qizi
Namangan State Pedagogical Institute
Student of Technological Education
gulshodato’lqinboyeva000@gmail.com
Abstract:
During the years of independence, the legal framework for elections
to local representative bodies has also been improved. All necessary conditions have
been created for the high-level holding of the elections of the President of the Republic
of Uzbekistan. During the years of independence, significant positive changes have
occurred in the structure of the republic's gross domestic product.
Keywords:
Republic, Independence, constitution, principle, United Nations,
Supreme Council, presidency, Law, election, Oliy Majlis, deputy.
O‘zbekiston Respublikasi mustaqillikka erishganidan so‘ng mamlakatda yangi
davlat boshqaruv tizimini shakllantirish va uni bosqichma-bosqich isloh qilish
zaruriyati paydo bo‘ldi. Mustabid tuzumdan meros qolgan markazlashgan, byurokratik
va fuqarolar manfaatlaridan yiroq boshqaruv tizimi erkin demokratik jamiyat qurilishi
yo‘lidagi eng katta to‘siqlardan biri edi. Shu sababli mustaqillikning ilk yillaridan
boshlab davlat boshqaruvi tizimini milliy manfaatlarga, zamonaviy demokratik
tamoyillarga va fuqarolik jamiyati talablariga mos tarzda qayta qurish ishlari boshlab
yuborildi. Bu islohotlar tobora chuqurlashib, jamiyatning barcha jabhalarini qamrab
oldi.
Davlat boshqaruvi tizimidagi islohotlar, avvalo, davlat hokimiyati organlarining
vakolatlarini qayta taqsimlash, ularning faoliyatini qonuniylik, shaffoflik, javobgarlik,
samaradorlik tamoyillari asosida yo‘lga qo‘yish bilan boshlandi. Prezidentlik
institutining joriy etilishi, parlamentning ikki palatali tizimga o‘tishi, ijro etuvchi
hokimiyatning professional va mas’ul idoralar shaklida tashkil etilishi ushbu
yo‘nalishdagi muhim bosqichlar bo‘ldi. Qonun chiqaruvchi, ijro etuvchi va sud
Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
43-son_3-to’plam_Aprel -2025
ISSN: 3030-3621
92
hokimiyatlari o‘rtasidagi vakolatlar muvozanatini ta’minlash orqali hokimiyatlar
bo‘linishi prinsipi amalda joriy qilindi.
Islohotlarning muhim yo‘nalishlaridan biri davlat xizmatini tubdan isloh qilish
bilan bog‘liq bo‘ldi. Davlat xizmatchilarining kasbiy malakasini oshirish, ularning
faoliyatini baholash, ularni tanlov asosida ishga qabul qilish kabi tizimlar joriy etildi.
Bu orqali davlat xizmatining samaradorligi va fuqarolar oldidagi javobgarligi oshirildi.
Korrupsiyaga qarshi kurashish davlat siyosatining ustuvor yo‘nalishiga aylantirildi.
Maxsus idoralar orqali davlat organlarining faoliyati ustidan nazorat kuchaytirildi,
davlat xarajatlari va qarorlarining ochiqligi ta’minlanmoqda.
Hududiy boshqaruv tizimini isloh qilish ham davlat boshqaruvi sohasidagi
muhim o‘zgarishlardan biridir. Viloyat, tuman va shahar hokimliklari faoliyatini
takomillashtirish, mahalliy budjetlar mustaqilligini oshirish, mahalliy kengashlar
vakolatlarini kengaytirish orqali markaz va hududlar o‘rtasidagi munosabatlar qayta
ko‘rib chiqildi. Mahalliy organlarning fuqarolar bilan bevosita aloqasi, aholining
ehtiyoj va takliflariga asoslangan qarorlar qabul qilinishi yangi boshqaruv
madaniyatini shakllantirishga xizmat qildi.
Fuqarolik jamiyatining rivojlanishi va davlat boshqaruvida ishtirokini
kengaytirish bo‘yicha ham muhim qadamlarga erishildi. Nodavlat notijorat
tashkilotlari, jamoat fondlari, fuqarolar yig‘inlari, ommaviy axborot vositalarining
davlat qarorlarini muhokama qilishdagi o‘rni kuchaytirildi. Jamoatchilik eshituvi va
muhokamasi tizimi joriy qilindi. Davlat organlarining faoliyati yuzasidan jamoatchilik
oldida hisob berish tizimi yo‘lga qo‘yildi. Bu fuqarolarning davlat boshqaruvida
bevosita ishtirok etishiga xizmat qilmoqda.
Yana bir muhim islohot sohasi bu raqamli boshqaruv tizimining joriy etilishi
bilan bog‘liqdir. Elektron hukumat tizimi orqali davlat xizmatlarini soddalashtirish,
byurokratiyani kamaytirish, korrupsiya xavfini bartaraf etish, fuqarolar uchun qulaylik
yaratish maqsadida keng qamrovli ishlar amalga oshirildi. Davlat xizmatlarini yagona
elektron portal orqali taqdim etish, onlayn murojaatlar, elektron arxivlar, elektron
to‘lov tizimlari davlat boshqaruvidagi yangilanishlarning yaqqol ifodasidir. Bu jarayon
xalq bilan davlat o‘rtasidagi aloqalarni yaqinlashtirdi.
Yaqin yillarda amalga oshirilayotgan boshqaruv islohotlari inson huquqlari va
erkinliklariga asoslangan boshqaruv tizimini shakllantirishga yo‘naltirilgan. Ochiqlik
siyosati, fikrlar xilma-xilligiga nisbatan bag‘rikenglik, sud-huquq tizimining
mustaqilligi,
erkin
axborot
muhitining
yaratilishi
boshqaruv
tizimining
demokratiklashuvi uchun muhim sharoit yaratmoqda. Davlat boshqaruvida yuksak
axloqiy mezonlar, javobgarlik va fuqarolarga xizmat qilish g‘oyasi ustuvor ahamiyat
kasb etmoqda.
O‘zbekistonning yangi taraqqiyot bosqichida “Inson qadri uchun” tamoyili
boshqaruv konsepsiyasining asosiy g‘oyasi sifatida belgilanmoqda. Barcha islohotlar,
Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
43-son_3-to’plam_Aprel -2025
ISSN: 3030-3621
93
qarorlar va dasturlar aynan inson salohiyatini to‘liq namoyon qilish, uning huquqlari
va erkinliklarini ta’minlash, hayot sifatini yaxshilashga qaratilmoqda. Bu esa davlat
boshqaruvi tizimini tubdan yangilash, samaradorlikni oshirish, muvozanatli va adolatli
boshqaruv mexanizmlarini yaratishga xizmat qilmoqda.
Davlat boshqaruvi tizimidagi islohotlarning yana bir muhim jihati bu yoshlar,
ayollar va nogironligi bo‘lgan shaxslarni boshqaruv jarayonlariga keng jalb etish bilan
bog‘liq. Yangi avlod kadrlarini tayyorlash, ular uchun ochiq tanlovlar asosida davlat
xizmatlariga kirish imkoniyatlarini yaratish orqali boshqaruv tizimi yangilanmoqda.
Boshqaruv tizimida ayollar ulushining oshishi, yoshlar kvotalarining joriy qilinishi,
nogironligi bo‘lgan shaxslar uchun teng imkoniyatlar yaratilishi ijtimoiy adolatning
amaliy ko‘rinishidir.
Davlat boshqaruvi islohotlari xalqaro tajribaga tayanilgan holda olib
borilmoqda. Rivojlangan davlatlarning ilg‘or boshqaruv mexanizmlari, raqamli
texnologiyalari, inson kapitalini boshqarish bo‘yicha tajribalari chuqur o‘rganilib,
milliy sharoitga moslashtirilgan holda tatbiq qilinmoqda. Xalqaro reyting va
indekslardagi ko‘rsatkichlarning yaxshilanishi bu boradagi islohotlarning natijasidir.
Xususan, O‘zbekistonning korrupsiyani qabul qilish indeksi, elektron hukumat
rivojlanish indeksi, ochiqlik va shaffoflik ko‘rsatkichlari bosqichma-bosqich
yaxshilanmoqda.
Shuningdek, davlat boshqaruvi sohasida xususiy sektor, tadbirkorlik subyektlari
va investorlar bilan o‘zaro hamkorlikni rivojlantirishga katta e’tibor qaratilmoqda.
Xususiy sektor vakillarining boshqaruv muammolarini hal etishda ishtiroki, davlat-
xususiy sheriklik loyihalari, tartibga solish siyosatining soddalashuvi bu yo‘nalishdagi
o‘zgarishlarning natijasidir. Investitsiya muhitini yaxshilash, biznes yuritishni
yengillashtirish orqali davlat boshqaruvi zamonaviy, bozor mexanizmlariga
asoslangan samarali tuzumga aylantirilmoqda.
Shu tarzda, mustaqillik yillarida O‘zbekistonda davlat boshqaruvi tizimi tubdan
isloh qilinib, samarali, shaffof, fuqaroga xizmat qiluvchi va xalqaro standartlarga mos
tizimga aylantirilmoqda. Boshqaruv tizimida inson omilining ustuvorligi, ochiqlik,
ishtirokchilik, adolat va mas’uliyat kabi qadriyatlar asos qilib olinmoqda. Bu esa
nafaqat boshqaruv sohasida, balki jamiyatning boshqa barcha sohalarida ham barqaror
rivojlanish, fuqarolik jamiyatining mustahkamlanishi, huquqiy demokratik davlat
asoslarining mustahkamlanishiga xizmat qilmoqda.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
Mirziyoyev Sh.M. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning
Oliy Majlis va O‘zbekiston xalqiga Murojaatnomasi// “Xalq so’zi” gazetasi, 2022
yil 21 dekabr, №272 (8334).
Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
43-son_3-to’plam_Aprel -2025
ISSN: 3030-3621
94
2.
Prezident Shavkat Mirziyoyevning Respublika Ma’naviyat va ma’rifat
kengashining
kengaytirilgan
majlisidagi
nutqi.
2023-yil
22-dekabr.
3.
Mirziyoyev Sh.M. Yangi Oʻzbekiston strategiyasi. – T.: Oʻzbekiston, 2021. – B.
267.
4.
Yangi O‘zbekistonda erkin va farovon yashaylik (O’zbekiston Respublikasi
Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning davlat va jamiyat taraqqiyotining ustuvor
yo’nalishlariga doir konseptual g’oyalari va tavsiyalari)Uslubiy qoʻllanma –
Toshkent: Lesson press, 2022.–B. 122.
5.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 26-martdagi “Ma’naviy-ma’rifiy
ishlar tizimini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PQ-5040-son
Qarori.
