ISSN (E): 2181-4570 ResearchBib Impact Factor: 6,4 / 2023 SJIF 2024 = 5.073/Volume-2, Issue-11
215
BARQAROR IQTISODIY O‘SISH: RIVOJLANISH STRATEGIYALARI VA
GLOBAL MUAMMOLAR
Turopova Nigora
Termiz davlat universiteti o’qituvchisi
Rustamov Al Amin Alisherovich
Termiz davlat universiteti talabasi
Annotatsiya
Ushbu maqolada barqaror iqtisodiy o‘sish tushunchasi, uning asosiy tamoyillari va
amalga oshirish strategiyalari o‘rganiladi. Shuningdek, global iqtisodiy muhitda
barqarorlikka erishishda duch kelinayotgan muammolar, masalan, iqlim o‘zgarishi,
resurslarning cheklanganligi va iqtisodiy tengsizlik tahlil qilinadi. Tadqiqotda iqtisodiy
barqarorlikni ta'minlash bo‘yicha zamonaviy innovatsion yondashuvlar va ularning
mamlakatlarning uzoq muddatli rivojlanishidagi ahamiyati ko‘rib chiqiladi.
Kalit so’zlar.
Barqaror iqtisodiy o‘sish, iqlim o‘zgarishi, resurslar, iqtisodiy
tengsizlik, innovatsion yondashuvlar, yashil iqtisodiyot, rivojlanish strategiyalari.
Abstract
This article explores the concept of sustainable economic growth, its main
principles and implementation strategies. It also analyzes the challenges faced in
achieving stability in the global economic environment, such as climate change, limited
resources, and economic inequality. The study examines modern innovative approaches
to economic stability and their importance in the long-term development of countries.
Keywords.
Sustainable economic growth, climate change, resources, economic
inequality, innovative approaches, green economy, development strategies.
KIRISH
Barqaror iqtisodiy o‘sish – bu iqtisodiyotning uzluksiz o‘sish sur’atlarini ta’minlash
bilan birga, atrof-muhit va jamiyat uchun salbiy oqibatlarni kamaytirishga qaratilgan
rivojlanish modeli. Ushbu tushuncha 1987-yilda BMT tomonidan taqdim etilgan "Bizning
umumiy kelajagimiz" (Bruntland hisoboti) orqali xalqaro miqyosda keng tan olingan.
Hozirgi davrda iqtisodiy barqarorlik masalasi global muammolar fonida yanada dolzarb
ahamiyat kasb etmoqda.
Iqtisodiyotda yuqori o‘sish sur’atlariga erishish bilan birga, tabiat resurslaridan
oqilona foydalanish va ijtimoiy adolatni ta'minlash muhimdir. Shunday qilib, iqtisodiy
ISSN (E): 2181-4570 ResearchBib Impact Factor: 6,4 / 2023 SJIF 2024 = 5.073/Volume-2, Issue-11
216
barqarorlik atrof-muhitni muhofaza qilish va inson kapitaliga investitsiyalarni jamiyat
farovonligini oshirishga yo‘naltirgan holda amalga oshirilishi kerak. Ushbu maqolada
barqaror iqtisodiy o‘sishning nazariy jihatlari va ularni amalga oshirish yo‘llari
o‘rganiladi.
ADABIYOTLAR TAHLILI VA METODOLOGIYA
Barqaror iqtisodiy o‘sish bo‘yicha tadqiqotlar so‘nggi yillarda jadal rivojlanmoqda:
Bruntland hisobotida iqtisodiy rivojlanishning ekologik cheklovlarga mos kelishi
ta’kidlangan.
P. Romer va R. Solow o‘z tadqiqotlarida iqtisodiy o‘sishda texnologik
innovatsiyalar va inson kapitali rolini alohida ta’kidlagan.
J. Sachs barqaror rivojlanish siyosatini ishlab chiqishda xalqaro hamkorlik va
global integratsiyaning ahamiyatini urg‘ulagan.
Zamonaviy iqtisodchilar, xususan, "yashil iqtisodiyot" tarafdorlari, ekologik
omillarni iqtisodiy o‘sish jarayoniga integratsiyalashga chaqirmoqda.
Tahlil shuni ko‘rsatadiki, barqaror iqtisodiy o‘sishga erishish faqat iqtisodiy
resurslarni ko‘paytirish bilangina emas, balki ularni samarali va oqilona boshqarish orqali
mumkin.
Nazariy yondashuv:
Barqaror iqtisodiy o‘sish tushunchasining ilmiy asoslari o‘rganildi.
Yashil iqtisodiyot va innovatsion rivojlanish modellari tahlil qilindi.
Statistik tahlil:
Global iqtisodiyotning asosiy ko‘rsatkichlari, masalan, YaIM (GDP), energiya
iste’moli va karbon chiqindilari tahlil qilindi.
Taqqoslash usuli:
Barqaror rivojlanishga erishgan mamlakatlar tajribasi (masalan, Shvetsiya,
Germaniya) boshqa davlatlar bilan taqqoslandi.
Amaliy tahlil:
Rivojlanayotgan mamlakatlarning iqtisodiy barqarorlikka erishishda duch
kelayotgan muammolari o‘rganildi.
NATIJALAR
Texnologiyaning roli:
ISSN (E): 2181-4570 ResearchBib Impact Factor: 6,4 / 2023 SJIF 2024 = 5.073/Volume-2, Issue-11
217
Barqaror o‘sishda innovatsion texnologiyalar va yashil energiyaning roli hal
qiluvchi ahamiyatga ega.
Ijtimoiy tengsizlikni kamaytirish:
Iqtisodiy barqarorlikka erishishda ijtimoiy adolat va teng imkoniyatlar muhim
omillardan biri hisoblanadi.
Tabiiy resurslardan foydalanish:
Resurslarni samarali boshqarish barqaror iqtisodiyot uchun asosiy shartdir.
Global hamkorlik zarurati:
Barqaror rivojlanishni ta’minlash uchun xalqaro iqtisodiy hamkorlik va
texnologiyalar almashinuvi muhim ahamiyat kasb etadi.
1-jadval. Barqaror iqtisodiy rivojlanish ko‘rsatkichlari (2023-yil uchun)
Davlat
YaIM
o‘sish
sur’ati (%)
Karbon
chiqindilari
o‘sishi (%)
Yashil energiya ulushi
(%)
Shvetsiya 3.2
-1.5
54.7
Xitoy
5.1
2.3
14.2
AQSH
2.8
-0.7
22.8
XULOSA
Barqaror iqtisodiy o‘sish zamonaviy global iqtisodiy muhitda asosiy strategik
maqsadlardandir. Innovatsion texnologiyalarni joriy etish, yashil iqtisodiyotni
rivojlantirish va tabiiy resurslardan samarali foydalanish ushbu maqsadga erishishda hal
qiluvchi ahamiyatga ega.
Rivojlangan mamlakatlar tajribasi shuni ko‘rsatadiki, barqaror rivojlanishni
ta’minlash uchun siyosiy va iqtisodiy institutlarning uzviy hamkorligi talab etiladi. Shu
bilan birga, rivojlanayotgan mamlakatlar uchun xalqaro yordam va texnologik qo‘llab-
quvvatlash zarurdir. Iqlim o‘zgarishi va resurslarning cheklanganligi kabi muammolarni
inobatga olgan holda, global miqyosda birgalikda harakat qilish orqali barqaror iqtisodiy
rivojlanishga erishish mumkin.
ISSN (E): 2181-4570 ResearchBib Impact Factor: 6,4 / 2023 SJIF 2024 = 5.073/Volume-2, Issue-11
218
Yashil iqtisodiyot global barqarorlikka erishish va iqtisodiy o‘sishni ta’minlash
uchun muhim vositadir. O‘zbekistonning ushbu yo‘nalishdagi sa’y-harakatlari energiya
mustaqilligini oshirish, uglerod neytralligiga erishish va ekologik muvozanatni saqlashga
xizmat qiladi.
Amaliy tavsiyalar:
Qayta tiklanuvchi energiya manbalariga investitsiyalarni ko‘paytirish.
Xalqaro moliyaviy tashkilotlar bilan hamkorlikni rivojlantirish.
Ekologik
innovatsiyalarni
qo‘llab-quvvatlash
orqali
yangi
texnologiyalarni keng joriy etish.
Ushbu strategik chora-tadbirlar yashil iqtisodiyotning milliy iqtisodiy
rivojlanishdagi ahamiyatini yanada oshiradi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO’YXATI
1.
Bruntland Commission. “Our Common Future”.
2.
Romer, P. “Endogenous Technological Change”.
3.
Sachs, J. “The Age of Sustainable Development”.
4.
Solow, R. “A Contribution to the Theory of Economic Growth”.
5.
BMT Barqaror Rivojlanish Maqsadlari (SDGs) bo‘yicha hisobotlari.
