P
mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjuman materiallari. Namangan 2025-yil.
57
IXTISOSLASHGAN MAKTAB
YONDOSHUVLAR
Yusupov Dilmurod Abdurashidovich
Namangan davlat pedagogika instituti v.b. dotsenti, PhD
Xusenova Mahliyo Muxammadjon qizi
Namangan davlat pedagogika instituti magistri
Annotatsiya:
Ushbu ishda aniq fanlarga ixtisoslashgan maktablarda yadro fizikasi
dunyoqarashini zamonga mos xolda shakllanishiga yordam berishi asoslab berilgan.
radionuklidlar xavfi, ekologik barqarorlik.
Annotation:
The article argues that teaching nuclear physics subjects in schools
specializing in the exact sciences, enriched with technological advances and in a visual
form, helps to shape the students' worldview in accordance with the requirements of the
time.
Keywords:
nuclear processes, reactions, radiation, fission, neutrons, radionuclide
hazard, environmental stability.
Kirish.
Bugungi kunda
ga
lanib
-reflektiv kompetentligini oshirish
-
-
-
taqozo etmoqda.
P
mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjuman materiallari. Namangan 2025-yil.
58
shakllani
tushuntiru
chi 10 tasi 9-snfda dastlabki
bilimlarni bersa, 2-
-
mavzular va hozirda mavjud 9 va 11-
reaktor
q
talab darajasida shakllanmasligiga olib kelmoqda [2]. Shuningdek, bevosita kuzatish
materiallari hajmini kengligi xam yadroviy jarayonlarni idrok etishni qiyinlashtiradi.
energetikasini rivojlanish kelajagi, yadro reaktsiyalari turlari, radioaktivlik va AES larni
yangi avlodlari, xavfsizlik darajalarini ilmiy baholay olish va unga adekvat munosabatni
shakllantirish kabi masalalar bir oz ortda qolib ketadi.
i
International
Education
(EAIE),
Inter-association
Network
on
Campus
Internationalization (INCI), Network of International Education Associations (NIEA)
-
P
mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjuman materiallari. Namangan 2025-yil.
59
-
-
tayyorlashga poydevor yaratiladi, demak, ularga bayon etiladigan yadro fizikasi kursi
yat yuklaydigan
tomonidan 2020-
an maktab
-sinfning 4-
natij
ajratilgan.
-sinfning 3-
a
Atom energiyasi
nson
kabi 10 ta mavzudan 7 tasi
P
mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjuman materiallari. Namangan 2025-yil.
60
7 soat vaqt ajratilgan.
11-sinfning 3-
iga masala yechish darsini
ot
ilmiy-texnik yutuqlar asosida yadroning zamonaviy harakteristikalari kiritilgan maxsus
metodikalarni talab etadi.
Shunday metodikalardan biri innovatsion texnologiyalar asosida kompyuter
ikasini
etish dolzarb hisoblanadi.
jarayonlar haqida adekvat tasavvurni shakllantirish zarur
tsion texnologiyalari resurslari
ifodalashga, laboratoriya ishlarini kompyu
qiziqishni orttirishga keng imkoniyatlar yaratadi. Bunday imkoniyatlardan foydalanib
fizik mohiyatini idrok etishda fundamental qonunlarga mos kelishi va ilmiyligini
-
ifodalashda yadro modellaridan foydalanish zarurati yuzaga keladi. Bunda yadroning
alohida xossalarini ifodalaydigan modellardan foydalanib u yoki bu jarayonni tushunishda
P
mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjuman materiallari. Namangan 2025-yil.
61
va tuzilishi h
foydalanish vaqtni tejashdan tashqari obrazli tasavvur bilan mohiyatni idrok etishni
modellarini yaratib neytronlarni ortib borish jarayonini va yadro reaktsiyalarini
reaktsiyala
xildagi
-rasmda
-
fizika qurilmala
P
mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjuman materiallari. Namangan 2025-yil.
62
1-rasm. Fizikaning yadro va elementar zarralar fizikasi bo limining
energetikasi sohasida tadqiqot va energetika atom reaktorlari, yadro-fizika
qurilmalari, va radiaktiv chiqindilarni qayta ishlash texnologiyalari bo yicha
elektron darslik (DGU 38021).
Bu elektron dasturlar zamonaviy kompyuter imkoniyatlaridan foydalangan xolda
yaratildi. Bunda yadro fizikasiga oid termoyadro sintez reaktsiyalari animatsiyasi, yadroni
- AESlar prezentatsiyasi, ularni xavfsizlik
darajasini baholash mezonlari jadvallari, yadro reaktorlari turlari animatsiyasi, yadroning
neytron modeli kabi
Xulosa.
Informatsion texn
reaktorlari, yadro-fizika qurilmalari, va radiaktiv chiqindilarni qayta ishlash
allarini ilmiy texnik rivojlanish
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1.
:
-
-
-
-68.
4.
texnologiyalar asosida takomillashtirish // Fizika, matematika va informatika jurnali.
Toshkent, 2023.
B.75-84.
5.
oshirishning dolzarb muammolari va yechimlari : Academic Research in Educational
Sciences. Volume 2. Uzbekistan 2021. DOI: 10.24412/2181-1385-2021-11-448-
455.p.448-455.
P
mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjuman materiallari. Namangan 2025-yil.
63
Toshkent, 2022.
B. 52-
57.
Radionuklidlar va ekologiya. NamDU ilmiy axborotnomasi. Namangan 2020-
-
51 betlar.
8.
C. 235-
245.
