Universal International Scientific Journal
54
Ergashev Elyorbek Shodmonovich
Andijon Qishloq Xo‘jaligi va Agrotexnologiyalar
Instituti qoshidagi akademik litseyi
tarix fani o‘qituvchisi
Uzbekistan
Annotatsiya:
Dunyodagi eng yirik iqtisodiyotlardan biri bo‘lib qolgan Yaponiya demografik
dinamikaning yomonlashishi, ya’ni aholining tabiiy kamayishi fonida keskin ichki ijtimoiy-iqtisodiy
inqirozni boshdan kechirmoqda. Yaponiya jamiyati uchun bir vaqtning o‘zida munozarali yechimlar bor,
bunday chet ellik mehnat bilan bog‘liq migratsiya qonunlariga tasalli sifatida. Yuqori malakali va past
malakali ishchilar yetishmasligini to‘ldirish uchun turli xil migratsiya siyosatini olib bormoqda
maqolamizda shu haqda to‘xtalib o‘tamiz.
Kalit so‘zlar:
Yaponiya; demografik inqiroz; demografik va migratsiya siyosati; mehnat
migratsiyasi; mehnat bozori; aholining qarishi; demografik oqibatlar.
Аннотация:
Япония, которая остается одной из крупнейших экономик мира, переживает
острый внутренний социально-экономический кризис на фоне ухудшения демографической
динамики, то есть естественной убыли населения. Для японского общества существуют в то же
время противоречивые решения, такие как смягчение миграционного законодательства, связанного
с иностранной рабочей силой. Мы подробно остановимся на этом в нашей статье, в которой
UNIVERSAL XALQARO ILMIY
JURNAL
Jurnalning bosh sahifasi:
YAPONIYA MIGRATSIYA SIYOSATI TARIXI
Universal International Scientific
Year: 2025 Issue: 2 Volume: 1
Published: 08.01.2025
International indexes
Universal International Scientific Journal
55
проводится
разнообразная
миграционная
политика
для
восполнения
дефицита
высококвалифицированных и низкоквалифицированных работников.
Ключевые слова:
Япония; демографический кризис; демографическая и миграционная
политика; трудовая миграция; рынок труда; старение населения; демографические последствия.
Abstract:
Japan, which remains one of the largest economies in the world, is experiencing an acute
internal socio-economic crisis amid deteriorating demographic dynamics, that is, a natural population
decline. At the same time, there are controversial solutions for Japanese society, such as relaxing migration
laws related to foreign labor. We will discuss this in detail in our article, which implements a diverse
migration policy to fill the shortage of highly skilled and low-skilled workers.
Keywords:
Japan; demographic crisis; demographic and migration policy; labor migration; labor
market; population aging; demographic consequences.
Language:
Uzbek
Citation:
Ergashev , E. (2025). HISTORY OF JAPANESE MIGRATION SHIOOSACHI. Universal
International
Scientific
Journal,
2(1),
54–58.
Retrieved
from
https://universaljurnal.uz/index.php/jurnal/article/view/1399
Doi:
https://doi.org/10.5281/zenodo.14620623
https://scholar.google.co.in/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=YAPONIYA+MIGRATSIYA+SIYOSATI+TARIXI&btnG=
Kirish
: 2050 yilga kelib, dunyo
aholisi bir qator mamlakatlarda 15% dan
ko‘proq kamayishi mumkin Yaponiya
davlati ham bu borada istinno emas. 21
asrning o‘rtalariga kelib, mamlakat aholisi
atigi 106 mln kishiga yetishi mumkin.
Yaponiya ma’muriy ishlar va aloqa
vazirligiga ko‘ra, 2053 yilga kelib
mamlakat aholisi yana 6 mln kishiga
kamayadi va 100 milliondan oshmaydi.
2075 yilda shunga o‘xshash tendensiyani
saqlab
qolinadi,
Bundan
tashqari,
Yaponiya Davlat Milliy tadqiqot instituti
prognozlariga ko‘ra demografiya va aholi
sohasida, agar aholining pasayishi xozirgi
darajasi davom etsa 3776 yilda Yaponiya
millati butunlay yo‘qolib ketishi mumkin.
Tadqiqotning dolzarbligi:
Yaponiya
ichidagi demografik vaziyatning tobora
yomonlashuvi, aholini ko‘payishi ehtiyoji
bilan bog‘liq hozirgi ijtimoiy-demografik
inqirozni, uning oqibatlarini tahlil qilish va
bartaraf etish choralarini ishlab chiqish
tajribasi,
aholining
kamayishi,
tug‘ilishning pasayishi va demografik
qarishi. O‘z navbatida, bu demografik
tendensiyalar Ular mehnat tanqisligi,
iqtisodiy
salohiyatning
pasayishi
va
ijtimoiy
ta’minot
xarajatlarining
ko‘tarilishi kabi muammolarini keltirib
chiqaradi.
Yaponiyada migratsiya tarixi bir
necha davrlarni o‘z ichiga oladi:
19-asr oxiri va 20-asr boshlarida
Yaponiyaning chet elga emigratsiyasi
to‘lqini. Meiji inqilobi (1867-1868),
aholining ko‘payishiga olib kelgan
mamlakat aholisining keskin ko‘payishi
Universal International Scientific Journal
5
6
tufayli Yaponiya hukumati Yaponiya
mustamlakalariga va nazorat qilinadigan
hududlarga (Tayvan, Koreya, keyinchalik
Manchuriyaga)
va
chet
ellarga
emigratsiyani
rag‘batlantira
boshladi
(Aqshga (Gavayi orollariga ,keyinchalik
Amerika qo‘shma Shtatlarining bir qismi
va Kaliforniyaga) va lotin Amerikasiga
(Peru, Braziliya).
Ikkinchi Jahon urushi tugaganidan
so‘ng, Yaponiya mag‘lubiyatga uchragan
mamlakat sifatida Koreya va Xitoydan
haydalgan 6 millionga yaqin vatandoshni
qabul qildi.
1980-yillardan boshlab mamlakat
iqtisodiyoti demografik inqiroz sharoitida
ishchi kuchi yetishmasligini boshdan
kechira boshladi. O‘sha paytda Yaponiya
ichki bozoriga xorijiy ishchi kuchini jalb
qilish maqsadida migratsiya siyosatiga
o‘zgartirishlar
kiritildi.
1990
yilda
immigratsiya
nazorati
to‘g‘risidagi
qonunga chet el fuqarolari, birinchi
navbatda yapon millatiga mansub odamlar
mamlakatga kirishini osonlashtirish uchun
o‘zgartirishlar kiritildi. 1993 yilda texnik
va ishlab chiqarish dasturi ishga tushirildi,
bu chet el fuqarolariga Yaponiyada
malakasiga qarab 1 yildan 5 yilgacha
ishlash imkoniyatini berdi.
2024 yil boshidan boshlab Yaponiya
yagona etnik mamlakat bo‘lib qolmoqda,
mamlakat aholisining 99% yaponlardir.
Yaponiyaga har yili 60-70 mingga yaqin
muhojir keladi, ularning aksariyati Koreya
va Xitoyliklardir.
1990-yillarning o‘rtalaridan boshlab.
Yaponiya
mamlakatdagi
demografik
vaziyatning jiddiyligini anglab, tug‘ilish
sohasida maqsadli hukumat siyosatini olib
borishni
boshladi.shu
bilan
birga,
mamlakatning migratsiya qonunchiligi
ko‘rib chiqila boshlandi. Demografik
qarish
muammolari
va
ularning
oqibatlarini hal qilish uchun, bir nechta
yo‘nalishlarni ishlab chiqishni talab qiladi
masalan;
Yaponiyada demografik siyosatning
mavjud salbiy tomonlarini yumshatish
lozim.
Yaponiya
aholisini
davlat
tomonidan qo‘llab - quvvatlash, bu
mamlakatning demografik va migratsiya
siyosatini muofiqlashtirish.
Bolali
oilalar
uchun
ijtimoiy
infratuzilmani
rivojlantirish-bolalar
bog‘chalarida joylar sonini ko‘paytirish –
enagalar,
uy
bekalarini
yollashni
ommalashtirish.
Tug‘ayotgan
Yapon
ayollariga
ijtimoiy nafaqalarni to‘lash, shuningdek,
yosh Yapon oilalari yordamning bir
qismini
davlatdan
emas,
balki
ish
beruvchidan olishlari kerak bo‘lgan
korporativ demografik siyosatni ishlab
chiqish
Bozorni
rag‘batlantirish
va
ishchilarga bo‘lgan talabni qondirish uchun
16
yoshdan
oshgan
o‘spirinlarni
qariyalarni ayollarni Yaponiya mehnat
bozoriga jalb qilishni rag‘batlantirish;
Yaponiyalik ota-onalar tomonidan
yoki chet elda tashlab ketilgan, lekin
Yaponiya fuqarolari asrab olmoqchi
bo‘lgan bolalar, surrogatlik institutini
Universal International Scientific Journal
5
7
rivojlantirish,
shuningdek,
voyaga
yetmagan bolalarga aliment to‘lash
tizimini ommalashtirish;
Yaponiya o‘xshash yetnik va madaniy
tarkibi bilan Markaziy Osiyo va Janubi-
Sharqiy Osiyo mamlakatlarida ustuvor,
Yaponiya
universitetlaridan
ta’lim
xizmatlarini eksport qilish siyosatini
amalga oshirish. Chet ellik bitiruvchilarni
to‘g‘ridan-to‘g‘ri
joylashgan
xorijiy
filiallarga
va
bosh
kompaniyalarga
Yaponiya kompaniyalariga jalb qilish.
Yaponiyaning
yangi
migratsiya
siyosati. 2018 yil fevral oyida Bosh vazir
Shinzo Abe Yaponiya iqtisodiy va
moliyaviy Kengashini o‘sha yilning iyun
oyiga qadar Yaponiyaning migratsiya
qonunchiligiga
o‘zgartirish
kiritish
bo‘yicha takliflar tayyorlashga chaqirdi, bu
ishchi kuchi yetishmasligiga ishora qildi,
ayniqsa yuqori malakali Ishchilar
yetishmasligining sababi mamlakatdagi
demografik vaziyat mushkul ahvolda edi
tug‘ilish darajasi va shunga mos ravishda
aholining umumiy soni pasayishda davom
etmoqda.
Statistik ma’lumotlarga ko‘ra, 2017
yil dekabr oyida Yaponiyada ishsizlik
darajasi 2,8%. Shu bilan birga, mamlakatda
hisoblangan mehnat bozori koeffitsienti
bo‘sh ish o‘rinlari sonining ishsizlar soniga
nisbati 2016 yilda 1,59 edi. Xar bir ishsiz
fuqoro uchun 2 bo‘sh ish o‘rni to‘g‘ri
kelgan.
Yaponiyaning mehnatga layoqatli
aholisidan taxminan 87 mln kishi bo‘lib,
so‘ngi 20 yil ichida, 2017 yilda 10 mln
kishiga kishiga kamaydi. Va 77 mnl kishini
tashkil etgan. Shunday qilib, Yaponiya
xukumati migratsiya qonunchiligi, ruxsat
berilgan.
Bunday qonunlar qisqa vaqt ichida
xorijiy ishchilar zarur sonini oshirish
mamlakatga
yordam
beradi,
Biroq,
avvalgidek, Yaponiya hukumati uchun
xorijiy inson resurslarini jalb qilishda
asosiy muammo mahalliy Yapon aholisi
orasida ko‘p sonli muxoliflari - mamlakat
ichidagi millatchilik tuyg‘ulari xaligacha
saqlanib qolgan. Bu esa migratsiya
qonunchiligini liberallashtirish, deb chet
elliklar olib kelishni to‘siqlar xosil qilishi
mumkin.
Xulosa
Demografik
va
ijtimoiy-iqtisodiy
inqirozga qaramay, Yaponiya dunyoning
yetakchi davlatlaridan biri bo‘lib qolishga
va
cheklangan
miqdordagi
chet
el
ishchilarini
jalb
qilish,
migratsiya
qoidalarini aniq, aniq belgilangan hajmda
va eng muhtoj bo‘lgan sohalarda
yumshatish orqali mavjud muammolarni
engishga muvaffaq bo‘ladi.
Iqtisodiyotning ayrim segmentlariga
cheklangan
migrantlar
oqimini
jalb
qilishga, Osiyolik yoshlar va mehnat
muhojirlaridan foydalanishga qaratilgan
"ehtiyotkor" migratsiya siyosatini olib
borishga harakat qilmoqda
Yaponiya aholisi bilan ijtimoiy-
madaniy yaqinlikka ega mamlakatlar. Shu
bilan birga, robototexnika va sun’iy
intellektni faol va keng miqyosda joriy
etishga qaramay ishchi kuchiga kuchli
Universal International Scientific Journal
5
8
ehtiyoj sezadi.
Bularning
barchasi
oxir-oqibat
yaponlarning hayot sifatini yaxshilash
uchun zarur ijtimoiy-iqtisodiy sharoitlarni
yaratishga yordam beradi, oila institutini
mustahkamlash va tug‘ilish darajasini
oshirish uchun qulay zamin yaratish,
fuqarolarning
pensiya
ta’minoti
shuningdek aholiga munosib to‘lovlarni
ta’minlash mamlakatning oldidagi ustivor
yo‘nalishlardan hisoblanadi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI
1. Народонаселение // Организация Объединенных Наций : [сайт]. URL:
https://www.un.org/ru/ global-issues/population (дата обращения: 24.10.2022).
2. World Population Prospects 2022 // United Nations Department of Economic and
Social Affairs: [site]. URL: https://population.un.org/wpp/ (accessed on 24.10.2022).
3. Население Японии за год рекордно сократилось до 125,5 млн человек //
ТАСС: [сайт]. 15.04.2022. URL: https://tass.ru/obschestvo/14384873 (дата обращения:
24.10.2022).
4. Rabiyev , B. . (2024). SOCIO-ECONOMIC ASPECTS OF WOMEN’S
DOMESTIC SERVICE MIGRATION. Академические исследования в современной
науке, 3(32), 30–35. извлечено от https://inlibrary.uz/index.php/arims/article/view/50141
5.Япония шокирована: правительство просит увеличения трудовой миграции //
Sularu : [сайт]. 21.02.2018. URL: https://www.sularu.com/theme/10269 (дата
обращения: 24.10.2022).
6.Безработица в Японии выросла сильнее ожиданий // Myseldon : [сайт].
30.01.2018. URL: https://news.myseldon.com/ru/news/index/182387307 (дата
обращения: 24.10.2022).
7.Рабиев Б. Б. и др. ЎЗБЕКИСТОНЛИК АЁЛЛАР МИГРАЦИЯСИ (РОССИЯ
ФЕДЕРАЦИЯСИ МИСОЛИДА) //Gospodarka i Innowacje. – 2023. – Т. 34. – С. 82-86.
8.Рязанцев, Н. С. Миграционная политика в контексте демографического
развития Японии // ДЕМИС. Демографические исследования. 2022. Т. 2, № 4. С. 81–
94. DOI 10.19181/demis.2022.2.4.6. EDN KNSZJY.
9,Rabiyev B., Ergashev E. AYOLLAR MEXNAT MIGRATSIYASINING TARIXIY
VA NAZARIY ASOSLARI //Universal xalqaro ilmiy jurnal. – 2024. – Т. 1. – №. 1. – С.
46-51.
10. Migration and Gender // Asia Research Institute. Migration Cluster. Rejim
dostupa: http:// www.ari.nus. Edu.sg/article view.asp?Id=188.
11.Bahadirovich R. B. O ‘Zbekistonda Ayollar Uy Xizmati Mehnat Migrasiyasining
Rivojlantirishning Ustuvor Yo ‘Nalishlari //Miasto Przyszłości. – 2024. – Т. 53. – С. 316-
321.
