112
YANGI O'ZBEKISTON ILMIY
TADQIQOTLAR JURNALI
www.in-academy.uz
1-JILD, 12-SON (YOʻITJ)
GO'SHT MAHSULOTLARINI ISHLAB CHIQARISHDA
SANITARIYA-GIGIYENA MASALALARI
Eshimbetov Islombek Karimboy ogʻli
Berdaq nomidagi Qoraqalpoq davlat universiteti
2-bosqich talabasi
Eshmuratov Marat Tangatarovich
Ilmiy maslahatchi: Berdaq nomidagi Qoraqalpaq davlat
universiteti, «Kimyoviy texnologiya» kafedrasiassistenti
https://doi.org/10.5281/zenodo.14162829
ARTICLE INFO
ABSTRACT
Qabul qilindi: 9-noyabr 2024 yil
Ma’qullandi: 10-noyabr 2024 yil
Nashr qilindi: 14-noyabr 2024 yil
Ushbu maqolada Inson salomatligi uchun
zarur bo’lgan go’sht va go’sht mahsulotlarini ishlab
chiqarishda sanitariya gigiena qoidalariga amal qilish,
inson sog’ligi uchun muhim qoidalar va amallar haqida
so’z yurutiladi.
KEY WORDS
Go’sht , maxsulot, kolbasa,
qoida, sanitariya gigienasi.
Umumiy qoidalar
1. Ushbu sanitariya qoidalarida quyidagi asosiy tushunchalar qo‘llaniladi:
go‘sht-suyak to‘qimasi qo‘shilgan yoki qo‘shilmagan holda mushak, yog‘, biriktiruvchi
to‘qimalarning majmuidan tashkil topgan tana go‘shti yoki tana go‘shtining bir qismi
ko‘rinishidagi so‘yish mahsuloti;
go‘sht mahsulotlari-qiymalangan, qaynatilgan, yarim dudlangan, qaynatilgan-
dudlangan, pishloqli va dudlangan, o‘pka-jigarli va qonli kolbasalar, go‘shtli nonlar, sosiskalar,
sardelkalar, pashtetlar, shuningdek, cho‘chqa, qoramol, qo‘y, parranda va boshqa so‘yiladigan
hayvonlar go‘shtlardan tayyorlangan boshqa mahsulotlar.
2. Go‘shtni qayta ishlash korxonalarining sanitariya himoya mintaqasi SanQvaN 0350-
17-son “O‘zbekiston Respublikasi aholi turar-joy atmosfera havosini muhofaza qilish
sanitariya qoidalari va normalari”ning 6.1.8-bandiga muvofiq belgilanadi.
3. Go‘shtni qayta ishlash korxonalarining kirish va chiqish joylarida dezinfeksiyali gilamchalar
to‘shalishi, shuningdek nobarqaror epizootik vaziyatlarda esa dezinfeksiyalovchi eritma bilan
to‘ldirilganmaxsusdezinfeksiyalito‘siqlarhamtashkiletilishilozim.
Kolbasa mahsulotlari
–Bevosita isteʼmol qilishga tayyor oziq-ovqat mahsulotlari.
Goʻsht, yogʻ hamda hayvon va oʻsimliklardan olinadigan yordamchi mahsulotlar qoʻshib
tayyorlanadi. Kolbasa mahsulotlariga
pishirilgan (shu jumladan, sosiska va
sardelkalar), qiymali, liver, hayvon qonidan tayyorlangan, yarim dudlangan, (pishirilib
dudlangan, nam dudlangan) kolbasalar kiradi. Kolbasa mahsulotlari umumiy isteʼmol, davo-
parhez va bolalar isteʼmoliga moʻljallangan turlarga boʻlinadi. Kolbasa mahsulotlarining
ayrimlari konservalar holida ishlab chiqariladi. Kolbasa mahsulotlari tayyorlashda mol,
choʻchqa, oz miqdorda qoʻy, parranda va quyon goʻshti ishlatiladi. Ichiga turli qoʻshimchalar:
sut oqsili, un, kraxmal, yormalar, ziravorlar solinadi. Koʻpgina kolbasa mahsulotlari uchun
qiyma (qiymalangan goʻshtga yogʻ va turli qoʻshimchalar aralashtiriladi) tayyorlanadi, soʻngra
uni qobiqqa tiqib yoki maxsus qoliplarga solib olingan yarim fabrikatlar qovuriladi,
113
YANGI O'ZBEKISTON ILMIY
TADQIQOTLAR JURNALI
www.in-academy.uz
1-JILD, 12-SON (YOʻITJ)
qaynatiladi yoki dudlab, soʻng zarurat boʻlganda quritiladi va sovitiladi.
Kolbasa
mahsulotlarini sovitilgan holda saqlash muddatlari: nam dudlangan kolbasalar -9 oygacha,
pishirib dudlangani -4 oygacha, yarim dudlangani -15 sutkagacha, pishirilgani -2 sutkagacha,
liverli -24 soatgacha.
Ishlab chiqarish sanitariyasi
-sanitariyannng bir boʻlimi; sogʻlom va xavfsiz mehnat
sharoitini taʼminlashga qaratilgan sanitariya sogʻlomlashtirish chora-tadbirlarini ishlab
chiqadi va hayotga tatbiq etadi. Kasb kasalliklarinchng oldini olish, shuningdek, korxona va u
joylashgan
hududda
sanitariyagigiyena normalariga
bekamu-koʻst
rioya
qilish,
ishchixizmatchilarning ish joylarini yoritish, isitish, shamollatish (ventilyasiya) va hokazoning
gigiyena talablari darajasida boʻlishini taʼminlash masalalari bilan shugʻullanadi. Bulyrdan
tashqari, omillari, mas, havodagi chang , kimyoviy moddalar miqdori, shuningdek, vibratsiya
kuchi, shovqin va hokazo, shuningdek, harorat, namlik va b.ning maromida boʻlishini nazorat
qiladi. Korxona kurilishi va ichga topshirilishigacha boʻlgan jarayonlarda sanitariya normalari
va gigiyena kridalariga asoslangan holda ish yuritadi. Korxona, mu-assasa, tashkilotlarning
gigiyena normalariga, sanitariyagigiyena qoidalari va b.ga qanday rioya qilinayotganligi
ustidan davlat sanitariya nazo-rati organlari, asosan, sogʻliqni saqlash idoralari va vazirliklari,
shuningdek, kasaba uyushmalari hamda texnika va huquq mehnat inspeksiyalari nazorat
qiladi
Xulosa tariqasida shuni aytib o’tsak bo’ladiki Go’sht mahsulotlarini ishlab chiqarishda
sanitariya gigiena qoidalariga rioya qilish birinchi o’rinda turadi. Sababi inson butun hayoti
davomida go’sht va go’sht mahsulotlarini istemol qilib yashashadi. Albatta sanitariya gigiena
qoidalariga rioya qilishmasa inson salomatligi uchun xavf tug’dirishi mumkin.
Foydalangan adabiyotlar
1. 1.Q.Majidov, R.A.Maxmudov, D.Yu. Maxmudov, N.Q.Majidova “Oziq ovqat kimyosi va
biokimyosi” 253 b.
2. 2.V. L. Kretovich "Osnovi bioximii rasteniy" Izdatel'stvo «Visshaya shkola» Moskva -
1964.
3. V.G.SHerbakov «Bioximiya rastitel'nogo sir'ya» Moskva «Kolos» 1999.
4. V.G.SHerbakov «Bioximiya i tovarovedenie maslichnogo sir'ya». -4-e izd., pererab i
dop.-M., Agropromizdat, 1991,- 304 s.
5. Raxmatov N.A., Maxmudov T.M., Mirzaev S. Biokimyo. Darslik -Т.: Ta'lim, 2009. -528 b
114
YANGI O'ZBEKISTON ILMIY
TADQIQOTLAR JURNALI
www.in-academy.uz
1-JILD, 12-SON (YOʻITJ)
6. Eshmuratov M., Sabirova D. ENSURING FOOD SAFETY IS THE NEED OF THE HOUR
//Центральноазиатский журнал академических исследований. – 2023. – Т. 1. – №.
2. – С. 11-13.
7. Eshmuratov M., Sabirova D. ECOLOGY AND NUTRITION IN THE REPUBLIC OF
KARAKALPAKSTAN //Journal of Agriculture & Horticulture. – 2023. – Т. 3. – №. 11. – С.
29-30.
8. Ешмуратов М., Джулдасбаева А. ПЕРСПЕКТИВЫ РАЗВИТИЯ МЯСНОЙ И
МОЛОЧНОЙ ОТРАСЛИ ПРИ АРАЛЬЕ //Евразийский журнал академических
исследований. – 2022. – Т. 2. – №. 13. – С. 738-740.
9. Ешмуратов М. Т. ВЛИЯНИЕ КОНЦЕНТРАЦИИ ЩЕЛОЧИ И КОЛИЧЕСТВО
ЭКСТРАГИРУЕМОГО ХЛОПКОВОГО МАСЛА В ПРОЦЕССЕ НА КАЧЕСТВО
ВЫСОКОТЕМПЕРАТУРНОЙ НЕЙТРАЛИЗАЦИИ РАФИНИРОВАННОГО МАСЛА
//Scientific progress. – 2021. – Т. 2. – №. 7. – С. 75-77.
10. Qo‘chqorova Z., Eshmuratov M. OZIQ-OVQAT TARKIBIDAGI MINERAL MODDALAR
//Modern Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 10. – С. 436-438.
ЭНЕРГОСБЕРЕГАЮЩИЕ ИННОВАЦИИ ДЛЯ ПОВЫШЕНИЯ ЭФФЕКТИВНОСТИ В
ПИЩЕВОЙ ПРОМЫШЛЕННОСТИ.
