106
YANGI O'ZBEKISTON ILMIY
TADQIQOTLAR JURNALI
www.in-academy.uz
1-JILD, 12-SON (YOʻITJ)
SUT MAHSULOTLARINI ISHLAB CHIQARISHDA
SANITARIYA VA GIGIYENA QOIDALARI
Nishonova Umida Anvar qizi
Berdaq nomidagi Qoraqalpoq davlat universiteti
2-bosqich talabasi
Eshmuratov Marat Tangatarovich
Ilmiy maslaxatchi:Berdaq nomidagi Qoraqalpoq
Davlat universiteti «Kimyoviy texnologiya»
Kafedrasi assistenti
https://doi.org/10.5281/zenodo.14161245
ARTICLE INFO
ABSTRACT
Qabul qilindi: 10-noyabr 2024 yil
Ma’qullandi: 12-noyabr 2024 yil
Nashr qilindi: 14-noyabr 2024 yil
Sut mahsulotlarini ishlab chiqarishda sanitariya va
gigiyena qoidalariga rioya qilish juda muhim
hisoblanadi. Chunki bu qoidalarga amal qilish
mahsulotning sifatini, xavfsizligini ta’minlaydi va
iste’molchilar salomatligini saqlashga yordam beradi.
Quyida sut mahsulotlarini ishlab chiqarishda amal
qilinishi lozim bo‘lgan asosiy sanitariya va gigiyena
talablarini ko‘rib chiqamiz.
KEY WORDS
Sut
mahsulotlar,
gigiyena,
sertifikat, monitoring,istemolchi,
qoidalar.
Sut mahsulotlarini ishlab chiqarishda sanitariya qoidalariga rioya qilish, mahsulotning
xavfsizligi va iste‘molchilar salomatligini ta’minlash uchun muhim ahamiyatga ega. Shu
sababli ishlab chiqarish korxonalari sanitariya va gigiyena talablariga qa‘iy rioya qilishlari
lozim.
Ishlab chiqarish xonalari doimo toza va gigiyenik holatda bo‘lishi kerak.
Har bir smenadan so‘ng yoki har bir ishlab chiqarish jarayonidan keyin xonalar tozalab,
dezinfeksiya qilinadi.
Uskunalar va yuzalar ifloslanishni oldini olish uchun maxsus vositalar yordamida tozalanadi.
Uskuna va texnologik asbob-uskunalarning tozaligi. Ishlab chiqarishda foydalaniladigan
uskunalar har safar ishlatilgandan keyin dezinfeksiya qilinishi lozim. Xom ashyo va
mahsulotlar bilan to‘g‘ridan-to‘g‘ri aloqada bo‘ladigan asbob-uskunalar bakteriyalar
tarqalishini oldini olish uchun tez-tez sanitariya nazoratidan o‘tkaziladi.
Xodimlarning shaxsiy gigiyenasi. Ishlab chiqarish jarayonida ishlovchi barcha xodimlar
maxsus kiyim va qo‘lqoplarda ishlashlari shart.Ishga kirishishdan oldin qo‘llarni yuvish va
dezinfeksiya qilish majburiy hisoblanadi. Xodimlarning sog‘lig‘i doimiy ravishda nazorat
qilinadi, kasallik holatida ishlashga ruxsat berilmaydi.
Mahsulotlarni saqlash sharoitlari. Tayyor sut mahsulotlarini ma’lum harorat va namlik
darajasida saqlash lozim, bu mahsulotning uzoq muddat saqlanishini ta’minlaydi.Saqlash
jarayonida mikrobiologik ko‘rsatkichlar doimiy ravishda monitoring qilinadi.
Xodimlarning shaxsiy gigiyenasi
Sut mahsulotlarini ishlab chiqarishda ishlovchi xodimlar
gigiyenik talablarga qat’iy rioya qilishlari lozim:
107
YANGI O'ZBEKISTON ILMIY
TADQIQOTLAR JURNALI
www.in-academy.uz
1-JILD, 12-SON (YOʻITJ)
Ishchilarning qo‘llari toza va tirnoqlari qisqa kesilgan bo‘lishi kerak. Ish boshlashdan oldin
qo‘llar yuvilishi lozim.
Xodimlar maxsus kiyim-bosh, bosh kiyim, qo‘lqop va maskalarni kiyishi kerak.
Ish vaqtida gigiyena qoidalariga rioya qilmaslik kasallik tarqalishiga sabab bo‘lishi mumkin,
shu bois xodimlar shaxsiy gigiyenaga qat’iy rioya qilishlari zarur.
Uskunalar va texnologik jarayonlarning gigiyenasi
Ishlab chiqarishdagi uskunalar va
texnologik jarayonlarni to‘g‘ri va muntazam tozalash talab etiladi:
Uskunalar har bir ishlab chiqarish jarayonidan keyin va smena yakunida yaxshilab tozalanishi
kerak.
Tozalash va dezinfeksiya qilish uchun maxsus vositalar va texnikalar qo‘llanadi.
Harorat rejimiga e’tibor berish zarur, chunki sut mahsulotlari yuqori haroratda tez buziladi.
Ishlab chiqarish maydoni va xonalarning gigiyenasi
Ishlab chiqarish maydonlari va xonalarning
tozaligi ham mahsulot xavfsizligi uchun juda muhim:
Barcha ishlab chiqarish xonalari muntazam ravishda tozalab turilishi, chang va boshqa
ifloslanishlardan himoyalanishi kerak.
Ishlab chiqarish joylari yaxshi shamollatilgan bo‘lishi lozim.
Zallar, omborxonalar va boshqa maydonlar sanitar me’yorlarga mos keladigan darajada
saqlanishi zarur.
Xom ashyo va tayyor mahsulotlarni saqlash qoidalari
Sut va sut mahsulotlarini sifatli ishlab
chiqarish uchun xom ashyo va tayyor mahsulotlarni to‘g‘ri saqlash zarur:
Sutning xom ashyo sifatida o‘z vaqtida qabul qilinishi va zudlik bilan ishlab chiqarishga
yuborilishi kerak.
Saqlash joylarida harorat, namlik va boshqa ko‘rsatkichlar nazorat qilinishi kerak.
Tayyor mahsulotlar saqlanish muddati va sharoitlariga amal qilingan holda saqlanishi lozim.
Suv va dezinfeksiya vositalari
Ishlab chiqarishda ishlatiladigan suv va dezinfeksiya vositalari
yuqori sifatli bo‘lishi kerak:
Ichimlik suvini sifatli va toza bo‘lishi zarur, chunki suv mahsulotning sifati va xavfsizligiga
ta’sir ko‘rsatadi.
Suvni muntazam mikrobiologik nazoratdan o‘tkazib turish talab etiladi.
Dezinfeksiya uchun ishlatiladigan vositalar mahsulotning kimyoviy tarkibiga ta’sir qilmasligi
kerak.
Xulosa
108
YANGI O'ZBEKISTON ILMIY
TADQIQOTLAR JURNALI
www.in-academy.uz
1-JILD, 12-SON (YOʻITJ)
Sut mahsulotlarini ishlab chiqarishda sanitariya va gigiyena qoidalariga rioya qilish ishlab
chiqarish sifatini oshiradi, iste’molchilar salomatligini himoya qiladi va mahsulotning uzoq
muddat saqlanishini ta’minlaydi. Shu sababli, ishlab chiqarish korxonalari ushbu qoidalarga
qat’iy rioya qilishlari lozim.
Foydalangan adabiyotlar:
1.Q.Majidov, R.A.Maxmudov, D.Yu. Maxmudov, N.Q.Majidova
“Oziq ovqat kimyosi va
biokimyosi” 253 b.
2. Do‘schanov В.О. Xorazm taomlari. Toshkent, 1994.
3.Raxmatov N.A., Maxmudov T.M., Mirzaev S. Biokimyo. Darslik -Т.: Ta’lim, 2009. -528 b
