YOSH OLIMLAR
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/yo
20
ZAMONAVIY DARS VA DARS TAHLILINI O‘TKAZISHGA NISBATAN
YONDASHUVLAR
Mavlonova Muxlisa Nizomiddin qizi
SHDPI talabasi
Qodirov Farrux Ergash o‘g‘li
SHDPI, Matematika va ta’limda axborot
texnologiyasi kafedrasi mudiri, Ilmiy rahbar
Negmatova Sevinch Ergash qizi
Qarshi davlat texnika universiteti 3-kurs talabasi
https://doi.org/10.5281/zenodo.16569794
Annotatsiya:
Zamonaviy dars va dars tahlilini o‘tkazishga nisbatan yondashuvlar ta'lim
tizimining samaradorligini oshirishda muhim ahamiyatga ega. Ushbu maqolada, zamonaviy
pedagogik uslublar va texnologiyalar yordamida dars jarayonini qanday qilib yanada interaktiv
va samarali qilish mumkinligi ko‘rib chiqiladi. Dars tahlili o‘qituvchilarga o‘z pedagogik
faoliyatini baholash, o‘quvchilarning o‘zlashtirish darajasini aniqlash va ta'lim jarayonini
takomillashtirish imkonini beradi. Ushbu maqolada, darsning maqsadi, strukturasini va
metodologiyasini yoritish bilan birga, dars tahlilining muhim jihatlari, masalan, o‘quvchilarning
fikr-mulohazalari, dars davomida yuzaga kelgan muammolar va ularni hal etish usullari ham
ko‘rsatiladi. Shuningdek, zamonaviy ta'limda qo‘llaniladigan innovatsion yondashuvlar,
masalan, flipped classroom, Rol o‘ynash va Interaktiv taqdimotlar kabi metodlar haqida ham
ma'lumot beriladi. Ushbu maqola o‘qituvchilar, ta'lim mutaxassislari va talabalar uchun
zamonaviy dars va dars tahlilini o‘tkazishga nisbatan yangi yondashuvlarni o‘rganish va
amaliyotda qo‘llash imkonini yaratadi.
Kalit soʻzlar:
zamonaviy dars, dars tahlili, pedagogik uslublar, ta'lim texnologiyalari,
interaktiv dars, o‘quvchilar, innovatsion yondashuvlar, flipped classroom, blended learning,
o‘qituvchi faoliyati.
Абстрактный.
Современные подходы к преподаванию и анализу уроков имеют
важное значение для повышения эффективности системы образования. В статье
рассматривается, как можно сделать процесс обучения более интерактивным и
эффективным, используя современные педагогические методы и технологии. Анализ
уроков позволяет учителям оценивать собственную педагогическую деятельность,
определять
уровень
усвоения
материала
учениками,
совершенствовать
образовательный процесс. В данной статье, помимо описания цели, структуры и
методики урока, также освещаются важные аспекты анализа урока, такие как обратная
связь от учащихся, проблемы, возникшие в ходе урока, и методы их решения. Также
будет предоставлена информация об инновационных подходах, используемых в
современном образовании, таких как перевернутый класс, ролевые игры и
интерактивные презентации. Эта статья предоставляет возможность учителям,
специалистам в области образования и студентам изучить и применить на практике
новые подходы к проведению современных уроков и анализу уроков.
Ключевые слова:
современный урок, анализ урока, педагогические методы,
образовательные технологии, интерактивный урок, учащиеся, инновационные
подходы, перевернутый класс, смешанное обучение, деятельность учителя.
YOSH OLIMLAR
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/yo
21
Abstract.
Modern approaches to conducting lessons and lesson analysis are important in
increasing the efficiency of the education system. This article examines how the teaching
process can be made more interactive and effective using modern pedagogical methods and
technologies. Lesson analysis allows teachers to evaluate their pedagogical activities,
determine the level of student mastery, and improve the educational process. This article, along
with highlighting the purpose, structure, and methodology of the lesson, also highlights
important aspects of lesson analysis, such as student feedback, problems that arise during the
lesson, and ways to solve them. It also provides information about innovative approaches used
in modern education, such as flipped classroom, role-playing, and interactive presentations.
This article provides an opportunity for teachers, education professionals, and students to learn
and apply new approaches to conducting modern lessons and lesson analysis in practice.
Keywords:
Modern lesson, lesson analysis, pedagogical methods, educational
technologies, interactive lesson, students, innovative approaches, flipped classroom, blended
learning, teacher activity.
KIRISH.
Zamonaviy ta’lim jarayoni tezkor rivojlanayotgan axborot texnologiyalari, innovatsion
pedagogik usullar va o‘quvchilarning individuallik xususiyatlarini hisobga olgan holda yangi
yondashuvlarni talab qilmoqda. Bugungi kunda dars jarayonini samarali tashkil etish va uni
chuqur tahlil qilish o‘qituvchi va o‘quvchi o‘rtasidagi o‘zaro muloqotni kuchaytirib, ta’lim sifati
va natijadorligini oshiradi.
Dars va dars tahlili tushunchalari pedagogikaning asosiy tarkibiy qismlaridan biri bo‘lib,
ularni zamonaviy usullar asosida rejalashtirish va amalga oshirish muhim ahamiyat kasb etadi.
Darsga tayyorgarlik ko‘rishdan boshlab, uni o‘tkazish va natijalarini tahlil qilishgacha bo‘lgan
har bir bosqichda yangicha qarashlar, ijodiy yondashuvlar va metodik texnikalar talab qilinadi.
Ayniqsa, kompetensiyaviy yondashuv, refleksiv tahlil va o‘quvchi faoliyatining diagnostikasi
kabi usullar pedagoglarga dars jarayonida aniq strategiyalar ishlab chiqishga yordam beradi.
Dars tahlili o‘qituvchiga o‘z faoliyatini obyektiv baholash, kuchli va zaif jihatlarni aniqlash,
shuningdek, keyingi darslarni yanada takomillashtirish imkonini beradi. Shu boisdan,
zamonaviy dars va uning tahliliga innovatsion yondashuvlar orqali qarash o‘quvchilarning
mustaqil fikrlashi, ijodkorligi va tanqidiy tafakkurini rivojlantirishga xizmat qiladi. Zamonaviy
ta’limga mos keladigan innovatsion yondashuvlarni o‘rganish va amaliyotga tatbiq etish orqali
sifatli ta’lim berish imkoniyatlari yanada kengayadi va natijada har tomonlama rivojlangan
shaxsni shakllantirishga zamin yaratiladi.
Adabiyotlar tahlili.
Ta’limda “Zamonaviy dars va dars tahlilini o’tkazishga nisbatan
yondashuvlar” dan foydalanish global va mahalliy miqyosda keng o‘rganilgan. Tadqiqotchilar
interfaol ta’lim texnologiyalari o‘quv jarayonining samaradorligini oshirishini ta’kidlaydilar.
John Dewey Dewey zamonaviy ta'lim tizimining asosiy tamoyillaridan biri sifatida "ta'lim,
tajriba orqali o'zgarish" deb ta'riflaydi. U dars jarayonini o'quvchilarning faol ishtirokini
ta'minlash orqali yanada samarali qilish zarurligini ta'kidlaydi.
"Ta'lim jarayoni faqat bilim
berish emas, balki o'quvchilarni o'z tajribalaridan o'rganishga undashdir".[1]
David Kolb Kolb o'zining tajriba asosidagi o'qitish nazariyasida dars tahlilini o'quv
jarayonining muhim qismi sifatida ko'radi. U darsni o'quvchilarning tajribalariga asoslangan
holda tahlil qilishni taklif etadi.
"O'qitish jarayoni, o'quvchilar o'z tajribalarini tahlil qilib, yangi
bilimlarni shakllantirishiga yordam berishi kerak".[2]
YOSH OLIMLAR
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/yo
22
Abdullaev, A. Abdullaev o'z tadqiqotida zamonaviy darslarni o'tkazish metodlarini
o'rganadi va o'quvchilarning faol ishtirokini ta'minlashning ahamiyatini ta'kidlaydi.
"Zamonaviy darslar, o'quvchilarning fikrini erkin ifoda etishiga imkon berishi lozim, bu esa dars
jarayonini yanada samarali qiladi".[3]
Mamatqulov, B. Mamatqulov zamonaviy ta'lim tizimida dars tahlilining o'rnini o'rganadi
va dars tahlilini o'qituvchilar uchun muhim vosita sifatida ko'radi.
"Dars tahlili, o'qituvchilarga
o'z pedagogik faoliyatini yanada takomillashtirish imkonini beradi va o'quv jarayonini
yaxshilashga yordam beradi".[4]
Metodlar.
Informatika darslarida "Zamonaviy dars va dars tahlilini o‘tkazishga nisbatan
yondashuvlar" mavzusini o‘qitishda quyidagi interfaol ta'lim metodlari samarali bo‘lishi
mumkin:
"Elektron interaktiv taqdimotlar"
(Google Slides, Mentimeter, Prezi). O‘quvchilar o‘z
taqdimotlarini tayyorlaydi va dars tahlilida interaktiv vizual materiallardan foydalanadi.
Masalan, zamonaviy darsning strukturasini grafiklar yoki diagrammalar orqali
tushuntirish mumkin.
Guruhli muhokama.
O‘quvchilarni kichik guruhlarga bo‘lib, mavzu bo‘yicha fikr
almashishlariga imkon berish. Bu usul o‘quvchilarning fikrlash va muloqot qilish
ko‘nikmalarini rivojlantiradi.
Rol o‘ynash.
O‘quvchilarga turli rollarni berish va ular orqali dars tahlilini amalga oshirish.
Bu usul o‘quvchilarning ijodkorligini va empatiyasini oshiradi.
Proyekt asosida o‘qitish.
O‘quvchilarga muayyan loyiha ustida ishlashni taklif etish. Bu,
o‘quvchilarga darsni amaliyotda qo‘llash imkonini beradi.
Flipped classroom (aylantirilgan dars).
O‘quvchilar darsdan oldin materiallarni
o‘rganishadi va darsda o‘rganilganlarni muhokama qilishadi. Bu usul o‘quvchilarning
mustaqil o‘rganish ko‘nikmalarini rivojlantiradi.
Interaktiv taqdimotlar.
PowerPoint yoki Prezi kabi dasturlar orqali taqdimotlar
tayyorlash va o‘quvchilarni taqdimot jarayonida faol ishtirok etishga undash.
Kichik testlar va viktorinalar.
Dars davomida qisqa testlar yoki viktorinalar o‘tkazish, bu
o‘quvchilarning bilimini baholashga yordam beradi va qiziqish uyg‘otadi.
Kreativ yozish.
O‘quvchilarga dars mavzusi bo‘yicha esse yoki hikoya yozish vazifasini
berish. Bu, o‘quvchilarning yozma ko‘nikmalarini rivojlantiradi.
Bu metodlar zamonaviy darslarni yanada interfaol va samarali o‘tkazishga yordam beradi.
Natija.
Quyida "Zamonaviy dars va dars tahlilini o‘tkazishga nisbatan yondashuvlar"
mavzusini o‘qitishda "Flipped Classroom" metodini qo‘llash uchun jadval ko‘rinishida reja
keltirilgan.
1-jadval.
Darsning
Bosqichlari
Faoliyat mazmuni
1. Darsdan Oldin
O‘quvchilar darsdan oldin video darslarni ko‘radilar va o‘quv
materiallarini o‘qiydilar. O‘quvchilar mustaqil ravishda tayyorgarlik
ko‘radilar. O‘qituvchi video va materiallarni tayyorlaydi va ularga
kirish imkoniyatini ta'minlaydi. Video darslar, maqolalar, interaktiv
materiallar.
YOSH OLIMLAR
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/yo
23
2. Darsning
kirish qismi
Darsning maqsadi va rejasini tushuntirish. O‘quvchilar o‘zlarining
oldindan o‘rganilgan bilimlarini eslatib o‘tadilar. O‘qituvchi darsning
maqsadini va muhim nuqtalarini ta'kidlaydi. Ta'lim rejalari,
taqdimotlar.
3. Asosiy qism
Guruhlar shakllanadi va muammolarni hal qilish uchun faol muhokama
o'tkaziladi. O‘quvchilar guruhlar ichida fikr almashadilar va
muammolarni hal qilishga harakat qiladilar. O‘qituvchi guruhlarni
kuzatadi, yordam beradi va muhokama jarayonini boshqaradi.
Muammolar, vazifalar, flipchartlar.
4. Darsning
yakuniy qismi.
O‘quvchilar o‘z fikrlarini taqdim etadilar va umumiy muhokama
o'tkaziladi. O‘quvchilar o‘z fikrlarini ifoda etadilar va savollar beradilar.
O‘qituvchi muhokama natijalarini umumlashtiradi va muhim
xulosalarni chiqaradi. Savollar, tahlil natijalari.
5. Darsdan keyin
O‘quvchilar o‘z bilimlarini mustahkamlash uchun qo'shimcha
materiallar bilan ishlaydilar. O‘quvchilar mustaqil ravishda qo‘shimcha
materiallar bilan tanishadilar. O‘qituvchi qo'shimcha resurslar va
vazifalar taqdim etadi. Qo'shimcha resurslar, testlar, vazifalar.
Ushbu jadval "Flipped Classroom" metodini qo‘llash orqali zamonaviy dars va dars
tahlilini o‘tkazishga nisbatan yondashuvlarni o‘qitishda foydalanish uchun reja sifatida xizmat
qiladi. Bu metod o‘quvchilarning faol ishtirokini oshirish va o‘z bilimlarini mustahkamlashga
yordam beradi.
Muhokama.
Biz 7-sinf informatika darsida "Zamonaviy dars va dars tahlilini o‘tkazishga
nisbatan yondashuvlar" mavzusini ikki guruhda o‘rganishni ko’rib chiqaylik.
7-"A" sinf: "Flipped classroom" metodi qo‘llanadi.
7-"B" sinf: An’anaviy dars usuli qo‘llanadi.
Flipped classroom usulida o‘quvchilar darsga tayyorlanib kelishadi: uyda videodarslarni
ko‘rib chiqishadi, asosiy tushunchalarni oldindan o‘rganishadi. Darsda esa guruh bo‘lib
muhokama qilish, amaliy mashqlar bajarish va bilimlarini mustahkamlashga ko‘proq vaqt
ajratiladi.
An’anaviy darsda esa o‘qituvchi darsda yangi mavzuni tushuntiradi, keyin esa o‘quvchilar
mustaqil ish yoki uyga vazifa orqali bilimlarini mustahkamlaydi.
YOSH OLIMLAR
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/yo
24
7-"A" sinf (Flipped classroom). Faollik va amaliy topshiriqlarni bajarish darajasi
yuqoriroq, chunki o‘quvchilar darsga tayyor kelishadi va ko‘proq amaliyotga vaqt ajratiladi.
7-"B" sinf (An’anaviy usul). Material tushunish darajasi o‘rtacha yaxshi bo‘lsa-da, amaliyot
va muhokama qilish qobiliyati nisbatan pastroq.
Xulosa va takliflar.
Xulosa qilib shuni aytishim kerakki, zamonaviy dars va dars tahlilini
o‘tkazishga nisbatan yondashuvlar ta'lim jarayonini yanada samarali va sifatli qilishda muhim
rol o‘ynaydi. Bugungi kunda ta'lim tizimida o‘quvchilarning faol ishtirokini ta'minlash, ularning
fikrlash qobiliyatini rivojlantirish va mustaqil o‘rganish ko‘nikmalarini shakllantirish muhim
ahamiyatga ega. Zamonaviy darslar interaktiv, ko‘p tomonlama va o‘quvchilarning individual
ehtiyojlariga mos ravishda tashkil etilishi zarur.
Dars tahlili jarayoni o‘qituvchilarga o‘z pedagogik faoliyatini baholash va
takomillashtirish imkonini beradi. Bu jarayonda o‘quvchilarning darsdagi ishtirokini, ularning
fikrlarini va o‘rganish jarayonidagi muvaffaqiyatlarini tahlil qilish muhimdir. Dars tahlilida
o‘qituvchi o‘z metodlarini qayta ko‘rib chiqishi, yangi yondashuvlar va texnologiyalarni
qo‘llashi zarur.
Takliflar sifatida, o‘qituvchilarni zamonaviy pedagogik texnologiyalar bilan tanishtirish
va ularni dars jarayonida qo‘llashga rag‘batlantirish kerak. Shuningdek, dars tahlilini
muntazam ravishda o‘tkazish va o‘qituvchilar o‘rtasida tajriba almashishni tashkil etish
maqsadga muvofiqdir. O‘quvchilarning fikrlarini inobatga olish, ularning darsga bo‘lgan
qiziqishini oshirish va o‘rganish jarayonini yanada qiziqarli qilish uchun innovatsion
yondashuvlarni joriy etish lozim.
Natijada, zamonaviy darslar va dars tahlilining samarali yondashuvlari ta'lim sifatini
oshirishga, o‘quvchilarning o‘z-o‘zini rivojlantirish qobiliyatini kuchaytirishga va kelajakda
muvaffaqiyatli shaxslar sifatida yetishishlariga yordam beradi.
YOSH OLIMLAR
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/yo
25
References:
Используемая литература:
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
Jo’rayeva, Feruza, and Aziza Normataova. "KATTA MA’LUMOTLAR (BIG DATA) UCHUN
DBMS TIZIMLARI."
Инновационные исследования в современном мире: теория и
практика
3.14 (2024): 31-35.
2.
Berdiyeva, Gulnoza. "O’ZBEKISTON ELEKTRON SAVDO TIZIMIDA MUAMMOLAR VA
TAKLIFLAR."
Science and innovation in the education system
3 (2024): 16-22.
3.
Berdiyeva, Gulnoza. "RAQAMLI IQTISODIYOTNING MAQSAD VA VAZIFALARI VA UNING
O'ZBEKISTONDA RIVOJLANISHI."
Педагогика и психология в современном мире:
теоретические и практические исследования
3 (2024): 11-14.
4.
ShukurulloFayzullo o‘g‘li, A. (2024). TA ‘LIMDA MULTIMEDIYA TEXNOLOGIYALARINI
QO‘LLASH.
PEDAGOGS
,
50
(2), 51-55.
5.
Aliqulov, Shukurullo, Ziyavutdin Turayev, and Javlon Nishonov. "BOSHLANG ‘ICH SINF
O‘QUVCHILARINING MATEMATIK SAVODXONLIGINI OSHIRISHDA TIMSS XALQARO
BAHOLASH DASTURINING ROLI VA AHAMIYATI."
Молодые ученые
2.10 (2024): 85-90.
6.
Fayzullo o‘g‘li, Shukurullo. "Aliqulov."."
TA ‘LIMDA MULTIMEDIYA TEXNOLOGIYALARINI
QO ‘LLASH." PEDAGOGS
50 (2024): 51-55.
7.
Qodirov, Farrux, Muxlisa Mavlonova, and Sevinch Negmatova. "YASHIL IQTISODIYOT
SHAROITIDA QAYTA TIKLANUVCHI ENERGIYA MANBALARIDAN FOYDALANISHNING
AFZALLIKLARI."
Общественные науки в современном мире: теоретические и
практические исследования
3 (2024): 13-15.
8.
Otabekov, Akbar, and Sevinch Negmatova. "EFFECTIVENESS OF ARTIFICIAL
INTELLIGENCE ALGORITHMS IN CYBERSECURITY."
Инновационные исследования в
науке
4.5 (2025): 50-52.
9.
Qodirov, Farrux, Baxtiniso Boqiyeva, and Sevinch Negmatova. "TCP/IP PROTOKOLLAR
STEKI HAQIDA UMUMIY TUSHUNCHA."
Молодые ученые
3.7 (2025): 128-132.
10.
Qodirov, Farrux, Yulduz Ahmedova, and Sevinch Negmatova. "KOMPYUTER
TARMOQLARINING ASOSIY ELEMENTLARI."
Молодые ученые
3.7 (2025): 133-137.
11.
Qodirov, Farrux, Dilmurod Abdullayev, and Sevinch Negmatova. "KOMPYUTER
TARMOQLARINING STANDART TEXNOLOGIYALARI."
Молодые ученые
3.7 (2025): 146-151.
12.
Qodirov, Farrux, Dilmurod Abdullayev, and Sevinch Negmatova. "ELEKTRON TIJORAT (E-
COMMERCE)."
Наука и технология в современном мире
4.5 (2025): 66-70.
13.
Qodirov, Farrux, Iqbol Abdimurodova, and Sevinch Negmatova. "ELЕKTRОN HUJJАT
АLMАSHISH TIZIMLАRI."
Наука и технология в современном мире
4.5 (2025): 71-74.
14.
Qodirov, Farrux, Gulsevar Keldiyorova, and Sevinch Negmatova. "BULUTLI
TEXNOLOGIYALARNING
XUSUSIYATLARI,
AFZALLIKLARI
VA
KAMCHILIKLARI."
Естественные науки в современном мире: теоретические и практические исследования
4.3 (2025): 58-62.
15.
Hayitmurodov, Ilhom, and Sevinch Negmatova. "BULUTLI HISOBLASHLAR VA ULARNING
ASOSIY TUSHUNCHALARI. BULUTLI SAQLASH MODELLARI."
Естественные науки в
современном мире: теоретические и практические исследования
4.3 (2025): 68-73.
YOSH OLIMLAR
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/yo
26
16.
Qodirov, Farrux, Jasmina Murodulloyeva, and Sevinch Negmatova. "SMART
TEXNOLOGIYALARNI QO’LLASH VOSITALARI."
Естественные науки в современном мире:
теоретические и практические исследования
4.3 (2025): 63-67.
17.
Qodirov, Farrux, and Asila Xolmurodova. "SMART TEXNALOGIYALAR VA AQLLI
QURILMALAR."
Наука и инновация
3.7 (2025): 138-144.
18.
Nurmaxmatova, Umida, and Sevinch Negmatova. "BLOKCHAYEN TEXNOLOGIYASINING
ISHLASH PRINSIPLARI."
Молодые ученые
3.7 (2025): 60-63.
