YOSH OLIMLAR
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/yo
39
O‘RTA SINFLARDAGI BOLALARGA INFORMATIKA O‘QITISHNING KREATIV
G‘OYALARI
O‘ktamov Madadjon O‘ktam o‘g‘li
Shahrisabz davlat pedagogika instituti
“Matematika va ta’limda axborot texnologiyasi” kafedrasi o‘qituvchisi
oktamovm03@mail.ru (91) 322-10-03
Bekmurodov Nodirbek Rayxon oʻgʻli
Shahrisabz davlat pedagogika instituti
“Matematika va Informatika” yo‘nalishi talabasi
Uralova Asal Samariddin qizi
Shahrisabz davlat pedagogika instituti
“Matematika va Informatika” yo‘nalishi talabasi
https://doi.org/10.5281/zenodo.14998099
Annotatsiya.
Bugungi kunda informatika fani o‘quvchilar uchun nafaqat
texnologiyalarni o‘rganish, balki ularni amaliy hayotda qo‘llay olish mahoratini shakllantirish
vositasiga aylanmoqda. Ushbu maqolada informatika fanini o‘rta sinf o‘quvchilariga kreativ
usullar orqali samarali o‘qitish metodlari yoritilgan. Jumladan, o‘yinli ta’lim, loyiha asosida
o‘qitish, interaktiv texnologiyalardan foydalanish hamda zamonaviy AKT vositalarining o‘rni
haqida batafsil so‘z yuritiladi. Shuningdek, turli yoshdagi bolalarning psixologik
xususiyatlarini hisobga olgan holda dars jarayonlarini qiziqarli va interaktiv tashkil etish
bo‘yicha tavsiyalar beriladi.
Kalit so‘zlar.
Informatika ta’limi, kreativ pedagogika, interaktiv o‘qitish, o‘yinli ta’lim,
AKT, dasturlash asoslari, innovatsion ta’lim metodlari.
Аннотация
. Сегодня информатика становится для студентов инструментом не
только изучения технологий, но и развития умений использовать их в практической
жизни. В данной статье описаны методы эффективного преподавания информатики
учащимся средних классов творческими методами. В частности, подробно обсуждается
игровое образование, проектное обучение, использование интерактивных технологий,
роль современных инструментов ИКТ. Также даются рекомендации по интересной и
интерактивной организации учебного процесса с учетом психологических
особенностей детей разного возраста.
Ключевые слова
. Информатическое образование, творческая педагогика,
интерактивное обучение, игровое образование, ИКТ, основы программирования,
инновационные методы обучения.
Annotation
. Today, computer science is becoming a tool for students not only to learn
technologies, but also to develop the ability to use them in practical life. This article describes
the methods of effective teaching of computer science to middle school students through
creative methods. In particular, it is discussed in detail about game education, project-based
teaching, the use of interactive technologies, and the role of modern ICT tools. Also,
recommendations are given on interesting and interactive organization of lesson processes,
taking into account the psychological characteristics of children of different ages.
Keywords
. Informatics education, creative pedagogy, interactive teaching, game
education, ICT, basics of programming, innovative teaching methods.
YOSH OLIMLAR
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/yo
40
Raqamli texnologiyalar asrida informatika har bir o‘quvchi uchun zarur bo‘lgan asosiy
fanlardan biriga aylandi. O‘quvchilarning kompyuter savodxonligini oshirish, mantiqiy
fikrlashini rivojlantirish va texnologiyalardan ongli foydalanish ko‘nikmalarini shakllantirish
uchun dars jarayonlarida kreativ yondashuvlar zarur. An’anaviy o‘qitish metodlari bilan
cheklanib qolish zamonaviy o‘quvchilarning qiziqishlarini to‘liq qondira olmaydi, shu sababli
o‘qituvchilar darslarni innovatsion usullar bilan boyitishi lozim. Informatika fanini o‘rta sinf
o‘quvchilariga o‘rgatishda kreativ yondashuv juda muhim. An’anaviy dars uslublaridan chiqib,
bolalarni qiziqtiradigan usullarni qo‘llash samaradorlikni oshiradi. Masalan, informatika
darslarini o‘yinlar bilan uyg‘unlashtirish orqali bolalar fan asoslarini oson va zavq bilan
o‘zlashtiradilar. Shuningdek, mavzularni real hayot misollari bilan bog‘lash ularning
tushunishini osonlashtiradi. O‘quvchilarning faolligini oshirish uchun loyihalar, musobaqalar
va guruh ishlari tashkil etish foydali bo‘ladi. Bu kabi kreativ yondashuvlar informatika faniga
bo‘lgan qiziqishni oshiradi va o‘quvchilarning bilimini mustahkamlashga yordam beradi.
Bolalar tabiatiga xos xususiyatlardan biri bu – o‘yin orqali o‘rganishdir.
Informatika darslarida o‘yin elementlarini kiritish o‘quvchilarning faolligini oshiradi va
murakkab mavzularni oson tushunishlariga yordam beradi. Kodlash o‘yinlari
-
Scratch,
Code.org, Tynker kabi vizual dasturlash muhitlari bolalarga dasturlashning asosiy
tushunchalarini oson va qiziqarli tarzda o‘rgatish imkonini beradi. Mantiqiy fikrlashni
rivojlantirish o‘yinlari - Lightbot, Human Resource Machine, Algobrix kabi o‘yinlar orqali
o‘quvchilar algoritmik tafakkurni shakllantiradilar. Vizual materiallardan foydalanish –
darslarni yanada qiziqarli qilish uchun animatsiyalar, infografikalar va interaktiv
taqdimotlardan foydalanish mumkin. Bu usul murakkab tushunchalarni sodda va tushunarli
qilib yetkazishga yordam beradi. Gamifikatsiya elementlari – informatika darslariga ball
tizimi, darajalar va mukofotlar qo‘shish orqali o‘quvchilarning motivatsiyasini oshirish
mumkin. Masalan, har bir to‘g‘ri bajarilgan vazifa uchun yulduz yoki belgi berish ularga qiziq
bo‘ladi. Virtual haqiqat va simulyatsiyalar – dasturlash va informatika asoslarini o‘rgatishda
virtual haqiqat texnologiyalaridan foydalanish darslarni yanada interaktiv va esda qolarli
qiladi. Ochiq muhokamalar va brainstorming – o‘quvchilarga muammolarni berib, ularning
turli yechim variantlarini topishga undash ularda kreativ fikrlash ko‘nikmalarini
shakllantiradi. Kod yozish emas, algoritmik fikrlashni o‘rgatish – informatika darslarida
faqatgina kod yozish emas, balki muammolarni tahlil qilish, bosqichma-bosqich yechim topish
kabi muhim ko‘nikmalarni shakllantirish ham zarur.
Nazariy bilimlarni amaliyot bilan bog‘lash ta’lim samaradorligini oshiradi. O‘quvchilar
o‘zlari mustaqil ishlab chiqadigan loyihalar orqali fanni chuqurroq o‘zlashtiradilar. HTML, CSS
va JavaScript asosida shaxsiy veb-sayt yaratish orqali bolalar o‘z ijodiy g‘oyalarini dasturlash
bilan bog‘laydilar. MIT App Inventor yoki Thunkable kabi platformalar yordamida oddiy
mobil ilovalar ishlab chiqish mumkin. LEGO Mindstorms, Arduino, Raspberry Pi kabi
qurilmalar yordamida bolalar dasturlash va muhandislik tamoyillarini amaliy o‘rganadilar.
An’anaviy darslardan farqli ravishda, vizual va interaktiv ta’lim usullari bolalar uchun
qiziqroq bo‘ladi va ma’lumotlarni o‘zlashtirish samaradorligini oshiradi. Kompyuter grafikasi
vositalari yordamida mavzularni tushuntirish yanada samarali bo‘ladi. Masalan, Canva,
Piktochart, Powtoon kabi platformalar orqali o‘quvchilarga mavzularni grafik va animatsion
tarzda tushuntirish mumkin. Fizmat yoki Phet Interactive Simulations kabi platformalar
YOSH OLIMLAR
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/yo
41
orqali interaktiv laboratoriya mashg‘ulotlarini o‘tkazish mumkin. Python Tutor, Repl.it,
CodePen kabi onlayn platformalar orqali o‘quvchilarning dasturlash ko‘nikmalarini
rivojlantirish.
Informatika ta’limi bolalar uchun faqat kompyuterlardan foydalanish ko‘nikmasini emas,
balki mantiqiy fikrlash va kreativ muammolarni hal qilish qobiliyatini ham rivojlantirishi
kerak. O‘qituvchilar darslarni qiziqarli, interaktiv va amaliyotga yo‘naltirilgan shaklda olib
borsalar, o‘quvchilar fanni tez va samarali o‘zlashtiradilar. Shuningdek, zamonaviy AKT
vositalaridan unumli foydalanish informatika ta’limining sifatini oshirishga xizmat qiladi.
O‘qituvchilar va ta’lim muassasalari ushbu metodlarni qo‘llagan holda informatika
darslarini yanada innovatsion va samarali tashkil etishlari mumkin. Bu esa o‘quvchilarning
texnologiyaga bo‘lgan qiziqishini oshiradi va ularning kelajakdagi kasbiy rivojlanishiga zamin
yaratadi.
Foydalanilgan adabiyotlar/Используемая литература/References:
1.
Qodirov, F. "OPTIMIZATION OF TELECOMMUNICATIONS POWER SUPPLY SYSTEMS
BASED ON RELIABILITY CRITERIA." Science and innovation 2.A12 (2023): 15-20.
2.
F Qodirov. Aholiga tibbiy xizmatlar ko'rsatishning rivojlanishini iqtisodiy-matematik
modellashtirish. Scienceweb academic papers collection . 2023/1/1.
3.
F Qodirov. Zamonaviy to'lov tizimlari tahlili va elektron pul birliklari. Scienceweb
academic papers collection. 2023/1/1.
4.
Farrux Qodirov. Zamonaviy trenajyor va simulyatsiya qiluvchi dasturlarning hozirgi
kundagi ahamiyati. Scienceweb academic papers collection. 2023/1/1
5.
Farrux Qodirov. BUSINESS INNOVATION MODEL OF INCOME AND COSTS FROM THE
PROVISION OF MEDICAL SERVICES TO THE POPULATION. Scienceweb academic papers
collection. 2023/1/1
6.
Farrux Qodirov. ECONOMIC-MATHEMATICAL MODELING OF THE DEVELOPMENT OF
THE PROVISION OF MEDICAL SERVICES TO THE POPULATION. Scienceweb academic papers
collection. 2023/1/1
7.
Farrux Qodirov. THE PLACE OF ECONOMETRICAL MODELING OF HEALTHCARE
QUALITY IMPROVEMENT IN THE DIGITAL ECONOMY. Scienceweb academic papers
collection. 2023/1/1
8.
Farrux Qodirov. DEVELOPMENT OF SCIENTIFIC AND TECHNOLOGICAL SYSTEM OF
MANAGEMENT OF INDUSTRIAL ENTERPRISES. Scienceweb academic papers collection.
2023/1/1
9.
Ergash o’g’li, Qodirov Farrux. "CREATION OF ELECTRONIC MEDICAL BASE WITH THE
HELP OF SOFTWARE PACKAGES FOR MEDICAL SERVICES IN THE REGIONS." Conferencea
(2022): 128-130.
10.
Ergash o’g’li, Qodirov Farrux. "IMPORTANCE OF KASH-HEALTH WEB PORTAL IN THE
DEVELOPMENT OF MEDICAL SERVICES IN THE REGIONS." Conferencea (2022): 80-83.
