YOSH OLIMLAR
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/yo
88
INFORMATIKA FANINI O‘QITISHDA ZAMONAVIY YONDASHUVLAR
Qodirov Farrux Egash o’g’li
Matematika va ta’limda axborot texnalogiyasi kafedrasi mudiri, ilmiy rahbar
Shodiyev Mexroj Sirojiddinovich
Shahrisabz davlat pedagogika instituti matematika va informatika yo’nalishi
2- bosqich talabasi
https://doi.org/10.5281/zenodo.15117607
Annotatsiya:
Ushbu Annotatsiya informatika fanining o‘qitish jarayonida
qo‘llanilayotgan yangi metodik va texnologik yondashuvlarni tahlil qilishni maqsad qiladi.
Ushbu yondashuvlar, ta'lim tizimida informatika fanining samarali o‘qitilishini ta'minlashga
qaratilgan bo‘lib, o‘quvchilarning faolligini oshirish, ijodiy va analitik fikrlash qobiliyatlarini
rivojlantirishga yordam beradi. Faol o‘qitish, inson-markazli yondashuv, natijalarga
yo‘naltirilgan o‘qitish, kreativ dasturlash, masofaviy o‘qitish, interaktiv resurslar va
gamifikatsiya kabi metodlar zamonaviy informatika ta'limining asosiy elementlaridir. Ushbu
yondashuvlar o‘quvchilarga informatika sohasida amaliy ko‘nikmalarni shakllantirish va
muammolarni innovatsion tarzda hal qilish imkoniyatini yaratadi. Mazkur yondashuvlar
o‘quvchilarni zamonaviy texnologiyalar va metodikalar bilan tanishtirib, ularni muvaffaqiyatli
bilim olishga undaydi.
Kalit so’zlar:
Informatikani O’qitish, Zamonaviy yondashuvlar, Faol o’qitish, Kreativ
dasturlash Masofaviy o’qitish , interaktiv resurslar , gamifikatsiya, onlayn ta’lim, Tajribali
o‘qitish, Kooperativ o‘rganish, Informatika ta'limi, O‘quvchilarni faollashtirish, Kod yozish,
Dastur yaratish, Simulyatsiya va o‘yinlar.
Kirish:
Kirishimizni shundan boshlamoqchimiz Informatika fani hozirgi kunda har bir
soha uchun zarur bilim va ko‘nikmalarga ega bo‘lishni ta'minlaydigan eng muhim fanlardan
biriga aylangan. Kompyuter texnologiyalari va dasturlash tillarini o‘rganish nafaqat texnik
sohalarda, balki kundalik hayotda ham keng qo‘llaniladigan ko‘nikmalarni rivojlantiradi.
Informatika fanini o‘qitishda zamonaviy yondashuvlarning qo‘llanilishi ta'lim sifatini oshiradi,
o‘quvchilarning bilim olish jarayonini samarali va qiziqarli qiladi.
Zamonaviy yondashuvlar, oldingi an'anaviy o‘qitish metodlaridan farqli o‘laroq,
o‘quvchilarning faolligini oshirish, ularning fikrlash qobiliyatlarini rivojlantirish va bilimlarni
amaliyotga tatbiq etishga yo‘naltirilgan. O‘quvchilar o‘z bilimlarini faqat eslab qolish bilan
cheklanmay, balki ular bilan real muammolarni hal qilishga, yangi tizimlar yaratishga,
dasturlashga va algoritmik fikrlashni rivojlantirishga qaratilgan faoliyatlarni bajarishlari
kerak. Bu metodlar o‘quvchilarga informatika fanining qiyinchiliklariga to‘liq tayyor bo‘lishga
yordam beradi.
Zamonaviy o‘qitish yondashuvlari orasida
faol o‘qitish
,
insan-markazli yondashuv
,
natijalarga yo‘naltirilgan o‘qitish
,
kreativ dasturlash
va
masofaviy ta'lim
kabi metodlar
mavjud. Bu metodlar o‘quvchilarning o‘zlashtirish jarayonini yanada interaktiv va qiziqarli
qiladi. Masalan
faol o‘qitish
metodida o‘quvchilar faqat darslarni tinglamay, balki
muammolarni yechishda qatnashadilar, o‘z fikrlarini bildiradilar va guruhlarda ishlaydilar.
Masofaviy ta'lim
va
onlayn platformalar
orqali esa o‘quvchilarga o‘z vaqtida va joyidan
qat'iy nazar ta'lim olish imkoniyatlari yaratiladi.
Gamifikatsiya
o‘yinlashtirish orqali esa
YOSH OLIMLAR
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/yo
89
o‘quvchilar o‘qish jarayoniga qiziqish bilan yondashadilar va o‘rganish jarayonini o‘yin
shaklida o‘tkazadilar, bu esa bilimlarni yanada mustahkamlashga yordam beradi.
Shu bilan birga, informatika fanini o‘qitishda texnologik vositalarning roli katta
ahamiyatga ega.
Interaktiv ta'lim resurslari
,
simulyatsiyalar
va
virtual laboratoriyalar
yordamida o‘quvchilarga nazariy bilimlarni amaliyotda qo‘llash imkoniyati yaratilib, ular o‘z
tajribalarini kengaytiradilar.
Blokli dasturlash tillari
va
kodingni o‘rgatish
metodlari,
ayniqsa yosh o‘quvchilar uchun informatika ta'limini soddalashtiradi va ularga dasturlashning
asosiy prinsiplari haqida bilim beradi.Bundan tashqari,
kooperativ o‘rganish
va
ijtimoiy
o‘rganish
metodlari, o‘quvchilarga guruhda ishlashni o‘rgatib, o‘zaro fikr almashish va
muammolarni birgalikda yechishga yordam beradi. Bu yondashuvlar, o‘quvchilarning tajriba
almashish, fikrlarini ifodalash va mustaqil ishlash ko‘nikmalarini rivojlantiradi.
O‘yinlashtirish
esa o‘quvchilarning motivatsiyasini oshirishga, o‘qish jarayonini qiziqarli va
ko‘ngilochar qilishga yordam beradi.Informatika fani o‘qitishdagi bunday zamonaviy
yondashuvlar nafaqat o‘quvchilarning amaliy ko‘nikmalarini rivojlantirishga, balki ularning
ta'limga bo‘lgan qiziqishini oshirishga, innovatsion fikrlashni rivojlantirishga va yangi
texnologiyalarni joriy etishga yo‘naltirilgan. Shu sababli, ta'lim tizimida informatika fanini
o‘qitishda
zamonaviy
yondashuvlarning
qo‘llanilishi,
kelajakda
o‘quvchilarning
kompetentsiyalarini yuqori darajaga ko‘tarishda muhim omil bo‘ladi.
Zamonaviy yondashuvlar yordamida informatika fanini o‘qitishda asosiy e'tibor
o‘quvchilarning
iqtisodiy va amaliy ko‘nikmalarini
shakllantirishga qaratilgan. Bu, o‘z
navbatida, o‘quvchilarga nafaqat nazariy bilimlarni, balki ularni real hayotdagi muammolarni
hal qilishda qo‘llashni ham o‘rgatadi. Informatika ta'limi endilikda yanada interaktiv va ilg‘or
texnologiyalarni o‘z ichiga oladi, bu esa o‘quvchilarni yangi bilimlar va ko‘nikmalarni samarali
o‘zlashtirishga undaydi.
Faol o‘qitish va loyiha asosida o‘qitish:
Informatika o‘qitishning zamonaviy
yondashuvlaridan biri
faol o‘qitish
va
loyiha asosida o‘qitish
dir. Ushbu metodda o‘quvchilar
nafaqat darsda ishtirok etadilar, balki turli topshiriqlar, amaliy mashg‘ulotlar va loyiha ishlari
orqali o‘z bilimlarini amaliyotda sinab ko‘rishadi. Masalan, o‘quvchilarga dasturlash bo‘yicha
amaliy loyihalar topshiriladi, ular real muammolarni hal qilish uchun dasturlar ishlab
chiqadilar. Bu esa, o‘z navbatida, ularning mantiqiy fikrlashini, ijodkorlikni va innovatsion
yondashuvni rivojlantirishga xizmat qiladi.
2. Inson-markazli ta'lim:
Informatika fanini o‘qitishda
inson-markazli ta'lim
yondashuvi o‘quvchilarning ehtiyojlari va qiziqishlarini inobatga olishni nazarda tutadi. Bu
yondashuvda o‘quvchilar o‘z bilimlarini shaxsiy va guruh ishlari orqali mustahkamlashadi,
o‘quvchilarning fikrlarini, qarashlarini eshitishga va ularga tayyorlangan materialni
shaxsiylashtirishga alohida e'tibor qaratiladi. Bu usul, o‘quvchilarning ta'limga bo‘lgan
qiziqishini oshirib, o‘rganish jarayonini yanada samarali qiladi. Misol uchun, informatika
darslarida turli interaktiv platformalar yoki onlayn resurslardan foydalanish o‘quvchilarga
o‘rganishni qulaylashtiradi va ularning o‘zlashtirish darajasini oshiradi.
3. Masofaviy o‘qitish va onlayn platformalar:
Zamonaviy texnologiyalar ta'lim
jarayoniga jiddiy ta'sir ko‘rsatmoqda.
Masofaviy o‘qitish
va
onlayn ta'lim platformalar
informatika fanini o‘qitishda alohida o‘rin tutadi. Bu yondashuvlar o‘quvchilarga darslarni o‘z
vaqtida va o‘ziga qulay bo‘lgan joyda o‘rganish imkoniyatini beradi.
MOOC Massive Open
YOSH OLIMLAR
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/yo
90
Online Courses
kabi onlayn platformalar orqali o‘quvchilar nafaqat o‘z maktabida, balki
butun dunyoda mavjud bo‘lgan kurslar va treninglardan foydalanishlari mumkin. Bunday
onlayn ta'lim imkoniyatlari, ayniqsa, masofadan ishlash va o‘qishning ahamiyati ortgan
hozirgi kunda muhim ahamiyatga ega.
4. Gamifikatsiya (O‘yinlashtirish):
Gamifikatsiya — informatika fani o‘qitishning eng
innovatsion metodlaridan biridir. Bu yondashuv o‘quvchilarga o‘qish jarayonini o‘yin
shaklida, qiziqarli va raqobatbardosh tarzda olib borish imkonini beradi. O‘quvchilarga
ma'lum vazifalarni o‘ynash orqali bajarish, ball olish, darajalarni yutish va boshqa o‘yin
elementlari yordamida o‘rganish jarayonini samarali tashkil etadi. Bu metod, o‘quvchilarning
motivatsiyasini oshiradi va o‘qishga bo‘lgan qiziqishni kuchaytiradi. Masalan, dasturlashni
o‘rganish uchun o‘yinlar, dasturlash musobaqalari va interaktiv sinovlar orqali o‘quvchilarni
faol ishtirok etishga undash mumkin.
5. Blokli dasturlash va vizual vositalar:
Yosh o‘quvchilar uchun blokli dasturlash
tillari masalan Scratch va vizual vositalar yordamida informatika fanini o‘rgatish yanada
samarali bo‘ladi. Bu dasturlash tillari orqali o‘quvchilar dasturlashning asosiy tamoyillarini
vizual tarzda o‘rganadilar va murakkab kod yozishdan avval uning asoslarini tushunishadi.
Blokli dasturlash, o‘quvchilarga kod yozishning mantiqiy tuzilishini tushunishga yordam
beradi va dasturlashni osonlashtiradi.
6. Interaktiv ta'lim resurslari va simulyatsiyalar:
Informatika fanini o‘qitishda
interaktiv ta'lim resurslari va simulyatsiyalarni qo‘llash o‘quvchilarning bilim olish jarayonini
ko‘proq amaliyotga yo‘naltiradi. Masalan, virtual laboratoriyalar yordamida o‘quvchilar turli
dasturiy tizimlarni va texnologiyalarni sinab ko‘rishlari mumkin. Bu metod, o‘quvchilarga
haqiqiy dunyoda uchraydigan masalalarni yechishda yordam beradi va o‘quvchilarning
texnologiyalarga bo‘lgan tushuncha va qiziqishini oshiradi.
7. O‘quvchilarni mustaqil fikrlashga yo‘naltirish:
Zamonaviy o‘qitish metodlari,
shuningdek, o‘quvchilarning mustaqil fikrlashini rivojlantirishga qaratilgan. Informatika
o‘qitishda o‘quvchilarga turli masalalar va vazifalar orqali o‘z bilimlarini sinab ko‘rish va
ularni muammolarni mustaqil hal qilishga yo‘naltirish muhim ahamiyatga ega. Bu, o‘z
navbatida, o‘quvchilarning fikrlash qobiliyatini rivojlantirishga yordam beradi va ularga
kreativ yondashuvni shakllantiradi.
Xulosa:
Demak xulosa qilib aytadigan bo’lsak Informatika fanini o‘qitishda zamonaviy
yondashuvlar ta'lim jarayonini yanada samarali va qiziqarli qilishga yordam beradi. Bu
yondashuvlar o‘quvchilarning ta'limga bo‘lgan qiziqishini oshiradi, ularning amaliy
ko‘nikmalarini rivojlantiradi va innovatsion fikrlashni qo‘llab-quvvatlaydi. Shuningdek,
zamonaviy texnologiyalardan foydalanish ta'lim sifatini yaxshilashga, o‘quvchilarga
muammolarni hal qilishda yangicha yondashuvlarni o‘rgatishga xizmat qiladi. Shu bilan birga,
informatika fanining zamonaviy yondashuvlari o‘quvchilarni nafaqat dasturlash, balki barcha
turdagi zamonaviy texnologiyalarni tushunishga, qo‘llashga va ishlab chiqishga tayyorlaydi va
yurtimizni bu ilmiy salohiyat bilan yuksak cho’qqiga ko’tarish oliy maqsadimiz bo’lib qoladi.
Foydalanilgan adabiyotlar/Используемая литература/References:
YOSH OLIMLAR
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/yo
91
1.
Кодиров, Ф. Э., and О. Д. Дониёров. "ЭФФЕКТИВНЫЕ МОДЕЛИ РАЗВИТИЯ
МЕДИЦИНСКОГО ОБСЛУЖИВАНИЯ НАСЕЛЕНИЯ КАШАКАДЬИНСКОЙ ОБЛАСТИ."
Символ науки 7-2 (2022): 15-17.
2.
Zoxidov, J. B., F. E. Qodirov, and I. J. Bozorova. "QUARTUS II PROJECT CONCEPT AND ITS
OPPORTUNITIES AND PROBLEMS." АКТУАЛЬНЫЕ ПРОБЛЕМЫ ТЕХНИЧЕСКОГО И
ТЕХНОЛОГИЧЕСКОГО ОБЕСПЕЧЕНИЯ ИННОВАЦИОННОГО РАЗВИТИЯ. 2019.
3.
Uzakov, Gulom, et al. "Simulation of a tubular pyrolysis reactor using comsol
multiphysics software." International Scientific and Practical Conference Digital and
Information Technologies in Economics and Management. Cham: Springer Nature
Switzerland, 2023.
4.
Қодиров, Ф. "ҲУДУДЛАРДА ТИББИЙ ХИЗМАТЛАРНИ ДАСТУРИЙ ПАКЕТЛАР
ЁРДАМИДА ЭЛЕКТРОН ТИББИЙ БАЗАСИНИ ЯРАТИШ." O’zbekiston Respublikasi Oliy Va
o’rta Maxsus ta’lim Vazirligi Namangan Muhandislik-Qurilish Instituti (2022).
5.
Qodirov, F. E., O. D. Doniyorov, and H. Shokirov Sh. "Basic concepts of information
security in information systems. Wide threats and their consequences." концепции
устойчивого развития науки в современных условиях (2021): 153-155.
6.
Bozorova, Irina Jumanazarovna, and Dilfuzaxon Mamasharipovna Karayeva. "Modern
programming technologies and their role." интеллектуальный капитал xxi века. 2020.
7.
Ergash o’g’li, Qodirov Farrux. "Hududlarni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirishda har bir
hududning о ‘ziga xos xususiyatlari." Scientific Journal of Actuarial Finance and Accounting
4.09 (2024): 178-183.
8.
Qodirov, Farrux, and Muxlisa Mavlonova. "O’ZBEKISTONDA ZIYORATGOH VA
QADAMJOLAR, TURIZM XIZMATLARINI JADAL RIVOJLANTIRISH ISTIQBOLLARI." YANGI O
‘ZBEKISTONDA MILLIY TURIZM ISTIQBOLLARI 1.01 (2024).
9.
Qodirov, F., N. Sirojev, and S. Negmatova. "FEATURES OF THE ANDROID STUDIO
SOFTWARE PACKAGE." Академические исследования в современной науке 2.17 (2023):
130-146.
10.
Қодиров, Ф. Э., et al. "ДЛЯ ПРОВЕРКИ МОДЕЛЕЙ АДЕКВАТНОСТИ,
ЧУВСТВИТЕЛЬНОСТЬ И СОПРОТИВЛЕНИЯ." ИНТЕГРАЦИЯ НАУКИ, ОБЩЕСТВА,
ПРОИЗВОДСТВА И ПРОМЫШЛЕННОСТИ. 2019.11. Qodirov, F. E., D. A. Akbarova, and S. H.
Shokirov. "SOFTWARE FOR WORKING WITH COMPUTER GRAPHICS AND THEIR TASKS.
APPLICATION OF DIGITAL IMAGE PROCESSING FIELDS." (2021): 57-58.
11.
Jumanazarovna, Bozorova Irina, and Кodirov Farruh Ergash O'G'Li. "Principle of
electrocardiographic work and its role in modern medicine." Вопросы науки и образования
15 (99) (2020): 31-36.
12.
Kodirov, F. E., and J. E. Nematov. "BASIC TECHNOLOGY AND SERVICE
MANAGEMENTMULTISERVICE NETWORKS." Инновации в технологиях и образовании: сб.
ст. участников XII Между (2019): 214.
13.
Қодиров, Ф. Э., and Ж. Э. Нематов. "РАЗВИТИЕ ЛОКАЛЬНОЙ СЕТИ НА ОСНОВЕ
ТЕХНОЛОГИИ GPON." Инновации в технологиях и образовании: сб. ст. участников XII
Между (2019): 288.
YOSH OLIMLAR
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/yo
92
14.
Кодиров, Ф. Э., and М. У. Маматмурадова. "РАЗРАБОТКА ЦИФРОВОЙ ПРОГРАММЫ
ШИФРОВАНИЯ И ВНЕДРЕНИЕ В ПРАКТИКУ." Инновации в технологиях и образовании:
сб. ст. участников XII Между (2019): 275.
15.
Абдирасулов, Ж. У., and Ф. Э. Кодиров. "ЭФФЕКТИВНОСТЬ ANGULAR JS ДЛЯ
СОЗДАНИЯ
ДИНАМИЧЕСКИХ
ВЕБ-САЙТОВ
И
ОПТИМИЗАЦИИ
ИХ
ПРОИЗВОДИТЕЛЬНОСТИ." Инновации в технологиях и образовании: сб. ст. участников
XII Между (2019): 228.
16.
Qodirov, F. E., J. B. Zohidov, and H. I. Karamatova. "ADVANTAGES OF PROGRAMMING
LANGUAGES JAVASCRIPT, JAVA AND PYTHON." МОДЕЛИРОВАНИЕ И АНАЛИЗ СЛОЖНЫХ
ТЕХНИЧЕСКИХ И ТЕХНОЛОГИЧЕСКИХ СИСТЕМ. 2019.
17.
Qodirov, F. E., J. U. Abdirasulov, and J. E. Nematov. "FORMING GOVERNMENT AGENCY
WEBSITES WITH WORDPRESS CONTENT MANAGEMENT SYSTEM." Инновации в
технологиях и образовании: сб. ст. участников XII Между (2019): 219.
18.
Турдиев, У. К., and Ф. Э. Кодиров. "Задача Коши Для Одномерной Системы
Уравнений Типа Бюргерса Возникающей В Двухскоростной Гидродинамике."
Инновации в технологиях и образовании: сб. ст. участников XI Между (2018): 349.
19.
Qodirov, F. E. "Methodological aspects and importance of development of medical
services through econometric modeling and forecasting options." academy. uz/index. php/yo.
