172
BULUTLI TEXNOLOGIYALAR VA ULARNING AFZALLIKLARI
Qodirov Farrux Ergash o’g’li
Shahrisabz davlat pedagogika instituti “Matematika va ta’limda axborot texnologiyasi
kafedrasi mudiri, Ilmiy rahbar
Husanova Gulasal Alisher qizi
Shahrisabz davlat pedagogika instituti matematika va informatika yo’nalishi
2-bosqich talabasi
https://doi.org/10.5281/zenodo.15117955
Annotatsiya.
Ushbu maqolada bulutli texnologiyalar tushunchasi, ularning turlari va
asosiy afzalliklari haqida ma'lumot beriladi. Bulutli texnologiyalar – bu ma'lumotlarni saqlash,
boshqarish va qayta ishlash uchun internet orqali xizmat ko'rsatish tizimi bo‘lib, ular IaaS,
PaaS va SaaS kabi asosiy turlarga bo‘linadi. Maqolada bulutli texnologiyalarning qulaylik,
tejamkorlik, xavfsizlik, masshtablilik va tezkor ishga tushirish kabi asosiy afzalliklari ko‘rsatib
berilgan. Shuningdek, ushbu texnologiyalarning biznes, ta’lim, sog‘liqni saqlash va moliyaviy
xizmatlar sohalarida qo‘llanilishi tahlil qilinadi. Bulutli texnologiyalar samaradorlikni oshirish
va xarajatlarni kamaytirishga imkon beradi.
Kalit so'zlar:
Bulutli texnologiyalar, bulutli hisoblash, IaaS, PaaS, SaaS, infratuzilma
xizmatlari, platforma xizmatlari, dasturiy ta’minot xizmatlari, internet orqali boshqarish,
ma’lumotlarni saqlash, masofaviy kirish, xavfsizlik, ma’lumotlarni zaxiralash, shifrlash,
masshtablilik, avtomatlashtirish, moslashuvchanlik, tejamkorlik, biznes jarayonlari, sog‘liqni
saqlash, ta’lim tizimi, moliyaviy xizmatlar, bulutli platformalar, ma’lumotlarni boshqarish,
onlayn xizmatlar, samaradorlik, xarajatlarni kamaytirish, server infratuzilmasi, tarmoq
resurslari, onlayn dasturlar, foydalanuvchi tajribasi, bulutli ma’lumot markazlari.
Kirish:
So‘nggi yillarda axborot texnologiyalari sohasidagi jadal rivojlanish natijasida
ma’lumotlarni saqlash, boshqarish va qayta ishlash jarayonlari yangi bosqichga ko‘tarildi.
Korxonalar, ta’lim muassasalari, sog‘liqni saqlash tizimlari va boshqa ko‘plab sohalarda katta
hajmdagi ma’lumotlar bilan ishlash zarurati ortib bormoqda. Bunday sharoitda an’anaviy
lokal saqlash tizimlari bilan cheklanish qiyinlashdi, chunki ularning texnik imkoniyatlari
ma’lumotlar hajmining o‘sishi va ularga kirish qulayligini ta’minlashda yetarli emas. Shu
sababli, zamonaviy texnologik muhitda bulutli texnologiyalar keng qo‘llanilmoqda va ular
ma’lumotlarni saqlash va boshqarishning yangi innovatsion usuli sifatida e’tirof etilmoqda.
Bulutli texnologiyalar – bu internet orqali masofaviy serverlar yordamida ma'lumotlarni
saqlash, boshqarish va qayta ishlash tizimi bo‘lib, foydalanuvchilarga o‘z ma’lumotlariga
istalgan joydan va istalgan vaqtda kirish imkoniyatini beradi. Bulutli texnologiyalar
yordamida foydalanuvchilar o‘z qurilmalariga yuqori texnik talablar qo‘ymasdan, masofaviy
serverlar quvvatidan foydalangan holda ma'lumotlar bilan ishlashlari mumkin. Bu texnologiya
kompaniyalarga va tashkilotlarga o‘z infratuzilmasini rivojlantirish, xarajatlarni kamaytirish
va samaradorlikni oshirish imkonini beradi. Bulutli texnologiyalar uchta asosiy model asosida
tashkil etiladi:
1. IaaS (Infrastructure as a Service) – Infratuzilma xizmat sifatida. Bu model
foydalanuvchilarga virtual serverlar, tarmoq resurslari va ma’lumotlarni saqlash tizimlaridan
foydalanish imkoniyatini beradi. Masalan, Amazon Web Services (AWS) va Microsoft Azure
kabi platformalar bu turga misol bo‘ladi.
173
2. PaaS (Platform as a Service) – Platforma xizmat sifatida. Bu model dasturchilarga
dastur yaratish va boshqarish uchun zarur bo‘lgan muhitni taqdim etadi. Google App Engine
va Heroku bunga misol bo‘la oladi.
3. SaaS (Software as a Service) – Dasturiy ta’minot xizmat sifatida. Bu model tayyor
dasturiy mahsulotlardan internet orqali foydalanish imkonini beradi. Masalan, Google
Workspace, Microsoft 365 va Dropbox kabi xizmatlar bu turga kiradi. Bulutli
texnologiyalarning afzalliklari ko‘p qirrali bo‘lib, ular orasida tejamkorlik, moslashuvchanlik,
xavfsizlik, masshtablilik va tezkorlik kabi jihatlar alohida ajralib turadi. Bulutli tizimlar
foydalanuvchilarga o‘z ma'lumotlariga doimiy va ishonchli kirish imkonini beradi, avtomatik
zaxira tizimlari esa ma'lumotlar xavfsizligini ta’minlaydi. Bundan tashqari, bulutli
texnologiyalar korxonalarga o‘z resurslarini samarali boshqarish va zaruratga ko‘ra ularni
kengaytirish imkonini beradi. Hozirgi kunda bulutli texnologiyalar biznesdan tortib sog‘liqni
saqlash, ta’lim va moliyaviy xizmatlar kabi ko‘plab sohalarda keng qo‘llanilmoqda. Masalan,
kompaniyalar bulutli platformalar orqali o‘z ish jarayonlarini avtomatlashtirish, mijozlar bilan
ishlashni soddalashtirish va ma'lumotlarni real vaqt rejimida boshqarish imkoniyatiga ega
bo‘lmoqda. Ta’lim sohasida esa masofaviy o‘qitish tizimlarining rivojlanishi bulutli
texnologiyalar orqali amalga oshirilmoqda.
Adabiyotlar tahlili:
Bulutli texnologiyalar haqida ko‘plab ilmiy maqolalar, kitoblar va
tahliliy ishlar chop etilgan bo‘lib, ularning har biri mazkur sohaning turli jihatlarini
o‘rganishga qaratilgan. Quyida bulutli texnologiyalar bo‘yicha asosiy adabiyotlar va ularning
tahliliga to‘xtalib o‘tamiz:
1. Mell, P., & Grance, T. (2011). "The NIST Definition of Cloud Computing."
Ushbu ilmiy maqolada AQSh Milliy Standartlar va Texnologiyalar Instituti (NIST)
tomonidan bulutli texnologiyalarning ta’rifi, ularning asosiy xizmat ko‘rsatish modellari (IaaS,
PaaS, SaaS) va joylashtirish turlari (ommaviy, xususiy, gibrid, jamoat) batafsil bayon qilingan.
Mualliflar bulutli texnologiyalarning asosiy xususiyatlari – o‘z-o‘ziga xizmat ko‘rsatish, keng
tarmoqli kirish, resurslarni konsolidatsiya qilish, tezkor moslashuvchanlik va o‘lchovli xizmat
ko‘rsatish kabi jihatlariga alohida urg‘u berishadi. Ushbu maqola bulutli texnologiyalarni
tushunish uchun asosiy manba hisoblanadi.
2. Armbrust, M., Fox, A., Griffith, R., & Others (2010). "A View of Cloud Computing."
Communications of the ACM.
Ushbu maqolada bulutli texnologiyalarning rivojlanish tarixi va kelajakdagi istiqbollari
tahlil qilinadi. Mualliflar bulutli texnologiyalarning asosiy ustunliklari sifatida tejamkorlik,
masshtablilik va moslashuvchanlik kabi jihatlarni ko‘rsatadi. Shuningdek, maqolada bulutli
tizimlarning zaif tomonlari, jumladan ma’lumotlar xavfsizligi va ishonchlilik masalalari haqida
ham batafsil fikr yuritilgan.
3. Buyya, R., Yeo, C. S., Venugopal, S. (2008). "Market-Oriented Cloud Computing: Vision,
Hype, and Reality for Delivering IT Services as Computing Utilities." Bu maqolada bulutli
texnologiyalarni xizmat sifatida taqdim etishning iqtisodiy modeli va amaliyotdagi qo‘llanilish
imkoniyatlari haqida fikr yuritiladi. Mualliflar bulutli texnologiyalarning IT xizmatlari
bozoriga ta’siri va ulardan foydalanish strategiyalarini batafsil tahlil qilishadi.
4. Rountree, D., & Castrillo, I. (2013). "The Basics of Cloud Computing: Understanding the
Fundamentals of Cloud Computing in Theory and Practice." Ushbu kitob bulutli
texnologiyalarning nazariy asoslari va ularni amaliy qo‘llash bo‘yicha batafsil ma’lumot
174
beradi. Mualliflar bulutli texnologiyalarning texnik jihatlari, xavfsizlik masalalari va xizmat
ko‘rsatish modellari haqida tushunchalar beradi. Ushbu kitob bulutli texnologiyalarni
amaliyotga tatbiq qilishni o‘rganayotganlar uchun muhim manba hisoblanadi.
5. Vaquero, L. M., Rodero-Merino, L., Caceres, J., & Lindner, M. (2009). "A Break in the
Clouds: Towards a Cloud Definition." ACM SIGCOMM Computer Communication Review.
Ushbu maqolada bulutli texnologiyalarning aniq ta’rifi va ularning arxitekturasi haqida
tahlil keltiriladi. Mualliflar bulutli texnologiyalarni boshqarish, resurslarni taqsimlash va
foydalanuvchilar bilan ishlash jarayonlari haqida aniq tavsiflar beradi.
6. Marinescu, D. C. (2017). "Cloud Computing: Theory and Practice."
Ushbu kitob bulutli texnologiyalarning nazariy asoslari bilan birga, ularning amaliy
jihatlarini ham chuqur yoritadi. Muallif bulutli infratuzilma, xizmat ko‘rsatish modellari va
xavfsizlik masalalari bo‘yicha tahliliy yondashuvni qo‘llaydi. Kitobda bulutli texnologiyalarni
dasturiy ta’minot bilan bog‘liq muammolarini yechishga qaratilgan misollar keltiriladi.
7. Stallings, W. (2014). "Foundations of Modern Networking: SDN, NFV, QoE, IoT, and
Cloud." Ushbu kitobda bulutli texnologiyalar bilan bog‘liq tarmoq arxitekturasi va ulardan
foydalanish usullari haqida batafsil ma’lumot beriladi. Muallif bulutli texnologiyalarning
boshqa zamonaviy texnologiyalar bilan integratsiyasi, masalan, Internet of Things (IoT) va
Software-Defined Networking (SDN) bilan bog‘liq muammolar va imkoniyatlarni chuqur tahlil
qiladi.
8. Garg, S. K., Versteeg, S., & Buyya, R. (2013). "A Framework for Ranking of Cloud
Computing Services." Future Generation Computer Systems. Ushbu maqolada bulutli
xizmatlarni samaradorligi bo‘yicha reytinglash tizimi taklif qilinadi. Mualliflar bulutli
xizmatlarning ishlash tezligi, ishonchliligi va narxi kabi ko‘rsatkichlar asosida taqqoslash
usullarini ishlab chiqadi.
Tahlil natijasi:
Adabiyotlar tahlilidan ko‘rinadiki, bulutli texnologiyalar sohasidagi
tadqiqotlar ularning ta’rifi, xizmat ko‘rsatish modellari, afzalliklari va zaif tomonlariga
qaratilgan. Ko‘pchilik mualliflar bulutli texnologiyalarning tejamkorlik, masshtablilik va
moslashuvchanlik jihatlariga urg‘u beradi. Shu bilan birga, xavfsizlik, ishonchlilik va
ma’lumotlar maxfiyligi kabi masalalar hal etilishi lozim bo‘lgan asosiy muammolar sifatida
ko‘rsatiladi. Bulutli texnologiyalarning biznes, ta’lim, sog‘liqni saqlash va boshqa sohalarda
keng qo‘llanilishi ularning amaliy ahamiyatini oshiradi.
Muhokama:
Bulutli texnologiyalar zamonaviy axborot texnologiyalari tizimlarining
ajralmas qismiga aylanib, turli sohalarda samaradorlikni oshirish va biznes jarayonlarini
optimallashtirishda muhim rol o‘ynamoqda. Muhokama jarayonida bulutli texnologiyalarning
afzalliklari, zaif tomonlari, ularning rivojlanish istiqbollari va amaliy qo‘llanilishiga alohida
e’tibor qaratish lozim.
Bulutli texnologiyalarning afzalliklari. Bulutli texnologiyalarni qo‘llashning asosiy
afzalliklari quyidagilar bilan bog‘liq: Tejamkorlik – Kompaniyalar bulutli texnologiyalar orqali
jismoniy serverlar va apparat vositalariga katta mablag‘ sarflash zaruriyatidan qutuladi.
Masalan, SaaS modeli tayyor dasturiy ta’minotdan foydalanish imkonini bergani sababli,
dasturiy ta’minotni ishlab chiqish va unga xizmat ko‘rsatish xarajatlari qisqaradi.
Masshtablilik va moslashuvchanlik – Foydalanuvchilar ehtiyojiga qarab xizmat ko‘rsatish
hajmini oshirish yoki kamaytirish imkoniga ega bo‘ladi. Amazon Web Services (AWS) va
Microsoft Azure kabi platformalar foydalanuvchilarga zarur bo‘lgan resurslarni avtomatik
175
ravishda taqsimlash imkonini beradi. Ma’lumotlarni himoya qilish va zaxiralash – Ko‘pgina
bulutli xizmat ko‘rsatuvchi provayderlar avtomatik zaxiralash tizimini ta’minlaydi. Shu bilan
birga, foydalanuvchilar o‘z ma’lumotlariga internet orqali istalgan joydan kirishlari
mumkin.Tezkor ishga tushirish – Bulutli texnologiyalar orqali yangi dastur yoki xizmatni
ishga tushirish jarayoni ancha osonlashadi. PaaS modeli orqali dasturchilar dasturlarni qisqa
vaqt ichida ishlab chiqib, test qilish imkoniga ega bo‘ladilar.
Muhokama natijalariga ko‘ra, bulutli texnologiyalar hozirgi zamonaviy biznes va axborot
tizimlari uchun muhim platforma bo‘lib, ular samaradorlik, moslashuvchanlik va xavfsizlikni
oshirish imkonini beradi. Shu bilan birga, bulutli texnologiyalarning xavfsizlik masalalari,
internetga qaramlik va provayderlarga bog‘liqlik kabi muammolarni hal qilish zarurati
mavjud. Kelajakda bulutli texnologiyalar sun’iy intellekt, avtomatlashtirilgan boshqaruv
tizimlari va yangi xavfsizlik mexanizmlari bilan uyg‘unlashib, yanada rivojlanishi kutilmoqda.
Xulosa:
Bulutli texnologiyalar bugungi kunda axborot texnologiyalari sohasida muhim
o‘rin egallab, ma’lumotlarni saqlash, boshqarish va qayta ishlash jarayonlarini soddalashtirish
va samaradorligini oshirishga xizmat qilmoqda. Tadqiqotlar natijalariga ko‘ra, bulutli
texnologiyalarning asosiy afzalliklari – tejamkorlik, moslashuvchanlik, masshtablilik, doimiy
kirish imkoniyati va xavfsizlik kabi jihatlar bilan bog‘liq. Kompaniyalar va tashkilotlar bulutli
xizmatlardan foydalangan holda o‘z infratuzilmasini rivojlantirish, xarajatlarni kamaytirish va
biznes jarayonlarini avtomatlashtirish imkoniyatiga ega bo‘lmoqda. Bulutli texnologiyalarning
asosiy xizmat ko‘rsatish modellari – IaaS, PaaS va SaaS – foydalanuvchilarga moslashuvchan
va ko‘p qirrali echimlar taqdim etadi. IaaS orqali foydalanuvchilar virtual infratuzilma bilan
ishlash imkoniga ega bo‘lsa, PaaS dasturchilarga o‘z platformasini yaratish va boshqarish
imkonini beradi. SaaS esa tayyor dasturiy ta’minotlardan foydalanuvchi uchun qulaylik
yaratadi. Shu bilan birga, bulutli texnologiyalarning zaif tomonlari ham mavjud. Xususan,
xavfsizlik, maxfiylik, internetga qaramlik va provayderga bog‘liqlik kabi muammolarni hal
qilish zarurati dolzarb bo‘lib qolmoqda. Ma’lumotlarning ruxsatsiz kirishdan himoya qilinishi,
ishonchli autentifikatsiya tizimlari va xavfsizlik protokollarini ishlab chiqish bulutli
tizimlarning barqaror ishlashini ta’minlaydi. Bulutli texnologiyalar ta’lim, sog‘liqni saqlash,
moliya, sanoat va biznes kabi sohalarda samarali qo‘llanilmoqda. Masalan, ta’lim sohasida
masofaviy o‘qitish tizimlari rivojlanayotgan bo‘lsa, sog‘liqni saqlashda bemor ma’lumotlarini
boshqarish va telemeditsina tizimlari bulutli platformalarga asoslanmoqda. Moliyaviy sohada
esa real vaqt rejimida tranzaksiyalarni boshqarish va xavfsizlikni ta’minlash bulutli
texnologiyalar orqali amalga oshirilmoqda. Kelajakda bulutli texnologiyalar sun’iy intellekt
(AI), mashinaviy o‘qitish (ML), avtomatlashtirilgan boshqaruv tizimlari va yangi xavfsizlik
mexanizmlari bilan uyg‘unlashishi kutilmoqda. Gibrid bulut va "serverless" texnologiyalari
rivojlanishi natijasida foydalanuvchilarga ko‘proq moslashuvchanlik va tejamkorlik
imkoniyatlari yaratiladi. Shu sababli, bulutli texnologiyalarni tadqiq qilish, ularning
imkoniyatlaridan samarali foydalanish va xavfsizlik masalalarini hal qilish zamonaviy
texnologik rivojlanishning muhim yo‘nalishi bo‘lib qoladi.
Foydalanilgan adabiyotlar/Используемая литература/References:
1.
Ergash o’g’li, Qodirov Farrux, and Berdiyev Sardor Sobir o’g’li. "DEVELOPMENT OF
MATHEMATICAL APPLICATIONS IN THE PROGRAM OF EXISTING SCRIPT LANGUAGE."
2.
Qodirov, F. E., S. S. Jo'rayev, and V. N. Qalandarov. "INFORMATION ARCHITECTURE IN
176
SITE
DESIGN." НАУКА
И
НАУЧНЫЙ
ПОТЕНЦИАЛ-ОСНОВА
УСТОЙЧИВОГО
ИННОВАЦИОННОГО РАЗВИТИЯ ОБЩЕСТВА. 2019.
3.
Qodirov, F. E., et al. "FEATURES OF INTEL CORE i9 X-SERIES PROCESSORS AND ITS
ADVANTAGE FROM OTHER PROCESSORS." ПУТИ ПОВЫШЕНИЯ РЕЗУЛЬТАТИВНОСТИ
СОВРЕМЕННЫХ НАУЧНЫХ ИССЛЕДОВАНИЙ. 2019.
4.
Ergash o’g’li, Qodirov Farrux, and Bozorova Irina Jumanazarovna. "METHODS OF
DISPLAYING MAIN MEMORY ON CACHE." Ответственный редактор (2020): 6.
5.
Qodirov, F. E. "Methodological aspects and importance of development of medical
services through econometric modeling and forecasting options." academy. uz/index. php/yo.
6.
Ergash o’g’li, Qodirov Farrux. "Hududlarni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirishda har bir
hududning о ‘ziga xos xususiyatlari." Scientific Journal of Actuarial Finance and
Accounting 4.09 (2024): 178-183.
7.
Qodirov, F. E., O. D. Doniyorov, and H. Shokirov Sh. "Basic concepts of information
security in information systems. Wide threats and their consequences." концепции
устойчивого развития науки в современных условиях (2021): 153-155.
8.
Қодиров, Ф. "ЗАМОНАВИЙ КОМПЬЮ ТЕР УЙИНЛАРИ ВА УЛАРНИНГ
СИНФЛАНИШИ." МУХАММАД
АЛ-ХОРАЗМИЙ
НОМИДАГИ
ТОШКЕНТ
АХБОРОТ
ТЕХНОЛОГИЯЛАРИ УНИВЕРСИТЕТИ КАРШИ ФИЛИАЛИ (2019).
9.
Qodirov, F. "YOSHLAR MA’NAVIYATINI YUKSALTIRISHDA MILLIY ONLAYN KITOB
DO’KONINI ISHLAB CHIQISH VA TADBIQ ETISH." МУХАММАД АЛ-ХОРАЗМИЙ НОМИДАГИ
ТОШКЕНТ АХБОРОТ ТЕХНОЛОГИЯЛАРИ УНИВЕРСИТЕТИ КАРШИ ФИЛИАЛИ (2019).
10.
Qodirov,
F.
"MASOFAVIY
TA’LIMDA
O’QISHNING
QULAYLIKLARI
VA
KAMCHILIKLARI." МУҲАММАД АЛ-ХОРАЗМИЙ НОМИДАГИ ТОШКЕНТ АХБОРОТ
ТЕХНОЛОГИЯЛАРИ УНИВЕРСИТЕТИ ҚАРШИ ФИЛИАЛИ (2020).
11.
Ergash o’g’li, Qodirov Farrux. "ECONOMETRIC MODELING OF THE DEVELOPMENT OF
MEDICAL SERVICES TO THE POPULATION OF THE REGION." Berlin Studies Transnational
Journal of Science and Humanities 2.1.1 Economical sciences (2022).
12.
Кодиров, Ф. "АНАЛИЗ БИОСИГНАЛОВ В ЭЛЕКТРОКАРДИОГРАФИИ И МЕТОДЫ ИХ
ОБРАБОТКИ." МУҲАММАД
АЛ-ХОРАЗМИЙ
НОМИДАГИ
ТОШКЕНТ
АХБОРОТ
ТЕХНОЛОГИЯЛАРИ УНИВЕРСИТЕТИ ҚАРШИ ФИЛИАЛИ (2020).
13.
Қодиров, Ф. "СОЗДАНИЕ ПРОГРАММНОГО ОБЕСПЕЧЕНИЯ И АППАРАТА
ЭЛЕКТРОННОЙ
БИБЛИОТЕЧНОЙ
СИСТЕМЫ
НА
ОСНОВЕ
QR-КОДОВОЙ
ТЕХНОЛОГИИ." Kokand University (2020).
14.
Bozorova, Irina Jumanazarovna, and Dilfuzaxon Mamasharipovna Karayeva. "Modern
programming technologies and their role." интеллектуальный капитал xxi века. 2020.
15.
Qodirov, F. "Aholiga tibbiy xizmat ko ‘rsatish sohasining kelgusi holatini
bashoratlash." Samarqand iqtisodiѐt va servis instituti (2022).
16.
Qodirov, F. "QR-kod texnologiyasi asosida elektron kutubxona tizimini dasturiy va
apparat taminotini yaratish." Muhammad al-Xorazmiy nomidagi Toshkent axborot
texnologiyalari universiteti Qarshi filiali (2021).
17.
Қодиров, Фаррух, and X. Мухитдинов. "АҲОЛИГА ТИББИЙ ХИЗМАТ КЎРСАТИШДАН
ОЛИНГАН ДАРОМАД ВА ХАРАЖАТЛАРНИ БИЗНЕС ИННОВАЦИОН МОДЕЛИ." Raqamli
iqtisodiyot va axborot texnologiyalari 2.3 (2022): 136-141.
18.
Qodirov, F. "Optimum solutions for the development of medical services in private
177
clinics." Muhammad al-Xorazmiy nomidagi Toshkent axborot texnologiyalari universiteti
Qarshi filiali (2022).
19.
Qodirov, F. "Қашқадарё ҳудуди аҳолисига хизмат кўрсатиш тармоқлари ва уларга
таъсир этувчи омиллар." O ‘zbekiston Qishloq Va Suv xo ‘jaligi” Jurnali (2022).
20.
Қодиров, Ф. "Вилоят аҳолисига соғлиқни сақлаш хизматлари кўрсатиш
тармоқлари ривожланиш механизмининг статистик таҳлили." Andijon Mashinasozlik
Instituti (2022).
21.
Қодиров, Ф. "Аҳолига тиббий хизмат кўрсатиш соҳасининг келгуси ҳолатини
башоратлаш." Самарқанд иқтисодиѐт ва сервис институти (2022).
22.
Қодиров, Фаррух, and X. Мухитдинов. "АҲОЛИГА ТИББИЙ ХИЗМАТ КЎРСАТИШДАН
ОЛИНГАН ДАРОМАД ВА ХАРАЖАТЛАРНИ БИЗНЕС ИННОВАЦИОН МОДЕЛИ." Raqamli
iqtisodiyot va axborot texnologiyalari 2.3 (2022): 136-141.
23.
Қодиров, Ф. "Қашқадарё вилояти аҳолисига тиббий хизмат кўрсатиш
тармоқларини ривожлантиришнинг истиқболлари." o ‘zbekiston qishloq va suv xo ‘jaligi»
âà «Agro ilm (2022).
24.
Бозорова, Ирина Жуманазаровна. "Создание программного обеспечения
электронной библиотечной системы на основе QR-кодовой технологии." Теория и
практика современной науки. 2020.
25.
Zoxidov, J. B., F. E. Qodirov, and I. J. Bozorova. "QUARTUS II PROJECT CONCEPT AND ITS
OPPORTUNITIES AND PROBLEMS." АКТУАЛЬНЫЕ ПРОБЛЕМЫ ТЕХНИЧЕСКОГО И
ТЕХНОЛОГИЧЕСКОГО ОБЕСПЕЧЕНИЯ ИННОВАЦИОННОГО РАЗВИТИЯ. 2019.
26.
Маматмурадова, М. У., И. Ж. Бозорова, and Ф. Э. Кодиров. "СОЗДАНИЕ И
ЭФФЕКТИВНОЕ ИСПОЛЬЗОВАНИЕ ИННОВАЦИОННЫХ ТЕХНОЛОГИЙ И РЕСУРСОВ
ЭЛЕКТРОННОГО ОБУЧЕНИЯ В НЕПРЕРЫВНОМ ОБРАЗОВАНИИ." Инновации в
технологиях и образовании. 2019.
27.
Ergash o’g’li, Qodirov Farrux, and Bozorova Irina Jumanazarovna. "METHODS OF
DISPLAYING MAIN MEMORY ON CACHE." Ответственный редактор (2020): 6.
