Acumen:
International Journal of
Multidisciplinary Research
ISSN: 3060-4745
IF(Impact Factor)10.41 / 2024
Volume 2, Issue 2
306
Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research
ПРЕЭКЛАМПСИЯ ВА ГИПЕРТЕНЗИВ ҲОЛАТЛАР:
ҲОМИЛАДОРЛИКДАГИ ХАВФЛАР, ДИАГНОСТИКА ВА ДАВОЛАШ
УСУЛЛАРИ
Kenjayev
Yodgor
Mamatqulovich
Xudoyorova Ummulaylo Shuxrat qizi
Termiz Iqtisodiyot va Servis universiteti
Tibbiyot fakulteti
Аннотация:
Преэклампсия ва ҳомиладорликдаги гипертензив ҳолатлар
она ва чақалоқ саломатлиги учун жиддий хавф туғдиради. Ушбу мақолада
преэклампсиянинг патофизиологияси, диагностика усуллари ва даволаш
стратегиялари кўриб чиқилган. Илмий адабиётлар таҳлилига асосан,
ҳомиладорликдаги гипертензиянинг турли шакллари, уларнинг учраш тезлиги ва
оқибатлари таҳлил қилинди. Натижаларга кўра, гестацион гипертензия
ҳомиладор аёлларда энг кўп учрайдиган ҳолат (6%), преэклампсия эса 4.2%
ҳолатларда аниқланган. Замонавий терапия усуллари, жумладан, магний сульфат
ва антигипертензив дори воситалари билан даволаш самарадорлиги
тасдиқланган. Ҳомиладорлик давридаги гипертензив ҳолатларни эрта аниқлаш
ва уларнинг олдини олишга қаратилган тадқиқотларни ривожлантириш муҳим
аҳамият касб этади.
Калит сўзлар:
преэклампсия, гестацион гипертензия, хроник гипертензия,
ҳомиладорликда гипертензия, магний сульфат терапияси, қон босими
мониторинги, перинатал хавфлар
ПРЕЭКЛАМПСИЯ И ГИПЕРТЕНЗИВНЫЕ СОСТОЯНИЯ: РИСКИ,
ДИАГНОСТИКА И ЛЕЧЕНИЕ ПРИ БЕРЕМЕННОСТИ
Кенжаев Ёдгор Маматкулович, Худоёрова
Уммулайло
Шухрат
кизи
Термезский университет экономики и
сервиса, Медицинский факультет
Аннотация:
Преэклампсия и гипертензивные состояния во время
беременности представляют серьезную угрозу для здоровья матери и ребенка. В
данной статье рассмотрены патофизиология преэклампсии, методы диагностики
и стратегии лечения. На основе анализа научной литературы исследованы
Acumen:
International Journal of
Multidisciplinary Research
ISSN: 3060-4745
IF(Impact Factor)10.41 / 2024
Volume 2, Issue 2
307
Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research
различные формы гипертензии при беременности, их частота встречаемости и
последствия. Согласно полученным результатам, гестационная гипертензия
является наиболее распространенной (6%), а преэклампсия выявляется в 4,2%
случаев. Доказана эффективность современных терапевтических методов,
включая лечение магния сульфатом и антигипертензивными препаратами.
Развитие исследований, направленных на раннее выявление гипертензивных
состояний во время беременности и их профилактику, имеет важное значение.
Ключевые слова
: преэклампсия, гестационная гипертензия, хроническая
гипертензия, гипертензия при беременности, терапия сульфатом магния,
мониторинг артериального давления, перинатальные риски.
PREECLAMPSIA AND HYPERTENSIVE CONDITIONS: RISKS,
DIAGNOSIS, AND TREATMENT DURING PREGNANCY
Kenjayev
Yodgor
Mamatqulovich,
Khudoyorova Ummulaylo Shuxrat qizi
Termez University of Economics and Service,
Faculty of Medicine
Abstract:
Preeclampsia and hypertensive conditions during pregnancy pose a
significant threat to maternal and fetal health. This article examines the
pathophysiology of preeclampsia, diagnostic methods, and treatment strategies. Based
on a review of scientific literature, different forms of hypertension during pregnancy,
their prevalence, and consequences are analyzed. According to the findings, gestational
hypertension is the most common condition (6%), while preeclampsia is detected in
4.2% of cases. The effectiveness of modern therapeutic approaches, including
magnesium sulfate and antihypertensive drugs, has been confirmed. Advancing
research focused on the early detection and prevention of hypertensive conditions
during pregnancy is of great importance.
Keywords
: preeclampsia, gestational hypertension, chronic hypertension,
hypertension in pregnancy, magnesium sulfate therapy, blood pressure monitoring,
perinatal risks.
Кириш:
Преэклампсия ҳомиладорлик давомида юзага келадиган жиддий
гипертензив ҳолат бўлиб, у моддий моддалар алмашинуви, буйрак, жигар ва асаб
тизимига жиддий таъсир кўрсатади. У дунёда ҳар йили 5-8% ҳомиладорлик
ҳолатларида учрайди ва она ҳамда чақалоқ саломатлиги учун катта хавф
туғдиради (American College of Obstetricians and Gynecologists, 2020).
Acumen:
International Journal of
Multidisciplinary Research
ISSN: 3060-4745
IF(Impact Factor)10.41 / 2024
Volume 2, Issue 2
308
Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research
Преэклампсиянинг аниқ сабаблари тўлиқ ўрганилмаган бўлса-да,
плацентар қон айланиши ва эндотелиал дисфункция асосий омиллардан бири
ҳисобланади. Диагностика усулларининг такомиллашиши ва даволашда янги
терапевтик ёндашувлар ишлаб чиқиш муҳим аҳамиятга эга.
Адабиётлар шарҳи:
Қуйида 2019-2024 йилларда чоп этилган илмий
мақолалар асосида преэклампсия ва гипертензив ҳолатлар бўйича асосий
хулосалар келтирилади:
1.
Magee et al. (2021)
– Преэклампсия ва бошқа гипертензив ҳолатларнинг
патофизиологияси, ташхислаш усуллари ва хавф омиллари ҳақида умумий
маълумот беради.
2.
Brown et al. (2020)
– Ҳомиладорликдаги гипертензиянинг турли шакллари
(хроник гипертензия, гестацион гипертензия, преэклампсия) ва уларнинг
даволаш стратегиялари таҳлил қилинган.
3.
Roberts & Hubel (2019)
– Плацентар ноқонунийлик ва оксидатив
стресснинг преэклампсияга таъсири ўрганилган.
4.
ACOG Guidelines (2023)
– Преэклампсияни эрта аниқлаш ва
профилактика учун тавсиялар берилган.
5.
Sibai et al. (2022)
– Магний сульфат ва антигипертензив дори воситалари
билан даволаш самарадорлиги баҳоланган.
Тадқиқот методологияси:
Ҳомиладорликда гипертензив ҳолатлар ва
преэклампсия бўйича тиббий маълумотлар таҳлил қилинди.
•
2019-2024 йилларда жаҳон миқёсидаги илмий тадқиқотлар асосида энг
муҳим маълумотлар саралаб олинди.
•
Гипертензив ҳолатлар учраш тезлиги ва хавфлилик даражаси бўйича
статистик таҳлил амалга оширилди.
Натижалар ва муҳокама:
Преэклампсия бўйича глобал тадқиқотлар
натижаларига асосан, бу ҳолатнинг ҳомиладорлик давомида учраш эҳтимоли ва
оқибатлари таҳлил қилинди.
Гипертензив ҳолатлар учраш тезлиги (%) қуйида 2019-2024 йиллар
оралиғида турли гипертензив ҳолатларнинг учраш тезлиги кўрсатилган
диаграмма келтирилади.
Acumen:
International Journal of
Multidisciplinary Research
ISSN: 3060-4745
IF(Impact Factor)10.41 / 2024
Volume 2, Issue 2
309
Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research
Юқоридаги диаграммага асосан,
гестацион гипертензия
ҳомиладорлик
давомида энг кўп учрайдиган гипертензив ҳолат бўлиб,
6%
аёлларда кузатилади.
Преэклампсия
эса тахминан
4.2%
ҳолатларда учрайди ва оғир ҳолатлари
1.2%
ни ташкил қилади.
Хулоса ва таклифлар:
•
Преэклампсия ва гипертензив ҳолатларнинг эрта аниқланиши муҳим
аҳамият касб этади.
•
Магний сульфат ва антигипертензив дорилар билан даволаш
самарадорлиги юқори.
•
Қон босими мониторинги ва антиоксидант терапия усуллари
ривожлантирилиши лозим.
Фойдаланилган адабиётлар:
1.
Magee, L. A., et al. (2021).
Hypertension in pregnancy: Diagnosis and
management.
The Lancet.
2.
Brown, M. A., et al. (2020).
The classification and diagnosis of hypertensive
disorders of pregnancy.
American Journal of Obstetrics & Gynecology.
3.
Roberts, J. M., & Hubel, C. A. (2019).
Oxidative stress and preeclampsia:
Pathophysiology and implications.
Placenta.
4.
ACOG Guidelines (2023).
Guidelines for early detection and management of
preeclampsia.
Acumen:
International Journal of
Multidisciplinary Research
ISSN: 3060-4745
IF(Impact Factor)10.41 / 2024
Volume 2, Issue 2
310
Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research
5.
Sibai, B. M., et al. (2022).
Magnesium sulfate and antihypertensive treatment in
severe preeclampsia.
Obstetrics & Gynecology.
6.
Kenjayev, Y. (2023). "Bio eko texno" ma’suliyati cheklangan jamiyatga qarashli
maishiy chiqindilarni saralash va qayta ishlash korxonasi xodimlarining
salomatligi. TISU Ilmiy Tadqiqotlari Xabarnomasi, 1(2), 172–176. извлечено
от
https://scientific.tues.uz/index.php/BSRTUES/article/view/68
7.
Кенжаев Ёдгор Маматқулович Саидов Жасур Бахтиярович Рахимова
Мохинур Шамсуддиновна. (2024). Буйрак касалликларининг сабаблари,
патогенези ва даволаш йўллари: турли патологик ҳолатларнинг таҳлили ва
профилактика чоралари [Data set].
Zenodo. https://doi.org/10.5281/zenodo.14096723
8.
Халилова Гулнисо Илхом кизи, & Кенжаев Ёдгор Маматкулович. (2025).
Глаукома: белгилари ва даволаш усуллари. Acumen: International Journal of
Multidisciplinary
Research, 2(2),
105–111.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/aijmr/article/view/65764
9.
Kenjayev Yodgor Mamatqulovich, “Preventive measures for hypertension: risk
factors, early diagnosis, and treatment approaches”, ICIS, vol. 2, no. 1, p. 196,
Jan. 2025, Accessed: Feb. 17, 2025. [Online].
Available: https://universalconference.us/universalconference/index.php/icms/a
rticle/view/3636
10.
Amirova Sabrina Baxromovna, & Kenjayev Yodgor Mamatqulovich, . (2025).
Insult
kassaligining
profilaktikasi
va
uning
reabilitatsiyadagi
ahamiyati. Synapses: Insights across the Disciplines, 2(1), 81–85. Retrieved
from https://inlibrary.uz/index.php/siad/article/view/64586
11.
Kenjayev Yodgor Mamatqulovich, ., & Xudoyorova Ummulaylo Shuxrat qizi, .
(2025). Jigar sinusoid kapilyarlaridagi o’zgarishlar gemangiomani
tekshirishning samarali usullari. Medicine, Pedagogy and Technology: Theory
and
Practice, 3(1),
384–390.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/mpttp/article/view/64925
12.
Kenjayev Y., & Farxodova , A. (2025). Yurak etishmovchiligi bo’lgan
bemorlarni reabilitatsiya qilishning innovatsion usullari. Journal of Science-
Innovative Research in Uzbekistan, 3(1), 705–718. Retrieved from
https://inlibrary.uz/index.php/journal-science-innovative/article/view/65794.
13.
Кенжаев Ёдгор Маматқулович, & Мамадалиева Гулзода Низомжон қизи,
(2025). Нейроилм ва когнитив бузилишлар: хотира ва диққатни яхшилашга
қаратилган замонавий нейротехнологиялар. Acumen: International Journal
Acumen:
International Journal of
Multidisciplinary Research
ISSN: 3060-4745
IF(Impact Factor)10.41 / 2024
Volume 2, Issue 2
311
Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research
of
Multidisciplinary
Research, 2(1),
322–329.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/aijmr/article/view/65750
14.
Daminova Shahnoza Panji qizi, & Kenjayev Yodgor Mamatqulovich. (2025).
Sistemali kasalliklarning ko’z sog’lig’iga taʼsiri: kardilogik va endokrin
kasalliklar. Journal of new century innovations, 70(2), 17-20. https://scientific-
jl.com/new/article/view/1650
15.
Sultonova D., Kenjayev Y. Bachadon miomasi: klinik belgilari va samarali
davolash usullari //Journal of science-innovative research in Uzbekistan. – 2024.
– Т. 2. – №. 12. – С. 180-183.
16.
Кенжаев, Ё., & Амонов, Б. (2024). Кардиомиопатия ва унинг турлари:
даволаш усуллари таҳлили. Medicine, Pedagogy and Technology: Theory and
Practice, 2(11), 347–353. Retrieved from
https://inlibrary.uz/index.php/mpttp/article/view/60123
18.
Kenjayev Y., Saidov, J., & Abdumurotova, J. (2024). Болаларда учрайдиган
оғиз касалликлари: муаммо ва ечимлар. Acumen: International Journal of
Multidisciplinary
Research, 1(4),
117–124.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/aijmr/article/view/63481
19.
Normurodova, A., Saidov, J., & Kenjayev, Y. (2024). Гинекологик
касалликларнинг
эрта
аниқланиши
ва
самарали
даволаш
усуллари. Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research, 1(4),
102–106. Retrieved from
https://inlibrary.uz/index.php/aijmr/article/view/63478
21.
Kenjayev, Y., & Berdiyeva, S. (2024). Yurak bo‘lmacha va qorinchalari
gipertrofiyasining elektrokardiografik belgilarini tahlil qilish. Acumen:
International Journal of Multidisciplinary Research, 1(4), 107–113. Retrieved
from https://inlibrary.uz/index.php/aijmr/article/view/63479
22.
Kenjayev, Y., “Гистология слоев кожи и их функции”, MJST, vol. 4, no. 11,
pp.
53–57,
Nov.
2024, Accessed:
Jan.
25,
2025.
[Online].
Available: https://www.mjstjournal.com/index.php/mjst/article/view/2007
23.
Кенжаев Ёдгор Маматқулович, Саидов Жасур Бахтиярович, Рахимова
Мохинур Шамсуддиновна. (2024). Буйрак касалликларининг сабаблари,
патогенези ва даволаш йўллари: турли патологик ҳолатларнинг таҳлили ва
профилактика чоралари [Data set].
Zenodo. https://doi.org/10.5281/zenodo.14096723
24.
Abduqodirovna M. F., Ismatulloyevich X. I., Mamatqulovich K. Y.
Chaqaloqlarda sepsis kasalliklarining kechishi diagnostikasi labaratoriya
Acumen:
International Journal of
Multidisciplinary Research
ISSN: 3060-4745
IF(Impact Factor)10.41 / 2024
Volume 2, Issue 2
312
Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research
taxlillari //American journal of applied medical science. – 2024. – Т. 2. – №. 4.
– С. 114-119.
25.
Mamatqulovich, K. Y. (2024). Meʼda osti bezi o‘tkir va surunkali pankreatit
kasalliklarini gistomorfologik tahlili.
American journal of applied medical
science
,
2
(3), 49–53. Retrieved from
https://advancedscientia.com/index.php/AJAMS/article/view/190
26.
Kenjayev Yodgor Mamatqulovich, & Xidirov sardor farxod o`g`li. (2021).
Influence of risk factors on the health of schoolchildren in hot climates of
surkhandarya region. Web of Scientist: International Scientific Research
Journal, 2(05), 389–392.
https://doi.org/10.17605/OSF.IO/8TB3X
27.
Кенжаев Ё., Ҳусанова Ф. Кўкрак бези саратони: этиологияси,
эпидемиологияси, диагностика ва даволаш усуллари //acumen: International
journal of multidisciplinary research. – 2024. – Т. 1. – №. 5. – С. 395-399.
28.
Kenjaev Y., Alimova Z., Choriev S. Ensefalopatiyalar va ularning turlari, kelib
chiqish sabablari, davolash usullari //ACUMEN: International journal of
multidisciplinary research. – 2024. – Т. 1. – №. 4. – С. 159-164.
29.
Mamatqulovich, K. Y., qizi, X. Z. I., & qizi, X. M. O. (2024). Glomerulonefrit
kasalligida klinik labarator tahlillarning o’rni va samaradorligi. American
journal of applied medical science, 2(3), 112–120. Retrieved from
https://advancedscientia.com/index.php/AJAMS/article/view/247
30.
Mamatqulovich, K. Y., & Fayzullayevna, R. S. (2024). Husnbuzarlar
etiologiyasi, klinikasi va davolash chora-tadbirlari. American journal of applied
medical
science, 2(3),
126–130.
Retrieved
from
https://advancedscientia.com/index.php/AJAMS/article/view/267
31.
Kenjaev Yodgor Mamatqulovich Xolmurodov Inoyatillo Ismatulloevich
Choriev Shohjahon Xabibullo o'g'li. (2024). Ko'kyo'tal kasalligi va uni oldini
olish chora-tadbirlari [Data set].
Zenodo. https://doi.org/10.5281/zenodo.14049268
32.
Kenjayev, Y., & Do‘snayev, N. (2024). Нафас олиш аъзоларининг аллергик
касалликлари:
илмий
таҳлил. Acumen:
International
Journal
of
Multidisciplinary
Research, 1(4),
269–274.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/aijmr/article/view/63597
33.
Sattorova, J., Saidov, J., & Kenjayev, Y. (2024). Юрак ҳуружидан кейинги
реабилитация самарадорлигини ошириш. ACUMEN: International Journal
of
Multidisciplinary
Research, 1(4),
275–280.
Retrieved
from
Acumen:
International Journal of
Multidisciplinary Research
ISSN: 3060-4745
IF(Impact Factor)10.41 / 2024
Volume 2, Issue 2
313
Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research
34.
Sultonova, D., & Kenjayev, Y. (2024). Bachadon miomasi: klinik belgilari va
samarali davolash usullari. Journal of Science-Innovative Research in
Uzbekistan, 2(12), 180–183. Retrieved from
https://inlibrary.uz/index.php/journal-science-innovative/article/view/62651
35.
Berdiyeva, S., Kenjayev, Y., & Xolmurodov, I. (2024). Jigar sirrozi: sabablari,
belgilari
vadavolash
usullari. Acumen:
International
Journal
of
Multidisciplinary
Research, 1(4),
195–202.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/aijmr/article/view/63500
36.
Kenjayev, Y., & Shopo’latova, M. (2024). Xronik rinitni davolashning
zamonaviy usullari vauning samaradorligi. Acumen: International Journal of
Multidisciplinary
Research, 1(4),
203–209.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/aijmr/article/view/63501
37.
Kenjayev, Y., Saidov, J., & Abdumurotova, J. (2024). Болаларда учрайдиган
оғиз касалликлари: муаммо ва ечимлар. Acumen: International Journal of
Multidisciplinary
Research, 1(4),
117–124.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/aijmr/article/view/63481
38.
Normurodova, A., Saidov, J., & Kenjayev, Y. (2024). Гинекологик
касалликларнинг
эрта
аниқланиши
ва
самарали
даволаш
усуллари. Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research, 1(4),
102–106.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/aijmr/article/view/63478
39.
Kenjayev, Y., & Berdiyeva, S. (2024). Yurak bo‘lmacha va qorinchalari
gipertrofiyasining elektrokardiografik belgilarini tahlil qilish. Acumen:
International Journal of Multidisciplinary Research, 1(4), 107–113. Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/aijmr/article/view/63479
40.
Mamatqulovich, K. Y. (2024). Meʼda osti bezi o‘tkir va surunkali pankreatit
kasalliklarini gistomorfologik tahlili. American journal of applied medical
science, 2(3),
49–53.
Retrieved
from
https://advancedscientia.com/index.php/AJAMS/article/view/190
41.
Joʻrayeva, M., & Kenjayev, Y. (2024). Кўриш аъзоси инфекциялари: уларни
профилактика қилиш ва самарали даволаш. Synapses: Insights across the
Disciplines, 1(4),
271–274.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/siad/article/view/63958
42.
Qaxxorov, B., Kenjayev, Y., & Xolboyev, N. (2024). Gipertenziya kasalligi
oldini olish choratadbirlari: xavf omillari, erta diagnostika va davolash
yondoshuvlari. Synapses: Insights across the Disciplines, 1(4), 280–285.
Retrieved from
Acumen:
International Journal of
Multidisciplinary Research
ISSN: 3060-4745
IF(Impact Factor)10.41 / 2024
Volume 2, Issue 2
314
Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research
43.
Kenjayev, Y., & O’roqova, S. (2024). Saramas касаллиги: кекса ёшли аёлларда
кечиши ва касалликни оптималлаштириш. Synapses: Insights across the
Disciplines, 1(4),
230–234.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/siad/article/view/63950
