Acumen:
International Journal of
Multidisciplinary Research
ISSN: 3060-4745
IF(Impact Factor)10.41 / 2024
Volume 2, Issue 2
105
Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research
ГЛАУКОМА: БЕЛГИЛАРИ ВА ДАВОЛАШ УСУЛЛАРИ
Халилова Гулнисо Илхом кизи,
Кенжаев Ёдгор Маматкулович
Термиз иқтисодиёт ва сервис университети, Тиббиёт факультети
Аннотация:
Глаукома – кўриш нервининг зарарланишига олиб келадиган
кўз касалликлари гуруҳидир. Кўз ички босимининг (КИБ) ошиши натижасида
юзага келади ва даволанмаса, кўриш қобилиятининг ёмонлашувига олиб келади.
Глаукомани "кўришнинг тихий ўғриси" деб ҳам аташади, чунки кўришнинг
йўқолиши одатда секин ва симптомларсиз содир бўлади. Кўрликнинг олдини
олиш учун ўз вақтида ташхис қўйиш ва даволаш жуда муҳимдир.
Калит сўзлар:
глаукома, очиқ бурчакли глаукома, ёпиқ бурчакли глаукома,
бош оғриғи, кўришнинг хиралашиши, туғма глаукома.
ГЛАУКОМА: СИМПТОМЫ И МЕТОДЫ ЛЕЧЕНИЯ
Халилова Гульнисо Ильхом кизи,
Кенжаев
Ёдгор
Маматкулович
Термезского университета экономика
и сервиса, Медицинский факультет
Аннотация:
Глаукома – группа глазных заболеваний, приводящих к
повреждению зрительного нерва. Вызвана повышением внутриглазного
давления (ВГД) и без лечения приводит к ухудшению зрения. Глаукому называют
"тихим вором зрения", так как потеря зрения обычно происходит медленно и
бессимптомно. Своевременная диагностика и лечение крайне важны для
предотвращения слепоты.
Ключевые слова:
глаукома, открытоугольная глаукома, закрытоугольная
глаукома, головная боль, затуманивание зрения, врожденная глаукома.
GLAUCOMA: SYMPTOMS AND TREATMENT METHODS
Khalilova
Gulniso
Ilkhom
kizi,
Kenjaev
Yodgor
Mamatkulovich
Termеz University of Economics and
Service, Faculty of Medicine
Acumen:
International Journal of
Multidisciplinary Research
ISSN: 3060-4745
IF(Impact Factor)10.41 / 2024
Volume 2, Issue 2
106
Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research
Abstract:
Glaucoma is a group of eye diseases that lead to damage of the optic
nerve. It is caused by an increase in intraocular pressure (IOP) and, if left untreated,
leads to deterioration of vision. Glaucoma is also called the "silent thief of sight"
because vision loss usually occurs slowly and asymptomatically. Timely diagnosis and
treatment are crucial to prevent blindness.
Keywords:
glaucoma, open-angle glaucoma, closed-angle glaucoma, headache,
blurred vision, congenital glaucoma.
Муаммонинг долзарблиги:
Глаукома – кўрлик ва ногиронликка олиб
келувчи жиддий касалликдир. Дунёда 100 миллиондан ортиқ одам глаукома
билан касалланган, улардан 40 миллиони кўр. Яна кўп одамлар ўз касалликлари
ҳақида билмайдилар. Ўз вақтида ташхис қўйиш ва даволаш кўрликнинг олдини
олиши мумкин. ВОЗ глаукомани ижтимоий аҳамиятга эга касалликлар рўйхатига
киритди. Ҳар йили март ойининг иккинчи ҳафтасида "Жаҳон глаукома
ҳафталиги" ўтказилади.
Глаукома – кўришнинг тўлиқ йўқолишига олиб келадиган энг хавфли кўз
касалликларидан биридир. Статистикага кўра, глаукома дунё аҳолисининг 3% да
ташхис қилинади. Кўрлик ҳолатларининг 15% гача глаукома билан боғлиқ. Хавф
гуруҳига 40 ёшдан ошган одамлар киради, бироқ сўнгги йилларда глаукома
ўсмирлар ва ёшларда ҳам кўпроқ учрайди. Туғма глаукома 20 000
новорожденнийдан биттасида учрайди.
Патогенези ва белгилари:
Глаукомада кўз ички босими даврий равишда
кўтарилади ёки доимо юқори даражада туради. Бу кўз ички суюқлигининг
етарлича чиқиб кетмаслиги билан боғлиқ. Кўриш нерви зарарланади, бу кўриш
майдони дефектларига олиб келади.
Глаукоманинг сабаблари тўлиқ ўрганилмаган. Унинг ривожланишига кўплаб
омиллар таъсир қилади деб ҳисобланади. Хавф омилларига қуйидагилар киради:
Наслий, 40 ёшдан катта ёш, Қандли диабет, Гипертония, Умуртқа поғонасининг
бўйин қисми остеохондрози, Атеросклероз, Катаракта, Увеит, Кўз жароҳатлари
каби касаллик омиллари киради.
Глаукоманинг белгилари касалликнинг шаклига қараб қуйидагилар
фарқланади.
Очиқ бурчакли глаукома
кўпинча симптомларсиз кечади. Кўришнинг
йўқолиши аста-секин содир бўлади ва кўпинча эътиборсиз қолади. Баъзан
кўришнинг хиралашиши, кўзлар олдида камалак доиралари, бош оғриғи пайдо
бўлиши мумкин.
Acumen:
International Journal of
Multidisciplinary Research
ISSN: 3060-4745
IF(Impact Factor)10.41 / 2024
Volume 2, Issue 2
107
Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research
Ёпиқ бурчакли глаукома
ўткир хуружлар билан намоён бўлиши мумкин.
Глаукома хуружи кўзда кескин оғриқ, кўришнинг ёмонлашиши, кўнгил айниши,
қусиш билан бирга кечади. Кўз қизаради, қорачиқ кенгаяди.
Глаукома босқичлари:
•
I босқич: кўриш нерви дискининг бироз кенгайиши.
•
II босқич: кўриш майдонининг торайиши.
•
III босқич: кўриш майдонининг яққол торайиши.
•
IV босқич: кўришнинг тўлиқ йўқолиши.
Диагностика:
•
Тонометрия (КИБ ўлчаш)
•
Периметрия (кўриш майдонини текшириш)
•
Офтальмоскопия (кўз тубини кўриш)
•
Гонииоскопия (кўзнинг олдинги камераси бурчагини кўриш)
Даволаш:
Глаукомани даволаш КИБни пасайтиришга ва кўриш нервини ҳимоя қилишга
қаратилган.
•
Дори-дармон билан даволаш: КИБни пасайтирувчи кўз томчилари.
•
Лазерли даволаш: лазерли иридотомия, лазерли трабекулопластика.
•
Хирургик даволаш: трабекулэктомия, иридэктомия.
Профилактика:
•
Офтальмологга мунтазам равишда ташриф буюриш (айниқса 40 ёшдан
кейин)
•
Қон босимини назорат қилиш
•
Ҳамроҳ касалликларни даволаш
•
Соғлом турмуш тарзи
Хулоса:
Глаукома – ўз вақтида ташхис қўйишни ва даволашни талаб қиладиган
жиддий касалликдир. Фақат шундагина кўришни сақлаб қолиш ва кўрликнинг
олдини олиш мумкин.
Адабиётлар рўйхати:
1.
Аветисов С.Э. Офтальмология. – М.: ГЭОТАР-Медиа, 2019.
2.
Егоров А.Е. Глаукома. – М.: МЕДпресс-информ, 2015.
3.
Kenjayev, Y. (2023). "Bio eko texno" ma’suliyati cheklangan jamiyatga qarashli
maishiy chiqindilarni saralash va qayta ishlash korxonasi xodimlarining
salomatligi. TISU Ilmiy Tadqiqotlari Xabarnomasi, 1(2), 172–176. извлечено
от
https://scientific.tues.uz/index.php/BSRTUES/article/view/68
Acumen:
International Journal of
Multidisciplinary Research
ISSN: 3060-4745
IF(Impact Factor)10.41 / 2024
Volume 2, Issue 2
108
Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research
4.
Sultonova D., Kenjayev Y. Bachadon miomasi: klinik belgilari va samarali
davolash usullari //Journal of science-innovative research in Uzbekistan. – 2024.
– Т. 2. – №. 12. – С. 180-183.
5.
Кенжаев, Ё., & Амонов, Б. (2024). Кардиомиопатия ва унинг турлари:
даволаш усуллари таҳлили. Medicine, Pedagogy and Technology: Theory and
Practice, 2(11), 347–353. Retrieved from
6.
https://inlibrary.uz/index.php/mpttp/article/view/60123
7.
Kenjayev Y., Saidov, J., & Abdumurotova, J. (2024). Болаларда учрайдиган
оғиз касалликлари: муаммо ва ечимлар. Acumen: International Journal of
Multidisciplinary
Research, 1(4),
117–124.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/aijmr/article/view/63481
8.
Normurodova, A., Saidov, J., & Kenjayev, Y. (2024). Гинекологик
касалликларнинг
эрта
аниқланиши
ва
самарали
даволаш
усуллари. Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research, 1(4),
102–106. Retrieved from
9.
https://inlibrary.uz/index.php/aijmr/article/view/63478
10.
Kenjayev, Y., & Berdiyeva, S. (2024). Yurak bo‘lmacha va qorinchalari
gipertrofiyasining elektrokardiografik belgilarini tahlil qilish. Acumen:
International Journal of Multidisciplinary Research, 1(4), 107–113. Retrieved
from https://inlibrary.uz/index.php/aijmr/article/view/63479
11.
Kenjayev, Y., “Гистология слоев кожи и их функции”, MJST, vol. 4, no. 11,
pp.
53–57,
Nov.
2024, Accessed:
Jan.
25,
2025.
[Online].
Available: https://www.mjstjournal.com/index.php/mjst/article/view/2007
12.
Кенжаев Ёдгор Маматқулович, Саидов Жасур Бахтиярович, Рахимова
Мохинур Шамсуддиновна. (2024). Буйрак касалликларининг сабаблари,
патогенези ва даволаш йўллари: турли патологик ҳолатларнинг таҳлили ва
профилактика чоралари [Data set].
Zenodo. https://doi.org/10.5281/zenodo.14096723
13.
Abduqodirovna M. F., Ismatulloyevich X. I., Mamatqulovich K. Y.
Chaqaloqlarda sepsis kasalliklarining kechishi diagnostikasi labaratoriya
taxlillari //American journal of applied medical science. – 2024. – Т. 2. – №. 4.
– С. 114-119.
14.
Komiljonovich S. R., Mamatqulovich K. Y., Ibrohim o’g’li X. M. Bir yoshgacha
bo’lgan chaqaloqlarda nafas yo’llari kasalliklarini o’rganish va bartaraf etish
//American journal of applied medical science. – 2024. – Т. 2. – №. 3. – С. 108-
111.
Acumen:
International Journal of
Multidisciplinary Research
ISSN: 3060-4745
IF(Impact Factor)10.41 / 2024
Volume 2, Issue 2
109
Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research
15.
Mamatqulovich, K. Y. (2024). Meʼda osti bezi o‘tkir va surunkali pankreatit
kasalliklarini gistomorfologik tahlili.
American journal of applied medical
science
,
2
(3), 49–53. Retrieved from
https://advancedscientia.com/index.php/AJAMS/article/view/190
16.
Kenjayev Yodgor Mamatqulovich, & Xidirov sardor farxod o`g`li. (2021).
Influence of risk factors on the health of schoolchildren in hot climates of
surkhandarya region. Web of Scientist: International Scientific Research
Journal, 2(05), 389–392.
https://doi.org/10.17605/OSF.IO/8TB3X
17.
Кенжаев Ё., Ҳусанова Ф. Кўкрак бези саратони: этиологияси,
эпидемиологияси, диагностика ва даволаш усуллари //acumen: International
journal of multidisciplinary research. – 2024. – Т. 1. – №. 5. – С. 395-399.
18.
Кенжаев Ё., Султонов Р., Муродова Ф. Туғма юрак нуқсонлари //ACUMEN:
International journal of multidisciplinary research. – 2024. – Т. 1. – №. 5. – С.
400-403.
19.
Саидов Ж.Б. и др. Хирургик интенсив терапия бўлимида
парваришлашнинг замонавий ёндашувлари //ACUMEN: International
journal of multidisciplinary research. – 2024. – Т. 1. – №. 5. – С. 72-76.
20.
Kenjaev Y., Alimova Z., Choriev S. Ensefalopatiyalar va ularning turlari, kelib
chiqish sabablari, davolash usullari //ACUMEN: International journal of
multidisciplinary research. – 2024. – Т. 1. – №. 4. – С. 159-164.
21.
Mamatqulovich, K. Y., qizi, X. Z. I., & qizi, X. M. O. (2024). Glomerulonefrit
kasalligida klinik labarator tahlillarning o’rni va samaradorligi. American
journal of applied medical science, 2(3), 112–120. Retrieved from
https://advancedscientia.com/index.php/AJAMS/article/view/247
22.
Mamatqulovich, K. Y., & Fayzullayevna, R. S. (2024). Husnbuzarlar
etiologiyasi, klinikasi va davolash chora-tadbirlari. American journal of applied
medical
science, 2(3),
126–130.
Retrieved
from
https://advancedscientia.com/index.php/AJAMS/article/view/267
23.
Kenjaev Yodgor Mamatqulovich Xolmurodov Inoyatillo Ismatulloevich
Choriev Shohjahon Xabibullo o'g'li. (2024). Ko'kyo'tal kasalligi va uni oldini
olish chora-tadbirlari [Data set].
Zenodo. https://doi.org/10.5281/zenodo.14049268
24.
Kenjayev, Y., & Do‘snayev, N. (2024). Нафас олиш аъзоларининг аллергик
касалликлари:
илмий
таҳлил. Acumen:
International
Journal
of
Multidisciplinary
Research, 1(4),
269–274.
Retrieved
from
Acumen:
International Journal of
Multidisciplinary Research
ISSN: 3060-4745
IF(Impact Factor)10.41 / 2024
Volume 2, Issue 2
110
Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research
25.
Sattorova, J., Saidov, J., & Kenjayev, Y. (2024). Юрак ҳуружидан кейинги
реабилитация самарадорлигини ошириш. ACUMEN: International Journal
of
Multidisciplinary
Research, 1(4),
275–280.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/aijmr/article/view/63598
26.
Sultonova, D., & Kenjayev, Y. (2024). Bachadon miomasi: klinik belgilari va
samarali davolash usullari. Journal of Science-Innovative Research in
Uzbekistan, 2(12), 180–183. Retrieved from
https://inlibrary.uz/index.php/journal-science-innovative/article/view/62651
27.
Berdiyeva, S., Kenjayev, Y., & Xolmurodov, I. (2024). Jigar sirrozi: sabablari,
belgilari
vadavolash
usullari. Acumen:
International
Journal
of
Multidisciplinary
Research, 1(4),
195–202.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/aijmr/article/view/63500
28.
Kenjayev, Y., & Shopo’latova, M. (2024). Xronik rinitni davolashning
zamonaviy usullari vauning samaradorligi. Acumen: International Journal of
Multidisciplinary
Research, 1(4),
203–209.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/aijmr/article/view/63501
29.
Kenjayev, Y., Saidov, J., & Abdumurotova, J. (2024). Болаларда учрайдиган
оғиз касалликлари: муаммо ва ечимлар. Acumen: International Journal of
Multidisciplinary
Research, 1(4),
117–124.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/aijmr/article/view/63481
30.
Normurodova, A., Saidov, J., & Kenjayev, Y. (2024). Гинекологик
касалликларнинг
эрта
аниқланиши
ва
самарали
даволаш
усуллари. Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research, 1(4),
102–106.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/aijmr/article/view/63478
31.
Kenjayev, Y., & Berdiyeva, S. (2024). Yurak bo‘lmacha va qorinchalari
gipertrofiyasining elektrokardiografik belgilarini tahlil qilish. Acumen:
International Journal of Multidisciplinary Research, 1(4), 107–113. Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/aijmr/article/view/63479
32.
Mamatqulovich, K. Y. (2024). Meʼda osti bezi o‘tkir va surunkali pankreatit
kasalliklarini gistomorfologik tahlili. American journal of applied medical
science, 2(3),
49–53.
Retrieved
from
https://advancedscientia.com/index.php/AJAMS/article/view/190
33.
Joʻrayeva, M., & Kenjayev, Y. (2024). Кўриш аъзоси инфекциялари: уларни
профилактика қилиш ва самарали даволаш. Synapses: Insights across the
Disciplines, 1(4),
271–274.
Retrieved
from
Acumen:
International Journal of
Multidisciplinary Research
ISSN: 3060-4745
IF(Impact Factor)10.41 / 2024
Volume 2, Issue 2
111
Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research
34.
Qaxxorov, B., Kenjayev, Y., & Xolboyev, N. (2024). Gipertenziya kasalligi
oldini olish choratadbirlari: xavf omillari, erta diagnostika va davolash
yondoshuvlari. Synapses: Insights across the Disciplines, 1(4), 280–285.
Retrieved from
https://inlibrary.uz/index.php/siad/article/view/63956
35.
Kenjayev, Y., & O’roqova, S. (2024). Saramas касаллиги: кекса ёшли аёлларда
кечиши ва касалликни оптималлаштириш. Synapses: Insights across the
Disciplines, 1(4),
230–234.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/siad/article/view/63950
