Авторы

  • У Бойирбеков
    Ташкентский Педиатрический Медицинский Институт image/svg+xml
  • Г Сулаймонова
    Ташкентский Педиатрический Медицинский Институт image/svg+xml

Биографии авторов

  • У Бойирбеков, Ташкентский Педиатрический Медицинский Институт

    Группа 105, Лечебный факультет

  • Г Сулаймонова, Ташкентский Педиатрический Медицинский Институт

    Кафедра медицинской и биологической химии, медицинской биологии, общей генетики

DOI:

https://doi.org/10.71337/inlibrary.uz.gifted-youth-medicine.26109

Ключевые слова:

порфиринполимеры порфирин лекарственные препараты

Аннотация

Охирги бир неча ўн йилликларда, ўсимталар диагностикасининг янги усулларини ишлаб чиқиш ва шишларга таъсир қилиш, клиник онкологиянинг асосий йўналишларидан бири бўлиб келмоқда. Шундай усуллардан бири фотодинамик терапия (ФДТ) усули ҳисобланади. ФДТ усули фотосенсибилизаторларнинг (ФС) ўсимта тўқимасида селектив тўпланиши хамда уларни нур таъсирида парчалашга асосланган. Жахон амалиёти шуни кўрсатадики, ФДТ учун юқори самарали доривор препаратларини яратишда порфирин табиатли ФС лар мухим ахамиятга эга


background image

272

ЯНГИ ДОРИВОР ПРЕПАРАТЛАРНИ ТАЙЁРЛАШ УЧУН ТАБИИЙ

ПОРФИРИНЛАРНИ МОДИФИКАЦИЯСИ

Бойирбеков У.З

., 105-

гуруҳ Даволаш иши факультеты Илмий

раҳбар

:

Г.Г

.

Сулаймонова

ТошПТИ

,

Тиббий ва биологик кимё

,

тиббий биология

,

умумий генетика кафедраси

Мавзунинг долзарблиги

:

О

хирги бир неча ўн йилликларда

,

ўсимталар

диагностикасининг янги усулларини ишлаб чиқиш ва шишларга таъсир қилиш

,

клиник

онкологиянинг асосий йўналишларидан бири бўлиб келмоқда

.

Шундай усуллардан бири

фотодинамик терапия

(

ФДТ

)

усули ҳисобланади

.

ФДТ усули фотосенсибилизаторларнинг

(ФС

)

ўсимта тўқимасида селектив тўпланиши хамда уларни нур таъсирида парчалашга

асосланган

.

Жахон амалиёти шуни кўрсатадики

,

ФДТ учун юқори самарали доривор

препаратларини яратишда порфирин табиатли ФС лар мухим ахамиятга эга

.

Ишнинг мақсади

:

илмий адабиётлар таҳлили ва интернет маълумотлари тахлили

асосида

,

фотодинамик терапия учун юқори самарали доривор препаратларни яратишда

,

порфирин табиатли

Zn

2+

, Cu

2+

, Ni

2+

ионларининг моно ва биядроли комплексларини

(

ФС

)

хосил

бўлиш механизмларини ўрганиш

.

Материаллар ва текшириш усуллари

:

фотодинамик терапияда қўлланадиган

препаратлар олишда бошланғич моддалар бўладиган хлорофил қатори ҳосилалари

(

феофитин

а

,

метилфеофорбид а

,

хлоран е

6,

бактериохлорин

)

катта қизиқиш уйғатмоқда

.

Метилфеофорбид

а нинг

Zn, Cu, Ni

лар билан синтези хона хароратида амалга оширилган

.

Олинган

металлокомплексларнинг тузилиши электрон

,

ИК

-,

ЯМР

-,

масспекироскопия усуллари

ёрдамида аниқланди

.

Синтезнинг юмшоқ шароитда ўтказилишига қарамай

,

реакция

жараёнларида моноядроли комплекслардан ташқари биядроли комплекслар олинган

.

Уларда

биринчи металл координацон текисликнинг ичида

,

иккинчиси эса ташқи координацон сферада

жойлашади

.

Реакцион аралашмадаги хосил бўлган комплексларнинг нисбати

,

комплекс ҳосил

қилишда қатнашган металл табиатига боғлиқ бўлади

.

Феофитин ва феофорбидларнинг енол

шаклидаги ташқи сферали магнийли хелат комплекслари олинган

.

Тахмин қилиш мумкинки

,

металл тузлари бинар эритувчиларда кето-енол таутомерия хисобига

,

ички координацион

текисликдан ташқари

,

ташқи сферали хелат комплекс хосил қилаиш қобилиятига эга бўлади

.

Комплекс ҳосил бўлиши жараёнида

,

реакцион массада оз миқдорда сув молекулаларининг

мавжуд бўлиши

,

метилфеофорбид молекуласидаги экзоциклнинг гидролизига олиб келади

.

Натижада ташқи сферали хелат комплекс ҳосил бўлади

.

Хулоса

:

Хлорофил қатори ҳосилалари

(

феофитин а

,

метилфеофорбид а

,

хлоран е

6,

бактериохлорин)ларнинг

Zn, Cu, Ni

лар билан хосил қиладиган ички комплекс бирикмаоари

,

металл табиатига кўра моно ва биядроли комплеклар ҳосил қилиши мумкин

.

Ўрганиб чиқилган

маълумотлар кўрсатадики порфирин табиатли фотосенсибилизаторларнинг синтез оптимал
усулларини ишлаб чиқиш

,

фотодинамик терапия учун истиқболли деб хисоблаш имконини

беради

.

Адабиётлар рўйхати

:

1.

Аскаров

,

Т

.

А

., et al. "

Совершенствование методов анестезиологического пособия при

синдроме диабетической стопы

."

Материалы

XIX

Республиканской научно-практической

конференции

"

Вахидовские чтения

-2014","

Ошибки и осложнения в плановой хирургии

органов грудной и брюшной полости

,

сердца и сосудов

".

Фергана

. 2014.

2. Akhmedov, A. I., A. A. Tursumetov, and M. Zhafarov Kh. "Features Of Allohernioplasty For

Postoperative Ventral Hernias In The On-Lay Position Under Conditions Of Infection In The
Experiment." European Journal of Molecular & Clinical Medicine 7.03 (2020): 2020.

3.

Абдураззакова

,

Диёра Абдумаликовна

, et al. "Efficiency of endolymphatic drug

administration."

Молодой ученый

9 (2018): 61-62.

4.

Агзамова

,

Махмуда Набиевна

. "

РАННЕЕ РАСПОЗНАВАНИЕ И ОПТИМИЗАЦИЯ

СЕПСИСА

." Medical sciences (2019): 10.

Библиографические ссылки

Аскаров, Т. А., et al. "Совершенствование методов анестезиологического пособия при синдроме диабетической стопы." Материалы XIX Республиканской научно-практической конференции" Вахидовские чтения-2014"," Ошибки и осложнения в плановой хирургии органов грудной и брюшной полости, сердца и сосудов". Фергана. 2014.

Akhmedov, A. I., A. A. Tursumetov, and M. Zhafarov Kh. "Features Of Allohernioplasty For Postoperative Ventral Hernias In The On-Lay Position Under Conditions Of Infection In The Experiment." European Journal of Molecular & Clinical Medicine 7.03 (2020): 2020.

Абдураззакова, Диёра Абдумаликовна, et al. "Efficiency of endolymphatic drug administration." Молодой ученый 9 (2018): 61-62.

Агзамова, Махмуда Набиевна. "РАННЕЕ РАСПОЗНАВАНИЕ И ОПТИМИЗАЦИЯ СЕПСИСА." Medical sciences (2019): 10.