XIVA XONLIGI TASHKIL TOPISHINING TARIXIY AHAMIYATI

867

ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 6

XIVA XONLIGI TASHKIL TOPISHINING TARIXIY AHAMIYATI

Haqqulov Mehriddin Yunusovich

Osiyo xalqaro universiteti

“Tarix va filologiya” kafedrasi o‘qituvchisi.

mexriddinhaqqulov@gmail.com

Qosimov Umidjon Ismatillo o‘g‘li

Osiyo xalqaro universiteti

Tarix ta’lim yo‘nalishi 1-T-24 guruh talabasi.

K4558024@gmail.com

https://doi.org/10.5281/zenodo.15692621

Annotatsiya.

Ushbu maqolada Xiva xonligining tashkil topishi, davlatchilik

boshqaruvining Temuriylardan Shayboniylar qo`liga o`tishi bilan bog`liq ma`lumotlar
keltirilgan. Temuriylar tasarrufida boʻlgan Xorazm hududini Shayboniyxon 1505 yilda bosib
olgan. Shayboniyxon vafoti (1510 yil) dan keyin Xorazm Safaviylari qoʻl ostiga oʻtdi. Ularga
qarshi xalq qoʻzgʻolonlari boʻlib, unga Vazir qalʼasi qozisi Umar va Baqirgʻon qishlogʻidan
mulla Sayd Hisomiddin boshchilik qildi. Ikki yil davom etgan kurashlar natijasida Safaviylar
mamlakatdan quvib chiqarilgan va xorazmliklar taklifi bilan 1511 yilda Vazir shahrini egallagan
shayboniylardan Elbarsxon Xorazm hukmdori deb tan olingan.1512 yilga kelib xonlik hokimiyati
koʻchmanchi oʻzbeklarning boshqa urugʻi (shajarasi) rahbari Elbarsxon qoʻliga oʻtadi. Shu
vaqtdan boshlab Xiva xonligi yuzaga keladi, uning poytaxti turli yillarda Vazir, Koʻhna Urganch
va Xiva shaharlari boʻlgan. Xonlik tarkibiga Xorazmdan tashqari Mangʻishloq, Balxan togʻlari,
Dehiston, Oʻzboy (Uzboy) va Oʻrta Xuroson hududlari kirgan

Kalit so‘zlar:

Temuriylar, Shayboniyxon, Xorazm, Safaviylar, Vazir qalʼasi, Koʻhna

Urganch, Xiva, Xuroson, Dashti Qipchoq, Elbarsxon, Ubaydullaxon, Abdullaxon II, Abulgʻoziy
Bahodirxon, Abdulazizxon, Subhonqulixon, Rossiya, Aleksandr Bekovich-Cherkasskiy,
Shergʻozixon, Orol boʻyi, Oʻrta Osiyo, Samarqand, Anushaxon, Nodirshoh, Buxoro, Kaspiy
dengizi.

Kirish.

Elbarsxon (1511—16) bilan birga Dashti Qipchoqdan Xorazmga kelgan qabilalar

oʻtroqlashganlar. Uning davrida Xorazmliklar Turkmanistonning janubiy qismi, Eron
shimolidagi Saraxs, Orol va Mangʻishloqni egallashgan. Yangi yerlarni Elbarsxon oʻgʻillari va
ukasi, qarindoshlariga boʻlib berishi natijasida mayda hokimliklar paydo boʻlgan. Elbarsxon
vafotidan keyin uzluksiz oʻzaro nizolar sababli xonlar tez-tez almashib turgan. 16-asrda Xiva
xonligini Sulton Hojixon (1516), Husaynqulixon (1516), Soʻfiyonxon (1516—22), Bujaqaxon
(1522—26), Avaneshxon (1526—38), Alixon (1538—47), Akatoyxon (1547—56), Yunusxon
(1556—57), Doʻstxon (1557—58), Hoji Muhammadxon (1559—1602) lar boshqarganlar. Bu
davrda xalq, Elbarsxon avlodlari oʻrtasidagi oʻzaro qirgʻinlaridan tashqari Buxoro va Xiva
xonligi oʻrtasida urushlar azobini ham tortishga majbur boʻlgan. Buxoroliklar Ubaydullaxon va
Abdullaxon II hukmronlik davrlarida (1537—38; 1593; 1595—98) Xorazmga hujumlar qilib,
qisqa vaqt Xiva xonligini Buxoroga boʻysundirganlar.

Bu urushlar va 16-asrning 70-yillarida Amudaryo oʻzanining oʻzgarib, Kaspiy dengiziga

oqmay qoʻyganligi ham Xorazm iqtisodiyotiga salbiy taʼsir koʻrsatgan hisoblanadi. 17-asr
boshlariga kelib, Xorazm taxti uchun boʻlgan sulolaviy kurashlardan soʻng, taxtga oʻtirgan Arab
Muhammadxon davrida Xiva xonligida davlat parokandaligi oʻzining yuqori choʻqqisiga yetgan.

868

ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 6

Rus kazaklari, qozoqlar va qalmiqlarning talonchilik yurishlari, Arab Muhammadxonning

oʻgʻillari Habash va Elbarslarning otalariga qarshi chiqishlari parokandalikni avj oldirgan. Bu
kurashda ularning qoʻli baland kelib, otalarini qatl ettirishga erishadilar. Padarkush Elbars va
Habash sultonlar (1621—23) akalari Asfandiyor (Isfandiyor, 1623—43) tomonidan taxtdan
tushirilib, qatl qilingan.

Safaviylar shohi Abbos I homiyligida taxtga chiqqan Asfandiyorxon davrida mamlakat

siyosiy hayotidagi keskinlik saqlanib qoldi. Orol boʻyidagi oʻzbek qoʻngʻirotlari Asfandiyorga
boʻysunmay qoʻyishgan. Mamlakatda tarqoqlik va zulm kuchaygan. Bundan foydalangan yirik
mulkdorlar Abulgʻoziy Bahodirxonni 1643 yilda xon qilib koʻtarishgan. Abulgʻoziy Bahodirxon
akasi vafotidan keyin 1644 yilda Xiva xonligi taxtiga oʻtirgan. U markaziy hokimiyatni
mustahkamlab, Buxoro xonligining Chorjoʻy, Vardanza, Qorakoʻl, Karmana atroflariga bir necha
marta harbiy yurishlar qildi. Abulgʻoziy Bahodirxon 1662 yilda Buxoro xoni Abdulazizxon bilan
sulh tuzib, 1663 yilda hokimiyatni oʻgʻli Anushaxonga topshirgan. Shunga qaramay Xiva
qoʻshinlari Buxoro, Samarqand, Qarshiga talonchilik yurishlarini davom ettirgan. 1685 yilda
Xiva qoʻshinlari. Buxoro xoni Subhonqulixon Anushaga qarshi fitna uyushtirib, uning oʻgʻli
Arang Muxammadxonga taxtni egallashga yordam berdi. Lekin uning hukmronligi juda qisqa
boʻlgan. 17-asrning oxiri – 18-asr boshlarida Xiva xonligida Xudoydodxon (1687—88),
Oʻzbekxon—Arnakxon (1688—90), Joʻji Sulton (1694—97), Valixon (1697—99),
Shohniyozxon (1699—90), Shohbaxtxon (1702—03), Sayid Alixon (1703—05), Musaxon
(1705—06), Yodgorxon (1706—13) kabi oʻnlab xonlar almashgan.

Xuddi shu davrga kelib Rossiyaning Sharqqa boʻlgan qiziqishi ortgan va Pyotr I 1714-17

yillarda Aleksandr Bekovich-Cherkasskiy boshchiligida Xivaga harbiy ekspeditsiya joʻnatgan.
Xiva xoni Shergʻozixon (1714—28) Qayragʻoch darasidagi ochiq toʻqnashuvda katta talafotga
uchragach, harbiy hiyla ishlatib, rus qoʻshinlarini 5 ta shaharga boʻlib yuborgan va ularni
alohida-alohida qirgʻin qilgan.

Bu paytda ichki nizolar, zulm avj olgan, Orol boʻyi aholisi Xivaga boʻysunmay qoʻygan

edi. 1728 yilda Xivadagi Shergʻozixon madrasasi qurilishida qullar qoʻzgʻolon koʻtarib, xon va
uning mulozimlarini qatl qilishgan. Shu voqeadan keyin Xiva xonligida siyosiy oʻyin yana avj
olgan. Xiva xonligidagi oʻzaro urushlarda Elbarsxon (1728—39) hokimiyatni qoʻlga kiritgach,
ichki nizolarni bostirib, qoʻshni hududlarga bosqinchilik yurishlarini amalga oshirgan. 1740 yilda
Safaviylar shohi Nodirshoh Xiva xonligiga bostirib kirib, uni oʻziga boʻysundirgan. 1741 yilda
Xorazmliklarning qoʻzgʻoloni Safaviylar tomonidan bostirilgan.

Buxoro xonligi bilan Oʻrta Osiyoda hukmronlik huquqi yoʻlidagi kurashda Xiva askarlari

Qorakoʻl, Chorjoʻy, Vardanzini xorabazorga aylantirdi va Karmanagacha yetib keldi. 1662 yil
Xiva xoni Abulgʻozixon navbatdagi urushdan soʻng Buxoro xoni Abulazizxon bilan sulh tuzdi.
Lekin uning oʻgʻli Anushaxon (1663-1687yy.) davrida Buxoroga hujumlar yana davom ettirildi.
1685 yil Xivaliklar Samarqandni egallab olishga muvaffaq boʻlishdi. Lekin Gʻijduvon yonida
Anushaxon magʻlubiyatga uchradi va Samarqandni tashlab chiqishga majbur boʻldi. Koʻp
oʻtmasdan Buxoro xoni Anushaxonga qarshi fitna uyushtirdi, unda Anushaning oʻgʻli Ernak
(Ereng) ham ishtirok etdi. 1687 yil Anusha hibsga olinib, koʻzi koʻr qilindi. 1668 yil Buxoro
xoni Subxonquli Xorazmni oʻziga boʻysindirdi va uning hukmdori etib Shohniyozni tayinladi-
keyinchalik u xonlik unvonini qabul qildi. Shohniyoz xonlik hokimiyatini mustahkamlash va
Buxoroga tobelikdan xalos boʻlishga intildi.

869

ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 6

Shu maqsadda 1700 yil Buxorodan yashirin holda Petr I ga elchi joʻnatib, qoʻl ostidagi

xalqi bilan oʻzini Rossiya fuqaroligiga qabul qilishni soʻradi. Xon Arab Muhammad (1702-
1714yy.) ham Rossiya koʻmagiga umid qilgan koʻrinadi.

Shergʻozixon (1715-1728yyy.) hukmronligi davrida feodal fitnalari davlatni boʻlak-

boʻlakka ajratib tashlagan. 1717 yil Xiva xonligi Rossiya davlatining A.Bekovich-Cherkasskiy
boshchiligidagi harbiy ekspedisiyasi hujumini bartaraf etishga muvaffaq boʻlgan. Shergʻozidan
soʻng xonlik taxtiga Ilbars (1728-1740 yy.) oʻtirdi. Savafiylar shohining Afgʻoniston va
Hindistonga qilgan yurishidan foydalangan Ilbars Xurosonga hujum qildi. Ushbu voqea,
shuningdek Xiva tomonidan Savafiylar hukmronligining rad etilishi va Buxoroni harbiy jihatdan
qoʻllab quvvatlanishi Nodirshohni Xorazmga yurish qilishga undadi. Hazorasp yonida Ilbars
magʻlub boʻldi. Toʻrt kunlik qamaldan soʻng Nodirshoh poytaxtni zabt etdi. Xiva armiyasining
katta qismi Nodirshoh qoʻshinlari tarkibiga kiritildi. Xivada Nodirshoh vakili va Savafiylar
harbiy garnizoni qoldirildi. Lekin xonlikning shimoliy qismida Savafiylar hukmronligi kuchga
ega emas edi.

XVI—XIX asrlar davomida Xiva xonligi hududlari doimo oʻzgarib turgan. Dastlab

xonlik hududi Xorazm vohasidagina joylashgan boʻlsa, keyinchalik uning chegarasi janubda
Savafiylar va Marvgacha, shimolda Ural daryosigacha boʻlgan yerlarga choʻzilgan, sharqda
Buxoro amirligi, gʻarbda esa Kaspiy dengizi qirgʻoqlarigacha yetgan

Xulosa.

Xon va uning qarindoshlari, oliy martabali boshqa turli amaldorlar, ruhoniylar,

savdo-sotiq tabaqalari barcha yerlarning deyarli yarmiga egalik qilishgan. Amaldorlarning yerlari
2–3 ming tanobni tashkil etgan. Xon va uning qarindoshlari undan ham katta hajmdagi yer
maydonlariga egalik qilishgan. Qolgan yerlar davlat ixtiyoriga olingan (vaqf yerlaridan tashqari).
Davlat yerlarida va xususiy mulk yerlarida ijarachi dehqonlar mehnat qilishgan.
Davlat yerini ijaraga oluvchilar bevatan, xususiy yerlarni ijaraga oluvchilar koranda, vaqf
yerlarini ijaraga oluvchilar esa vaqfchi deb atalgan. Xonning qarindoshlari o‘z xususiy yerlaridan
davlatga soliq to‘lamas edilar. Davlat soliqlaridan ruhoniylar, katta amaldorlar, tarxon yer
olganlar ham ozod etilgan edi. Biroq soliqni bu yerlarda ishlovchi ijaradorlar, ya’ni
mehnatkashlar to‘lashgan.

REFERENCES

1.

Haqqulov, M. Y. O. G. L. (2022). Markaziy Osiyoda ilk diplomatik munosabatlar tarixi.
Science and Education, 3(10), 385-389.

2.

Yunusovich, H. M. (2024). Experiences Related to the Fine Fiber Cotton of Uzbekistan
during the Years of Soviet Authority. EUROPEAN JOURNAL OF INNOVATION IN
NONFORMAL EDUCATION, 4(9), 129-132.

3.

Yunusovich, H. M. (2024). The Formation, Development and Role of the High Seljuk
Empire Founded by the Turkic Peoples in the Islamic World. Miasto Przyszłości, 53, 956-
959.

4.

Haqqulov, M. (2024). O ‘RTA OSIYO XALQLARINING OZODLIK ORZUSI BO‘LGAN
“TURKISTON MUXTORIYATI”. Modern Science and Research, 3(12), 609-613.

5.

Haqqulov, M. (2025). USMONIYLAR IMPERIYASINING TASHKIL TOPISH TARIXI.
Modern Science and Research, 4(1), 663-672.

6.

Haqqulov, M. (2024). TURKISTON OZODLIGINING JARCHILARI. Medicine,
pedagogy and technology: theory and practice, 2(11), 154-159.

870

ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 6

7.

Gulyamov, A., Srojeva, G., & Haqqulov, M. (2025). O ‘RTA OSIYO OLIMLARINING
KARTOGRAFIK MEROSI. Modern Science and Research, 4(1), 221-227.

8.

Xakkulov, M., & Kosimov, U. (2025). HISTORY OF MILITARY WORK IN THE
EMIRATE OF BUKHARA. Journal of universal science research, 3(1 (Special issue)),
319-325.

9.

Gulyamov, A., Srojeva, G., & Haqqulov, M. (2025). BUXORO OCHILGAN
MUZEYLARNING TASHKIL TOPISH TARIXI. Modern Science and Research, 4(1),
248-256.

10.

Srojeva, G., Gulyamov, A., & Haqqulov, M. (2025). XVII ASRDA BUXORODA
ABDULAZIZXON

MADRASASINING

QURILISHI

VA

UNING

TARIXIY

AHAMIYATI. Modern Science and Research, 4(1), 471-478.

11.

Haqqulov, M., & Sadulloyeva, M. (2025). IMOM BUXORIYNING “AL-JOME’AS
SAHIH” ILMIY AHAMIYATI. Modern Science and Research, 4(2), 472-476.

12.

Haqqulov,

M.

(2025).

YANGI

DAVRDA

AVSTRIYA

(GABSBURGLAR)

IMPERIYASINING IJTIMOIY-SIYOSIY HAYOTI (XVI-XVIII ASRLAR). Modern
Science and Research, 4(2), 834-842.

13.

Xakkulov, M., & Kosimov, U. (2025). HISTORY OF MILITARY WORK IN THE
EMIRATE OF BUKHARA. Journal of universal science research, 3(1 (Special issue)),
319-325.

14.

Haqqulov, M., & Sadulloyeva, M. (2025). IMOM BUXORIYNING “AL-JOME’AS
SAHIH” ILMIY AHAMIYATI. Modern Science and Research, 4(2), 472-476.

15.

Haqqulov,

M.

(2025).

YANGI

DAVRDA

AVSTRIYA

(GABSBURGLAR)

IMPERIYASINING IJTIMOIY-SIYOSIY HAYOTI (XVI-XVIII ASRLAR). Modern
Science and Research, 4(2), 834-842.

16.

Srojeva, G., Haqqulov, M., & Gulyamov, A. (2025). KUDZULA KADFIZ
BOSHCHILIGIDA

KUSHON

IMPERIYASIGA

ASOS

SOLINISHI

VA

BU

IMPERIYANING RAVNAQI. Modern Science and Research, 4(2), 109-117.

17.

Yarashova, M., Yuldosheva, F., & Haqqulov, M. (2025). TA’LIM OLISH TARTIBI:
YANGILANISH VA O’ZGARISHLAR. MASOFAVIY, DUAL VA INKLYUZIV TA’LIM.
Modern Science and Research, 4(2), 73-80.

18.

Haqqulov, M., Gulyamov, A., & Srojeva, G. (2025). JADIDLARNING 1916 YILDAGI
XALQ QO’ZG’OLONIDA TUTGAN O’RNI. MILLIY HUKUMAT-TURKISTON
MUXTORIYATI VA UNING FAOLIYATI. Modern Science and Research, 4(2), 100-108.

19.

Haqqulov,

M.,

Yarashova,

M.,

&

Yuldosheva,

F.

(2025).

ТARIXIY

KARTOGRAFIYANING ASOSIY YO ‘NALISHLARI, SHAKLLANISHI VA
TARAQQIYOTI. Modern Science and Research, 4(2), 81-91.

20.

Gulyamov, A., Srojeva, G., & Haqqulov, M. (2025). BUXORO MUZEYINING II JAHON
URUSHIGACHA BO ‘LGAN DAVRDAGI FAOLIYATI. Modern Science and Research,
4(2), 92-99.

21.

Haqqulov, M., & Sadulloyeva, M. (2025). THE TEACHER-STUDENT RELATIONSHIP
BETWEEN IMAM AL-BUKHARI AND IMAM AT-TIRMIDHI.

Modern Science and

Research

,

4

(3), 440-447.

22.

Haqqulov, M. (2025). AMIR TEMUR VA TEMURIYLAR DAVRI TARIXIY
GEOGRAFIYASI.

Modern Science and Research

,

4

(3), 584-593.

871

ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 6

23.

Haqqulov,

M.

(2025).

NARSHAXIYNING"

BUXORO

TARIXI"

ASARI

TAHLILI.

Modern Science and Research

,

4

(4), 1036-1045.

24.

Yarashova, M., Haqqulov, M., & Muyiddinov, B. (2025). BUXORO QO’RBOSHILAR
TARIXIDA

O’CHMAS

NOM

QOLDIRGAN,

BUXORO

QAHRAMONI

IBROHIMBEK.

Modern Science and Research

,

4

(4), 388-397.

25.

Haqqulov, M., Yarashova, M., & Muyiddinov, B. (2025). SHARAFIDDIN ALI
YAZDINING “ZAFARNOMA” ASARI TAHLILI.

Modern Science and Research

,

4

(4),

398-408.

26.

Haqqulov, M. (2025). THE DEVELOPMENT OF THE SCIENCE OF HADITH IN
HISTORICAL ANALYSIS.

Modern Science and Research

,

4

(4), 467-474.

27.

Haqqulov, M., & Sadulloyeva, M. (2025). THE DOCTRINE OF SUFISM IN THE EYES
OF THE SCHOLARS OF THE EAST.

Modern Science and Research

,

4

(5).

28.

Azizovich, G. A. (2024). Trade Relations of Population in Bukhara Emirate, Shariah Rules
and Regulations in Commercial Affairs, Partnership Relations.

EUROPEAN JOURNAL OF

INNOVATION IN NONFORMAL EDUCATION

,

4

(9), 189-194.

29.

Azizovich, G. A. (2024). Family-Marriage and Inheritance Relations of the Population in
the Bukhara Emirate.

Miasto Przyszłości

,

53

, 964-969.

30.

Gulyamov, A. (2024). BUXORO MUZEYNING TASHKIL TOPISHI TARIXI.

Modern

Science and Research

,

3

(12), 659-667.

31.

Haqqulov, M. (2025). ZAHIRIDDIN MUHAMMAD BOBURNING HAYOT VA IJOD
YO ‘LI.

Modern Science and Research

,

4

(5).

32.

Нозимов Ж. Т. и др. Социально-психологические особенности формирования
духовных потребностей в профессиональном развитии студентов //Science and
Education. – 2024. – Т. 5. – №. 5. – С. 455-459.

33.

Nozimov, J. (2019). The use of the trainings in developing intercultural competence in
students. In Психология образования будущего: От традиций к инновациям (pp. 112-
114).

34.

Nozimov, J. T., & Usmanova, M. N. (2022). SOCİO-PSYCHOLOGİCAL ASPECTS OF
INTERNET ADDİCTİON AMONG STUDENTS. Педагогика и психология в
современном мире: теоретические и практические исследования, 1(10), 49-51.

35.

Muyiddinov, B. (2023). XII-XIII ASRLAR DAVRIDA BUXORODA ILM – FANNING
RIVOJLANISHI. SCHOLAR, 1(28), 341–345. https://doi.org/10.5281/zenodo.10027071

36.

Muyiddinov Bekali. (2023). MO’G’ULLAR BOSQINI DAVRIDA BUXORONING
AYANCHLI

TAQDIRI. TADQIQOTLAR.UZ, 25(2),

212–215.

Retrieved

from

http://tadqiqotlar.uz/index.php/new/article/view/308

37.

Muyiddinov, B. (2024). BARTHOLD'S "СОЧИНЕНИЯ. ТОМ I. ТУРКЕСТАН В
ЭПОХУ МОНГОЛЬСКОГО НАШЕСТВИЯ" THE HISTORY OF THE CREATION OF
THE

WORK.

MODERN

SCIENCE

AND

RESEARCH,

3(1),

699–

702. https://doi.org/10.5281/zenodo.10552555

38.

Muyiddinov, B. (2024). THE ROLE OF MILITARY REFORMS IN THE BUKHARA
KHANATE IN THE LIFE OF THE STATE UNDER THE SHAYBANIDS. MODERN
SCIENCE AND RESEARCH, 3(2), 646–648. https://doi.org/10.5281/zenodo.10668887

39.

Gulyamov, A., & Ashurov, D. (2025). CHANGES IN THE LIFE OF THE WORLD'S
COUNTRIES AFTER WORLD WAR II.

Journal of universal science research

,

3

(1

(Special issue)), 333-341.

872

ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 6

40.

Gulyamov, A. (2025). MANG ‘ITLAR SULOLASI DAVRIDA DAVLAT BOSHQARUVI,
TUZUMI VA ICHKI SIYOSATI.

Modern Science and Research

,

4

(1), 790-798.

41.

Gulyamov, A., & Xamidova, R. (2025). ABU RAYHON BERUNIY BUYUK QOMUSIY
OLIM.

Modern Science and Research

,

4

(2), 758-766.

42.

Vahobovna, S. G. (2024). YANGI O’ZBEKISTONDA MAKTABGACHA TA’LIM–
TARBIYA MUASSASALARIGA QARATILAYATGAN E’TIBOR.

43.

Ilniyoz o'g'li, S. F. (2023). ETNOGRAFIK TADQIQOTLARDA QORAQALPOQ
XALQINING YORITILISHI.

44.

Ilniyazovich, S. F. (2024). The Formation of Preliminary Knowledge about the People of
Karakalpak.

EUROPEAN

JOURNAL

OF

INNOVATION

IN

NONFORMAL

EDUCATION

,

4

(3), 149-155.

45.

Sayfutdinov, F. (2024). BUXORO AMIRLIGINING QURILISH TARIXI: MADANIY VA
ARXITEKTURA TARAQQIYOTI MEROSI.

Modern Science and Research

,

3

(12), 852-

858.

46.

Sayfutdinov Feruz Ilniyoz o’g’li. (2023). XX ASR 2-YARMI XXI ASR BOSHLARI
ZARAFSHON

VOHASIDA

ETNOSLARARO

MUNOSABATLAR.

TA’LIM VA

RIVOJLANISH TAHLILI ONLAYN ILMIY JURNALI

,

3

(9), 1–5. Retrieved from

https://sciencebox.uz/index.php/ajed/article/view/7941

47.

Shokir o’g’li, S. U. (2024). Media literacy is a requirement of the modern world.
EUROPEAN JOURNAL OF INNOVATION IN NONFORMAL EDUCATION, 4(3), 276-
280.

48.

Shokir o’g’li, S. U. (2024). Media literacy is a requirement of the modern world.
EUROPEAN JOURNAL OF INNOVATION IN NONFORMAL EDUCATION, 4(3), 276-
280.

49.

Xayrullayev, U. (2024). THE IDEA THAT MADE THE OTTOMAN STATE GREAT
(RED APPLE II).

Modern Science and Research

,

3

(2), 1071–1073. Retrieved from

https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/29533

50.

Xayrullayev, U. (2024). BRIEFLY ABOUT THE "RED APPLE" MYTHOLOGY OF THE
TURKS.

Modern

Science

and

Research

,

3

(1),

568–572.

Retrieved

from

https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/28329

51.

Umidjon, X. (2024). Literacy and Information Exchange in the Ancient East and
West.

EUROPEAN JOURNAL OF INNOVATION IN NONFORMAL EDUCATION

,

4

(3),

179–183. Retrieved from

http://www.inovatus.es/index.php/ejine/article/view/2698

52.

Umidjon, X. (2023). 1918-1939-yillarda Polshaning ichki siyosatidagi o’zgarishlar.

Центр

Научных

Публикаций

(buxdu.Uz)

,

42

(42).

извлечено

от

https://journal.buxdu.uz/index.php/journals_buxdu/article/view/10963

53.

Umidjon

Xayrullayev.

(2024).

THE

POSITION

OF

CENTRAL

ASIAN

GOVERNORSHIPS DURING THE PERIOD OF THE TURKISH KHANATE AND THE
ARAB INVASION.

https://doi.org/10.5281/zenodo.13958464

54.

С. Ю. Каримов. (2025). РОЛЬ ФАЙЗУЛЛЫ ХОДЖАЕВА В ИСТОРИИ
УЗБЕКИСТАНА.

https://doi.org/10.5281/zenodo.14741491

55.

Каримов Сухроб Юсупович. (2024). ОРДЕН НАКШБАНДИЯ: ИСТОРИЯ, УЧЕНИЕ
И ВЛИЯНИЕ.

https://doi.org/10.5281/zenodo.14509878

56.

Yusupovich, K. S. (2024). Abu Hafs Kabir and the Spread of the Hanafi Madhhab in
Transoxiana.

EUROPEAN

JOURNAL

OF

INNOVATION

IN

NONFORMAL

873

ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 6

EDUCATION

,

4

(9),

204–207.

Retrieved

from

https://inovatus.es/index.php/ejine/article/view/4079

57.

Юсупович, К. С. . (2024). КРАТКИЙ ОБЗОР НА ВЗАИМООТНОШЕНИЯ
УЗБЕКИСТАНА И ДВИЖЕНИЯ “ТАЛИБАН”, НА ФОНЕ ЗАХВАТА ТАЛИБАМИ
ВЛАСТИ В АФГАНИСТАНЕ В 2021 ГОДУ.

TA’LIM VA RIVOJLANISH TAHLILI

ONLAYN

ILMIY

JURNALI

,

4

(11),

227–229.

Retrieved

from

https://sciencebox.uz/index.php/ajed/article/view/12432

58.

Xayrullayev , U., Sayfutdinov , F., & Rahmonova , S. (2025). SHAYBONIYLAR
DAVLATI VA USMONLI TURKLAR DAVLATI O’RTASIDAGI DASTLABKI
ALOQALAR TAVSIFI. Modern Science and Research, 4(1), 147–154. Retrieved from

59.

Каримов Сухроббек Юсупович. (2025). ТАРИКАТ ЯССАВИЯ: ИСТОРИЯ, УЧЕНИЕ
И ВЛИЯНИЕ.

https://doi.org/10.5281/zenodo.14872554