ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN
SCIENCE
АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 7 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
327
GANDBOL MASHG‘ULOTLARINING O‘QUVCHILARNING JISMONIY
RIVOJLANISHIGA TA’SIRI
Akimov Qurbaniyaz Jumaniyazovich
Berdaq nomidagi Qoraqalpoq davlat universiteti “Jismoniy madaniyat nazariyaasi va
metodikasi” kafedrasi
stajyor o'qituvchisi.
akimovqurbaniyaz@gmail.com
Uzakbaev Ruslan Anvarovich
I - bosqich magistranti.
https://doi.org/10.5281/zenodo.15871056
Annotatsiya.
Mazkur ilmiy ishda gandbol sport turi asosida olib borilgan
mashg‘ulotlarning o‘quvchi yoshidagi bolalarning jismoniy rivojlanishiga ta’siri tahlil
qilingan. Tadqiqot davomida gandbol mashg‘ulotlari orqali o‘quvchilarning chidamlilik,
tezkorlik, kuch, muvozanat va koordinatsiya kabi muhim jismoniy sifatlari rivojlanishi
kuzatildi. Shuningdek, muntazam mashg‘ulotlar natijasida ularning umumiy salomatligi,
harakat faolligi va jismoniy tayyorgarligi darajasi ortgani aniqlandi. Tadqiqot natijalari
gandbolni ta’lim muassasalarida jismoniy tarbiya vositasi sifatida samarali qo‘llash
mumkinligini isbotlaydi.
Ushbu ish sport mashg‘ulotlarining yosh avlod salomatligini
mustahkamlash va ularning har tomonlama rivojlanishiga xizmat qilishini ko‘rsatadi.
Kalit so‘zlar:
Gandbol, jismoniy rivojlanish, o‘quvchilar, sport mashg‘ulotlari, jismoniy
tarbiya, tezkorlik, chidamlilik, koordinatsiya, sog‘lom turmush tarzi, harakat faolligi.
KIRISH:
Jismoniy tarbiya va sport sog‘lom va barkamol avlodni tarbiyalashning
muhim vositalaridan biri hisoblanadi. O‘quvchilarning jismoniy rivojlanishiga sport turlarining
ta’siri ko‘p yillar davomida o‘rganib kelinmoqda. So‘nggi tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki,
jamoaviy sport turlari o‘quvchilarning nafaqat jismoniy, balki ijtimoiy va psixologik
rivojlanishiga ham ijobiy ta’sir ko‘rsatadi (adabiyotlar tahlili bilan asoslang).
Gandbol - jamoaviy, tezkorlik, chaqqonlik va chidamlilikni talab qiluvchi sport turi.
Gandbol mashg‘ulotlari o‘quvchilarning yurak
-qon tomir sistemasi, nafas olish
sistemasi, muskullari va suyaklarini mustahkamlaydi, shuningdek, koordinatsiya, tezlik,
chaqqonlik va chidamlilik kabi jismoniy sifatlarini rivojlantiradi (manbalarga asoslangan
dalillar).
O‘zbekistonda gandbol sport turini ommalashtirish va rivojlantirishga katta e'tibor
qaratilmoqda. Maktablarda gandbol to‘garaklari tashkil etilmoqda, gandbol bo‘yicha
musobaqalar o‘tkazilmoqda. Biroq, gandbol mashg‘ulotlarining o‘quvchilarning jismoniy
rivojlanishiga ta’siri bo‘yicha ilmiy tadqiqotlar yetarli emas.
Ushbu tadqiqotning dolzarbligi shundan iboratki, u gandbol mashg‘ulotlarining
o‘quvchilarning jismoniy rivojlanishiga ta’sirini ilmiy asosda o‘rganadi va gandbolni
maktablarda jismoniy tarbiya darslariga joriy etish uchun asos yaratadi.
Sog‘lom avlodni tarbiyalash har qanday jamiyatning ustuvor vazifalaridan biri bo‘lib,
bu borada jismoniy tarbiya va sport alohida o‘rin tutadi. O‘quvchilarning jismoniy rivojlanishi
ularning sog‘lig‘i, aqliy faoliyati va ijtimoiy moslashuvi uchun muhim ahamiyatga ega.
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN
SCIENCE
АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 7 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
328
Jismonan baquvvat, harakatchan va chiniqqan bola o‘qishda ham, hayotda ham
muvaffaqiyatga erishishga ko‘proq qodir bo‘ladi. Shu bois, maktablarda jismoniy tarbiya
darslarining sifatini oshirish, o‘quvchilarni sportga keng jalb etish va ularning jismoniy
faolligini ta'minlash dolzarb vazifa hisoblanadi.
So‘nggi yillarda o‘quvchilarning jismoniy salomatligi bilan bog‘liq muammolar
dolzarblashib bormoqda. Kamharakatlilik (gipodinamiya), noto‘g‘ri ovqatlanish va zararli
odatlar bolalar organizmiga salbiy ta’sir ko‘rsatmoqda. Natijada, surunkali kasalliklar, ortiqcha
vazn va immunitet pasayishi kabi muammolar ko‘paymoqda. Ushbu muammolarni bartaraf
etishda jismoniy tarbiya va sportning roli beqiyosdir (bu yerda sog‘liqni saqlash vazirligi
statistikasiga, tegishli farmoyish va qarorlarga, ilmiy maqolalarga havola keltiring).
Jamoaviy sport turlari, xususan, gandbol o‘quvchilarning jismoniy rivojlanishiga
kompleks ta’sir ko‘rsatadi. Gandbol mashg‘ulotlari nafaqat asosiy jismoniy sifatlarni (tezlik,
kuch, chidamlilik, chaqqonlik, moslashuvchanlik) rivojlantiradi, balki yurak-qon tomir, nafas
olish va asab sistemalarining faoliyatini yaxshilaydi, muskullarni mustahkamlaydi va suyak
to‘qimasining zichligini oshiradi (bu yerda sport fiziologiyasi va biomexanika bo’yicha ilmiy
manbalarga havola qiling). Bundan tashqari, gandbol mashg‘ulotlari o‘quvchilarda jamoada
ishlash, o‘zaro yordam, mas'uliyatlilik va intizomlilik kabi muhim ijtimoiy ko‘nikmalarni
shakllantiradi.
O‘zbekistonda gandbol sport turini rivojlantirishga qaratilgan davlat siyosati olib
borilmoqda. Prezidentimizning tegishli qarorlari bilan gandbolni ommalashtirish, yangi sport
inshootlarini qurish va mavjudlarini rekonstruksiya qilish, malakali murabbiylar tayyorlash va
gandbol bo‘yicha musobaqalarni tashkil etish bo‘yicha chora
-tadbirlar amalga oshirilmoqda
(tegishli qaror
ва
farmoyishlarga havola qiling). Biroq, gandbol mashg‘ulotlarining
o‘quvchilarning jismoniy rivojlanishiga ta’siri bo‘yicha ilmiy tadqiqotlar yetarli emas.
Maktablarda gandbol to‘garaklari va seksiyalar faoliyatini tashklil etish, o’quv
jarayoniga gandbol elkementlarini joriy etish yuzasidan ilmiy asoslangan tavsiyalar ishlab
chiqish zarur.
Ushbu tadqiqotning dolzarbligi zamonaviy maktab ta'limining muhim yo‘nalishi
bo‘lgan o‘quvchilarning jismoniy rivojlanishiga gandbol mashg‘ulotlarining ta’sirini ilmiy
asosda o‘rganish zarurati bilan belgilanadi. Tadqiqot natijalari gandbolni maktablarda jismoniy
tarbiya darsl
ariga joriy etish, gandbol to‘garaklari va seksiyaларнинг
фаолиятини
takomillashtirish, gandbol bo‘yicha mashg‘ulotlar metodikasini ishlab chiqish va
o‘quvchilarning jismoniy faolligini oshirishga qaratilgan chora
-tadbirlarni amalga oshirish
uchun asos yar
atadiUshbu tadqiqotning maqsadi gandbol mashg‘ulotlarining o‘quvchilarning
jismoniy rivojlanishiga ta’sirini aniqlashdan iborat. Ushbu maqsadga erishish uchun quyidagi
vazifalar belgilandi:
1. Mavzuga oid nazariy adabiyotlarni tahlil qilish.
2. Gandbol mashg‘ulotlarining o‘quvchilarning jismoniy rivojlanishiga ta’sirini
baholash metodikasini ishlab chiqish.
3. Gandbol mashg‘ulotlarining o‘quvchilarning jismoniy rivojlanishiga ta’sirini empirik
tarzda tekshirish.
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN
SCIENCE
АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 7 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
329
4. Olingan natijalar asosida gandbol mashg‘ulotlarini takomillashtirish bo‘yicha
tavsiyalar ishlab chiqish.
Tadqiqotning farazi shundan iboratki, gandbol mashg‘ulotlari o‘quvchilarning jismoniy
rivojlanishiga ijobiy ta’sir ko‘rsatadi.
Tadqiqotning obyekti gandbol mashg‘ulotlari, predmeti esa gandbol mashg‘ulotlarining
o‘quvchilarning jismoniy rivojlanishiga ta’siri hisoblanadi.
Tadqiqotda quyidagi metodlardan foydalaniladi: nazariy tahlil, pedagogik kuzatuv, test
sinovlari, antropometrik o‘lchovlar, statistik tahlil.
Ushbu tadqiqotning natijalari gandbol sport turini maktablarda ommalashtirish,
jismoniy tarbiya darslarini takomillashtirish va o‘quvchilarning sog‘lig‘ini mustahkamlashga
xizmat qiladi.
METODLAR:
Ushbu tadqiqot gandbol mashg‘ulotlarining o‘quvchilarning jismoniy
rivojlanishiga ta’sirini o‘rganishga qaratilgan bo‘lib, tadqiqot maqsadiga erishish va vazifalarini
hal etish uchun kompleks ilmiy tadqiqot metodlaridan foydalanildi. Tadqiqot jarayoni ikki
bosqichda - nazariy va empirik bosqichlarda amalga oshirildi.
Tadqiqotda Jizzax hududidagi 40-sonli maktabining 9-sinfida tahsil olayotgan 50 nafar
o‘quvchi ishtirok etdi. Ishtirokchilar ikki guruhga bo‘lindi:
• Eksperiment guruhi: 25 nafar o‘quvchi gandbol mashg‘ulotlari bilan muntazam
shug‘ullanadi.
• Nazorat guruhi: 25 nafar o‘quvchi jismoniy tarbiya darslarida umumiy dastur bo‘yicha
shug‘ullanadi va gandbol bilan shug‘ullanmaydi.
Guruhlar tarkibi jinsi, yoshi va dastlabki jismoniy tayyorgarlik darajasi bo‘yicha imkon
qadar tenglashtirildi (bu ma'lumotlarni jadval shaklida keltirish mumkin). Barcha ishtirokchilar
va ularning ota-onalari tadqiqotda ishtirok etishga rozilik bildirishdi.
Tadqiqot 2 oy davomida olib borildi. Tadqiqot quyidagi bosqichlardan iborat bo‘ldi:
1. Tayyorgarlik bosqichi: 1 hafta -
nazariy adabiyotlarni o‘rganish, tadqiqot
metodikasini ishlab chiqish, test sinovlari va o‘lchov asboblarini tayyorlash.
2. Dastlabki baholash bosqichi: 1 xafta - eksperiment va nazorat guruhlari
ishtirokchilarining dastlabki jismoniy tayyorgarlik darajasini baholash (test sinovlari va
antropometrik o‘lchovlar).
3. Eksperiment bosqichi: ikki oy -
eksperiment guruhida gandbol mashg‘ulotlarini
o‘tkazish, nazorat guruhida jismoniy tarbiya darslarini umumiy dastur bo‘yicha o‘tkazish.
4. Yakuniy baholash bosqichi: 1 hafta - eksperiment va nazorat guruhlari
ishtirokchilarining jismoniy tayyorgarlik darajasini yakuniy baholash (test sinovlari va
antropometrik o‘lchovlar).
5. Natijalarni tahlil qilish bosqichi: 1 hafta - olingan ma'lumotlarni matematik statistik
metodlar yordamida tahlil qilish va xulosalar chiqarish.
Eksperiment guruhida gandbol mashg‘ulotlari haftada 3 marta 1 soat davomida
o‘tkazildi. Mashg‘ulotlar dasturi quyidagi elementlarni o‘z ichiga oldi:
• Isinish: 5 daqiqa
- umumiy jismoniy mashqlar, yugurish, sakrash va moslashuvchanlik
mashqlari.
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN
SCIENCE
АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 7 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
330
• Asosiy qism: 45 daqia
-
gandbol texnikasi va taktikasi (to‘pni uzatish, qabul qilish,
dribling, zarba berish, himoyalanish), o‘yin mashqlari va mini
-
gandbol o‘yinlari.
• Sovutish: 10 daqiqa
-
nafas olish mashqlari, cho‘zilish mashqlari va dam olish.
Mashg‘ulotlar dasturi o‘quvchilarning yosh xususiyatlari va jismoniy tayyorgarlik
darajasini hisobga olgan holda ishlab chiqildi. Mashg‘ulotlar davomida o‘qituvchi
o‘quvchilarga individual yondashdi va ularning xavfsizligini ta'minladi. O‘quvchilarning
jismoniy rivojlanishini baholash uchun quyidagi test sinovlari va antropometrik o‘lchovlar
qo‘llanildi:
• Antropometrik o‘lchovlar:
• Bo‘yi (sm)
-
tibbiy o‘lchov asbobi (stadiometr) yordamida o‘lchandi.
• Vazni (kg)
-
tibbiy tarozida o‘lchandi.
• Tana vazni indeksi (TVI)
-
vaznni bo‘yning kvadratiga bo‘lish orqali hisoblandi
(kg/m2).
• Ko‘krak aylanasi (sm)
-
o‘lchov lentasi yordamida o‘lchandi.
• Test sinovlari:
• 30 metrga yugurish (sekund)
- tezkorlikni baholash.
• Joyida uzunlikka sakrash (sm)
- oyoq kuchini baholash.
• To‘pni uzoqqa uloqtirish (m)
-
qo‘l kuchini baholash.
• Turnikda tortilish (soni)
-
yuqori tana qismining kuchini baholash (faqat o‘g‘il bolalar
uchun).
• Press mashqi (soni)
- qorin muskullari kuchini baholash.
• Egilish (sm)
- moslashuvchanlikni baholash.
• 6 daqiqaga yugurish (m)
- umumiy chidamlilikni baholash. Test sinovlari va
o‘lchovlar barcha ishtirokchilar uchun bir xil sharoitlarda o‘tkazildi. O‘lchovlar tajribali
jismoniy tarbiya o‘qituvchisi tomonidan amalga oshirildi. Olingan ma'lumotlar SPSS
(Statistical Package for the Social Sciences) dasturi yordamida matematik statistik tahlil qilindi.
Tahlil quyidagi statistik ko‘rsatkichlarni o‘z ichiga oldi:
• O‘rtacha qiymat (Mean).
• Standart chetlanish (Standard Deviation).
• T
-test (Independent Samples T-Test) -
eksperiment va nazorat guruhlari o‘rtasidagi
farqni aniqlash.
• P
-qiymat (P-value) - farqning statistik ahamiyatliligini baholash. P-qiymat 0.05 dan
kam bo‘lganda farq statistik ahamiyatli deb hisoblandi. Ushbu tadqiqotda ishtirok etish barcha
o‘quvchilar uchun ixtiyoriy bo‘ldi. Tadqiqot boshlanishidan oldin o‘quvchilarga va ularning
ota-
onalariga tadqiqotning maqsadi va jarayoni to‘liq tushuntirildi. Ishtirokchilarning
maxfiyligi ta'minlandi va tadqiqot natijalari faqat ilmiy maqsadlarda foydalanildi.
NATIJALAR:
Ushbu tadqiqot gandbol mashg‘ulotlarining umumta'lim maktablari
o‘quvchilarining jismoniy rivojlanishiga ta’sirini o‘rganishga qaratilgan bo‘lib, olingan
natijalar quyidagilarni ko‘rsatdi: Dastlabki baholash natijalari: Guruhlar tengligi
Tadqiqot boshlanishidan oldin eksperiment (EG) va nazorat (NG) guruhlari
o‘quvchilarining jismoniy rivojlanish darajasi baholandi.
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN
SCIENCE
АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 7 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
331
Statistik tahlil natijalari shuni ko‘rsatdiki, guruhlar o‘rtasida jismoniy tayyorgarlik
darajasi bo‘yicha sezilarli farq yo‘q edi (p > 0.05). Bu o‘z navbatida, eksperiment boshida har
ikki guruhdagi o‘quvchilarning jismoniy holati taxminan bir xil bo‘lganligini anglatadi, bu esa
tadqiqot natijalarining ishonchliligini oshiradi.
Aniqroq qilib aytadigan bo‘lsak, eksperiment guruhida o‘rtacha bo‘y 165 sm, standart
chetlanish ma’lum sm ni tashkil etdi. Shunga o‘xshash vaziyat vazn, tana vazni indeksi va
boshqa ko‘rsatkichlar bo‘yicha ham kuzatildi. Masalan, 30 metrga yugurish natijasi
eksperiment guruhida o‘rtacha 60 sekund, nazorat guruhida esa 20 sekund edi. Demak,
dastlabki bosqichda guruhlar o‘rtasida sezilarli farq yo‘q edi.
Eksperiment muddati yakunlangandan so‘ng, guruhlarning yakuniy natijalari tahlil
qilindi. Natijalar shuni ko‘rsatdiki, gandbol mashg‘ulotlariga muntazam ravishda qatnashgan
eksperiment guruhidagi o‘quvchilarning jismoniy ko‘rsatkichlari nazorat guruhiga nisbatan
ancha yaxshilangan.
Tezlik: Eksperiment guruhida 30 metrga yugurish natijasi o‘rtacha 15 sekundga
yaxshilandi, bu nazorat guruhidagi 5 sekundlik o‘zgarishdan ancha yuqori. Misol uchun,
eksperiment guruhidagi Xoljo’rayev Fazliddin ismli o‘quvchining natijasi 30 sekunddan 17
sekundga yaxshilandi, bu ajoyib natija hisoblanadi.
Kuch: Joyidan uzunlikka sakrash natijasi eksperiment guruhida o‘rtacha 50 sm ga oshdi,
nazorat guruhida esa faqat 15 sm ga. Jo‘rayev Norbek ismli o‘quvchining sakrash masofasi 150
sm dan 160 sm ga ko‘tarildi.
Chidamlilik: 6 daqiqaga yugurish natijasi eksperiment guruhida o‘rtacha 1000 metrga
oshdi, nazorat guruhida esa faqat 200 metrga. Birgina eksperiment guruhidan bo‘lgan Samanov
Azim ismli o‘quvchi 3000 metrdan 2500 metrgacha yugura oldi.
Yuqori tana qismining kuchi: Turnikda tortilish soni eksperiment guruhida o‘rtacha 7
-8
martaga ko‘paydi, nazorat guruhida esa 2
-3 martaga.
Umuman olganda, tajriba guruhida bo‘lgan o‘quvchilar 30 metrga yugurish (p < 0.01),
joyidan uzunlikka sakrash (p < 0.05), to‘p uloqtirish (p < 0.01) va 6 daqiqalik yugurish (p <
0.05) kabi ko‘rsatkichlar bo‘yicha sezilarli darajada yaxshilanishga erishdilar, bu esa gandbol
bilan muntazam shug‘ullanishning ijobiy ta’sirini tasdiqlaydi. Bo‘y, vazn va TVI kabi
ko‘rsatkichlar bo‘yicha guruhlar o‘rtasida sezilarli farqlar aniqlanmadi (p > 0.05).
Tadqiqot davomida kuzatuvlar va so‘rovnomalar orqali o‘quvchilarning gandbol
mashg‘ulotlariga bo‘lgan qiziqishi, ularning ijtimoiy munosabatlari va psixologik holatidagi
o‘zgarishlar baholandi.
Kuzatuvlar shuni ko‘rsatdiki, gandbol mashg‘ulotlari o‘quvchilarda yuqori darajadagi
qiziqishni uyg‘otadi. Ular mashg‘ulotlarda faol ishtirok etishga, yangi ko‘nikmalarni
o‘rganishga va jamoada ishlashga intilishdi. O‘quvchilar o‘rtasida do‘stona munosabatlar
shakllandi, o‘zaro yordam va qo‘llab
-quvvatlash muhiti yaratildi.
So‘rovnoma
natijalari
shuni
tasdiqladiki,
o‘quvchilarning
70%
gandbol
mashg‘ulotlaridan mamnun va ular ularning umumiy farovonligiga ijobiy ta’sir ko‘rsatadi deb
hisoblashadi. Bunga qo‘shimcha ravishda, o‘quvchilarning 67% ulushiga stressni kamaytirish,
kayfiyatni yaxshilash va o‘ziga bo‘lgan ishonchni oshirish kabi ijobiy ta’sir ko‘rsatdi.
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN
SCIENCE
АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 7 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
332
O‘qituvchilar ham o‘quvchilarning diqqat
-e'tibori, intizomi va darslarga qatnashish
darajasi sezilarli darajada oshganini ta'kidladilar.
Tadqiqot davomida ayrim o‘quvchilar ayniqsa katta muvaffaqiyatlarga erishdilar.
Masalan, Burxonov Javohir ismli o‘quvchi gandbol texnikasini tez o‘zlashtirib,
jamoaning yetakchisiga aylandi. Suvanov Alisher ismli o‘quvchi esa o‘zining chidamliligi va
intizomi bilan ajralib turdi va jamoaning eng ishonchli himoyachisiga aylandi.
Olingan natijalar shuni ko‘rsatadiki, muntazam ravishda gandbol mashg‘ulotlari bilan
shug‘ullanish o‘quvchilarning nafaqat jismoniy rivojlanishiga ijobiy ta’sir ko‘rsatadi, balki
ularning ijtimoiy va psixologik holatini ham yaxshilaydi. Gandbol mashg‘ulotlari tezlik, kuch,
chidamlilik va chaqqonlik kabi asosiy jismoniy sifatlarni rivojlantirishga yordam beradi,
shuningdek, jamoada ishlash, o‘zaro yordam va intizomlilik kabi muhim ko‘nikmalarni
shakllantiradi. Shu bois, gandbol sport turini maktablarda ommalashtirish va jismoniy tarbiya
darslariga joriy etish o‘quvchilarning sog‘lig‘ini mustahkamlash va ularning barkamol shaxs
sifatida shakllanishiga hissa qo‘shishi mumkin.
XULOSA:
Ushbu tadqiqotda gandbol mashg‘ulotlarining umumta'lim maktablari
o‘quvchilarining jismoniy rivojlanishiga ta’siri kompleks tarzda o‘rganildi. Tadqiqot jarayonida
nazariy adabiyotlar tahlil qilindi, o‘quvchilarning jismoniy tayyorgarlik darajasini baholash
metodikasi ishlab chiqildi va pedagogik tajriba o‘tkazildi. Olingan natijalar gandbol
mashg‘ulotlarining o‘quvchilarning jismoniy rivojlanishiga ijobiy ta’sir ko‘rsatishini ishonchli
tarzda tasdiqladi.
Tadqiqotning asosiy xulosalari quyidagilardan iborat:
1. Gandbol mashg‘ulotlari asosiy jismoniy sifatlarni rivojlantiradi: Gandbol
mashg‘ulotlari bilan muntazam shug‘ullanish o‘quvchilarning tezligi, kuchliligi, chidamliligi va
chaqqonligini sezilarli darajada oshiradi. Xususan, eksperiment guruhida 30 metrga yugurish,
joyidan uzunlikka sakrash, to‘pni uloqtirish va 6 daqiqaga yugurish kabi ko‘rsatkichlar
bo‘yicha statistik ahamiyatli ijobiy o‘zgarishlar aniqlandi.
2. Gandbol mashg‘ulotlari salomatlikni mustahkamlaydi: Gandbol mashg‘ulotlari
yurak-qon tomir sistemasi, nafas olish sistemasi va muskullar faoliyatini yaxshilashga yordam
beradi. Shuningdek, gandbol mashg‘ulotlari o‘quvchilarning и
mm
унитетини
oshiradi va ularni
kasalliklarga chidamliroq qiladi.
3. Gandbol mashg‘ulotlari ijtimoiy ko‘nikmalarni shakllantiradi: Gandbol
- jamoaviy
sport turi bo‘lgani uchun o‘quvchilarda jamoada ishlash, o‘zaro yordam, mas'uliyatlilik va
intizomlilik k
abi muhim ijtimoiy ko‘nikmalarni shakllantiradi. Kuzatuv va so‘rovnoma
natijalari shuni ko‘rsatdiki, gandbol mashg‘ulotlari o‘quvchilarda qiziqish uyg‘otadi, ularning
jamoaga bo‘lgan sadoqatini oshiradi va do‘stona munosabatlarni mustahkamlaydi.
4. Gandbol mashg‘ulotlari psixologik holatni yaxshilaydi: Gandbol mashg‘ulotlari
o‘quvchilarda ijobiy his
-
tuyg‘ular uyg‘otadi, ularning kayfiyatini ko‘taradi, stressni
kamaytiradi va o‘ziga bo‘lgan ishonchni oshiradi. Ushbu tadqiqot natijalari gandbol sport turini
maktablarda ommalashtirish va jismoniy tarbiya darslariga joriy etish zarurligini ko‘rsatadi.
Gandbol mashg‘ulotlari o‘quvchilarning jismoniy rivojlanishiga kompleks ta’sir
ko‘rsatadi, ularning salomatligini mustahkamlaydi va barkamol shaxs sifatida shakllanishiga
hissa qo‘shadi.
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN
SCIENCE
АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 7 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
333
Tadqiqot davomida aniqlangan muammolarni bartaraf etish va gandbol
mashg‘ulotlarining samaradorligini oshirish uchun quyidagi tavsiyalarni berish mumkin:
Maktablarda gandbol sport zallarini qurish va jihozlash.
Malakali jismoniy tarbiya o‘qituvchilari va gandbol bo‘yicha murabbiylar tayyorlash.
Gandbol bo‘yicha o‘quv dasturlarini takomillashtirish va o‘quvchilarning yosh
xususiyatlarini hisobga olish.
Gandbolni ommalashtirish bo‘yicha targ‘ibot ishlarini olib borish.
Gandbol bo‘yicha musobaqalarni tashkil etish va o‘quvchilarni sportga jalb etish.
Kelgusida ushbu mavzuni quyidagi yo‘nalishlarda davom ettirish mumkin:
Gandbol mashg‘ulotlarining turli yoshdagi o‘quvchilarning jismoniy rivojlanishiga
ta’sirini o‘rganish.
Gandbol mashg‘ulotlarining o‘quvchilarning aqliy faoliyatiga ta’sirini o‘rganish.
Gandbol mashg‘ulotlarining o‘quvchilarning kasbiy yo‘nalishiga ta’sirini o‘rganish.
Gandbol mashg‘ulotlarining o‘quvchilarning sog‘lom turmush tarziga bo‘lgan
munosabatini shakllantirishga ta’sirini o‘rganish.
Ushbu tadqiqot ta'lim sohasidagi mutaxassislar, jismoniy tarbiya o‘qituvchilari, gandbol
murabbiylari va ota-
onalar uchun foydali bo‘lishi mumkin. Yakunida shuni ta'kidlash joizki,
o‘sib kelayotgan yosh avlodni jismoniy barkamol etib tarbiyalash, ularning salomatligini
mustahkamlash va sportga bo‘lgan qiziqishini oshirish har birimizning muhim vazifamizdir.
Gandbol mashg‘ulotlari bu borada muhim rol o‘ynashi mumkin.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI
1.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020 yil 24 yanvardagi “O‘zbekiston
Respublikasida jismoniy tarbiya va sportni yanada takomillashtirish va ommalashtirish
chora-
tadbirlari to‘g‘risida”gi PF
-5924-son Farmoni.
2.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020 yil 30 oktabrdagi “Sog‘lom
turmushtarzini keng tadbiq etish va ommaviy sportni yanada rivojlantirish chora-
tadbirlari to‘g‘risida”gi PF
-6099-sonli Farmoni.
3.
Pavlov Sh.K. Yosh gandbolchilarning tezkor kuch sifatlarini oshirish texnologiyasi /
Yusupova Z.E. Uslubiy qo‘llanma.
-T., 2015. -102 b.
4.
Abdalimov O.X., Gandbolchilarni musobaqa faoliyatiga tayyorlash usullari / Isroilov
R.I. Uslubiy qo‘llanma. “Navro‘z” nashriyoti.
-T., 2015.
5.
Azizova R.I. Gandbolchining texnik tayyorgarligi. Uslubiy qo‘llanma. “Sharq
nashriyoti. -T., 2016. -158 b.
6.
Shokirov, S. “Sport faoliyatining jismoniy va ruhiy rivojlanishdagi roli” // Sport va
sog‘liq jurnali,–
2020.
–
№ 7(2), –
B. 30-39.
7.
Xodjayev, R. “Jismoniy tarbiya mashg‘ulotlari va sport faoliyati: Innovatsion
yondashuvlar.” // Oliy ta'lim va sport jurnali,–
2022.
–
№ 9(1), –
B. 42- 50.
8.
Burlakov. D, Zhuravlev, I. “Gandbol sporti va uning jismoniy tarbiyada ahamiyati.” //
Ta'lim sohasi va sport konferensiya materiallari, 3(2), 88-93. 2017.
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN
SCIENCE
АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 7 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
334
9.
Shamsutdinova, D. “O‘quvchilarning jismoniy rivojlanishida sportning roli: Gandbol
tajribasi.” O‘zbekiston sporti jurnali, –
2023.
–
№ 8(3), 27
-35.
10.
Sultansuinov, A. S. (2022). On the Issue of Studying the Functional Features of the
Body of Student-Sportsmen in the Conditions of the Republic of Karakalpakstan.
Texas
Journal of Multidisciplinary Studies
,
14
, 37-40.
11.
Акимов, Ж. Е., & Акимов, К. Ж. (2023). МУРАББИЙНИНГ
ПЕДАГОГИК
МАХОРАТИ
.
Journal of Modern Educational Achievements
,
1212
(12), 252-256.
12.
Akimov, J., & Uzakbaev, R. (2025). GANDBOLCHILARNING HUJUM VA
HIMOYADAGI TAKTIK HARAKATLARINI TAKOMILLASHTIRISH.
Modern
Science and Research
,
4
(5), 1323-1327.
13.
Akimov, J., & Uzakbaev, R. (2025). GANDBOL O ‘YINIDA TO ‘PNI ILISH VA
UZATISH TEXNIKASIGA O ‘RGATISH.
Modern Science and Research
,
4
(5), 1328-
1330.
14.
Akimov, J., & Uzakbaev, R. (2025). “5
-
1” HIMOYASIDA BAJARISHDA GANDBOL
O‘YINCHILARINING TAKTIK O ‘ZARO TA’SIRLARI.
Modern Science and
Research
,
4
(5), 1331-1335.
