ISSN:
2181-3906
2024
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 3 / ISSUE 6 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
1260
BOSHLANG’ICH SINF O’QUVCHLARINING SAVODXONLIGINI OSHIRISH
YO’LLARI
Rajabova Munisa Aminboy qizi
Guliston Davlat Universiteti Psixologiya va ijtimoiy fanlar fakulteti
Boshlang’ich ta’lim ulubiyoti yo’nalishi talabasi.
+998991337265.
munisarajabova259@gmail.com
https://doi.org/10.5281/zenodo.12601095
Annotatsiya.
Boshlangʻich ta'lim – bu o‘quvchilarning savodxonlikka bo‘lgan birinchi
qadamlaridir. Bu davrda olingan ilm va ko‘nikmalar bolalarning kelgusidagi ta'lim
yo‘nalishlarini belgilab beradi. Savodxonlikni rivojlantirish uchun esa turli xil metod va
usullardan foydalanish mumkin. Quyidagi maqolada boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining
savodxonligini oshirish yo‘llari haqida batafsil ma'lumot beriladi.
Kalit so’zlar:
ta’lim, savodxonlik, axloqiy fazilat, psixik rivoj, interaktiv usul, metod,
rivoyat, hikoyat.
WAYS TO INCREASE LITERACY OF PRIMARY CLASS STUDENTS
Abstract.
Primary education is students' first steps towards literacy. The knowledge and
skills acquired during this period determine the future directions of children's education.
Different methods and techniques can be used to develop literacy. The following article
provides detailed information on ways to improve the literacy of elementary school students.
Key words:
education, literacy, moral virtue, mental development, interactive method,
method, narration, story.
ПУТИ ПОВЫШЕНИЯ ГРАМОТНОСТИ УЧАЩИХСЯ НАЧАЛЬНЫХ КЛАССОВ
Аннотация.
Начальное образование – это первые шаги учащихся к грамотности.
Знания и навыки, приобретенные в этот период, определяют будущие направления
образования детей. Для развития грамотности можно использовать различные методы и
приемы. В следующей статье представлена подробная информация о способах повышения
грамотности учащихся начальной школы.
Ключевые слова:
образование, грамотность, нравственная добродетель,
умственное развитие, интерактивный метод, метод, повествование, рассказ.
Mamlakatimiz taraqqiyoti har tomonlama barkamol insonlar shaxsini shakllantirish
masalasi bilan bogʻliq. Buning uchun esa avvalo ularning ongida yangicha dunyoqarashni,
mustaqil tafakkurni hamda ahloqiy fazilatlarni yuksak darajada shakllantirish vazifasini
zimmasiga olgan pedagoglar tayyorgarligiga alohida e’tibor qaratish lozim. Oʻzbekiston
Respublikasi Prezidenti Sh.M.Mirziyoyevning “Yana bir muammoni hal etish oʻta muhim
hisoblanadi: bu pedagoglar va professoroʻqituvchilar tarkibining professional darajasi, ularning
maxsus 4 bilimlaridir. Bu borada ta’lim olish, ma’naviy ma’rifiy kamolot masalalari va haqiqiy
qadriyatlarini shakllantirish jarayonlariga faol koʻmak beradigan muhitni yaratish zarur” – deb
aytgan fikrlari muammoning dolzarbligini asoslaydi.
Oʻquv faoliyati boshlangʻich sinf oʻquvchisi uchun nafaqat bilish jarayonlarining yuqori
bosqichda shakllanishi, balki shaxs xususiyatlarini shakllantirish uchun ham imkoniyat yaratadi.
ISSN:
2181-3906
2024
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 3 / ISSUE 6 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
1261
Boshlangʻich sinfda oʻquv faoliyati jarayonida oʻquvchi shaxsining rivojlanishi davom
etadi. Boshlangʻich sinf oʻquvchisining ta’limdagi yutugʻi uning keyingi psixik rivoji va
shaxsining shakllanishida toʻliq ijobiy asos boʻladi. Buning natijasida oʻquvchining oʻzidan oʻzi
oilasi, oʻqiyotgan sinfi, doʻstlari va boshqa guruhlardagi oʻz oʻrnini anglayotganini koʻrish
mumkin.
Birinchi sinf oʻquvchisida oʻqish jarayonining dastlabki natijalari uning boshqa
materiallarni egallash sari boshlaydi. Oʻquvchining oʻqish jarayonidagi birinchi mehnat unumi 15
xursandlik, sevinish va amaliy (zavqlanish) his-tuygʻusini paydo qiladi. Ba’zi oʻquvchilar u yoki
bu ob’yektni, matnni bir necha bor oʻqishni ham yoqtiradilar. Oʻqish jarayoniga koʻra intilish,
moyillik keyinchalik narsaning mohiyatiga qiziqishni paydo qilib qolmay, balki bilim olish
ehtiyojini ham tugʻdiradi, unda oʻqishga boʻlgan motivlarini tarkib toptiradi.
O'qishni Sevdirish
1.O‘quvchilarni kitob o‘qishga jalb etish.
Savodxonlikni oshirishda muhim ahamiyatga ega. Buning uchun quyidagilarni amalga
oshirish mumkin:
Rivoyatlar va Hikoyatlar:
Bolalar uchun juda qiziqarli bo‘lgan, yoshlariga mos hikoyalar
va rivoyatlar o‘qish ularda kitobga bo‘lgan qiziqishni yaxshi uyg‘otadi.
Kitob Ko‘rgazmalari:
Sinfda doimiy ravishda kitob ko‘rgazmalari tashkil qilish orqali
o‘quvchilarda kitob o‘qishga bo‘lgan qiziqish ortadi.
2.O'qitishning Interaktiv Usullari
Interaktiv o‘qitish usullari o‘quvchilarning ishtirokini ta'minlaydi va savodxonlikni
oshirishga ko’mak beradi.
O‘yinlar orqali o‘rganish:
Savodxonlikni oshirish uchun mo‘ljallangan ta'limiy o‘yinlar
bolalarga o‘qishni va yozishni qiziqarli tarzda o‘rganishga imkon beradi.Interaktiv doskalar va
texnologiyalar: Elektron doskalar va boshqa texnologiyalarni qo‘llash orqali o‘quvchilarni dars
jarayoniga faol jalb qilish mumkin.
3.Individual Yondashuv
Har bir o‘quvchining o‘ziga xos xususiyatlari va o‘rganish sur'atlari bor. Shuning uchun
o‘quvchilarga individual yondashuv savodxonlikni oshirishda muhim ahamiyatga ega:Diagnostik
testlar: O‘quvchilarning savodxonlik darajasini aniqlash uchun muntazam ravishda diagnostik
testlar o‘tkazish. Bu orqali o‘quvchilarning kuchli va zaif tomonlarini aniqlash mumkin.Shaxsiy
rivojlanish rejalari: Har bir o‘quvchi uchun individual rivojlanish rejalarini ishlab chiqish va
amalga oshirish.
4. Yozuv Mashg‘ulotlari
. Yozuv mashg‘ulotlari savodxonlikni oshirishda asosiy
omillardan biridir: Erkin yozuv mashg‘ulotlari: O‘quvchilarga mavzu bo‘yicha erkin yozish
vazifalarini berish. Bu orqali ularning ijodiy fikrlash qobiliyatlari rivojlanadi. Maktub va kundalik
yozish: O‘quvchilarni doimiy ravishda maktub yoki kundalik yozishga o‘rgatish orqali ularning
yozuv ko‘nikmalarini mustahkamlash.
5. Ota-Onalar bilan Hamkorlik
Ota-onalar bilan mustahkam hamkorlik savodxonlikni oshirishda katta ahamiyatga ega.
Ota-onalar uchun treninglar.
Ota-onalarni savodxonlikni oshirish usullari bo‘yicha muntazam ravishda o‘qitish.
ISSN:
2181-3906
2024
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 3 / ISSUE 6 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
1262
Uyga vazifalar va nazorat:
O‘quvchilarning uyda bajaradigan vazifalari ota-onalar tomonidan nazorat qilinishi va
ularga yordam berilishi kerak.
Boshlang‘ich sinflarda o‘quvchilarning savodxonligini oshirish ko‘p jihatdan tizimli va
kompleks yondashuvni talab qiladi. Ta'lim jarayonida o‘qituvchilar, ota-onalar va boshqa barcha
ishtirokchilar o‘zaro hamkorlikda ishlashi zarur. O‘quvchilarga bilim olish jarayonini qiziqarli va
foydali qilish orqali savodxonlik darajasini sezilarli darajada oshirish mumkin.
REFERENCES
1.
Prezident Shavkat Mirziyoyev olimlar ilmiy tadqiqot rahbarlari va ishlab chiqarish sektori
vakillari bilan uchrashuv.31.01.2020y.
2.
Qayumova, S. (2022). БЎЛAЖAК БОСШЛAНҒИЧ СИНФ ЎҚИТУВCЧИЛAРИНИ
TIMSS
ХAЛҚAРО
БAҲОЛАШ
ДAСТУРИ
AСОСИДA
МЕТОДИК
ТAЙЁРГAРЛИГИНИ
РИВОЖЛAНТИРИШДA
МУЛТИМЕДИЯ
ВОСИТAЛAРИНИНГ ЎРНИ.
Science and innovation
,
1
(B4), 159-162.
3.
Shohsanam, K. (2023). THEORETICAL IMPORTANCE OF ARTIFICIAL
INTELLIGENCE.
Science and innovation
,
2
(Special Issue 3), 159-162.
4.
Kayumova, S. T. qizi, Sharipov , S. R., Abdullayev , K. A. ugli, & Nurmatov , I. S. (2023).
THE THEORETICAL FOUNDATIONS OF IMPROVING STUDENTS’ READING
PROFICIENCY BASED ON MODERN TRENDS.
RESEARCH AND EDUCATION
,
2
(12), 57–61.
5.
To‘lqin qizi Kayumova, S., Sharipov, S. R., ugli Abdullayev, K. A., & Nurmatov, I. S.
(2023).
THE
THEORETICAL
FOUNDATIONS
OF
IMPROVING
STUDENTS'READING PROFICIENCY BASED ON MODERN TRENDS.
RESEARCH
AND EDUCATION
,
2
(12), 57-61.
6.
Kayumova, S. T. K. (2022). DIFFERENCES BETWEEN PISA AND TIMSS
INTERNATIONAL ASSESSMENT PROGRAM.
Academic research in educational
sciences
,
3
(NUU Conference 2), 753-757.
7.
Sh. Kayumova (2023). DIDACTIC PRINCIPLES FOR DEVELOPING NATIVE
LANGUAGE AND READING LITERACY OF FUTURE PRIMARY SCHOOL
TEACHERS. Science and innovation, 2 (B9), 57-60. doi: 10.5281/zenodo.8348958
8.
Sh. Kayumova (2023). DEVELOPMENT OF STUDENTS' READING LITERACY
THROUGH TRIZ PEDAGOGY. Science and innovation, 2 (B10), 157-160. doi:
10.5281/zenodo.8433398
9.
Qayumova, S. (2022). БЎЛAЖAК БОСШЛAНҒИЧ СИНФ ЎҚИТУВCЧИЛAРИНИ
TIMSS
ХAЛҚAРО
БAҲОЛАШ
ДAСТУРИ
AСОСИДA
МЕТОДИК
ТAЙЁРГAРЛИГИНИ
РИВОЖЛAНТИРИШДA
МУЛТИМЕДИЯ
ВОСИТAЛAРИНИНГ ЎРНИ.
Science and innovation
,
1
(B4), 159-162.
10.
Shahriddinоvna, K. S. (2023). Didactic Features Of Development Of Nature Perception
Skills Of Primary School Students.
Eurasian Journal of Learning and Academic Teaching
,
19
, 183-187.
ISSN:
2181-3906
2024
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 3 / ISSUE 6 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
1263
11.
Shahriddinovna, K. S. (2023). INTRODUCING CHILDREN OF PRIMARY SCHOOL
AGE WITH THE WORLD.
American Journal of Applied Science and Technology
,
3
(06),
09-14.
12.
Shahriddinоvna K. S. Didactic Features Of Development Of Nature Perception Skills Of
Primary School Students //Eurasian Journal of Learning and Academic Teaching. – 2023.
– Т. 19. – С. 183-187.
13.
Shahriddinovna K. S. INTRODUCING CHILDREN OF PRIMARY SCHOOL AGE
WITH THE WORLD //American Journal of Applied Science and Technology. – 2023. –
Т. 3. – №. 06. – С. 09-14.
14.
Karimova, S. (2022). THE ROLE AND IMPORTANCE OF" NATURAL SCIENCES" IN
THE DEVELOPMENT OF UNDERSTANDING OF NATURE IN GENERAL
SECONDARY SCHOOLS.
Science and innovation
,
1
(B6), 214-218.
15.
Karimova S. THE ROLE AND IMPORTANCE OF" NATURAL SCIENCES" IN THE
DEVELOPMENT OF UNDERSTANDING OF NATURE IN GENERAL SECONDARY
SCHOOLS //Science and innovation. – 2022. – Т. 1. – №. B6. – С. 214-218.
16.
Karimova S. CHARACTERISTICS OF NATURAL TEACHING METHODOLOGНY
//Oriental renaissance: Innovative, educational, natural and social sciences. – 2021. – Т. 1.
– №. 11. – С. 737-740.
17.
Karimova, S., & Ashurova, M. (2023). TYPES OF EDUCATION. Modern Science and
Research, 2(8), 161–163. Retrieved from
https://inlibrary.uz/index.php/science-
18.
Mamatova, X., Karimova, S., & Turgʻunboyeva, M. (2023). EDUCATION IS
UPBRINGING, KNOWLEDGE IS SALVATION. Modern Science and Research, 2(8),
164–166.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/science-
19.
Mamatova , . H., Karimova, S., & Mamayusupova, . Z. (2023). PEDAGOGICAL
ANALYSIS IN THE WORKS OF ALISHER NAVOI. Modern Science and Research,
2(9),
5–8.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/science-
20.
Karimova S., Habibullayeva S. THE ESSENCE OF THE EDUCATIONAL PROCESS IN
PEDAGOGY //Modern Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 1. – С. 40-44.
21.
Karimova Sevara Shaxriddin Qizi. (2023). FORMATION OF NATURE AWARENESS
SKILLS OF PRIMARY SCHOOL STUDENTS. International Scientific and Current
Research
Conferences,
1(01),
43–45.
Retrieved
from
https://www.orientalpublication.com/index.php/iscrc/article/view/1105
22.
Mamatova H., Karimova S., Mamayusupova Z. PEDAGOGICAL ANALYSIS IN THE
WORKS OF ALISHER NAVOI //Modern Science and Research. – 2023. – Т. 2. – №. 9.
– С. 5-8.
23.
Sevara, K., & Maftuna, S. (2024, February). BOSHLANG ‘ICH SINFLARDA ONA TILI
DARSLARIGA QO ‘YILGAN ZAMONAVIY TALABLARNING XUSUSIYATI VA
AHAMIYAT. In
International conference on multidisciplinary science
(Vol. 2, No. 2, pp.
65-67).
ISSN:
2181-3906
2024
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 3 / ISSUE 6 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
1264
24.
Sevara, K., & Mahliyo, X. (2024, February). BOSHLANG‘ICH SINF
O‘QUVCHILARIDA MATEMATIK QOBILIYATLARINI RIVOJLANTIRISHDA
QO‘LLANILADIGAN METODLAR. In
International conference on multidisciplinary
science
(Vol. 2, No. 2, pp. 68-70).
25.
Karimova S., Habibullayeva S. BOSHLANG ‘ICH SINF O ‘QUVCHILARINING
SAVODXONLIGINI XALQARO BAHOLASH DASTURLARI ASOSIDA OSHIRISH
//NEW RENASSAINCE CONFERENCE. – 2024. – Т. 1. – №. 3. – С. 229-234.
26.
Karimova, S., & Habibullayeva, S. (2024). BOSHLANG ‘ICH SINF O ‘QUVCHILARINI
O
‘QISH
SAVODXONLIGINI
RIVOJLANTIRISHDA
MULTIMEDIYA
VOSITALARIDAN FOYDALANISH METODIKASINI TAKOMILLASHTIRISH.
NRJ, 1(3), 830-835.
27.
Karimova S., Habibullayeva S. THE SIGNIFICANCE AND ITS APPLICATION OF
EXHIBITION IN PRIMARY CLASS MATHEMATICS LESSONS //Modern Science and
Research. – 2024. – Т. 3. – №. 5. – С. 1335-1339.
