YANGI TEXNOLOGIYALAR VA INTERAKTIV USULLAR YORDAMIDA BOSHLANG’ICH SINF OʻQUVCHILARNING SAVODXONLIGI OSHIRISH

273

YANGI TEXNOLOGIYALAR VA INTERAKTIV USULLAR YORDAMIDA

BOSHLANG’ICH SINF OʻQUVCHILARNING SAVODXONLIGI OSHIRISH

Rajabova Munisa Aminboy qizi

Guliston Davlat Universiteti Psixologiya va ijtimoiy fanlar fakulteti

Boshlang’ich ta’lim uslubiyati yo’nalishi talabasi

+998991337265,

munisarajabova259@gmail.com

https://doi.org/10.5281/zenodo.12601029

Annotatsiya.

Mazkur maqolada umumta'lim maktablarida boshlang`ich ta'limda

olib borilayotgan chora-tadbirlar, o`quvchilarni o`qitishda interfaol metodlardan

foydalanish masalalari bayon etilgan. Boshlang’ich sinf o’quvchilarini o`qitishda zamonaviy

texnologiyalar qo’llash bo’yicha bo`yicha tavsiyalar berilgan.

Kalit so`zlar:

boshlang`ich ta'lim, qobiliyat, tashabbuskorlik, zamonaviy texnologiyalar,

axborot.

Yangi Texnologiyalar va Interaktiv Usullar Yordamida Boshlangʻich Sinf

Oʻquvchilarining Savodxonligini OshirishBoshlang‘ich sinf o‘quvchilarining savodxonligini

oshirishda yangi texnologiyalar va interaktiv usullar muhim rol o‘ynaydi. Bu vositalar o‘quv

jarayonini qiziqarli, samarali va jonli qiladi. Quyida yangi texnologiyalar va interaktiv usullar

yordamida savodxonlikni oshirish yo‘llari haqida batafsil ma’lumot beriladi.

1.

Elektron Kitoblar va Interaktiv Darsliklar

Elektron kitoblar va interaktiv darsliklar o‘quvchilarning o‘qish va yozish qobiliyatlarini

rivojlantirishga yordam beradi.Elektron kitoblar: E-kitoblar bolalarning o‘qishga bo‘lgan

qiziqishini oshiradi. Ular rangli rasmlar, audio va video materiallar bilan boyitilgan bo‘lib, matnni

yaxshiroq tushunishga yordam beradi.Interaktiv darsliklar: Interaktiv darsliklar orqali o‘quvchilar

mashqlarni mustaqil ravishda bajara oladilar. Bu ularning o‘qish va yozish ko‘nikmalarini

mustahkamlaydi.

2.

Ta'limiy Ilovalar va O‘yinlar

Ta'limiy ilovalar va o‘yinlar bolalarning savodxonlik darajasini oshirishda samarali vosita

bo‘lib xizmat qiladi.Mobil ilovalar: Ta'limiy mobil ilovalar orqali o‘quvchilar o‘qish va yozish

bo‘yicha turli mashqlarni bajara oladilar. Masalan, "Khan Academy Kids" ilovasi orqali bolalar

har xil o‘quv mashqlarini bajara oladi.Ta'limiy o‘yinlar: Ta'limiy o‘yinlar o‘quvchilarning

savodxonlikni o‘rganish jarayonini qiziqarli qiladi. Bunday o‘yinlar orqali bolalar o‘qish va yozish

bo‘yicha turli ko‘nikmalarni rivojlantiradilar.

274

3. Interaktiv Doskalar va ProjektorlarInteraktiv doskalar va projektorlar dars jarayonini

jonli va interaktiv qiladi.Interaktiv doskalar: Interaktiv doskalar yordamida o‘quvchilar bilan

birgalikda mashqlarni bajarish, matnlarni tahlil qilish va yozma mashg‘ulotlarni o‘tkazish

mumkin.Projektorlar: Projektorlar yordamida videolar, animatsiyalar va grafikalar orqali mavzuni

tushuntirish mumkin. Bu bolalarning diqqatini jalb qiladi va o‘qish jarayonini qiziqarli qiladi.

4. Onlayn Ta'lim PlatformalariOnlayn ta'lim platformalari o‘quvchilarga mustaqil ta'lim

olish imkoniyatini beradi.Khan Academy va Coursera: Bunday platformalar bolalarga o‘qish va

yozishni o‘rganish uchun turli resurslar va mashqlarni taklif etadi.Videodarslar: YouTube kabi

platformalarda mavjud bo‘lgan videodarslar orqali o‘quvchilar mavzularni vizual tarzda

o‘rganishlari mumkin.

5. Virtual va Qabul Realilik (VR/AR)VR va AR texnologiyalari ta'lim jarayonini jonli

va interaktiv qiladi.VR darslar: Virtual realilik orqali o‘quvchilar virtual dunyoda o‘qish va yozish

bo‘yicha mashqlarni bajara oladilar.AR ilovalar: Augmented Reality ilovalari yordamida

o‘quvchilar matnlar va mashqlarni jonli tarzda ko‘rib, ularni bajarish imkoniyatiga ega

bo‘ladilar.XulosaYangi texnologiyalar va interaktiv usullar boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining

savodxonlik darajasini oshirishda katta ahamiyatga ega.

Elektron kitoblar, ta'limiy ilovalar va o‘yinlar, interaktiv doskalar, onlayn ta'lim

platformalari hamda VR/AR texnologiyalari yordamida bolalarning o‘qish va yozish

qobiliyatlarini samarali tarzda rivojlantirish mumkin. Bu usullar o‘quv jarayonini qiziqarli va jonli

qiladi, bolalarning bilim olishga bo‘lgan qiziqishini oshiradi. Texnologiyalarni to‘g‘ri qo‘llash

orqali boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining savodxonlik darajasini sezilarli darajada oshirishga

erishish mumkin.

«Beshinchisi (oltinchisi, yettinchisi ...) ortiqcha» metodi

O‘quvchilar mantiqiy tafakkur yuritish ko‘nikmalariga ega bo‘lishlarida ushbu metod

alohida ahamiyatga ega. Uni qo‘llashda quyidagi harakatlar amalga oshiriladi:



O‘rganilayotgan mavzu mohiyatini ochib berishga xizmat qiluvchi tushunchalar

tizimini shakllantirish;



hosil bo‘lgan tizimdan mavzuga taalluqli bo‘lgan to‘rtta (beshta, oltita, ...) va

taalluqli bo‘lmagan bitta tushunchaning o‘rin olishiga erishish;



o‘quvchilarga mavzuga taalluqli bo‘lmagan tushunchani aniqlash va uni tizimdan

chiqarish vazifasini topshirish;

275



o‘quvchilarni o‘z harakatlari mohiyatini sharhlashga undash (mavzuni

mustahkamlash maqsadida o‘quvchilardan tizimda saqlanib qolgan tushunchalarga ham izoh berib

o‘tishlari hamda ular o‘rtasidagi mantiqiy bog‘liqlikni asoslashlarini talab etish lozim).

Mazkur metod o‘quvchilardan o‘rganilayotgan mavzu (yoki bo‘lim, bob) yuzasidan

tahliliy mulohaza yuritish, shuningdek, eng muhim tayanch tushunchalarni ifodalay olishni talab

etadi.

Metodni qo‘llashda quyidagi harakatlar tashkil etiladi:



o‘qituvchi o‘zaro teng nisbatda mavzuga (bo‘lim, bob) oid va oid bo‘lmagan asosiy

tushunchalar tizimini yaratadi;



o‘quvchilar mavzuga (bo‘lim, bob) oid va oid bo‘lmagan asosiy tushunchalarn

aniqlaydilar va daxldor bo‘lmagan asosiy tushunchalarni tizimdan chiqaradilar;



o‘quvchilar o‘z harakatlarining mohiyatini izohlaydilar.

Metoddan individual, guruhli va ommaviy shaklda o‘quvchilar tomonidan mavzuning

puxta o‘zlashtirilishini ta'minlash hamda ularning bilimlarini aniqlash maqsadida foydalanish

mumkin.

REFERENCES

1.

Prezident Shavkat Mirziyoyev olimlar ilmiy tadqiqot rahbarlari va ishlab chiqarish sektori

vakillari bilan uchrashuv.31.01.2020y.

2.

Qayumova, S. (2022). БЎЛAЖAК БОСШЛAНҒИЧ СИНФ ЎҚИТУВCЧИЛAРИНИ

TIMSS

ХAЛҚAРО

БAҲОЛАШ

ДAСТУРИ

AСОСИДA

МЕТОДИК

ТAЙЁРГAРЛИГИНИ

РИВОЖЛAНТИРИШДA

МУЛТИМЕДИЯ

ВОСИТAЛAРИНИНГ ЎРНИ.

Science and innovation

,

1

(B4), 159-162.

3.

Shohsanam,

K.

(2023).

THEORETICAL

IMPORTANCE

OF

ARTIFICIAL

INTELLIGENCE.

Science and innovation

,

2

(Special Issue 3), 159-162.

4.

Kayumova, S. T. qizi, Sharipov , S. R., Abdullayev , K. A. ugli, & Nurmatov , I. S. (2023).

THE THEORETICAL FOUNDATIONS OF IMPROVING STUDENTS’ READING

PROFICIENCY BASED ON MODERN TRENDS.

RESEARCH AND EDUCATION

,

2

(12),

57–61.

5.

To‘lqin qizi Kayumova, S., Sharipov, S. R., ugli Abdullayev, K. A., & Nurmatov, I. S.

(2023).

THE

THEORETICAL

FOUNDATIONS

OF

IMPROVING

276

STUDENTS'READING PROFICIENCY BASED ON MODERN TRENDS.

RESEARCH

AND EDUCATION

,

2

(12), 57-61.

6.

Kayumova, S. T. K. (2022). DIFFERENCES BETWEEN PISA AND TIMSS

INTERNATIONAL ASSESSMENT PROGRAM.

Academic research in educational

sciences

,

3

(NUU Conference 2), 753-757.

7.

Sh. Kayumova (2023). DIDACTIC PRINCIPLES FOR DEVELOPING NATIVE

LANGUAGE AND READING LITERACY OF FUTURE PRIMARY SCHOOL

TEACHERS. Science and innovation, 2 (B9), 57-60. doi: 10.5281/zenodo.8348958

8.

Sh. Kayumova (2023). DEVELOPMENT OF STUDENTS' READING LITERACY

THROUGH TRIZ PEDAGOGY. Science and innovation, 2 (B10), 157-160. doi:

10.5281/zenodo.8433398

9.

Qayumova, S. (2022). БЎЛAЖAК БОСШЛAНҒИЧ СИНФ ЎҚИТУВCЧИЛAРИНИ

TIMSS

ХAЛҚAРО

БAҲОЛАШ

ДAСТУРИ

AСОСИДA

МЕТОДИК

ТAЙЁРГAРЛИГИНИ

РИВОЖЛAНТИРИШДA

МУЛТИМЕДИЯ

ВОСИТAЛAРИНИНГ ЎРНИ.

Science and innovation

,

1

(B4), 159-162.

10.

Shahriddinоvna, K. S. (2023). Didactic Features Of Development Of Nature Perception

Skills Of Primary School Students.

Eurasian Journal of Learning and Academic Teaching

,

19

, 183-187.

11.

Shahriddinovna, K. S. (2023). INTRODUCING CHILDREN OF PRIMARY SCHOOL

AGE WITH THE WORLD.

American Journal of Applied Science and Technology

,

3

(06),

09-14.

12.

Shahriddinоvna K. S. Didactic Features Of Development Of Nature Perception Skills Of

Primary School Students //Eurasian Journal of Learning and Academic Teaching. – 2023. –

Т. 19. – С. 183-187.

13.

Shahriddinovna K. S. INTRODUCING CHILDREN OF PRIMARY SCHOOL AGE WITH

THE WORLD //American Journal of Applied Science and Technology. – 2023. – Т. 3. – №.

06. – С. 09-14.

14.

Karimova, S. (2022). THE ROLE AND IMPORTANCE OF" NATURAL SCIENCES" IN

THE DEVELOPMENT OF UNDERSTANDING OF NATURE IN GENERAL

SECONDARY SCHOOLS.

Science and innovation

,

1

(B6), 214-218.

15.

Karimova S. THE ROLE AND IMPORTANCE OF" NATURAL SCIENCES" IN THE

DEVELOPMENT OF UNDERSTANDING OF NATURE IN GENERAL SECONDARY

SCHOOLS //Science and innovation. – 2022. – Т. 1. – №. B6. – С. 214-218.

277

16.

Karimova S. CHARACTERISTICS OF NATURAL TEACHING METHODOLOGНY

//Oriental renaissance: Innovative, educational, natural and social sciences. – 2021. – Т. 1. –

№. 11. – С. 737-740.

17.

Karimova, S., & Ashurova, M. (2023). TYPES OF EDUCATION. Modern Science and

Research,

2(8),

161–163.

Retrieved

from

https://inlibrary.uz/index.php/science-

research/article/view/22537

18.

Mamatova, X., Karimova, S., & Turgʻunboyeva, M. (2023). EDUCATION IS

UPBRINGING, KNOWLEDGE IS SALVATION. Modern Science and Research, 2(8),

164–166. Retrieved from

https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/22538

19.

Mamatova , . H., Karimova, S., & Mamayusupova, . Z. (2023). PEDAGOGICAL

ANALYSIS IN THE WORKS OF ALISHER NAVOI. Modern Science and Research, 2(9),

5–8. Retrieved from

https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/23865

20.

Karimova S., Habibullayeva S. THE ESSENCE OF THE EDUCATIONAL PROCESS IN

PEDAGOGY //Modern Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 1. – С. 40-44.

21.

Karimova Sevara Shaxriddin Qizi. (2023). FORMATION OF NATURE AWARENESS

SKILLS OF PRIMARY SCHOOL STUDENTS. International Scientific and Current

Research

Conferences,

1(01),

43–45.

Retrieved

from

https://www.orientalpublication.com/index.php/iscrc/article/view/1105

22.

Mamatova H., Karimova S., Mamayusupova Z. PEDAGOGICAL ANALYSIS IN THE

WORKS OF ALISHER NAVOI //Modern Science and Research. – 2023. – Т. 2. – №. 9. –

С. 5-8.

23.

Sevara, K., & Maftuna, S. (2024, February). BOSHLANG ‘ICH SINFLARDA ONA TILI

DARSLARIGA QO ‘YILGAN ZAMONAVIY TALABLARNING XUSUSIYATI VA

AHAMIYAT. In

International conference on multidisciplinary science

(Vol. 2, No. 2, pp.

65-67).

24.

Sevara, K., & Mahliyo, X. (2024, February). BOSHLANG‘ICH SINF O‘QUVCHILARIDA

MATEMATIK QOBILIYATLARINI RIVOJLANTIRISHDA QO‘LLANILADIGAN

METODLAR. In

International conference on multidisciplinary science

(Vol. 2, No. 2, pp.

68-70).

25.

Karimova S., Habibullayeva S. BOSHLANG ‘ICH SINF O ‘QUVCHILARINING

SAVODXONLIGINI XALQARO BAHOLASH DASTURLARI ASOSIDA OSHIRISH

//NEW RENASSAINCE CONFERENCE. – 2024. – Т. 1. – №. 3. – С. 229-234.

278

26.

Karimova, S., & Habibullayeva, S. (2024). BOSHLANG ‘ICH SINF O ‘QUVCHILARINI

O

‘QISH

SAVODXONLIGINI

RIVOJLANTIRISHDA

MULTIMEDIYA

VOSITALARIDAN FOYDALANISH METODIKASINI TAKOMILLASHTIRISH. NRJ,

1(3), 830-835.

27.

Karimova S., Habibullayeva S. THE SIGNIFICANCE AND ITS APPLICATION OF

EXHIBITION IN PRIMARY CLASS MATHEMATICS LESSONS //Modern Science and

Research. – 2024. – Т. 3. – №. 5. – С. 1335-1339.