Mart, 2025-Yil
341
O‘QITUVCHI SHAXSIY XUSUSIYATLARINING OLIMLAR TOMONIDAN TADQIQ
ETILISHI
Turayeva Dilafruz
PhD, dots.
Ziyoviddinova Aqida Zafar qizi
MPRI - 6U magistranti.
https://doi.org/10.5281/zenodo.15098016
Annotatsiya. Ushbu maqola o‘qituvchi shaxsiy xususiyatlarining ta'lim jarayonidagi
ahamiyatini tahlil qilishga bag‘ishlangan. Maqolada o‘qituvchining shaxsiy fazilatlari, psixologik
va pedagogik jihatlari, hamda uning o‘quvchilarga ta'siri zamonaviy ilmiy tadqiqotlar nuqtai
nazaridan ko‘rib chiqilgan. O‘qituvchining kommunikativ qobiliyatlari, hissiy-intellektual
salohiyati, axloqiy mas'uliyati va kasbiy kompetentsiyasi ta'lim jarayonining samaradorligini
belgilovchi asosiy omillar sifatida tahlil etilgan. Tadqiqotlar natijalari o‘qituvchining yuqori
shaxsiy fazilatlari o‘quvchilarning akademik muvaffaqiyatlariga va umumiy rivojlanishiga ta'sir
ko‘rsatishini ko‘rsatadi. Ushbu maqola o‘qituvchining shaxsiy xususiyatlarini yanada chuqurroq
o‘rganishning ta'lim tizimi sifatiga ta'sirini ilmiy asosda tahlil qiladi.
Kalit so‘zlar: O‘qituvchi, shaxsiy xususiyatlar, ta'lim samaradorligi, pedagogik
kompetentsiya, hissiy intellekt, shaxsiy fazilatlar, psixologiya, ta'lim jarayoni, kommunikativ
qobiliyat, ijtimoiy kompetentsiya, o‘quvchilar, ilmiy tadqiqotlar.
Abstract. This article is dedicated to analyzing the significance of the personal
characteristics of the teacher in the educational process. The article discusses the teacher's
personal traits, psychological and pedagogical aspects, as well as their impact on students, based
on modern scientific research. The teacher's communicative skills, emotional-intellectual
capabilities, moral responsibility, and professional competence are analyzed as key factors that
determine the effectiveness of the educational process. The results of the research demonstrate
that the teacher's high personal traits influence students' academic success and overall
development. This article scientifically analyzes the impact of further study of the teacher's
personal characteristics on the quality of the education system.
Keywords: Teacher, personal characteristics, educational effectiveness, pedagogical
competence, emotional intelligence, personal traits, psychology, educational process,
communicative skills, social competence, students, scientific research.
Аннотация. Данная статья посвящена анализу значимости личных характеристик
учителя в образовательном процессе. В статье рассматриваются личные качества
учителя, психологические и педагогические аспекты, а также их влияние на учащихся с
точки зрения современных научных исследований. Коммуникативные навыки учителя,
эмоционально-интеллектуальные
способности,
моральная
ответственность
и
профессиональная компетенция анализируются как ключевые факторы, определяющие
эффективность образовательного процесса. Результаты исследований показывают, что
высокие личные качества учителя влияют на академический успех учащихся и их общее
развитие. В статье научно анализируется влияние более глубокого изучения личных
характеристик учителя на качество образовательной системы.
Mart, 2025-Yil
342
Ключевые слова: Учитель, личные характеристики, эффективность образования,
педагогическая компетенция, эмоциональный интеллект, личные качества, психология,
образовательный процесс, коммуникативные навыки, социальная компетенция, учащиеся,
научные исследования.
KIRISH
O‘qituvchi shaxsiy xususiyatlari ta'lim jarayonining samaradorligini shakllantiruvchi
asosiy omillardan biridir. O‘qituvchining shaxsiy fazilatlari, pedagogik qobiliyatlari, hissiy-
intellektual salohiyati o‘quvchilarning bilim olish jarayonini bevosita ta'sir qiladi. Shuning uchun,
o‘qituvchining kasbiy va shaxsiy fazilatlarini o‘rganish ta'lim tizimining rivojlanishiga katta hissa
qo‘shadi. Ushbu maqolada o‘qituvchining shaxsiy xususiyatlari, ularning o‘quvchilarga ta'siri,
shuningdek, bu sohadagi ilmiy tadqiqotlar va natijalar keng tahlil etiladi.
O‘qituvchi shaxsiy xususiyatlarining ta'limdagi o‘rni
O‘qituvchi shaxsiy xususiyatlarining ta'lim jarayonidagi o‘rni va ahamiyati ta'lim
metodologiyasining asosiy masalalaridan biri hisoblanadi. O‘qituvchining psixologik, axloqiy,
intellektual va hissiy xususiyatlari ta'lim jarayonini shakllantirishda va o‘quvchilarga ta'lim
berishning sifatini belgilashda hal qiluvchi omil bo‘ladi.
O‘qituvchi shaxsiy fazilatlari, masalan, uning kommunikativ qobiliyatlari, hissiy intellekti,
sabr-toqati va pedagogik etikasining yuqori darajasi ta'lim samaradorligini sezilarli darajada
oshiradi. O‘qituvchi o‘quvchilarning individual xususiyatlarini hisobga olgan holda ta'lim berish
orqali, ularning intellektual, hissiy va axloqiy rivojlanishiga ta'sir ko‘rsatishi mumkin.
O‘qituvchi shaxsiy xususiyatlarining tarixiy rivoji va ilmiy asoslari
O‘qituvchi shaxsiy xususiyatlarini o‘rganish tarixi qadimiy falsafiy va pedagogik
qarashlarga borib taqaladi. Pedagogikaning dastlabki davrlarida, masalan, Aristotel va Platon kabi
olimlar ta'lim jarayonini o‘qituvchining axloqiy va intellektual sifatlari bilan bog‘laganlar.
Ularning fikriga ko‘ra, ta'lim berish jarayonida o‘qituvchi faqat bilim beruvchi emas, balki
axloqiy namuna bo‘lishi kerak. Aristotel o‘qituvchining shaxsiy fazilatlari, masalan, adolat, sabr-
toqat va bilimga bo‘lgan ishtiyoqning ta'lim samaradorligini oshirishi haqida yozgan.
19-asrning ikkinchi yarmida, Germaniya pedagogi Johann Pestalozzi va fransuz pedagogi
Jan-Jak Russo ta'lim jarayonining individualizatsiyasini ilgari surdilar. Pestalozzi o‘quvchi va
o‘qituvchining o‘zaro aloqasini o‘rganishda o‘qituvchining shaxsiy fazilatlarini ahamiyatli deb
hisoblagan. U ta'limda o‘qituvchining hissiy qobiliyatlari, masalan, o‘quvchilarning ichki
dunyosini tushunish va ularni rag‘batlantirish muhimligini ta'kidlagan.
XX asrda pedagogika va psixologiya sohasidagi ilmiy tadqiqotlar o‘qituvchining shaxsiy
xususiyatlarini yanada chuqurroq tahlil qilishga imkon yaratdi. Psixologiya fanining rivojlanishi
o‘qituvchining shaxsiy xususiyatlari va ularning ta'limdagi ahamiyatini yanada ilmiy asosda
izohlashga yordam berdi. O‘qituvchining hissiy-intellektual qobiliyatlari, empatiya va o‘zini
boshqarish qobiliyatlari ta'lim samaradorligini shakllantiruvchi asosiy omil sifatida ko‘rib chiqildi.
O‘qituvchi shaxsiy xususiyatlarining psixologik asoslari
O‘qituvchining shaxsiy xususiyatlari haqida ilmiy tadqiqotlar, ayniqsa, psixologiya
sohasida olib borilgan tadqiqotlar, o‘qituvchining shaxsiy xususiyatlarining ta'lim samaradorligiga
Mart, 2025-Yil
343
qanday ta'sir qilayotganini chuqur tahlil etgan. Psixologik tadqiqotlar natijalari, masalan,
o‘qituvchining hissiy intellekti va ijtimoiy kompetentsiyasi o‘quvchilarning akademik
muvaffaqiyatlariga sezilarli ta'sir ko‘rsatishini ko‘rsatmoqda. Hissiy intellekt (EQ) o‘qituvchining
o‘z his-tuyg‘ularini boshqarish va boshqalar bilan samarali muloqot qilish qobiliyati sifatida
ta'riflanadi. Hissiy intellektga ega o‘qituvchilar o‘quvchilar bilan ijobiy munosabatlar o‘rnatish,
ularning psixologik holatini tushunish va motivatsiyasini oshirishda yuqori samaradorlikka ega.
Abraham Maslou tomonidan ishlab chiqilgan "Ehtiyojlar ierarxiyasi" nazariyasiga ko‘ra,
o‘qituvchining o‘zini-o‘zi amalga oshirish ehtiyoji ta'lim jarayonida o‘quvchilarga yuqori sifatli
ta'lim berish uchun zarur shartdir. Maslou fikriga ko‘ra, o‘qituvchining o‘zini anglash, o‘z
ehtiyojlarini qondirish va o‘quvchilarga bo‘lgan ishtiyoqi uning pedagogik faoliyatini samarali
qilishi mumkin.
Maslowning “Ehtiyojlar ierarxiyasi” va ta'lim
Maslowning ierarxiyasi ta'lim sohasida ham muhim o‘rin tutadi. O‘qituvchilar va ta'lim
muassasalari o‘quvchilarning ehtiyojlarini hisobga olgan holda ta'lim jarayonini tashkil qilishlari
kerak. Maslowning nazariyasiga ko‘ra, ta'lim samaradorligi, agar o‘quvchining asosiy ehtiyojlari
(fiziologik, xavfsizlik, ijtimoiy aloqalar va hurmat) qondirilmagan bo‘lsa, kamayadi. Shunday
qilib, o‘quvchilarning ruhiy va ijtimoiy ehtiyojlarini qondirish, ularda ta'limga bo‘lgan qiziqishni
oshirish va muvaffaqiyatga erishish uchun muhimdir.
Maslow o‘zining
"Ehtiyojlar ierarxiyasi"
nazariyasini 1943-yilda "A Theory of Human
Motivation" nomli maqolasida taqdim etdi. U, insonlarning motivatsiyasi o‘z ehtiyojlarini
qondirishga qaratilgan deb hisoblaydi. Maslow ehtiyojlarni to‘rtta asosiy guruhga bo‘lib, ularning
har birining o‘ziga xos ierarxik joylashuvi mavjudligini ta'kidladi. Keyinchalik bu modelga
beshinchi daraja qo‘shilgan, bu ierarxiya quyidagi tarzda tashkil etilgan:
1.
Fiziologik ehtiyojlar
(Physiological Needs)
Ehtiyojlarning eng past va asosiy darajasi fiziologik ehtiyojlar bilan bog‘liq. Bu ehtiyojlar
hayotning saqlanishi uchun zarur bo‘lgan eng oddiy va muhim ehtiyojlarni anglatadi. Bunga oziq-
ovqat, suv, uxlash, nafas olish, jinsiy ehtiyojlar va boshqalar kiradi. Maslowning fikricha, bu
ehtiyojlar qondirilmaguncha, boshqa ehtiyojlar haqida gapirish mumkin emas.
Misol:
Odam och yoki chanqagan holda boshqa biror narsaga e'tibor bermaydi, chunki
uning asosiy ehtiyoji ovqat va ichimlikdir.
2.
Xavfsizlik ehtiyojlari
(Safety Needs)
Fiziologik ehtiyojlar qondirilgandan so‘ng, odamlar xavfsizlik va barqarorlikni izlaydilar.
Bu ehtiyojlar xavfsiz yashash muhitini, sog‘liqni saqlash, moliyaviy barqarorlik, shaxsiy
xavfsizlik va ijtimoiy himoyani o‘z ichiga oladi. Xavfsizlik ehtiyoji qondirilganidan keyin,
odamlar o‘zlarini xavf-xatardan himoyalangan va himoya qilingan his qilishni boshlaydilar.
Misol:
Odam o‘zining jismoniy xavfsizligini, ish joyidagi barqarorlikni yoki uy-joy
muammolarini hal qilishni xohlaydi.
3.
Ijtimoiy ehtiyojlar
(Social Needs)
Ushbu daraja insonning ijtimoiy aloqalar, do‘stlik, muhabbat va qabul qilish ehtiyojlari
bilan bog‘liq. Odamlar o‘zini ijtimoiy jihatdan qabul qilinishi, sevish va sevish istagi, guruh yoki
jamiyatga tegishli bo‘lishni istaydilar. Bu ehtiyojlar ijtimoiy tashkilotlar, oila, do‘stlar va
jamoalarga aloqador bo‘lishni anglatadi.
Mart, 2025-Yil
344
Misol:
Odamlar oila a'zolari yoki do‘stlari bilan yaxshi munosabatlarni o‘rnatish uchun
o‘zini ko‘rsatish va samimiy aloqalar o‘rnatishni xohlashadi.
4.
Hurmat va e'tirof ehtiyojlari
(Esteem Needs)
Bu darajada insonlar o‘zining qiymatini tan olish va boshqa odamlar tomonidan hurmat
ko‘rishni xohlaydilar. Hurmat ehtiyojlari ichida ikki asosiy komponent mavjud: birinchisi – o‘zini
hurmat qilish, ikkinchisi esa – boshqalar tomonidan e'tirof etilish. Odamlar o‘zining
muvaffaqiyatlarini, qobiliyatlarini va o‘ziga nisbatan ijobiy munosabatni qidiradilar. Ushbu
ehtiyojlar to‘g‘risidagi qoniqish odamlarning o‘ziga bo‘lgan ishonchini kuchaytiradi.
Misol:
Keng jamoa orasida muvaffaqiyatga erishish, e'tirof va tan olinganlik hissi odamni
yuqori darajadagi ishlar qilishga undaydi.
5.
O‘zini-o‘zi amalga oshirish ehtiyoji
(Self-Actualization Needs)
Bu Maslowning ehtiyojlar ierarxiyasining eng yuqori darajasi bo‘lib, insonning o‘zining
maksimal potensialiga erishishni istashi bilan bog‘liq. O‘zini-o‘zi amalga oshirish ehtiyoji – bu
insonning ijodkorlik, maqsadlar, o‘z qobiliyatlarini amalga oshirish, o‘ziga xos bo‘lgan ishlarga
erishish va o‘zini to‘liq anglash ehtiyoji. Maslowning fikricha, bu ehtiyojga erishish faqat boshqa
ehtiyojlar qondirilganidan keyin mumkin bo‘ladi.
Misol:
Inson o‘zining haqiqiy potentsialini to‘liq amalga oshirishi, ijodkorlik bilan
shug‘ullanish, bilim va mahoratini eng yuqori darajada qo‘llashni xohlaydi.
O‘QITUVCHI SHAXSIY XUSUSIYATLARINING TA'LIM
SAMARADORLIGIGA TA'SIRI
Zamonaviy tadqiqotlar o‘qituvchining shaxsiy fazilatlari va ta'lim jarayonidagi
samaradorligi o‘rtasidagi bog‘liqlikni yanada aniqroq ko‘rsatmoqda. Tadqiqotlar natijasida
o‘qituvchining pedagogik qobiliyatlari, kasbiy kompetentsiyasi va hissiy-intellektual salohiyati
o‘quvchilarning akademik muvaffaqiyatlarini va ularning shaxsiy rivojlanishini sezilarli darajada
oshirishi aniqlangan.
1. O‘qituvchining shaxsiy fazilatlari va o‘quvchilarga ta'siri
O‘qituvchining shaxsiy fazilatlari o‘quvchilarga ta'sir qilishda bevosita rol o‘ynaydi.
Psixologik tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, o‘qituvchining yuqori darajadagi kommunikativ
ko‘nikmalari, uning ijtimoiy va hissiy intellekti o‘quvchilarning umumiy rivojlanishiga va bilim
olishdagi muvaffaqiyatlariga ta'sir qiladi. O‘qituvchilar o‘zlarining ijobiy hissiy munosabatlari
orqali o‘quvchilarga ishonch hosil qilishlari va ularni o‘quv jarayoniga faol jalb qilishlari mumkin.
2. O‘qituvchining kasbiy kompetentsiyasi va ta'lim sifatiga ta'siri
O‘qituvchining kasbiy kompetentsiyasi ham ta'lim jarayonining samaradorligini
belgilovchi omil bo‘ladi. Pedagogik kompetentsiya, o‘qituvchining dars o‘tish texnikasini,
o‘quvchilarga bilimlarni yetkazish usullarini va o‘quvchilarning individual ehtiyojlarini
tushunishni o‘z ichiga oladi. Shuningdek, o‘qituvchining ilmiy darajasi, uning pedagogik mahorati
va kasbiy tajribasi ta'lim jarayonining sifatini belgilashda muhim ahamiyatga ega.
TADQIQOTLAR NATIJALARI
O‘qituvchi shaxsiy xususiyatlari va ta'lim samaradorligi o‘rtasidagi bog‘liqlikni
o‘rganishga bag‘ishlangan ilmiy tadqiqotlar, so‘nggi yillarda ta'lim tizimining samaradorligini
oshirish maqsadida olib borilgan. Bu tadqiqotlar natijalari, o‘qituvchining shaxsiy fazilatlari
o‘quvchilarni ta'limga bo‘lgan munosabatiga, o‘quvchilarni motivatsiya qilishga, va o‘quv
Mart, 2025-Yil
345
jarayonining samaradorligini oshirishga sezilarli ta'sir ko‘rsatishini ko‘rsatadi. Masalan,
o‘qituvchining shaxsiy fazilatlari, uning hissiy intellekti (EQ), kommunikativ ko‘nikmalari, kasbiy
kompetentsiyasi va pedagogik mahorati o‘quvchilarning akademik muvaffaqiyatlari, ularning
shaxsiy rivojlanishi va umumiy ijtimoiy moslashuvi uchun muhim omillar sifatida namoyon
bo‘ladi.
1. O‘qituvchining hissiy intellekti va o‘quvchilar muvaffaqiyati
O‘qituvchining hissiy intellekti (EQ) o‘quvchilar bilan o‘zaro aloqalarining samarali
bo‘lishini ta'minlaydi. Tadqiqotlar, o‘qituvchining o‘z hissiyotlarini boshqarish va
o‘quvchilarning hissiy holatini tushunish qobiliyati ta'lim jarayonining samaradorligini oshiradi,
chunki bu o‘quvchilarning motivatsiyasini, o‘zini anglashini va ta'limga bo‘lgan ishtiyoqini
oshiradi. Masalan, Goleman (1995) tomonidan olib borilgan tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, hissiy
intellektga ega bo‘lgan o‘qituvchilar o‘quvchilarning o‘zaro munosabatlarini boshqarishda, sinfda
ijobiy atmosfera yaratishda, va o‘quvchilarning o‘ziga bo‘lgan ishonchini oshirishda yuqori
samaradorlikka erishadilar. Shuningdek, o‘qituvchining hissiy intellekti o‘quvchilarning ijtimoiy
va hissiy rivojlanishiga ta'sir qiladi. Masalan, o‘quvchilarga o‘zlarining hissiy holatini tushunish
va ifodalashda yordam berish, o‘quvchilarni yanada mustahkam ijtimoiy munosabatlar o‘rnatishga
undaydi, bu esa ularning o‘quv jarayonidagi muvaffaqiyatlarini oshiradi. Bu shuni anglatadiki,
o‘qituvchining hissiy intellekti nafaqat dars samaradorligini, balki o‘quvchilarning umumiy
rivojlanishini ham qo‘llab-quvvatlaydi.
2. O‘qituvchining kommunikativ ko‘nikmalari va o‘quvchilarning motivatsiyasi
O‘qituvchining kommunikativ ko‘nikmalari ta'lim jarayonida hal qiluvchi ahamiyatga ega.
Tadqiqotlar shuni ko‘rsatdiki, o‘qituvchining samimiy va aniq muloqot qilish qobiliyati
o‘quvchilarning darsga qiziqishini oshiradi va o‘quv jarayonini yanada samarali qiladi.
Kommunikatsiyaning yuqori darajasi o‘qituvchining darsni qiziqarli va mazmunli qilish,
o‘quvchilarga yangi bilimlarni etkazish va ularning savollariga javob berish qobiliyatiga
bog‘liqdir. O‘qituvchining aniq va samarali kommunikatsiyasi o‘quvchilarning o‘zlarini
ifodalashini osonlashtiradi, bu esa ularning ta'limga bo‘lgan ishtiyoqini oshiradi. Shuningdek,
o‘qituvchining o‘quvchilarning savollariga javob berish uslubi va ularga qo‘yilgan topshiriqlarni
qanday taqdim etishi ham o‘quvchilarning motivatsiyasiga katta ta'sir ko‘rsatadi. Tadqiqotlar
shuni ko‘rsatdiki, o‘qituvchining o‘quvchilar bilan ochiq va ijobiy muloqoti, o‘quvchilarning
o‘zlarini to‘liq ifodalashlariga imkon yaratadi va bu ularning o‘quv jarayonidagi
muvaffaqiyatlarini oshiradi.
3. O‘qituvchining kasbiy kompetentsiyasi va o‘quvchilarning akademik
muvaffaqiyati
O‘qituvchining kasbiy kompetentsiyasi o‘quvchilarning bilim olish jarayonida
muvaffaqiyatga erishishida katta ahamiyatga ega. Kasbiy kompetentsiya, o‘qituvchining
pedagogik bilimlari, tajribasi, o‘quv dasturlari va metodikalarni to‘g‘ri qo‘llash qobiliyatini
anglatadi. Tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, o‘qituvchining yuqori darajadagi pedagogik mahorati va
o‘z kasbiy sohasidagi chuqur bilimlari o‘quvchilarning akademik muvaffaqiyatlarini yaxshilaydi.
O‘qituvchining ta'lim metodlarini samarali qo‘llashi, o‘quvchilarga yangi bilimlarni
qiziqarli va oson tushunarli shaklda taqdim etishi, o‘quvchilarning darslarga bo‘lgan qiziqishini
oshiradi va ularning muvaffaqiyatga erishish imkoniyatlarini kengaytiradi.
Mart, 2025-Yil
346
Shuningdek, o‘qituvchining shaxsiy o‘sish va o‘zini rivojlantirishga bo‘lgan ishtiyoqi
ta'lim jarayonining samaradorligini yanada oshiradi. O‘qituvchilarning doimiy ravishda o‘z bilim
va ko‘nikmalarini yangilash, ta'lim metodologiyasi va pedagogik innovatsiyalarni o‘rganish orqali
o‘quvchilarga eng zamonaviy va samarali ta'lim berish imkoniyatiga ega bo‘lishlari mumkin.
XULOSA
O‘qituvchi shaxsiy xususiyatlarining ta'lim jarayoniga ta'siri sohasidagi tadqiqotlar,
o‘qituvchining shaxsiy fazilatlari, masalan, hissiy intellekti, kommunikativ ko‘nikmalari, kasbiy
kompetentsiyasi va pedagogik mahorati ta'limning umumiy samaradorligini sezilarli darajada
oshirishi mumkinligini ko‘rsatadi. O‘qituvchining shaxsiy fazilatlari va ta'limdagi faoliyati
o‘quvchilarning akademik muvaffaqiyatlari, motivatsiyasi, va umumiy rivojlanishiga bevosita
ta'sir qiladi. O‘qituvchining yuqori darajadagi hissiy intellekti va ijtimoiy kompetentsiyasi
o‘quvchilar bilan ijobiy munosabatlar o‘rnatish, ularning psixologik holatini tushunish va
motivatsiyasini oshirishga yordam beradi.
Shuningdek, o‘qituvchining pedagogik bilimlari va metodikalarni to‘g‘ri qo‘llash
qobiliyati o‘quvchilarning ta'limga bo‘lgan ishtiyoqini oshiradi va ularning akademik
muvaffaqiyatlariga ta'sir qiladi. Shunday qilib, o‘qituvchining shaxsiy fazilatlarini rivojlantirish
va ta'lim jarayonini sifatli tashkil etish orqali ta'lim tizimining samaradorligini oshirish mumkin.
Tadqiqotlar natijalari, o‘qituvchining shaxsiy xususiyatlarini o‘rganish va ularga ta'lim
jarayonida alohida e'tibor qaratishning ta'lim tizimini rivojlantirishdagi muhim ahamiyatini
tasdiqlaydi.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
Platon. (2000).
G‘oyalar haqida
. T. 1. - Toshkent: Akademnashr.
2.
Pestalozzi, J. H. (1999).
Lütufli Pedagogika
. - Berlinda: Wissenschaftsverlag.
3.
Russo, J.-J. (1993).
Emotsiyalar va ta'lim
. Parij: Gallimard.
4.
Maslow, A. H. (1954).
Motivation and Personality
. New York: Harper & Row.
5.
Goleman, D. (1995).
Emotional Intelligence: Why It Can Matter More Than IQ
. New York:
Bantam Books.
6.
Gardner, H. (1993).
Frames of Mind: The Theory of Multiple Intelligences
. New York:
Basic Books.
7.
Sternberg, R. J. (1999).
Intelligence and Wisdom
.
Journal of Philosophy
, 97(7), 392-396.
8.
Vygotsky, L. S. (1978).
Mind in Society: The Development of Higher Psychological
Processes
. Cambridge: Harvard University Press.
9.
Hargreaves, A., & Fullan, M. (2012).
Professional Capital: Transforming Teaching in
Every School
. New York: Teachers College Press.
10.
Zimbardo, P. G., & Boyd, J. N. (2008).
The Time Paradox: The New Psychology of Time
That Will Change Your Life
. New York: Free Press.
|
