1623
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 3
AXBOROT-KOMMUNIKATSIYA TEXNOLOGIYALARINING SOHALAR BILAN
ALOQADORLIGI
Abdullayeva Sanobar Berdiyevna
Samarqand davlat tibbiyot universiteti assistenti
Mamatqulova Navruza Shokirboy qizi
Samarqand davlat tibbiyot universiteti talabasi
Obilov Abdumavlon Abdurofiq o‘g‘li
Samarqand davlat tibbiyot universiteti assistenti.
https://doi.org/10.5281/zenodo.15115906
Annotatsiya.
Axborot texnologiyalarining mahsuli inson faoliyatining barcha sohalarida
qo‘llaniladigan, tashkiliy, iqtisodiy va ijtimoiy tuzilishga ega bo‘lgan axborot tizimini o‘z ichiga
oladi. Axborot tizimlari va texnologiyalari yildan-yilga kishilik faoliyatining turli sohalarida
yanada keng qo‘llanilib borilmoqda. Ularni yaratish, ishga tushirish va keng qo‘llashdan
maqsad-jamiyat va insonning butun xayot faoliyatini axborotlashtirish borasidagi muammolarini
samarali hal etishdir. Ushbu maqolada axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining sohalar
bilan aloqadorligi to‘g‘risida ma’lumotlar yoritilgan.
Kalit so‘zlar:
Axborot-kommunikatsiya texnologiyalari, zamonaviy tibbiyot, ta’lim,
talaba, tashxis.
RELATIONSHIP OF INFORMATION AND COMMUNICATION TECHNOLOGIES
WITH SPHERES
Abstract.
The product of information technologies includes an information system that is
used in all spheres of human activity, has an organizational, economic and social structure.
Information systems and technologies are increasingly used in various spheres of human activity
from year to year. The purpose of their creation, implementation and widespread use is to
effectively solve the problems of informatization of society and all aspects of human life. This
article provides information on the relationship of information and communication technologies
with sectors.
Keywords:
Information and communication technologies, modern medicine, education,
student, diagnosis.
ВЗАИМОСВЯЗЬ ИНФОРМАЦИОННО-КОММУНИКАЦИОННЫХ ТЕХНОЛОГИЙ
С СЕКТОРАМИ
Аннотация.
Продукт информационных технологий включает в себя
информационную систему, которая используется во всех областях человеческой
деятельности и имеет организационную, экономическую и социальную структуру.
Информационные системы и технологии с каждым годом находят все большее
1624
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 3
применение в различных областях деятельности человека. Целью их создания, запуска и
повсеместного использования является эффективное решение задач информатизации
общества и всей жизнедеятельности человека. В данной статье представлена
информация о взаимосвязи информационно-коммуникационных технологий и отраслей.
Ключевые слова:
Информационно-коммуникационные технологии, современная
медицина, образование, студент, диагностика.
KIRISH:
Mamlakatimiz mustaqillikka erishganidan so‘ng o‘z rivojlanish yo‘lini tanlab
rivojlanib bormoqda. Bu yo‘l demokratik huquqiy davlat, ijtimoiy yo‘naltirilgan bozor
iqtisodiyoti va kuchli fuqarolik jamiyati qurishga yo‘naltirilgan keng ko‘lamli islohotlar yo‘lidir.
Respublikamizda axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini har tomonlama ravnaq
toptirish, uning huquqiy-tashkiliy hamda moddiy-texnik bazasini izchil takomillashtirishga
alohida e’tibor qaratib kelinmoqda. Ushbu tamoyil asosida ilg‘or axborot-kommunikatsiya
texnologiyalari salohiyati, yutuqlari, innovatsiyalari mamlakat rivoji, xalqimiz turmush
darajasini yanada yuksaltirish, odamlar dunyoqarashini o‘zgartirish, mamlakatimiz nufuzini
jahonga yoyishga yo‘naltirilayotgani diqqatga sazovordir. Axborot inqilobi va axborotlashgan
jamiyatning shakllanishi ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishda bilimlarning rolini tubdan o‘zgartirib
yubordi. Zamonaviy sharoitlarda asosiy iqtisodiy faoliyat turi bo‘lib, axborotlarni ishlab chiqish
va iqtisodiyotni samarali amal qilishi uchun undan foydalanish hisoblanadi. Bunda asosiy ishlab
chiqarish omili bo‘lib bilimlar hisoblanadi va bu bilimlar ta’lim tizimi orqali yetkazib beriladi.
Zamonaviy o‘quv-tarbiyaviy jarayoni asosida ta’lim oluvchi shaxsini barkamol
rivojlantirish kontseptsiyasi yotadi.
Axborot-kommunikatsiya
texnologiyalari
hozirgi
kunda
hayotimizning
barcha
jabhalariga shunchalik singib ketdiki, bugungi kunda nafaqat kundalik faoliyatimiz, balki
ijtimoiy-iqtisodiy sohalar rivojini ham ularsiz tasavvur qilib bo‘lmaydi. Bunday texnologiyalar
axborotlashgan jamiyat negizini tashkil etib, kishilarning og‘irini yengil, uzog‘ini yaqin
qilmoqda. Bundan tashqari, axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining o‘ziga xos jihatlaridan
biri sifatida undan foydalanishning global xarakterga egaligini keltirib o‘tish mumkin. Shu bois,
“Zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini yanada joriy etish va rivojlantirish
chora-tadbirlari to‘g‘risida” qaror qabul qilingan bo‘lib, unga ko‘ra axborot-kommunikatsiya
texnologiyalarini iqtisodiyotning barcha jabhalariga tatbiq etishni takomillashtirish chora-
tadbirlari ta’kidlangan. Bu esa, iqtisodiy tizimda mehnat unumdorligi va iqtisodiy samaradorlikni
oshirishga xizmat qiladi.
MUHOKAMA:
Bugungi kunda axborot texnologiyalari jamiyatimiz rivojlanishiga ta’sir
etuvchi eng muhim omillardan biri hisoblanadi.
1625
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 3
Axborot texnologiyalari insoniyat taraqqiyotining turli bosqichlarida ham mavjud bo‘lib,
hozirgi zamon axborotlashgan jamiyatning o‘ziga xos xususiyati shundaki, axborot
texnologiyalari barcha mavjud texnologiyalar, xususan yangi texnologiyalar orasida yetakchi
o‘rin egallamoqda. Axborot texnologiyasi va texnik vositalar samarasini belgilaydigan didaktik
materiallardan keng foydalanish zamonaviy pedagogik texnologiyalarning asosiy belgilaridan
biridir. Milliy dasturda ta’lim-tarbiya jarayonini boshqarishning bu muhim vositasiga alohida
urg‘u berilgan. Axborotli vositalar (kompyuter, elektron aloqa, radio, televidenie)dan foydalanish
darajasi ikki omil bilan aniqlanadi:
❖
O‘quv jarayoni uchun axborotli vositalar samara beradigan mavzular yuzasidan
didaktik materiallarni ishlab chiqish.
❖
Pedagoglarning o‘z amaliy faoliyatlarida texnik vositalar va didaktik materiallardan
metodikjihatdan to‘g‘ri foydalana olish tayyorgarligini tekshirish.
Ma’lumki, talabani shaxs, mutaxassis, fuqaro sifatida shakllantirish oliy ta’limning asosiy
vazifalaridan biri hisoblanadi. Talaba mustaqil fikrlashga, izlanishga, fan, texnika, madaniyat va
jamiyatdagi fundamental va hayotiy amaliy muhim muammolarni hal etish jarayonidagi
muloqotga tayyor bo‘lishi kerak. Bunday talab zamonaviy mehnat bozori uchun raqobatbardosh
bitiruvchilarni tayyorlashdagi muhim ijtimoiy-iqtisodiy vazifa hisoblanadi. Hozirgi kunda
mamlakatimizda faoliyat yuritayotgan korxona va tashkilotlarda tanqidiy fikrlash ko‘nikmalariga
ega bo‘lgan yuqori malakali mutaxassislarga ehtiyoj ortib bormoqda. Hozirgi vaqtda ta’lim
siyosati va ta’lim tizimida jiddiy o‘zgarishlarni zaruratini belgilab beruvchi jahon rivojlanishida
umumiy tendentsiyalarni e’tiborga olishi lozim.
Zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishga
ta’siri nihoyatda yuqori bo‘lib, bu, eng avvalo, mehnat unumdorligining o‘sishi, raqobatdoshlik
ta’minlanishi, yangi ish o‘rinlari yaratilishi, ishlab chiqarish va xizmat ko‘rsatish xarajatlari
kamayishida namoyon bo‘ladi. Pirovardida mamlakat eksport salohiyati yuksalib, tashqi
bozorlarga chiqish, yangi savdo yo‘nalishlarini ochish imkoniyati kengayib boraveradi.
Ta’limda axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining ta’siri nihoyatda yuqori
hisoblanadi. Ta’lim jarayoniga axborot texnologiyalarining joriy etilishi hozirda muhim ahamiyat
kasb etmoqda. Qisqa muddatli «Ta’lim jarayonida axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan
foydalanish» aloxida fan sifatida talabalarga tegishli malakalarni egallashga yordam beradi. Bu
esa o‘z navbatida ta’lim samaradorligini oshirishga, darslarning qiziqarli va mazmunli bo‘lishiga
olib keladi.
1626
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 3
Innovatsion texnologiyalarni ta’lim jarayoniga tatbiq etish uchun pedagog-o‘qituvchi
nafaqat axborot texnologiyalaridan foydalanish malakasiga ega bo‘lishi, balki, axborot uzatish va
qayta ishlash mahoratini to‘la egallashi, ayni paytda ta’lim oluvchilarda axborot madaniyatini
shakllantira olishi lozim. Buning uchun pedagogik dasturiy vositalardan foydalanish maqsadga
muvofiqdir. Pedagogik dasturiy vositalar-kompyuter texnologiyalari yordamida o‘quv jarayonini
qisman yoki to‘liq avtomatlashtirish uchun mo‘ljallangan didaktik vosita hisoblanadi. Ular ta’lim
jarayonining samaradorligini oshirishning istiqbolli shakllaridan biri hisoblanib, zamonaviy
texnologiyalarning o‘qitish vositasi sifatida ishlatiladi.
Tibbiyotda axborot-kommunikatsiya texnologiyalari juda muhim o‘rinni egallaydi.
Kompyuter texnikasidan foydalanish samaradorligini oshirish, qog‘oz sarfini kamaytirish
va boshqaruv apparati faoliyatini takomillashtirishga yordam beradi.
Ma’muriy-boshqaruv va sog‘liqni saqlash tizimi muassasalari va korxonalari xodimlariga
kompyuter texnikasi va elektron hujjatlar aylanishi tizimi imkoniyatlaridan to‘liq foydalanishi
uchun shart-sharoitlar yaratadi. Axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalanish
sohasida rahbar va xodimlar malakasi va ko‘nikmasini oshirish bo‘yicha, kompyuter va axborot
texnologiyalaridan va axborot havfsizligidan unumli foydalanishga xizmat qiladi.
Uzoq masofadan turib bemorlarga diagnoz qo‘yish, bemorlar sog‘ligini saqlashga doir
turli maslahatlar berish, meditsina sohasi mutahasislarining malakalarini aniqlash uchun elektron
testlardan foydalanish va boshqa shu kabi ishlarni bajarishda katta ahamiyat kasb etadi.
Axborot texnologiyalari asosida operatsiyaviy faoliyat darajasida quyidagi vazifalarni hal
etish mumkin:
1. firma amalga oshiradigan operatsiyalar haqidagi ma’lumotlarni qayta ishlash;
2. firmadagi ishlarning ahvoli haqidagi davriy nazorat hisobotlarini tuzish;
3. istalgan joriy so‘rovlarga javob olish va ularni qog‘oz hujjatlari yoki hisoblari
ko‘rinishida rasmiylashtirish.
XULOSA:
Bugungi «axborot asri» deb qaralayotgan davrda tegishli ma’lumotlar va
axborotlarsiz jamiyat hayotining biror sohasida samarali faoliyat yuritish yoki ijobiy natijalarga
erishish mumkin emas. Shu jihatdan olganda, axborotni jamiyat hayotining tashkil etuvchi
zaruriy omillardan biri deb aytish mumkin. Mamlakatda zamonaviy axborot texnologiyalari va
kommunikatsiyalarini rivojlantirish, elektron davlat xizmatlarini ko‘rsatishning yaxlit tizimini
yaratish, davlat organlarining aholi bilan muloqot qilishining yangi mexanizmlarini joriy etish
yuzasidan izchil ishlar olib borilmoqda. Zero, «Aynan zamonaviy aloqa va axborot
texnologiyalari tizimini keng ko‘lamda rivojlantirish mamlakatimiz va jamiyatimizning
taraqqiyot darajasini ko‘rsatadigan mezonlardan biri bo‘lib xizmat qiladi.
1627
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 3
REFERENCES
1.
Abdullayeva S., Maxmudova Z., Xujakulov S. TIBBIY TA’LIMDA VR TEXNOLOGIYA
//Eurasian Journal of Academic Research. – 2022. – Т. 2. – №. 11. – С. 1140-1144.
2.
Berdiyevna, A. S., & Olimjonovna, T. F. (2022). INNOVATIVE APPROACHES IN THE
EDUCATION SYSTEM TO INCREASE YOUTH PARTICIPATION. Web of Scientist:
International Scientific Research Journal, 3(3), 674-677.
3.
Toxirova, F. O., Malikov, M. R., Abdullayeva, S. B., Ne’matov, N. I., & Rustamov, A. A.
(2021). Reflective Approach In Organization Of Pedagogical Processes. European
Journal of Molecular & Clinical Medicine, 7(03), 2020.
4.
Berdiyevna, A. S., Fazliddinovich, S. R., & Uralovich, R. N. (2022). Use of Information
Technology in Improving the Quality of Education. Eurasian Research Bulletin, 14, 134-
138.Abdullayeva, S. B., & Dosmurodova, S. S. (2022). THE ROLE OF THE FAMILY IN
THE FORMATION OF VALUE DIRECTIONS IN YOUTH. Procedia of Theoretical and
Applied Sciences, 1(1), 93-95.
5.
Berdiyevna, A. S., & Shokirovich, X. S. (2023). Prospective Directions of
Implementation of Modern Information Technologies in Education. Eurasian Journal of
Research, Development and Innovation, 17, 7-11.
6.
Berdiyevna, A. S., Akramovna, M. M., & Olmasovna, R. P. (2023). Research in the
Process of Education of Medical Students Shaping Their Abilities. Eurasian Journal of
Learning and Academic Teaching, 17, 95-99.
7.
Berdiyevna, A. S., Ilhomovna, M. Z., & Ogli, K. S. S. (2023). Modern methods of
information exchange in polyclinic conditions. Genius Repository, 25, 16-20.
8.
Abdullayeva, S., Maxmudova, Z., & Xo’jaqulov, S. (2023). MODERN METHODS OF
INFORMATION EXCHANGE IN POLYCLINIC CONDITIONS. Modern Science and
Research, 2(10), 304-310.
9.
Berdiyevna, A. S. (2024). AXBOROT KOMMUNIKATSIYA TEXNOLOGIYALARI VA
VOSITALARIDAN TA’LIM JARAYONIDA FOYDALANISHNING ISTIQBOLLI
YONALISHLARI VA KELAJAGI. BARQARORLIK VA YETAKCHI TADQIQOTLAR
ONLAYN ILMIY JURNALI, 4(2), 152-157.
10.
Абдуллаева, С., & Раупова, Р. (2024). ТАЪЛИМ ВА ТАРБИЯ МЕТОДЛАРИ ВА
ВАЗИФАЛАРИНИ ЎРГАНИШ-БЎЛАЖАК ПЕДАГОГЛАР ФАОЛИЯТИНИНГ
АСОСИЙ ОМИЛИДИР. Modern Science and Research, 3(1), 91-97.
1628
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 3
11.
Ilhomovna, M. Z., Berdiyevna, A. S., Shaxboz o’g’li, Y. T., & Mirkobilovna, S. R.
(2023). The Importance of IT Technologies in Ultrasound Examinations. Journal of
Intellectual Property and Human Rights, 2(12), 121-125.
12.
Berdievna, A. S., Sobirovich, S. O., & Ibrahimovna, N. N. (2023). Distinctive Features of
the Distance Learning System in Medical Education: the Opportunity to Learn at a
Convenient Time, Place and Environment. Journal of Intellectual Property and Human
Rights, 2(12), 33-38.
13.
Mirkhaydarova, F. S., & Axmedova, F. S. (2023). FEATURES OF DIABETES
MELLITUS IN HIV-INFECTED PATIENTS. American Journal of Pediatric Medicine
and Health Sciences, 1(08), 271-275.
14.
Абдуллаева,
С.
Б.
(2023).
ТИББИЁТДА
ТАЛАБАЛАРГА
АХБОРОТ
ТЕХНОЛОГИЯЛАРИ ВА ЖАРАЁНЛАРНИ МАТЕМАТИК МОДЕЛЛАШТИРИШ
ФАН
МОДУЛИНИ
ЎРГАТИШДА
МОТИВАЦИЯЛАРНИНГ
АҲАМИЯТИ. BARQARORLIK VA YETAKCHI TADQIQOTLAR ONLAYN ILMIY
JURNALI, 3(12), 27-30.
15.
Berdiyevna, A. S., Eshmamatovna, D. N., & Shukhratovna, D. S. (2023). THE ROLE OF
ARTIFICIAL INTELLIGENCE IN MEDICAL DISEASE PREDICTION. EUROPEAN
JOURNAL OF MODERN MEDICINE AND PRACTICE, 3(3), 5-9.
16.
Berdievna, A. S., & Shokirovich, K. S. (2024). The Role of it in the Field of Medicine,
Use Of Computer Technology In Modern Diagnostic Methods. Miasto Przyszłości, 51,
162-166.
