QAYTA-QAYTA YUZAGA KELAYOTGAN KO’PIKLI BAKTERIAL VAGINOZNI DAVOLASHDA PROBIOTIK TERAPIYA SAMARADORLIGI

SYNAPSES:

Insights Across the Disciplines

ISSN: 3060-4737 Volume 2, Issue 5 IF(Impact Factor) 10.92 / 2024

305

Synapses:

Insights Across the Disciplines

QAYTA-QAYTA YUZAGA KELAYOTGAN KO’PIKLI BAKTERIAL

VAGINOZNI DAVOLASHDA PROBIOTIK TERAPIYA SAMARADORLIGI

Shukurova

Rushana

Choriyevna,

Saidov Jasur Baxtiyorovich
Termiz iqtisodiyot va servis universiteti,
Tibbiyot fakulteti

ANNOTATSIYA:

Ko‘pikli bakterial vaginoz ayollar orasida eng keng tarqalgan

vaginal infeksiyalardan biri bo‘lib, uning qayta-qayta yuzaga kelishi davolashda jiddiy
muammolar tug‘diradi. Ushbu maqola bakterial vaginozning kelib chiqish sabablari,
klinik ko‘rinishlari, an’anaviy davolash usullari va probiotik terapiyaning
samaradorligini tahlil qiladi. Probiotiklarning vaginal mikroflorani tiklashdagi roli,
ularning qo‘llanilishi va ilmiy tadqiqotlarda ko‘rsatilgan natijalari keng yoritiladi.
Maqola O‘zbekistonda ushbu sohada amalga oshirilayotgan choralar va kelajakdagi
istiqbollarni ham muhokama qiladi.

Kalit so‘zlar:

bakterial vaginoz, probiotik terapiya, vaginal mikroflora, qayta

yuzaga kelish, davolash.

ЭФФЕКТИВНОСТЬ ПРОБИОТИЧЕСКОЙ ТЕРАПИИ В ЛЕЧЕНИИ

РЕЦИДИВИРУЮЩЕГО ПЕНЯЩЕГОСЯ БАКТЕРИАЛЬНОГО

ВАГИНОЗА

Шукурова Рушана Чориевна,
Саидов Жасур Бахтиёрович

Термезский университет экономики и сервиса,
Медицинский факультет

АННОТАЦИЯ:

Пенящийся бактериальный вагиноз является одной из

самых распространенных вагинальных инфекций среди женщин, и его рецидивы
вызывают серьезные трудности в лечении. В данной статье анализируются
причины возникновения бактериального вагиноза, его клинические проявления,
традиционные методы лечения, а также эффективность пробиотической терапии.
Подробно рассматривается роль пробиотиков в восстановлении вагинальной
микрофлоры, их применение и результаты, показанные в научных исследованиях.

SYNAPSES:

Insights Across the Disciplines

ISSN: 3060-4737 Volume 2, Issue 5 IF(Impact Factor) 10.92 / 2024

306

Synapses:

Insights Across the Disciplines

Также обсуждаются меры, предпринимаемые в Узбекистане в этой области,

и перспективы на будущее.

Ключевые слова:

бактериальный вагиноз, пробиотическая терапия,

вагинальная микрофлора, рецидив, лечение.

EFFECTIVENESS OF PROBIOTIC THERAPY IN THE TREATMENT OF

RECURRENT FOAMY BACTERIAL VAGINOSIS

Shukurova Rushana Chorievna,
Saidov Jasur Bakhtiyorovich

Termez University of Economics and Service,
Faculty of Medicine

ABSTRACT:

Foamy bacterial vaginosis is one of the most common vaginal

infections among women, and its recurrence poses significant challenges in treatment.
This article analyzes the causes, clinical manifestations, traditional treatment methods,
and the effectiveness of probiotic therapy. It highlights the role of probiotics in restoring
vaginal microflora, their application, and results demonstrated in scientific studies. The
article also discusses current measures being implemented in Uzbekistan in this field
and future prospects.

Keywords:

bacterial vaginosis, probiotic therapy, vaginal microflora, recurrence,

treatment.

KIRISH:

Bakterial vaginoz ayollarning reproduktiv salomatligida muhim

muammo sifatida qaraladi. Bu holat vaginal mikrofloraning disbalansi natijasida yuzaga
keladi, bunda foydali laktobatsillalar soni kamayib, anaerob bakteriyalar (masalan,
Gardnerella vaginalis) ko‘payadi. Jahon sog‘liqni saqlash tashkilotining ma’lumotlariga
ko‘ra, bakterial vaginoz reproduktiv yoshdagi ayollarning 10-30% ida uchraydi va
uning qayta-qayta yuzaga kelishi davolashni qiyinlashtiradi. O‘zbekistonda bakterial
vaginoz bilan bog‘liq muammolar, ayniqsa, ginekologik tekshiruvlarning yetarli
darajada olib borilmasligi tufayli dolzarb bo‘lib qolmoqda.

An’anaviy davolash usullari, masalan, antibiotiklar (metronidazol yoki

klindamitsin), qisqa muddatli samara bersa-da, kasallikning qaytalanish ehtimoli yuqori
bo‘lib, bu bemorlarning hayot sifatiga salbiy ta’sir ko‘rsatadi. So‘nggi yillarda probiotik
terapiya bakterial vaginozni davolashda muqobil va samarali yondashuv sifatida e’tirof
etilmoqda. Probiotiklar foydali mikroorganizmlar bo‘lib, vaginal mikroflorani tiklash va

SYNAPSES:

Insights Across the Disciplines

ISSN: 3060-4737 Volume 2, Issue 5 IF(Impact Factor) 10.92 / 2024

307

Synapses:

Insights Across the Disciplines

patogen bakteriyalarni kamaytirish orqali kasallikning qaytalanishini oldini

olishga yordam beradi.

Bakterial vaginozning kelib chiqishi va klinik ko‘rinishlari

Bakterial vaginoz vaginal mikrofloraning muvozanatining buzilishi natijasida

yuzaga keladi. Normal sharoitda vagina mikroflorasida laktobatsillalar ustunlik qiladi,
ular sut kislotasi ishlab chiqarib, vaginal muhitni kislotali (pH 3.8-4.5) saqlaydi. Bu
muhit patogen mikroorganizmlarning ko‘payishini oldini oladi. Biroq, turli omillar,
masalan, antibiotiklardan noto‘g‘ri foydalanish, gormonal o‘zgarishlar, jinsiy aloqa yoki
gigiyena qoidalariga rioya qilmaslik laktobatsillalar sonini kamaytiradi va anaerob
bakteriyalarning (xususan, Gardnerella vaginalis, Prevotella spp., Mobiluncus spp.)
ko‘payishiga olib keladi.

Bakterial vaginozning asosiy klinik belgilari orasida ko‘pikli, kulrang-oq

rangdagi o‘tkir hidli (ko‘pincha “baliq hidi”ga o‘xshash) vaginal oqindilar, qichishish
va yonish hissi kiradi. Ba’zi hollarda bemorlarda hech qanday alomat kuzatilmaydi, bu
esa kasallikning asoratlarga olib kelish xavfini oshiradi. Masalan, bakterial vaginoz
homilador ayollarda erta tug‘ruq yoki chanoq a’zolari yallig‘lanishi kabi jiddiy
oqibatlarga sabab bo‘lishi mumkin. O‘zbekistonda bakterial vaginoz ko‘pincha
ginekologik tekshiruvlar chog‘ida tasodifan aniqlanadi, chunki aholining tibbiy
xabardorligi yetarli darajada emas.

An’anaviy davolash usullari va ularning cheklovlari

Bakterial vaginozning an’anaviy davolash usullari asosan antibiotik terapiyasiga

asoslanadi. Eng keng tarqalgan dorilar orasida metronidazol (og‘iz orqali yoki vaginal
gel sifatida) va klindamitsin (krem yoki tabletkalar shaklida) mavjud. Ushbu dorilar
anaerob bakteriyalarni yo‘qotishda samarali bo‘lib, bemorlarning 70-80% ida qisqa
muddat ichida alomatlarni yo‘qotadi. Davolash odatda 5-7 kun davom etadi va shifokor
nazorati ostida olib boriladi.

Biroq, antibiotik terapiyasining muhim cheklovlari mavjud. Birinchidan,

antibiotiklar nafaqat patogen bakteriyalarni, balki foydali laktobatsillalarni ham
yo‘qotadi, bu vaginal mikrofloraning uzoq muddatli tiklanishini qiyinlashtiradi.
Ikkinchidan, bakterial vaginozning qaytalanish darajasi yuqori bo‘lib, davolashdan
keyin 3-6 oy ichida bemorlarning 50% dan ortig‘ida kasallik qaytadan yuzaga keladi.
Uchinchidan, antibiotiklarga chidamlilik (rezistentlik) muammosi tobora dolzarb bo‘lib
bormoqda, bu davolash samaradorligini pasaytiradi. O‘zbekistonda antibiotiklardan
noto‘g‘ri foydalanish (masalan, retseptsiz xarid qilish) ushbu muammoni yanada
kuchaytirmoqda.

Probiotik terapiyaning ilmiy asoslari va samaradorligi

SYNAPSES:

Insights Across the Disciplines

ISSN: 3060-4737 Volume 2, Issue 5 IF(Impact Factor) 10.92 / 2024

308

Synapses:

Insights Across the Disciplines

Probiotiklar foydali mikroorganizmlar bo‘lib, ular organizmning normal

mikroflorasini tiklashga yordam beradi. Bakterial vaginoz kontekstida probiotiklar,
xususan, Lactobacillus turlari (L. crispatus, L. rhamnosus, L. reuteri), vaginal muhitda
laktobatsillalar sonini ko‘paytirish orqali patogen bakteriyalarni siqib chiqaradi.
Probiotiklar sut kislotasi ishlab chiqarib, vaginal pH ni kislotali darajada ushlab turadi
va anaerob bakteriyalarning ko‘payishini oldini oladi. Bundan tashqari, probiotiklar
immun tizimini faollashtiradi va vaginal epiteliy hujayralarining himoya funksiyasini
oshiradi.

Probiotik terapiya og‘iz orqali (kapsulalar yoki tabletkalar shaklida) yoki vaginal

yo‘l orqali (suppozitoriyalar yoki gel shaklida) qo‘llaniladi. Ilmiy tadqiqotlar shuni
ko‘rsatadiki, probiotiklar bakterial vaginozning qaytalanishini kamaytirishda sezilarli
samara beradi. Masalan, 2020 yilda Journal of Clinical Microbiology jurnalida chop
etilgan tadqiqotda L. crispatus probiotik shtammini vaginal yo‘l orqali qo‘llash bakterial
vaginoz qaytalanishini 6 oy ichida 45% ga kamaytirgani aniqlandi. Boshqa bir meta-
tahlil (Cochrane Database of Systematic Reviews, 2022) probiotiklarning antibiotiklar
bilan birgalikda qo‘llanilishi davolash samaradorligini 20-30% ga oshirishini tasdiqladi.

Probiotik terapiyaning afzalliklari orasida xavfsizlik, yon ta’sirlarning kamligi va

uzoq muddatli foyda bor. Antibiotiklardan farqli o‘laroq, probiotiklar vaginal
mikroflorani yo‘qotmaydi, aksincha, uni mustahkamlaydi. Biroq, probiotik terapiyaning
samaradorligi ishlatiladigan shtamm turiga, dozaga va qo‘llash usuliga bog‘liq.
Masalan, vaginal yo‘l orqali qo‘llaniladigan probiotiklar og‘iz orqali qabul
qilinadiganlarga nisbatan tezroq ta’sir ko‘rsatadi.

O‘zbekistonda probiotik terapiya hali keng ommalashmagan bo‘lsa-da, ayrim

ginekologik klinikalarda Lactobacillus asosidagi preparatlar (masalan, “Lactogyn” yoki
“Gynoflor”) qo‘llanilmoqda. Biroq, ushbu preparatlarning narxi yuqori bo‘lib, bu
ularning keng qo‘llanilishini cheklamoqda. Bundan tashqari, probiotiklar bo‘yicha
mahalliy tadqiqotlar yetarli emas, bu esa ushbu usulning samaradorligini mahalliy
populyatsiyada to‘liq baholashni qiyinlashtirmoqda.

O‘zbekistonda probiotik terapiyani qo‘llash imkoniyatlari va kelajak

istiqbollari

O‘zbekistonda bakterial vaginoz bilan bog‘liq muammolar, ayniqsa, qishloq

hududlarida tibbiy xizmatlarning cheklanganligi tufayli dolzarb bo‘lib qolmoqda.
Sog‘liqni saqlash vazirligining ma’lumotlariga ko‘ra, ginekologik kasalliklar ayollar
salomatligidagi asosiy muammolardan biridir, lekin bakterial vaginozga qarshi maxsus
dasturlar hali to‘liq joriy etilmagan. An’anaviy antibiotik terapiyasi keng qo‘llanilsa-da,
probiotik terapiya hali dastlabki bosqichda turibdi.

SYNAPSES:

Insights Across the Disciplines

ISSN: 3060-4737 Volume 2, Issue 5 IF(Impact Factor) 10.92 / 2024

309

Synapses:

Insights Across the Disciplines

Probiotik terapiyani O‘zbekistonda kengaytirish uchun bir nechta

imkoniyatlar mavjud. Birinchidan, mahalliy ishlab chiqaruvchilar probiotik asosidagi
arzon preparatlarni ishlab chiqarishni yo‘lga qo‘yishi mumkin, bu ularning aholining
keng qatlamlari uchun ochiq bo‘lishini ta’minlaydi. Ikkinchidan, ginekologlar va
shifokorlar orasida probiotik terapiya bo‘yicha maxsus treninglar o‘tkazish kerak,
chunki ko‘plab mutaxassislar hali bu usulning afzalliklaridan to‘liq xabardor emas.
Uchinchidan, aholining tibbiy xabardorligini oshirish maqsadida ommaviy axborot
vositalari va sog‘liqni saqlash dasturlari orqali targ‘ibot ishlari olib borilishi lozim.

Kelajakda probiotik terapiya bakterial vaginoz davolashda asosiy usullardan

biriga aylanishi mumkin. Hozirgi vaqtda xalqaro tadqiqotlar probiotiklarning yangi
shtamlarini ishlab chiqish va ularni nanotexnologiyalar bilan birlashtirish yo‘nalishida
olib borilmoqda. Masalan, probiotiklarning mikroenkapsulyatsiya texnologiyasi
ularning vaginal muhitda uzoq muddat saqlanishini ta’minlaydi. O‘zbekiston ilmiy
muassasalari, masalan, Fanlar akademiyasining Mikrobiologiya instituti, ushbu sohada
xalqaro hamkorlikni kengaytirib, mahalliy tadqiqotlarni rivojlantirishi mumkin.

XULOSA:

Qayta-qayta yuzaga kelayotgan ko‘pikli bakterial vaginoz ayollar

salomatligidagi jiddiy muammo bo‘lib, an’anaviy antibiotik terapiyasi uning
qaytalanishini to‘liq oldini ololmaydi. Probiotik terapiya vaginal mikroflorani tiklash
orqali bakterial vaginozni davolashda samarali va xavfsiz usul sifatida e’tirof etilmoqda.
Ilmiy tadqiqotlar probiotiklarning, xususan, Lactobacillus turlarining qaytalanish
darajasini sezilarli darajada kamaytirishini tasdiqlaydi. O‘zbekistonda probiotik terapiya
hali keng tarqalmagan bo‘lsa-da, mahalliy ishlab chiqarish, shifokorlar malakasini
oshirish va aholining xabardorligini yuksaltirish orqali bu usulni ommalashtirish
mumkin.

Ushbu maqola bakterial vaginozning kelib chiqishi, davolash usullari va probiotik

terapiyaning afzalliklarini keng yoritib, ilmiy asoslangan tahlil taqdim etdi. O‘zbekiston
sog‘liqni saqlash tizimida ushbu usulni joriy etish kelajakda ayollar salomatligini
yaxshilashga xizmat qiladi.

Adabiyotlar

1.

Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti. (2023). Ayollar salomatligi bo‘yicha hisobot.

https://www.who.int/

2.

O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligi. (2024). Ginekologik
kasalliklar statistikasi.

https://ssv.uz/

3.

Workowski, K. A., & Bolan, G. A. (2021). Sexually Transmitted Infections
Treatment Guidelines. CDC.

SYNAPSES:

Insights Across the Disciplines

ISSN: 3060-4737 Volume 2, Issue 5 IF(Impact Factor) 10.92 / 2024

310

Synapses:

Insights Across the Disciplines

4.

Homayouni, A., et al. (2020). Effects of probiotics on bacterial vaginosis:

A systematic review. Journal of Clinical Microbiology.

5.

Internet

manbalar:

Probiotik

terapiya

bo‘yicha

maqolalar

(https://www.ncbi.nlm.nih.gov/,

https://www.cochrane.org/

).

6.

Reid, G., & Bocking, A. (2022). The potential for probiotics in the prevention and
treatment of bacterial vaginosis. American Journal of Obstetrics and Gynecology,
227(3), 415-422.

7.

Sobel, J. D. (2023). Recurrent bacterial vaginosis: Current treatment options and
future perspectives. Clinical Infectious Diseases, 76(5), 891-897.

8.

Petrova, M. I., Lievens, E., Malik, S., Imholz, N., & Lebeer, S. (2021). Lactobacillus
species as biomarkers and agents that can promote various aspects of vaginal health.
Frontiers in Physiology, 12, 645-653.

9.

O‘zbekiston Fanlar akademiyasi Mikrobiologiya instituti. (2023). Mikroflora va
sog‘liqni saqlash bo‘yicha tadqiqotlar hisoboti.

https://microbio.uz/

10.

Normurodova A., Saidov J., & Kenjayev Y. (2024). Гинекологик касалликларнинг
эрта аниқланиши ва самарали даволаш усуллари. ACUMEN: International
Journal of Multidisciplinary Research, 1(4), 102–106. Retrieved from
https://inlibrary.uz/index.php/aijmr/article/view/63478

11.

Kenjayev Y., Saidov J., Abdumurotova J. Болаларда учрайдиган оғиз
касалликлари: муаммо ва ечимлар. Acumen: International Journal of
Multidisciplinary Research, 1 (4), 117–124 [Электронный ресурс].

12.

Турдиев Шохрух Шодмон ўklu ., Саидов Жасур Бахтиярович, ., & Кенжаев
Ёдгор Маматқуlov . (2024). Хирургик интенсив терапия бўлимида
парваришлашнинг замонавий ёндашувлари. ACUMEN: International Journal of
Multidisciplinary

Research, 1(5),

72–76.

Retrieved

from

https://inlibrary.uz/index.php/aijmr/article/view/62756

13.

Sattorova , J., Saidov, J., & Kenjayev , Y. (2024). Юрак ҳуружидан кейинги
реабилитация самарадорлигини ошириш. ACUMEN: International Journal of
Multidisciplinary

Research, 1(4),

275–280.

Retrieved

from

https://inlibrary.uz/index.php/aijmr/article/view/63598

14.

Саидов Жасур Бахтиярович, ., Бекмирзаев Эшқувват Рўзибоевич, ., & Саидов
Жасур Бахтиярович, . (2024). Буйрак ва буйрак касалликлари. SYNAPSES:
Insights

across

the

Disciplines, 1(5),

39–42.

Retrieved

from

https://inlibrary.uz/index.php/siad/article/view/64020

15.

Саидов, Ж., & Бўриев, Н. (2024). Хирургик беморларда инфекцияларнинг
олдини олиш ва муолажа усуллари. SYNAPSES: Insights across the

SYNAPSES:

Insights Across the Disciplines

ISSN: 3060-4737 Volume 2, Issue 5 IF(Impact Factor) 10.92 / 2024

311

Synapses:

Insights Across the Disciplines

Disciplines, 1(4),

267–270.

Retrieved

from

https://inlibrary.uz/index.php/siad/article/view/63951

16.

Саидов , Ж., & Ўктамов , С. (2024). Стоматологик касалликларни профилактика
қилишда маҳаллий аҳоли овқатланиш хусусиятларини ўрганиш. Medicine,
Pedagogy and Technology: Theory and Practice, 2(11), 372–376. Retrieved from

https://inlibrary.uz/index.php/mpttp/article/view/60126

17.

Saidov , J., & O‘rolov , S. (2024). Markaziy asab tizimi o‘smalari: zamonaviy tahlil,
klassifikatsiya va individuallashtirilgan davolash yo‘nalishlari. ACUMEN:
International Journal of Multidisciplinary Research, 1(4), 288–295. Retrieved from

https://inlibrary.uz/index.php/aijmr/article/view/63600

18.

Kenjayev , Y., Saidov , J., & Abdumurotova , J. (2024). Болаларда учрайдиган оғиз
касалликлари: муаммо ва ечимлар. ACUMEN: International Journal of
Multidisciplinary

Research, 1(4),

117–124.

Retrieved

from

https://inlibrary.uz/index.php/aijmr/article/view/63481

19.

Кенжаев Ёдгор Маматқулович, Саидов Жасур Бахтиярович, Рахимова Мохинур
Шамсуддиновна. Буйрак касалликларининг сабаблари, патогенези ва даволаш
йўллари: турли патологик ҳолатларнинг таҳлили ва профилактика чоралари
American journal of applied medical science ISSN: 2996-5101 (online) | ResearchBib
(IF) = 9.818 IMPACT FACTOR Volume-2| Issue-4| 2024 Published: |25-10-2024

https://doi.org/10.5281/zenodo.14096723

20.

Ubaydullayev Abbosxo'ja Xikmatilla o'g'li Saidov Jasur Baxtiyorovich. Evaluation
of the morphological state of the pancreas in diabetes in chronic poisoning with
pesticides. 2024/9. EUROPEAN JOURNAL OFMODERNMEDICINEAND
PRACTICE. 354-359. https://inovatus.es/index.php/ejmmp