SYNAPSES:
Insights Across the Disciplines
ISSN: 3060-4737 Volume 2, Issue 5 IF(Impact Factor) 10.92 / 2024
338
Synapses:
Insights Across the Disciplines
YURAK KLAPANLARINI PROTEZLASHDA MEXANIK VA
BIOPROTEZLARNING SAMARADORLIGINI SOLISHTIRISH
Saidov Jasur Baxtiyorovich
Jabborova Intizor Normurod qizi
Termiz iqtisodiyot va servis universiteti
Tibbiyot fakulteti, Tibbiy klinik fanlar kafedrasi
Email -
ANNOTATSIYA:
Yurak klapanlari yurakdagi qon oqimini bir yo‘nalishda ushlab
turuvchi muhim tuzilmalardir. Klapan yetishmovchiligi yoki stenoz holatlarida ularni
almashtirish – zamonaviy kardiojarrohlikning muhim yo‘nalishidir. Bugungi kunda
yurak klapanlarini protezlashda ikki asosiy turdagi protezlar qo‘llaniladi, yani
mexanik
va
bioprotezlar
. Har ikki turda afzalliklar va kamchiliklar mavjud bo‘lib, bemorning
yoshi, sog‘lig‘i, hayot sifati va boshqa omillar inobatga olinadi.
Kalit so’zlar:
yurak klapanlari,
mexanik protez, bioprotez,
gemodinamika,
tromboembolizm,
degeneratsiya,
revaskulyarizatsiya
СРАВНЕНИЕ ЭФФЕКТИВНОСТИ МЕХАНИЧЕСКИХ И БИОПРОТЕЗОВ
ПРИ ПРОТЕЗИРОВАНИИ СЕРДЕЧНЫХ КЛАПАНОВ
Саидов Жасур Бахтиярович,
Джабборова Интизор Нурмурадовна
Термезский университет экономики и сервиса
Медицинский факультет, кафедра клинических
медицинских наук
Email: jasur.saidov.8778@gmail.com
АННОТАЦИЯ:
Сердечные клапаны являются важными структурами,
поддерживающими однонаправленный ток крови в сердце. При недостаточности
или стенозе клапанов их замена является ключевым направлением современной
кардиохирургии. В настоящее время используются два основных типа клапанных
протезов — механические и биологические. Каждый из них имеет свои
преимущества и недостатки, при выборе учитываются возраст, состояние
здоровья, качество жизни пациента и другие факторы.
Ключевые слова:
сердечные клапаны, механический протез, биопротез,
гемодинамика, тромбоэмболия, дегенерация, реваскуляризация
SYNAPSES:
Insights Across the Disciplines
ISSN: 3060-4737 Volume 2, Issue 5 IF(Impact Factor) 10.92 / 2024
339
Synapses:
Insights Across the Disciplines
COMPARATIVE EFFECTIVENESS OF MECHANICAL AND
BIOLOGICAL PROSTHESES IN HEART VALVE REPLACEMENT
Saidov Jasur Bakhtiyorovich,
Jabborova Intizor Normurodovna
Termez University of Economics and Service Faculty of
Medicine, Department of Clinical Medical Sciences
Email: jasur.saidov.8778@gmail.com
ABSTRACT:
Heart valves are crucial structures that maintain unidirectional
blood flow within the heart. In cases of valve insufficiency or stenosis, replacement
becomes a key aspect of modern cardiac surgery. Currently, two main types of prostheses
are used in heart valve replacement: mechanical and biological. Each has its advantages
and disadvantages, and factors such as the patient’s age, health status, quality of life, and
more are taken into consideration.
Keywords:
heart valves, mechanical prosthesis, bioprosthesis, hemodynamics,
thromboembolism, degeneration, revascularization
Mexanik klapanlar:
Tarkibi va afzalliklari:
•
Materiali
: Titanium, karbon, polimer qoplamali
•
Uzoq umr ko‘rish
: 20-30 yil va undan ortiq
•
Yuqori bardoshlilik
– mexanik shikastga kam uchraydi
Kamchiliklari:
•
Doimiy
antikoagulyant terapiya
talab etiladi (masalan, varfarin)
•
Tromboembolik xatarlar
yuqori
•
Homiladorlik davrida xavfli
(antikoagulyantlar orqali)
SYNAPSES:
Insights Across the Disciplines
ISSN: 3060-4737 Volume 2, Issue 5 IF(Impact Factor) 10.92 / 2024
340
Synapses:
Insights Across the Disciplines
Yurak klapanlari haqida
Yurak klapanlari — bu yurakning ichida joylashgan, qonning bir yo‘nalishda
oqishini ta’minlaydigan
anatomiya va fiziologiya nuqtayi nazaridan juda muhim
tuzilmalardir. Ular yurak bo‘linmalari orasida joylashgan bo‘lib, qonning orqaga oqib
ketishini oldini oladi.
Yurak klapanlarining asosiy funksiyasi:
1.
Bir yo‘nalishda qon oqimini ta’minlash
2.
Orqaga qon oqishini (regurgitatsiya) oldini olish
3.
Yurak ishini silliq, muvozanatli olib borish
Yurak klapanlari kasalliklari:
Yurak klapanlarining buzilishi ikki asosiy turda bo‘ladi:
1.
Stenoz
– klapan to‘liq ochilmaydi, qon o‘tishi qiyinlashadi (masalan, aortal
stenoz)
2.
Yetishmovchilik (regurgitatsiya)
– klapan to‘liq yopilmaydi, qon orqaga oqadi
(masalan, mitral regurgitatsiya)
Ushbu holatlar yurak zo‘riqishiga, qon aylanishi buzilishiga va
yurak yetishmovchiligiga olib keladi. Shuning uchun og‘ir
holatlarda
klapanlarni protezlash
zarur bo‘ladi.
Protezlash zarur bo‘ladigan holatlar
:
SYNAPSES:
Insights Across the Disciplines
ISSN: 3060-4737 Volume 2, Issue 5 IF(Impact Factor) 10.92 / 2024
341
Synapses:
Insights Across the Disciplines
•
Mitral stenoz
•
Aortal regurgitatsiya
•
Ko‘p miqdordagi prolaps (klapan cho‘kishi)
•
Tug‘ma klapan nuqsonlari
•
Infektsion endokarditdan so‘ng klapan zararlanishi
1. Biologik yurak klapanlari (kardiohirurgiya)
Bioprotezlar, asosan, hayvonlarning yurak qopqog'idan (masalan, buzoq
perikardidan) tayyorlanadigan va yurak jarrohlik amaliyotlarida ishlatiladigan sun'iy
yurak klapanlaridir. Ular mexanik klapanlarga nisbatan kamroq qon ivishiga olib keladi
va odatda yosh bemorlarga tavsiya etiladi.
Afzalliklari:
•
Kamroq qon ivish xavfi
•
Yosh bemorlarda uzoq muddatli ishlash imkoniyati
•
Kamroq antikoagulyant dorilarni talab qiladi
Kamchiliklari:
•
Muddati cheklangan (odatda 10–20 yil)
•
Yosh bemorlarda tezroq almashtirish talab qilishi mumkin
BIOPROTEZLARNING SAMARADORLIG
1. Yurak bioprotezlari (biologik yurak klapanlari)
Samaradorlik:
•
Funktsional ishlashi:
Yurakning qon oqimini to'g'ri yo'naltiradi va yurak
faoliyatini tiklaydi.
•
Kamroq qon ivish xavfi:
Biologik klapanlar mexaniklarga qaraganda kamroq
antikoagulyant (qonni suyultiruvchi) dori talab qiladi.
•
O‘rnatilgandan so‘ng hayot sifati oshadi:
Nafas qisishi, charchoq kabi
alomatlar kamayadi.
Statistik natijalar:
•
Odatda 10–20 yilgacha xizmat qiladi.
•
10 yildan so‘ng yangilanish ehtiyoji tug‘ilishi mumkin, ayniqsa yosh bemorlarda.
Kamchiliklari:
•
Mexanik protezlarga qaraganda qisqaroq xizmat muddati.
•
Yana almashtirish operatsiyasiga ehtiyoj tug‘ilishi mumkin.
Odam yuragi fiziologiyasi
SYNAPSES:
Insights Across the Disciplines
ISSN: 3060-4737 Volume 2, Issue 5 IF(Impact Factor) 10.92 / 2024
342
Synapses:
Insights Across the Disciplines
Yurak faoliyati miokardning ritmik qisqarishiga asoslangan. Yurak
, boʻshashishi
deyiladi. Yurak avtomatik tarzda qisqaradi.
Miokardning
qisqarishini
taʼminlaydigan
normada minutiga 60-80 marta hosil
boʻladigan bu impulslar avval boʻlmacha miokardiga tarqalib, undan boʻlmacha-
qorincha tuguni hamda
oʻtadi va ular qisqarishiga sabab boʻladi. Qorinchalarga oʻtish vaqtida impulslarning
tezligi pasayadi. Shu sababli qorinchalarnikiga nisbatan boʻlmachalar qisqarishi tezroq
tugallanadi.
Yurakning qisqarish va boʻshashish davri yurak siklini tashkil etadi. Bu sikl
boʻlmachalar sistolasi (0,1 sek), qorinchalar sistolasi (0,33-0,35 sek), diastola
(qorinchalar va boʻlmachalar birgalikda boʻshashish fazasi) hamda pauza (0,4 sek) dan
iborat.
Boʻlmachalar qisqarganda ulardagi qon bosimi (oʻng boʻlmachada simob ustuni
hisobida 1-2 mm dan 6-9 mm gacha, chap boʻlmachada 8-9 mm gacha) koʻtariladi.
Natijada qon klapanlar orqali qorinchaga oʻtadi.
Boʻlmachalar qisqarganda qorinchalarga qonning faqat 30% i chiqib, 70% i
umum pauza vaqtida bemalol oqib keladi.
Qorinchalar sistolasi ham fazalarga boʻlinadi. Qorinchalar bosimi oshganda
boʻlmacha-qorincha klapanlari yopiladi, lekin yarimoysimon klapanlari ochilmaydi.
Bunda (izometrik qisqarish fazasi) qorinchalarning barcha muskul tolalari
qisqarib, tarangligi tobora kuchayadi. Natijada, qorinchalar bosimi aorta va oʻpka
poyasidagi bosimdan ham oshgach, yarimoysimon klapanlar ochiladi; qon
qorinchalardan tomirlarga otilib chiqadi; qonni haydash fazasi shu tariqa boshlanadi
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR:
1.
Ivashchenko, O. A., & Yashin, D. B. (2020). The Role of Psychological Support in
Myocardial Infarction Recovery. Cardiovascular Medicine, 45(3), 121-127. 17.
Kardiologiya Instituti (2021).
2. Yurak Infarkti va Uning Reabilitatsiya Chora-Tadbirlari. Toshkent: Kardiologiya
Instituti
3. Medall.uz. (2022). Yurak Xuruji: Sabablari, Belgilari va Davolash. Retrieved from
https://medall.uz
4. Kenjayev Y.M., Berdieva S. A., Termiz iqtisodiyot va servis universiteti. "Yurak
bo'lmacha va qorinchalari gipertrofiyasining elektrokardiografiya belgilari
o'zgarishlarini tahlili"
SYNAPSES:
Insights Across the Disciplines
ISSN: 3060-4737 Volume 2, Issue 5 IF(Impact Factor) 10.92 / 2024
343
Synapses:
Insights Across the Disciplines
5. Sullivan, M. D., & Carson, J. P. (2018). Rehabilitation After Myocardial
Infarction: The Role of Diet and Physical Activity. Journal of Cardiac Rehabilitation,
32(5), 45-56
6. Normurodova , A., Saidov , J., & Kenjayev , Y. (2024). Гинекологик
касалликларнинг эрта аниқланиши ва самарали даволаш усуллари. ACUMEN:
International Journal of Multidisciplinary Research, 1(4), 102–106. Retrieved from
https://inlibrary.uz/index.php/aijmr/article/view/63478
7. Kenjayev Y., Saidov J., Abdumurotova J. Болаларда учрайдиган оғиз
касалликлари: муаммо ва ечимлар. Acumen: International Journal of
Multidisciplinary Research, 1 (4), 117–124 [Электронный ресурс].
8. Турдиев Шохрух Шодмон ўklu ., Саидов Жасур Бахтиярович, ., & Кенжаев
Ёдгор Маматқуlov . (2024). Хирургик интенсив терапия бўлимида
парваришлашнинг замонавий ёндашувлари. ACUMEN: International Journal of
Multidisciplinary
Research, 1(5),
72–76.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/aijmr/article/view/62756
9.
Sattorova , J., Saidov, J., & Kenjayev , Y. (2024). Юрак ҳуружидан кейинги
реабилитация самарадорлигини ошириш. ACUMEN: International Journal of
Multidisciplinary
Research, 1(4),
275–280.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/aijmr/article/view/63598
10.
Саидов Жасур Бахтиярович, ., Бекмирзаев Эшқувват Рўзибоевич, ., &
Саидов Жасур Бахтиярович, . (2024). Буйрак ва буйрак касалликлари. SYNAPSES:
Insights
across
the
Disciplines, 1(5),
39–42.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/siad/article/view/64020
11.
Саидов, Ж., & Бўриев, Н. (2024). Хирургик беморларда инфекцияларнинг
олдини олиш ва муолажа усуллари. SYNAPSES: Insights across the Disciplines, 1(4),
267–270. Retrieved from
https://inlibrary.uz/index.php/siad/article/view/63951
12.
Саидов , Ж., & Ўктамов , С. (2024). Стоматологик касалликларни
профилактика қилишда маҳаллий аҳоли овқатланиш хусусиятларини
ўрганиш. Medicine, Pedagogy and Technology: Theory and Practice, 2(11), 372–376.
Retrieved from
https://inlibrary.uz/index.php/mpttp/article/view/60126
13.
Saidov , J., & O‘rolov , S. (2024). Markaziy asab tizimi o‘smalari: zamonaviy
tahlil, klassifikatsiya va individuallashtirilgan davolash yo‘nalishlari. ACUMEN:
International Journal of Multidisciplinary Research, 1(4), 288–295. Retrieved from
https://inlibrary.uz/index.php/aijmr/article/view/63600
14.
Kenjayev , Y., Saidov , J., & Abdumurotova , J. (2024). Болаларда учрайдиган
оғиз касалликлари: муаммо ва ечимлар. ACUMEN: International Journal of
SYNAPSES:
Insights Across the Disciplines
ISSN: 3060-4737 Volume 2, Issue 5 IF(Impact Factor) 10.92 / 2024
344
Synapses:
Insights Across the Disciplines
Multidisciplinary
Research, 1(4),
117–124.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/aijmr/article/view/63481
15.
Кенжаев Ёдгор Маматқулович, Саидов Жасур Бахтиярович, Рахимова
Мохинур Шамсуддиновна. Буйрак касалликларининг сабаблари, патогенези ва
даволаш йўллари: турли патологик ҳолатларнинг таҳлили ва профилактика
чоралари American journal of applied medical science ISSN: 2996-5101 (online) |
ResearchBib (IF) = 9.818 IMPACT FACTOR Volume-2| Issue-4| 2024 Published: |25-
10-2024
https://doi.org/10.5281/zenodo.14096723
16.
Ubaydullayev Abbosxo'ja Xikmatilla o'g'li Saidov Jasur Baxtiyorovich.
Evaluation of the morphological state of the pancreas in diabetes in chronic poisoning
with pesticides. 2024/9. EUROPEAN JOURNAL OFMODERNMEDICINEAND
PRACTICE. 354-359. https://inovatus.es/index.php/ejmmp
.svg){kind=link}