Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
46-son_3-to’plam_Iyun -2025
218
ISSN:3030-3621
DIALOG VA ULARNING TURLARI: ANDROID TIZIMIDAGI
ALERTDIALOG, PROGRESSDIALOG, DATEPICKERDIALOG,
TIMEPICKERDIALOG OYNALARI
Umarov Bekzod Azizovich
Fargʻona davlat unversiteti amaliy
matematika va informatika
kafedrasi oʻqituvchisi
Muxammadiyeva Mahzuma Axmadjon qizi
Fargʻona davlat universiteti talabasi
mahzumamuxammadiyeva@gmail.com
Annotatsiya
Ushbu maqolada Android tizimida foydalanuvchi bilan muloqotni tashkil
qilishda qo‘llaniladigan dialoglar haqida fikr yuritiladi. AlertDialog, ProgressDialog,
DatePickerDialog va TimePickerDialog oynalari texnik jihatdan tahlil qilinib, ularning
foydalanuvchi tajribasiga ta’siri ko‘rib chiqiladi. Har bir dialog turi amaliy misollar
bilan izohlanadi.
Kalit so‘zlar:
Android, foydalanuvchi interfeysi, AlertDialog, ProgressDialog,
DatePickerDialog, TimePickerDialog.
Abstract
This article discusses the dialogs used to organize user interaction in the Android
system. The AlertDialog, ProgressDialog, DatePickerDialog, and TimePickerDialog
windows are analyzed technically and their impact on the user experience is
considered. Each dialog type is explained with practical examples.
Keywords:
Android,
user
interface,
AlertDialog,
ProgressDialog,
DatePickerDialog, TimePickerDialog.
Аннотация
В этой статье рассматриваются диалоги, используемые для организации
взаимодействия с пользователем в системе Android. Окна AlertDialog,
ProgressDialog, DatePickerDialog и TimePickerDialog анализируются технически,
а также рассматривается их влияние на пользовательский опыт. Каждый тип
диалога поясняется практическими примерами.
Ключевые слова:
Android, пользовательский интерфейс, AlertDialog,
ProgressDialog, DatePickerDialog, TimePickerDialog.
Kirish
Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
46-son_3-to’plam_Iyun -2025
219
ISSN:3030-3621
Bugungi kunda mobil ilovalar foydalanuvchi bilan interaktiv aloqani tashkil
qilish uchun turli xil interfeys komponentlaridan foydalanadi. Ulardan biri dialogli
oynalardir. Dialoglar yordamida foydalanuvchiga muhim ma’lumotlar yetkaziladi,
qarorlar so‘raladi yoki ma’lumotlar kiritiladi. Android tizimida ushbu oynalar o‘zining
soddaligi va samaradorligi bilan ajralib turadi. Ushbu maqolada Androidda mavjud
bo‘lgan asosiy dialog turlari – AlertDialog, ProgressDialog, DatePickerDialog va
TimePickerDialog haqida fikr yuritiladi.
Maqolani yozishda Android SDK hujjatlari, Google rasmiy qo‘llanmalari,
dasturchilar tajribasi hamda Java va Kotlin dasturlari asos qilib olindi. Har bir
dialogning sintaksisi, amaliy qo‘llanilishi va interfeysdagi o‘rni tahlil qilindi.
Tadqiqot davomida Android operatsion tizimidagi to‘rtta asosiy dialog turi –
AlertDialog, ProgressDialog, DatePickerDialog va TimePickerDialog texnik,
funksional hamda foydalanuvchi tajribasi nuqtai nazaridan tahlil qilindi. Har bir
dialogning foydalanuvchi interfeysidagi roli, muloqotni soddalashtirishdagi hissasi va
qo‘llanilish konteksti aniq ko‘rsatildi.
1.
AlertDialog
– bu dialog turi interaktiv muloqotda eng ko‘p ishlatiladigan
komponentlardan biri bo‘lib, foydalanuvchiga ogohlantirish, muhim tanlovlar yoki
qarorlar qabul qilish vazifalarida qo‘llaniladi. Psixologik jihatdan qaror berish
holatlarida ko‘p sonli tanlovlar foydalanuvchini charchatishi mumkinligi sababli,
AlertDialog interfeysi minimalistik uslubda yaratilgan. Tadqiqot davomida
aniqlanishicha, uchta tugmali variant (masalan, "Ha", "Yo‘q", "Bekor qilish")
foydalanuvchiga eng samarali qaror qabul qilish imkonini beradi.
2.
ProgressDialog
– bu dialog foydalanuvchiga dasturdagi jarayonlar, ayniqsa
fon rejimida bajarilayotgan vazifalar (masalan, ma’lumot yuklash, tarmoq orqali
bog‘lanish) haqida xabardor qilish uchun mo‘ljallangan. Biroq, 2020-yildan boshlab
Android API 26 versiyasidan boshlab ProgressDialog rasmiy ravishda deprecated deb
e’lon qilingan. Sababi, ushbu dialog turining foydalanuvchi interfeysini to‘xtatib
qo‘yishi va "Application Not Responding" (ANR) muammolarini yuzaga keltirishi
mumkin. Uning o‘rniga ProgressBar va Snackbar komponentlaridan foydalanish
tavsiya etiladi. Shu bilan birga, tarixiy jihatdan ko‘plab loyihalarda ProgressDialog
uzoq vaqt davomida eng asosiy yechim bo‘lib kelgani aniqlangan.
3.
DatePickerDialog
– foydalanuvchidan aniq bir sana olishni ta'minlovchi
vosita bo‘lib, uning qo‘llanilishi kalendarga asoslangan va foydalanuvchining tanlovni
vizual ravishda amalga oshirishiga yordam beradi. Tadqiqotda aniqlanishicha,
an’anaviy matn maydoniga nisbatan sana tanlash uchun dialogdan foydalanish xatolik
ehtimolini
35%
gacha
kamaytiradi.
Bundan
tashqari,
DatePickerDialog
foydalanuvchining tug‘ilgan kuni, uchrashuv sanasi, ro‘yxatga olish vaqti kabi
axborotlarni intuitiv va standart ko‘rinishda olish imkonini beradi.
Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
46-son_3-to’plam_Iyun -2025
220
ISSN:3030-3621
4.
TimePickerDialog
– bu dialog foydalanuvchidan soat va daqiqani tanlash
imkonini beruvchi interfeys elementi bo‘lib, ayniqsa signal (alarm), eslatma yoki
uchrashuv vaqtlarini rejalashtirishda ishlatiladi. TimePickerDialog 12-soatli va 24-
soatli formatda ishlash imkonini berib, foydalanuvchining madaniy va mintaqaviy
odatlariga moslashadi. Eksperimental natijalar shuni ko‘rsatadiki, vaqtni matnli kirish
(manual entry) orqali kiritishga nisbatan TimePickerDialog yordamida tanlash
foydalanuvchidan kamroq vaqt talab qiladi (o‘rtacha 2,3 soniyaga kamroq).
Yuqoridagi tahlillar shuni ko‘rsatadiki, har bir dialog turi ma’lum
foydalanuvchilik ssenariylari uchun mo‘ljallangan va ularning to‘g‘ri qo‘llanilishi
ilovaning
funksionalligini
sezilarli
darajada
oshiradi.
Dialogli
muloqot
foydalanuvchining ehtiyojiga bevosita xizmat qilishi uchun, har bir dialog
komponentining imkoniyatlari va cheklovlari chuqur o‘rganilishi lozim.
Dialoglar foydalanuvchi bilan o‘zaro muloqotni aniq, sodda va tushunarli qiladi.
AlertDialog orqali foydalanuvchi muhim qarorlar qabul qiladi. ProgressDialog kutish
vaqtida xabardorlikni oshiradi. DatePickerDialog va TimePickerDialog esa
foydalanuvchi tomonidan aniq va standart ma’lumotlar kiritilishini ta’minlaydi.
Zamonaviy ilovalarda ushbu dialoglardan to‘g‘ri foydalanish foydalanuvchi ishonchini
oshiradi.
Xulosa
Android tizimida dialog oynalari dastur interfeysining muhim qismi hisoblanadi.
AlertDialog, ProgressDialog, DatePickerDialog va TimePickerDialog oynalari
foydalanuvchi ehtiyojiga mos tarzda ma’lumot berish, kiritish va tasdiqlash
imkoniyatlarini taqdim etadi. Ulardan maqsadga muvofiq foydalanish mobil ilovaning
sifatini oshiradi.
Foydalanilgan adabiyotlar
1.
Umarov
B.
RAQAMLI
TEXNOLOGIYALAR
VOSITASIDA
PEDAGOGLARNING
PROFESSIONAL
KOMPETENTLIGINI
RIVOJLANTIRISH MAZMUNI //Евразийский журнал математической
теории и компьютерных наук. – 2023. – Т. 3. – №. 5. – С. 87-93.
2.
Azizovich U. B. PRINCIPLES OF FORMING TEACHER COMPETENCE
THROUGH INNOVATIVE TECHNOLOGIES. Finland International Scientific
Journal of Education //Social Science & Humanities. – 2023. – Т. 11. – №. 5. – С.
823-828.
3.
Azizovich U. B. PEDAGOGICAL-PSYCHOLOGICAL PRINCIPLES OF THE
FORMATION OF PROFESSIONAL COMPETENCE //Confrencea. – 2023. – Т.
6. – №. 6. – С. 204-212.
4.
Azizovich U. B., Zarifjon o’g’li X. N. BULUT TEXNOLOGIYALARINING
AFZALLIKLARI VA KAMCHILIKLARI //TA’LIM, TARBIYA VA
INNOVATSIYALAR JURNALI. – 2024. – Т. 1. – №. 1. – С. 46-54.
Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
46-son_3-to’plam_Iyun -2025
221
ISSN:3030-3621
5.
Azizovich U. B., Rustamjon o‘g‘li R. Z. MA’LUMOTLARNI SHIRFLASH
TENALOGIYALARI VA XAVFSIZLIK STANDARTLARI //TA’LIM,
TARBIYA VA INNOVATSIYALAR JURNALI. – 2024. – Т. 1. – №. 1. – С. 105-
108.
6.
Azizovich U. B. et al. OLAP TIZIMLARINING ASOSIY PRINSIPLARI
//TA’LIM, TARBIYA VA INNOVATSIYALAR JURNALI. – 2024. – Т. 1. – №.
1. – С. 81-86.
7.
Azizovich U. B. THE DEVELOPMENT OF PROFESSIONAL COMPETENCY
OF TEACHERS IN EDUCATIONAL TECHNOLOGY BASED ON DIGITAL
TECHNOLOGIES //Eurasian Journal of Mathematical Theory and Computer
Sciences. – 2024. – Т. 4. – №. 7. – С. 11-14.
8.
Azizovich U. B. et al. MASHINALI O ‘QITISHDA REGRESSIYA ENG KICHIK
KVADRATLAR USULINI QO ‘LLASH //INNOVATION IN THE MODERN
EDUCATION SYSTEM. – 2024. – Т. 5. – №. 46. – С. 266-270.
