“TIBBIYOT OLIYGOHLARIDA TABIIY FANLARNI
INTERFAOL USULLARDA O'QITISHNING
MUAMMOLARI VA YECHIMLARI”
538
ATOPIK DERMATIT BILAN OG’RIGAN BEMORLARNING IDIVUDIUAL
PARVARISHINING NAZARIY ASOSLARI
Ilmiy rahbar:
Termiz iqtisodiyot va servis unversiteti Tibbiyot fakulteti Odam anatomiyasi fani
o`qituvchisi
- Boyqobilov Soatmurod Shuxrat o’g’li
Termiz iqtisodiyot va servis universteti tibbiyot fakulteti talabasi -
Sattorova Jasmina
Nurmuhammad qizi
Kirish.
So’ngi yillarda bolalar orasida atopik dermatitning ko‘payishi. Ushbu kasalik
havoning quruqlashishi va irsiy omil, immun tizimi muhim rol o‘ynaydi. Kasallik teri quruqlashib,
qichishish bilan boradi, bemorlarda kuchli allegik bezovtalik kelib chiqishiga sabab boʻladi. Bu
kassalik jahon miqiyosida issiq mintaqalarda keng tarqalib, asosiy muammo hisoblanadi.
Maqsad.
Bolalarda allergik kassaliklarni etiopatogenezini o’rganish, to’g’ri tashxis qo’yish
va diagnostika samaradorligini oshirishdan iborat. Atopik dermatit ko’payishining oldini olishi va
foydali dorilarni yaratishdan iboratdir. Bu kasallikni tarqalishini kamaytirish va tog’ri davolashdan
iboratdir.
Materiallar va usullar.
Tadqiqotlarda 0-5, 6-17, 18-60 yoshdagi va undan katta yoshdagi
bemorlar ishtirok etdi. Klinik, labaratorya, imunologik tekshiruvlar va kuzatishlar olib borildi. Havo
haroratining o’zgarishi va tana holatidagi tekshiruvlar, allergik testlar kerak. Bu tadqiqotda 20 nafar
bemor ishtirok etti.
Natijalar.
Tadqiqot natijasida 5 yoshgacha bo’lgan bolalarda 15-20% atrofida atopic dermatit
aniqlangan. 6-17 yoshdagilagilarda 8-12% ba’zilarda kasallik o’z -o’zidan yo’qoladi ba’zilarda esa,
ammo 30-50% hollarda davom etadi. 18-60 yoshdagi bemorlarda 10-15%. Umumiy qilib olganda 60-
80% hollarda 0-5 yoshda boshlanadi. 10-20% o’smirlar va kattalarda paydo bo’ladi. 5 yoshgacha
bo‘lgan bemorlarda AD eng ko‘p bo‘ladi. Tahlillar asosida quyidagi individual parvarish
komponentlari ajratib ko‘rsatib tavsiya qilamiz:
•
Teri to‘siq funksiyasini tiklash
: namlantiruvchi va yumshatuvchi vositalar bilan
muntazam parvarish; (vitamin C va gialuron kislota saqlovchi krem)
•
Psixoemotsional qo‘llab-quvvatlash
: psixoterapiya, stressga qarshi yondashuvlar;
•
Allergenlardan himoyalanish
: uy sharoitida allergenlar ta’sirini kamaytirish;
(changdan, hashorotlar chaqishidan himoyalanish)
•
Shaxsiylashtirilgan ovqatlanish rejimi
; (kofe, sut, shirinlik)
•
Bemor va uning oila a’zolarini ma’lumot bilan ta’minlash
– AD to‘g‘risida
xabardorlikni oshirish.
1-jadval. Yoshga nisbatan AD uchrashi.
“TIBBIYOT OLIYGOHLARIDA TABIIY FANLARNI
INTERFAOL USULLARDA O'QITISHNING
MUAMMOLARI VA YECHIMLARI”
539
Xulosa.
Atopik dematit asosan AD ishlab chiqarilishi bilan bog’liq bo’lib. Bu kasallik
natijasida terida kuchli qurish, teri qichishi va yallig’lanish bilan cheklanmay, balki bemorlarning
hayot sifatiga ham jiddiy ta’sir ko’rsatadi, uyqu buzilishlari, psixologik discomfort va ijtimoiy
moslashuv muammolariga olib keladi. Bunday bemorlar terisining qattiq matova jun bilan aloqa
qilishiga yo’l qo’ymaslik enzim qo’shimchalari bo’lgan kiryuvish moddalardan foydalanmaslik
kerak, yuvinish uchun qattiq gubka yoki matodan foydalanmaslik, hammomda issiq suv ishlatmaslik
tavsiya etiladi.
Foydalanilgan adabiyotlar:
•
„The effect of environmental humidity and temperature on skin barrier function and
dermatitis“. Journal of the European Academy of Dermatology and Venereology. 30-jild,
№2.February 2016. 223–249-bet. doi:10.1111/jdv.13301. PMID 26449379.
•
Cork, M. J., et al. (2015). Epidermal barrier dysfunction in atopic dermatitis. Journal
of Investigative Dermatology, 135(1), 1–7.
•
Kubanov, A. A. (2019). Atopicheskiy dermatit: sovremennaya kontseptsiya
patogeneza i terapii. Vestnik Dermatologii, 2, 15–22.
•
Wollenberg, A., et al. (2018). Consensus-based European guidelines for treatment of
atopic eczema (atopic dermatitis) in adults and children: part I. Journal of the European Academy of
Dermatology and Venereology, 32(5), 657–682.
•
Leung, D. Y. M., et al. (2004). New insights into atopic dermatitis. Journal of Clinical
Investigation, 113(5), 651–657.
•
Bieber, T. (2008). Atopic dermatitis. New England Journal of Medicine, 358(14),
1483–1494.
