ISSN (E): 2181-4570 ResearchBib Impact Factor: 6,4 / 2023 SJIF 2024 = 5.073/Volume-2, Issue-11
261
Osteoporoz kasalligi nima va uning kelib chiqish sabablari
Sattorova Jasmina
Nurmuhammad
qizi
- Termiz iqtisodiyot va servis
universiteti tibbiyot fakulteti talabasi.
Boyqobilov Soadmurod Shuhrat oʻgʻli
- Termiz iqtisodiyot va servis
universiteti Tabiy fanlar kafedrasi oʻqituvchisi.
ANNOTATSIYA
Maqolada osteoporoz suyak to‘qimasi kasalligi ekanligi, suyak to’qimasida
dekalsifikatsiya jarayoninig sodir bo’lish mexanizmi bilan ta’riflanadi. Bu suyaklarning
mo‘rtligiga olib kelishi, suyak toʻqimalarining metabolizmi buzilishi, katabolizmning
suyak shakllanishi jarayonlaridan ustunligi, suyak kuchining pasayishi va sinish xavfining
oshishiga olib keladi. Biz bu maqolada batafsil kassalikning kelib chiqishi sabablarini
to’liq yoritib berdik. Klinik shifokorlar, magistratura va klinik ordinatura talabalari,
tibbiyot oliygohi talabalari foydalanishlari mumkin.
Kalit so‘z va iboralar
: Osteoporoz, idiopatik, postmenopauzal, yuvenil, senil,
raxit, spazmofiliya.
АННОТАЦИЯ
В статье описано, что остеопороз – заболевание костной ткани, с механизмом
процесса декальцинации в костной ткани. Это приводит к ломкости костей,
нарушению метаболизма костной ткани, преобладанию катаболизма над
процессами костеобразования, снижению прочности костей, повышению риска
переломов. В этой статье мы подробно объяснили причины возникновения
безналичности. Его могут использовать врачи-клиницисты, студенты магистратуры
и клинической ординатуры, а также студенты медицинских вузов.
Ключевые слова и фразы:
остеопороз, идиопатический, постменопаузаль
ный, ювенильный, старческий, рахит, спазмофилия.
ISSN (E): 2181-4570 ResearchBib Impact Factor: 6,4 / 2023 SJIF 2024 = 5.073/Volume-2, Issue-11
262
ANNOTATION
In the article, it is described that osteoporosis is a disease of bone tissue, with the
mechanism of the decalcification process in bone tissue. This leads to bone fragility, bone
tissue metabolism disorders, catabolism predominance over bone formation processes,
decreased bone strength, and increased risk of fractures. In this article, we have explained
in detail the reasons for the origin of cashlessness. It can be used by clinical doctors,
master's and clinical residency students, and medical school students.
Key words and phrases:
Osteoporosis, idiopathic, postmenopausal, juvenile,
senile, rickets, spasmophilia
Osteoporoz
osteoporosis
) —skeletning surunkali progressivlanuvchi
tizimli metabolik (almashinuv) kasalligi yoki klinik sindrom boʻlib, u boshqa
kasalliklarda namoyon boʻladi va suyak zichligining pasayishi, ularning
mikroarxitektonikasining buzilishi tufayli moʻrtlikning oshishi bilan tavsiflanadi. Suyak
toʻqimalarining metabolizmi buzilishi, katabolizm ning suyak shakllanishi jarayonlaridan
ustunligi, suyak kuchining pasayishi va sinish xavfining oshishiga olib keladi.
Osteoporoz
suyak to‘qimasi kasalligi bo‘lib, kalsiy kamayib ketishi bilan
ta’riflanadi, bu suyaklarning mo‘rtligiga olib keladi. Asosiy belgilari:
Suyak massasi va zichligining kamayishi.
Suyaklar ingichka va mo‘rt bo‘lib qoladi, bu hatto kichik jarohatlar yoki
yuklamalarda ham sinish xavfini oshiradi.
Og‘irliklarni ko‘tarish kabi harakatlarda sinishlar paydo bo‘lishi mumkin.
Osteoporoz ko‘pincha sinishdan oldin simptomsiz o‘tadi.Ushbu kasallik sog‘liqni
saqlashning jiddiy muammosi bo‘lib, Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti ma’lumotlariga
ko‘ra yuqumli bo‘lmagan kasalliklar orasida to‘rtinchi o‘rinni egallaydi. Kasallik
rivojlanishining sababi chekish, spirtli ichimliklarni ortiqcha istemol qilish, metabolik
kasalliklari, oshqozon ichak kasalliklari va boshqa omillarning uzoq muddatli ta’siri
bo’lishi mumkin. Qariyalarda osteoporoz kaltsiy va ba’zi oziqa moddalarning yomon
hazm bo’lishi tufayli rivojlanadi. Osteoporozning idiopatik shakli ham ajratiladi (asosan
yoshlarda). Bu juda kam uchraydigan kasallik hisoblanib, uning sababi hozirda no’malum
ISSN (E): 2181-4570 ResearchBib Impact Factor: 6,4 / 2023 SJIF 2024 = 5.073/Volume-2, Issue-11
263
bo’lib qolmoqda. Idiopatik osteoporoz chaqaloqlarda, barcha gormonlarda normal
bo’lgan bolalar va yoshlarda rivojlanishi mumkin.
1-rasm. Osteoporoz
.
Osteoporozning asosiy turlari:
Birlamchi osteoporoz:
Idiopatik: Aniq sabablarsiz rivojlanadi.
Postmenopauzal: Menopauzadan keyin estrogenlar tanqisligi tufayli paydo
bo‘ladi.
Yuvenil: 20 yoshgacha bo‘lgan o‘smirlarda aniqlanadi.
Senil: Yosh o‘zgarishi bilan bog‘liq, asosan keksa odamlarda.
ISSN (E): 2181-4570 ResearchBib Impact Factor: 6,4 / 2023 SJIF 2024 = 5.073/Volume-2, Issue-11
264
Ikkilamchi osteoporoz: Boshqa surunkali kasalliklar fonida yoki ma’lum dori-
darmonlarni uzoq vaqt qo‘llash natijasida rivojlanadi, masalan:
Gormonal buzilishlar (steroid osteoporoz, gipertireoz).
Oshqozon ichak kasalliklari.
Immobilizatsion osteoporoz.
Yatrogen sabablar (kortikosteroidlarni uzoq vaqt qo‘llash).
Ovqatlanish buzilishi va alkogolizm.
1.
Sekundar osteoparoz:
Gormonal muvozanati: Gipertiroidizm, adrenal gormonal (masalan, Cushing
sindiromi) yoki testosteron yetishmovchiligi osteoporozga sabab bo’lishi mumkin.
Dorilar:
Uzoq
muddatli
kortikosteroidlar,
antikonvulsantlar
va
antikoagulyantlar suyak zichligini kamaytirishi mumkin.
Xronik kasalliklar (masalan: revmatoid artrit, oshqozon-ichak kasalliklari)
osteoporoz kasalligi rivojlanishiga olib keladi.
2.
Yoshlar osteoporozi:
Yoshlarda va o’smirlar orasida ham osteoporoz ko’rinishi mumkin, bu
asosan genetik omillar, ovqatlanish va jismoniy faollik bilan bog’liq havf omili deb
hisoblash mumkin.
ISSN (E): 2181-4570 ResearchBib Impact Factor: 6,4 / 2023 SJIF 2024 = 5.073/Volume-2, Issue-11
265
2-rasm.
ISSN (E): 2181-4570 ResearchBib Impact Factor: 6,4 / 2023 SJIF 2024 = 5.073/Volume-2, Issue-11
266
Yuqorida
aytib
o'tganimizdek,
21
yosh
atrofida
maksimal
suyak
zichligimizga yetamiz. Suyaklar osteoporozi suyak massasining deminerallanishi va
mo‘rtligining ortishi bilan ta’riflanadigan jiddiy kasallikdir. Bu hatto minimal
yuklamalarda ham sinish xavfining oshishiga olib keladi. Kasallik asta-sekin rivojlanadi
va ko‘pincha erta bosqichlarda aniq alomatlar bilan namoyon bo‘lmaydi, bu esa uni
tashxislashni qiyinlashtiradi. Osteoporoz yashirin kechishi va hayot sifatiga sezilarli
ta’siri tufayli ba’zan "sukutli epidemiya" deb ataladi. Osteoparoz kasalligining belgilari
asosan sekin rivojlanadi va ko’pincha daslabki belgilarda sezilmaydi. Biroq, kasallik
rivojlanganida quydagi belgilar paydo bo’lishi mumkin:
Suyaklarning qattiqlashishi: Suyaklar oson shikaslanadi.
Og’riq: Bel va bo’yin og’rig’i.
Qiyshiq pozitsiya: Qiyshiq orqa va pastki tananing o’zgarishi.
Bo’yinning yirtilishi: Pastki suyaklar va bo’yin suyaklarining shikastlanishi.
Suyaklar sinishi: Tabiiy hollarda yoki kichik zarbalarda suyaklarning sinishi.
Xulosa
Osteoporoz kasalligi bu ko’p tarqalganigan bo’lishiga qaramasdan hozirgi
kunda ko’plab davo choralari mavjud va bu hollarda insonlar o’z salomatliklariga e’tiborli
bo’lishligini va buning oldini olishlari tavsiya etiladi. Xulosa, qilib aytganda avvalo
ovqatlanishimizga e’tiborli bo’lishimiz kerak. Parxezlarni ham meyorida qilish Ca li
pereparatlarga nisbatan tabbiy ozuqalar, sabsavot, mevalarni meyorida istemol qilish
tavsiya etiladi. Kalsiy preparatlariga boy bo’lgan mahsulotlar: brokoli, qovoq, ismaloq,
bodiring, anor, apelsin, limon, yashil no’xat, kivi, don mahsulotlari va sut mahsulotlarida
ko’proq. Lekin ko’p hollarda kalsiyli moddalarning ortiqcha miqdordagi istemoli buyrak
va o’tda tosh paydo bo’lishiga olib keladi. Shunday ekan albatta har bir narsaning
meyorida bo’lishi va shifokor maslahati bilan bo’lishi juda muhimdir.
ISSN (E): 2181-4570 ResearchBib Impact Factor: 6,4 / 2023 SJIF 2024 = 5.073/Volume-2, Issue-11
267
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. Alixodjayeva N.T Toshkent <<IJOD-PRINT>>2019/89-114b
https://med24.uz/uz/bolezn/osteoporoz
https://mymedic.uz/kasalliklar/ortopediya/osteoporoz/
https://uz.yourwebdoc.com/osteoporosis.php
5. Tadjiyeva X.S Toshkent <<IJOD-PRINT>>2019
6. Ayxodjaev B.K Toshkent 2019
7. Arifdjanov S.Z Toshkent 2019/105-107b
https://t.me/Tibbiy_fiziologiya
10. ChatGPT suniy intelekt
