ISSN (E): 2181-4570 ResearchBib Impact Factor: 6,4 / 2023 SJIF 2024 = 5.073/Volume-2, Issue-11
153
O‘ZBEKISTONDA RAQAMLI IQTISODIYOTNING RIVOJLANISHI VA
ISTIQBOLLARI
Turopova Nigora
Termiz davlat universiteti o’qituvchisi
Eshdavlatov Hayitmurod Boyboʻri oʻgʻli
Termiz davlat universiteti buxgalteriya hisobi va audit yo’nalishi talabasi
Annotatsiya
Ushbu maqola O‘zbekistonda raqamli iqtisodiyotning rivojlanish jarayoni, uning
mamlakat iqtisodiyotiga ta’siri va istiqbollari haqida. Raqamli transformatsiyaning
O‘zbekiston iqtisodiyotida roli, ushbu sohani rivojlantirish uchun qabul qilingan chora-
tadbirlar va mavjud muammolarni hal qilish masalalari batafsil tahlil qilinadi.
Kalit so’zlar.
Raqamli iqtisodiyot, O‘zbekiston, texnologik rivojlanish, raqamli
transformatsiya, iqtisodiy islohotlar, texnologiya.
Abstract
This article is devoted to the study of the development processes in the economy of
Uzbekistan, the problems faced in ensuring stability and the available opportunities. It
analyzes the impact of economic policies and reforms on the country's economy.
Keywords.
Digital economy, Uzbekistan, technological development, digital
transformation, economic reforms, technology.
KIRISH
Hozirgi kunda raqamli iqtisodiyot dunyoning barcha rivojlanayotgan mamlakatlari
uchun ustuvor yo‘nalishlardan biri hisoblanadi. O‘zbekiston hukumati ham raqamli
transformatsiyani rivojlantirish, iqtisodiyotni zamonaviylashtirish va xalqaro raqamli
maydonga integratsiya qilishni maqsad qilgan. Bu borada qabul qilingan dasturlar va
strategik loyihalar orqali mamlakat iqtisodiyotini modernizatsiya qilish, axborot
texnologiyalariga asoslangan yangi xizmat turlarini joriy etish va davlat boshqaruv
tizimini shaffoflashtirishga alohida e’tibor qaratilgan. Ushbu maqola raqamli
iqtisodiyotning O‘zbekistonda rivojlanish istiqbollarini ko‘rib chiqadi va uning mamlakat
iqtisodiyotiga ta’sirini tahlil qiladi.
ADABIYOTLAR TAHLILI VA METODOLOGIYA
ISSN (E): 2181-4570 ResearchBib Impact Factor: 6,4 / 2023 SJIF 2024 = 5.073/Volume-2, Issue-11
154
Raqamli iqtisodiyot mavzusidagi ilmiy adabiyotlar va hisobotlar O‘zbekistondagi
iqtisodiy islohotlar, innovatsiyalar va texnologik taraqqiyotga oid dolzarb ma’lumotlarni
beradi. Jahon banki va Xalqaro valyuta jamg‘armasi tomonidan e’lon qilingan ma’ruzalar,
BMT va boshqa xalqaro tashkilotlarning raqamli iqtisodiyot rivojlanishiga oid tavsiyalari
va dasturlari ham ushbu mavzuda muhim manbalardan hisoblanadi. O‘zbekiston
hukumati tomonidan 2020-yilda qabul qilingan "Raqamli O‘zbekiston – 2030" dasturi va
boshqa tegishli hujjatlar ham mamlakatda raqamli iqtisodiyotni rivojlantirishning huquqiy
va institutsional asoslarini beradi.
Maqolada O‘zbekistonda raqamli iqtisodiyot rivojlanishining empirik ma’lumotlari
asosida tahlil qilingan. Raqamli texnologiyalarning iqtisodiy o‘sishga qo‘shayotgan
hissasi va yangi raqamli xizmatlarning iqtisodiyotdagi o‘rni solishtirma usulda
o‘rganiladi. Shuningdek, iqtisodiy islohotlar va davlat boshqaruvi tizimidagi raqamli
transformatsiyaning statistik ko‘rsatkichlari ham keltiriladi.
NATIJALAR
Tahlillar shuni ko‘rsatadiki, O‘zbekiston raqamli iqtisodiyotga o‘tishda qator
yutuqlarga erishmoqda, xususan, davlat boshqaruvida raqamlashtirish jarayonlari amalga
oshirilgan, onlayn xizmatlar kengaytirilgan va elektron tijorat tez sur’atlarda
rivojlanmoqda. Quyidagi jadvalda raqamli iqtisodiyotning asosiy ko‘rsatkichlari
keltirilgan:
1-jadval. Raqamli iqtisodiyotning asosiy ko‘rsatkichlari
Yil
Raqamli xizmatlar
ulushi (% YAIM ga
nisbatan)
Elektron tijorat hajmi
(mlrd so‘mda)
Internet
foydalanuvchilari (mln)
2020
2.3
1,200
18.5
2021
3.5
2,000
20.3
2022
4.7
3,800
22.0
2023
5.9
5,500
24.8
Ushbu jadvaldan ko‘rinib turibdiki, raqamli xizmatlar hajmi o‘sib, raqamli
iqtisodiyotning umumiy YAIMdagi ulushi ham ortmoqda. Shuningdek, elektron tijorat
bozori sezilarli o‘sishni namoyon etgan.
ISSN (E): 2181-4570 ResearchBib Impact Factor: 6,4 / 2023 SJIF 2024 = 5.073/Volume-2, Issue-11
155
O‘zbekistonning raqamli iqtisodiyotni rivojlantirish yo‘lidagi sa’y-harakatlari
sezilarli natijalar bermoqda. Davlat xizmatlarini raqamlashtirish sohasi jadal rivojlanib,
bugungi kunda aholi uchun 2000 dan ortiq elektron xizmatlar yo‘lga qo‘yildi. Bu, nafaqat
davlat boshqaruvi tizimini shaffoflashtirdi, balki vaqt va xarajatlarni kamaytirishga
yordam berdi. Masalan, Davlat xizmatlari agentligining ma’lumotlariga ko‘ra, hozirda
fuqarolar orasida onlayn xizmatlardan foydalanish darajasi yiliga o‘rtacha 25% ga
oshmoqda.
Raqamli iqtisodiyot rivojlanishi bilan texnologiya va startaplar sohasida ham o‘sish
kuzatilmoqda. 2023-yilda O‘zbekiston hukumati tomonidan startaplarni qo‘llab-
quvvatlash va ularni xalqaro miqyosda rivojlantirish uchun Teknopark va IT Park kabi
infratuzilmalar yaratilgan. Ushbu parklar doirasida har yili yangi texnologik startaplar,
xususan, elektron tijorat, sun’iy intellekt va blockchain asosidagi xizmatlar yo‘lga
qo‘yilmoqda. 2023-yil oxiriga kelib, IT Park tomonidan 1000 ga yaqin startaplarga
investitsiya kiritildi, bu esa kichik biznes va raqamli innovatsiyalarning rivojlanishiga
katta imkoniyatlar yaratmoqda.
Bundan tashqari, elektron tijorat sektori ham tezkor o‘sish bosqichida bo‘lib, 2023-
yilda ushbu bozor hajmi 5,500 mlrd so‘mga yetdi. Elektron tijorat, ayniqsa pandemiyadan
keyin, xaridorlar va tadbirkorlar uchun yangi qulayliklar yaratdi. Elektron to‘lov tizimlari,
onlayn sotib olish imkoniyatlari va tez yetkazib berish xizmatlari iqtisodiyotda yangi ish
o‘rinlarini yaratishga xizmat qilmoqda.
Shuningdek, kiberxavfsizlik va infratuzilma mustahkamligi raqamli iqtisodiyotda
barqarorlik va ishonchlilikni ta’minlash uchun muhim rol o‘ynaydi. 2022-yilda
O‘zbekiston hukumati raqamli xavfsizlikni kuchaytirish maqsadida kiberxavfsizlik
dasturini qabul qilgan. Bu dasturga ko‘ra, davlat tashkilotlarida axborot xavfsizligi
talablari kuchaytirilib, korxonalar uchun kiberxavfsizlik standartlariga rioya qilish
majburiy qilib belgilangan.
Ushbu yutuqlar raqamli iqtisodiyotning O‘zbekistonda jadal rivojlanayotganini va
iqtisodiy o‘sish uchun yangi imkoniyatlarni ochayotganini tasdiqlaydi. Shuningdek,
raqamli xizmatlar va elektron tijoratning rivojlanishi ichki bozorda raqobatbardoshlikni
ISSN (E): 2181-4570 ResearchBib Impact Factor: 6,4 / 2023 SJIF 2024 = 5.073/Volume-2, Issue-11
156
oshirib, innovatsiyalarni joriy etish va biznesni zamonaviylashtirish uchun katta
imkoniyatlar yaratmoqda.
XULOSA
Maqolada raqamli iqtisodiyotning O‘zbekistonda tezkor rivojlanishi va uning
mamlakat iqtisodiyotiga ijobiy ta’siri batafsil yoritildi. Raqamli texnologiyalarni yanada
rivojlantirish va iqtisodiyotda yangi imkoniyatlarni ochish uchun ko‘proq moliyaviy
qo‘llab-quvvatlash va kadrlar tayyorlash talab qilinadi. Uzoq muddatda, raqamli
iqtisodiyotning kengayishi aholi farovonligi va iqtisodiy o‘sishga xizmat qilishi mumkin.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO’YXATI
1.
World Bank Group. (2023). Digital Economy for Development in
Uzbekistan.
2.
United Nations Development Programme. (2022). Digital Transformation in
Central Asia: Opportunities and Challenges.
3.
O‘zbekiston Respublikasi Raqamli texnologiyalar vazirligi. (2023). Raqamli
O‘zbekiston – 2030 strategiyasi.
