ISSN (E): 2181-4570 ResearchBib Impact Factor: 6,4 / 2023 SJIF 2024 = 5.073/Volume-2, Issue-11
191
RAQAMLI IQTISODIYOT: RIVOJLANISH IMKONIYATLARI VA
O‘ZBEKISTON UCHUN STRATEGIK AFZALLIKLAR
Turopova Nigora
Termiz davlat universiteti o’qituvchisi
Xudoyberdiyev Sardorbek Allaberdi o'g'li
Termiz davlat universiteti, Iqtisodiyot va turizm fakulteti talabasi
Annotatsiya
Ushbu maqolada raqamli iqtisodiyot tushunchasi, uning jahon iqtisodiyotiga ta'siri,
va O‘zbekistonda raqamli iqtisodiyotni rivojlantirish imkoniyatlari haqida so‘z yuritiladi.
Maqolada raqamli texnologiyalarni rivojlantirish orqali yangi ish o‘rinlari yaratish,
iqtisodiy samaradorlikni oshirish, hamda innovatsion texnologiyalarni joriy etish
imkoniyatlari tahlil qilinadi. O‘zbekiston uchun raqamli iqtisodiyotni rivojlantirish
nafaqat iqtisodiy o‘sish balki global raqobatbardoshlikni oshirish yo‘lida ham strategik
afzalliklar beradi.
Kalit so’zlar.
Raqamli iqtisodiyot, texnologiyalar, innovatsiya, O‘zbekiston,
iqtisodiy o‘sish, raqobatbardoshlik, elektron tijorat, raqamli infratuzilma, iqtisodiy
samaradorlik.
Abstract
This article talks about the concept of the digital economy, its impact on the world
economy, and the possibilities of developing the digital economy in Uzbekistan. The
article analyzes the possibilities of creating new jobs, increasing economic efficiency, and
introducing innovative technologies through the development of digital technologies. For
Uzbekistan, the development of the digital economy provides strategic advantages not
only for economic growth, but also for increasing global competitiveness.
Keywords.
Digital economy, technologies, innovation, Uzbekistan, economic
growth, competitiveness, e-commerce, digital infrastructure, economic efficiency.
KIRISH
Dunyo bo‘ylab iqtisodiyotning raqamli transformatsiyasi tobora ahamiyat kasb etib
bormoqda. Raqamli texnologiyalarning rivojlanishi va ular asosida yangi iqtisodiy
imkoniyatlarning paydo bo‘lishi raqamli iqtisodiyot atamasi ostida birlashmoqda.
Raqamli iqtisodiyot elektron tijorat, onlayn xizmatlar, fintech, ma'lumotlar tahlili va
sun’iy intellekt kabi sohalarni o‘z ichiga oladi. Jahonda raqamli texnologiyalarning keng
ISSN (E): 2181-4570 ResearchBib Impact Factor: 6,4 / 2023 SJIF 2024 = 5.073/Volume-2, Issue-11
192
qo‘llanilishi iqtisodiy o‘sishga sezilarli hissa qo‘shmoqda. Raqamli iqtisodiyot
imkoniyatlarini to‘liq amalga oshirish orqali mamlakatlar iqtisodiy samaradorlikni
oshirish, mehnat bozorini rivojlantirish va jahon iqtisodiyotida o‘z o‘rnini mustahkamlash
imkoniga ega bo‘ladilar.
ADABIYOTLAR TAHLILI VA METODOLOGIYA
Raqamli iqtisodiyotning rivojlanishi va uning iqtisodiyotga ta'siri bo‘yicha G20
davlatlarining strategiyalari, Jahon Bankining (World Bank) "Digital Dividends" va
OECD’ning raqamli iqtisodiyot bo‘yicha tadqiqotlari keng muhokama qilinmoqda.
OECD raqamli iqtisodiyotning rivojlanishi bilan bog‘liq texnologik va ijtimoiy
o‘zgarishlar haqida chuqur tahliliy izlanishlar olib borgan. Mark Zuckerber, Jeff Bezos,
va Elon Musk kabi texnologiya sohasidagi yetakchilar tomonidan iqtisodiyotda raqamli
innovatsiyalarning amaliy natijalari haqida ko‘plab ishlanmalar taqdim etilgan.
O‘zbekistonda raqamli iqtisodiyotni rivojlantirish bo‘yicha bir qator islohotlar amalga
oshirilmoqda, jumladan “Raqamli O‘zbekiston – 2030” strategiyasi mamlakatda raqamli
texnologiyalardan foydalanishni rivojlantirishga qaratilgan.
Ushbu maqolada raqamli iqtisodiyotning O‘zbekiston iqtisodiyotiga ta'siri hamda
uning rivojlanish istiqbollarini tahlil qilish uchun statistik va iqtisodiy tahlil metodlaridan
foydalanildi. Dastlab, O‘zbekistondagi mavjud raqamli infratuzilma, axborot-
kommunikatsiya texnologiyalari va raqamli xizmatlar sohasi haqida ma’lumotlar
to‘plandi. Tahlilda O‘zbekiston Respublikasi Axborot texnologiyalari va
kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi, Jahon Banki va boshqa xalqaro
tashkilotlarning statistik ma'lumotlari asosida raqamli iqtisodiyotning iqtisodiy
rivojlanishga ta'siri baholandi.
NATIJALAR
O‘zbekistonda raqamli iqtisodiyotning rivojlanishi mamlakat iqtisodiyotiga
quyidagi asosiy yo‘nalishlarda ta'sir ko‘rsatmoqda:
Yangi ish o‘rinlari yaratish: Raqamli iqtisodiyot yangi ish o‘rinlarini yaratish
imkoniyatini kengaytiradi, ayniqsa dasturchilar, tahlilchilar, IT mutaxassislar, va onlayn
savdo sohasida ishlaydigan kadrlar uchun. Bu esa mamlakat mehnat bozorini
modernizatsiya qilish va yosh mutaxassislarni ish bilan ta'minlash imkonini beradi.
ISSN (E): 2181-4570 ResearchBib Impact Factor: 6,4 / 2023 SJIF 2024 = 5.073/Volume-2, Issue-11
193
Iqtisodiy
samaradorlikni
oshirish:
Raqamli
xizmatlar
va
innovatsion
texnologiyalarning joriy etilishi ishlab chiqarish va xizmatlar sohasida iqtisodiy
samaradorlikni oshirishga yordam beradi. Elektron tijorat va elektron to‘lov tizimlari
orqali tijorat jarayonlari optimallashtirilmoqda.
Xalqaro hamkorlik va eksportni rivojlantirish: Raqamli iqtisodiyotning rivojlanishi
O‘zbekistonga eksport hajmini oshirishda yordam beradi. Elektron tijorat orqali xalqaro
bozorlarga chiqish imkoniyati mamlakat iqtisodiy imkoniyatlarini kengaytiradi.
Raqobatbardoshlikni oshirish: Mahalliy kompaniyalarning raqamli xizmatlardan
foydalanishi va xalqaro bozorlarga integratsiya qilinishi, iqtisodiyotning umumiy
raqobatbardoshligini oshiradi.
1-jadval. Raqamli iqtisodiyot rivojlanishi orqali O‘zbekiston iqtisodiyotining
asosiy ko‘rsatkichlari
Ko'rsatkich
2018
2020
2022
Raqamli xizmatlar ulushi (%)
5.2
8.4
12.1
Elektron tijorat hajmi (mln USD)
100
210
450
IT sohasidagi ish o‘rinlari soni
24,000
35,000
50,000
XULOSA
O‘zbekistonda raqamli iqtisodiyotning rivojlanishi mamlakat iqtisodiy o‘sishining
asosiy yo‘nalishlaridan biriga aylanmoqda. Bu jarayonning muvaffaqiyati uchun davlat
tomonidan qo‘llab-quvvatlash, moliyaviy resurslar va innovatsiyalar uchun sharoit
yaratish muhim omillar hisoblanadi. Raqamli iqtisodiyot orqali O‘zbekiston iqtisodiyoti
yangi bosqichga chiqib, xalqaro bozorda raqobatbardoshligini oshirishi mumkin.
Kelgusida raqamli infratuzilmani mustahkamlash, ta’lim tizimini raqamli soha talablari
asosida modernizatsiya qilish va xorijiy investitsiyalarni jalb qilish O‘zbekiston raqamli
iqtisodiyotining barqaror rivojlanishi uchun muhim ahamiyat kasb etadi.
ISSN (E): 2181-4570 ResearchBib Impact Factor: 6,4 / 2023 SJIF 2024 = 5.073/Volume-2, Issue-11
194
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO’YXATI
1.
World Bank. (2016). Digital Dividends. World Bank Group.
2.
OECD. (2020). Digital Economy Outlook. OECD Publishing.
3.
O‘zbekiston Respublikasi Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini
rivojlantirish vazirligi (2021). "Raqamli iqtisodiyot rivojlanishi haqida hisobot".
4.
O‘zbekiston Respublikasi Davlat Statistika Qo‘mitasi (2021). "O‘zbekiston
turizm statistikasi"
