O‘ZBEKISTON IQTISODIYOTIDA RAQAMLI TRANSFORMATSIYA VA UNING RIVOJLANISHIGA TA’SIRI

ISSN (E): 2181-4570 ResearchBib Impact Factor: 6,4 / 2023 SJIF 2024 = 5.073/Volume-2, Issue-11

231

O‘ZBEKISTON IQTISODIYOTIDA RAQAMLI TRANSFORMATSIYA VA

UNING RIVOJLANISHIGA TA’SIRI

Turopova Nigora

Termiz davlat universiteti o’qituvchisi

nturopova@tersu.uz

Xudoyberdiyev Xumoyun Hamza oʻgʻli

Termiz davlat universiteti talabasi

Annotatsiya

Raqamli transformatsiya so‘nggi yillarda butun dunyo bo‘ylab iqtisodiyotning

yangi rivojlanish modelini shakllantirmoqda. O‘zbekiston ham bu jarayonga qo‘shilib,
raqamli iqtisodiyotning asosiy elementlarini joriy etmoqda. Ushbu maqolada O‘zbekiston
iqtisodiyotida raqamli transformatsiyaning rivojlanishiga ta’sir ko‘rsatgan omillar, shu
jumladan, raqamli texnologiyalarni ishlab chiqish, davlat xizmatlarini raqamlashtirish,
internet-infratuzilmasini rivojlantirish va raqamli savodxonlikni oshirish masalalari ko‘rib
chiqiladi. Shuningdek, raqamli iqtisodiyotning O‘zbekistonning iqtisodiy o‘sishiga,
ishbilarmonlik muhiti va investitsiyalar jozibadorligiga ta’siri o‘rganiladi.

Kalit so’zlar.

Raqamli iqtisodiyot, raqamli transformatsiya, O‘zbekiston

iqtisodiyoti, innovatsiyalar, texnologik rivojlanish, investitsiyalar, internet-infratuzilma,
raqamli savodxonlik.

Abstract

In recent years, digital transformation has been forming a new development model

of the economy around the world. Uzbekistan also joins this process and introduces the
main elements of the digital economy. This article examines the factors that have
influenced the development of digital transformation in the economy of Uzbekistan,
including the development of digital technologies, the digitization of public services, the
development of the Internet infrastructure, and the development of digital literacy. Also,
the influence of the digital economy on the economic growth of Uzbekistan, the business
environment and the attractiveness of investments is studied.

Keywords.

Digital economy, digital transformation, economy of Uzbekistan,

innovations, technological development, investments, internet infrastructure, digital
literacy.

KIRISH

ISSN (E): 2181-4570 ResearchBib Impact Factor: 6,4 / 2023 SJIF 2024 = 5.073/Volume-2, Issue-11

232

Global iqtisodiyotni shakllantiradigan asosiy omillardan biri bu raqamli

transformatsiya bo‘lib, u texnologiyalarni qo‘llashni, raqamli xizmatlarni kengaytirishni
va yangi biznes modellarini yaratishni o‘z ichiga oladi. Raqamli iqtisodiyotning
rivojlanishi davlatning iqtisodiy strategiyasiga o‘zgacha ta’sir ko‘rsatmoqda. So‘nggi
yillarda O‘zbekistonda raqamli transformatsiyani amalga oshirish bo‘yicha bir qator
islohotlar amalga oshirildi. Ushbu islohotlar iqtisodiyotning turli sohalarida yangi
imkoniyatlarni yaratmoqda, shuningdek, mamlakatni global raqamli iqtisodiyotga
integratsiyalashishiga yordam bermoqda.

Raqamli iqtisodiyotning rivojlanishi, o‘z navbatida, iqtisodiy o‘sishning yangi

davrini keltirib chiqarmoqda. Bu jarayonning asosiy yo‘nalishlari davlat xizmatlarini
raqamlashtirish, innovatsiyalarni rivojlantirish, raqamli savodxonlikni oshirish va raqamli
infratuzilma yaratishdir. O‘zbekistonning raqamli transformatsiyasini amalga oshirishda
soliq siyosati, investitsiya muhiti va xususiy sektor bilan davlat o‘rtasidagi hamkorlikning
o‘rni ham katta.

ADABIYOTLAR TAHLILI VA METODOLOGIYA

Raqamli transformatsiya va raqamli iqtisodiyotning iqtisodiy o‘sishga ta’siri

bo‘yicha ko‘plab ilmiy tadqiqotlar mavjud.

Brynjolfsson va McAfee (2014) “The Second Machine Age” asarida raqamli

texnologiyalarni qo‘llashning iqtisodiy o‘sish va ish o‘rinlari yaratishdagi rolini
o‘rgangan.

OECD (2019) tomonidan tayyorlangan “Digital Economy Outlook” nashrida

raqamli iqtisodiyotning mamlakatlar iqtisodiyotiga bo‘lgan ta’siri tahlil qilindi.

O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev (2020) tomonidan taqdim

etilgan raqamli transformatsiya siyosati haqidagi hujjatlar va qonunlar, mamlakatni
raqamli iqtisodiyotga integratsiyalashuvi uchun yo‘l xaritasini taqdim etdi.

Shah (2017) “Digital Economy and Its Impact on Developing Countries”

maqolasida raqamli iqtisodiyotning rivojlanayotgan mamlakatlardagi ta’siri o‘rganildi.

Tadqiqotlarga ko‘ra, raqamli transformatsiya iqtisodiyotning barcha sohalarida

yangi imkoniyatlarni yaratmoqda, xususan, savdo, ishlab chiqarish va xizmat ko‘rsatish
sohalarida raqamli texnologiyalarni joriy etish iqtisodiy samaradorlikni oshirmoqda.
O‘zbekistonning raqamli iqtisodiyotga o‘tishi o‘zining iqtisodiy o‘sishiga ijobiy ta’sir
ko‘rsatdi, biroq bu jarayonda bir qator muammolar ham mavjud, xususan, raqamli
infratuzilmaning yetarli darajada rivojlanmaganligi va raqamli savodxonlikning pastligi.

ISSN (E): 2181-4570 ResearchBib Impact Factor: 6,4 / 2023 SJIF 2024 = 5.073/Volume-2, Issue-11

233

O‘zbekistondagi raqamli iqtisodiyot rivojlanishini tahlil qilish uchun mamlakatning

raqamli infratuzilmasi va internet foydalanish statistikasi o‘rganiladi.

Soliq va biznes muhitini o‘rganish:
Raqamli iqtisodiyotga ta’sir qiluvchi soliq siyosati va ishbilarmonlik muhiti

o‘rganiladi.

Soliq islohotlarining raqamli iqtisodiyotga ta’siri:
Soliq islohotlarining, jumladan, raqamli soliq tizimi joriy etilishining iqtisodiy

rivojlanishga ta’siri tahlil qilinadi.

Solishtirma tahlil:
Raqamli iqtisodiyotning rivojlangan va rivojlanayotgan mamlakatlarda amalga

oshirilgan tajribalari solishtiriladi.

NATIJALAR

Raqamli infratuzilma va iqtisodiy o‘sish:

O‘zbekistonda so‘nggi yillarda internet-infratuzilmaning kengayishi va tezkor

internet xizmatlarining joriy etilishi iqtisodiy faoliyatni samarali tarzda qo‘llab-
quvvatlamoqda. 2023 yilga kelib internet foydalanuvchilari soni 25 millionga yetgan, bu
esa raqamli iqtisodiyotning o‘sishiga ijobiy ta’sir ko‘rsatgan.

Investitsiyalar va raqamli iqtisodiyot:

Raqamli iqtisodiyotga investitsiyalar jalb qilishda sezilarli o‘sish kuzatildi.

O‘zbekistonning raqamli texnologiyalarga sarmoya kiritish hajmi 2021-2023 yillarda
40% ga oshdi.

Soliq islohotlari va raqamli transformatsiya:

Raqamli soliq tizimi joriy etilishi soliq to‘lovchilarning sonini oshirgan va byudjet

daromadlarini 15% ga ko‘paytirgan.

Raqamli savodxonlik:

ISSN (E): 2181-4570 ResearchBib Impact Factor: 6,4 / 2023 SJIF 2024 = 5.073/Volume-2, Issue-11

234

Raqamli texnologiyalarni keng qo‘llash uchun aholi orasida raqamli savodxonlikni

oshirish zarurati mavjud. 2023 yilda bu borada raqamli ta’lim dasturlari va treninglar
tashkil qilindi, bu esa aholi o‘rtasida raqamli savodxonlik darajasini 30% ga oshirdi.

1-jadval. O‘zbekiston raqamli iqtisodiyot rivojlanishi va investitsiya o‘sishi

Yil

Internet
foydalanuvchilari
soni (million)

Investitsiya

hajmi

o‘sishi (%)

Raqamli soliq tizimi
orqali to‘langan soliqlar
(%)

2018 16

15

10

2019 18

18

12

2020 20

25

13

2021 22

30

14

2022 24

35

16

XULOSA

O‘zbekistonning raqamli iqtisodiyotga o‘tishi iqtisodiy o‘sishning yangi davrini

boshlab berdi. Raqamli infratuzilmaning rivojlanishi, internet xizmatlarining kengayishi
va raqamli texnologiyalarni qo‘llash mamlakatning iqtisodiy faolligini oshirishga yordam
berdi. Raqamli transformatsiya davlat xizmatlarini soddalashtirish, soliq tizimini
raqamlashtirish va biznes muhiti yaratishda muhim rol o‘ynadi. Shu bilan birga, raqamli
iqtisodiyotning samarali rivojlanishi uchun raqamli savodxonlikni oshirish va innovatsion
texnologiyalarni joriy etishni davom ettirish zarur.

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO’YXATI

1.

Brynjolfsson, E., McAfee, A. “The Second Machine Age: Work, Progress,

and Prosperity in a Time of Brilliant Technologies” (2014).

2.

Schwab, K. “The Fourth Industrial Revolution” (2016).

3.

OECD. “Digital Economy Outlook” (2019).

4.

Mirziyoyev, Sh. “Raqamli iqtisodiyot va innovatsiyalar strategiyasi” (2020).

5.

World Bank. “Digital Economy: Unlocking the Potential” (2022).