Ustozlar uchun
pedagoglar.org
74-son 2–to’plam Iyun-2025
Sahifa: 233
THE EFFECTIVENESS OF EARLY FOREIGN LANGUAGE
LEARNING IN PRESCHOOL CHILDREN
Yuldashev Og‘abek Komiljon o‘g‘li
Namangan davlat pedagogika instituti
Yevropa tillari kafedrasi o‘qituvchisi
Ubaydullayeva Gulnoza Akram qizi
Namangan davlat pedagogika instituti
Maktabgacha ta’lim yo‘nalishi talabasi
ANNOTATSIYA
Mazkur maqolada globalizatsiya sharoitida xorijiy tillarni erta yoshdan o‘rgatishning
ilmiy, pedagogik va ijtimoiy asoslari tahlil qilinadi. 3–6 yosh oralig‘ida bolalarning miyasi
fonetik va grammatik tizimlarni sezgir qabul qilishga moslashgan bo‘lib, bu bosqichda chet
tili mashg‘ulotlari yangi sinaptik bog‘lanishlarni shakllantiradi. Tadqiqotlar va pilot
loyihalar erta bilingvizm kognitiv va til ko‘nikmalarini sezilarli darajada oshirishini
ko‘rsatmoqda. Maqolada kommunikativ o‘yinlar, Total Physical Response, hikoyalar
asosidagi o‘qitish hamda multimodal yondashuvlarning samaradorligi misollar bilan ochib
beriladi. Mualliflar kichik guruhlar, qisqa mashg‘ulot bloklari va ota-ona hamkorligining
o‘rniga e’tibor qaratib, chet tilini maktabgacha ta’limga bosqichma-bosqich joriy etish
zarurligini ta’kidlaydilar.
Kalit so‘zlar:
xorijiy til, maktabgacha ta’lim, nevropsixologiya, fonetika, bilingvizm,
metodika, o‘yin, madaniyatlararo kompetensiya
АННОТАЦИЯ
В статье рассматриваются научные, педагогические и социальные аспекты
раннего изучения иностранных языков в условиях глобализации. Указывается, что в
возрасте 3–6 лет мозг ребёнка особенно восприимчив к фонетическим и
грамматическим
структурам,
что
способствует
формированию
новых
синаптических связей при изучении иностранного языка. Эмпирические данные и
пилотные проекты подтверждают положительное влияние раннего билингвизма на
когнитивные и речевые навыки. Рассматриваются эффективные методы, такие как
коммуникативные игры, методика Total Physical Response, обучение на основе
сказок и мультимодальный подход. Авторы подчёркивают важность небольших
учебных групп, коротких занятий и участия родителей, а также необходимость
поэтапной интеграции иностранного языка в систему дошкольного образования.
Ключевые
слова:
иностранный
язык,
дошкольное
образование,
нейропсихология, фонетика, билингвизм, методика, игра, межкультурная
компетенция
Ustozlar uchun
pedagoglar.org
74-son 2–to’plam Iyun-2025
Sahifa: 234
ABSTRACT
This article analyzes the scientific, pedagogical, and social foundations of early
foreign language education in the context of globalization. Research shows that children
aged 3–6 are highly receptive to phonetic and grammatical structures, which helps in
forming new synaptic connections when exposed to foreign languages. Empirical evidence
and pilot projects confirm that early bilingualism significantly enhances cognitive and
linguistic development. The article discusses effective strategies such as communicative
games, Total Physical Response, story-based instruction, and multimodal approaches. The
authors highlight the need for small group instruction, short and engaging sessions, and
active parental involvement, emphasizing the importance of systematically integrating
foreign languages into preschool education.
Keywords:
foreign language, preschool education, neuropsychology, phonetics,
bilingualism, methodology, play, intercultural competence
Globalizatsiya sharoitida xorijiy tillarni erta yoshdan o‘rganish zamonaviy ta’limning
muhim yo‘nalishiga aylanib bormoqda. Tadqiqotlar ko‘rsatishicha, inson miyasi 3–6 yosh
oralig‘ida fonetik va grammatik tuzilmalarni intuitiv ravishda o‘zlashtirishga eng yuqori
moyillikni namoyon etadi. Shu bois maktabgacha ta’lim muassasalarida chet tilini
integratsiyalash yaqindan nazar tashlashga arziydi.
1. Nevropsixologik asoslar
Miyadagi plastiklik – erta bolalikda sinapslar soni ko‘p bo‘lib, yangi neutonal
bog‘lanishlar tez shakllanadi. Bu fonologik segmentatsiya va talaffuzni oson egallashga
yordam beradi.
Kognitiv fleksibilitet – ikki yoki undan ortiq til bilan muloqot qiluvchi bolalar
bajarilayotgan kognitiv vazifalar o‘rtasida tez almashish (task-switching) qobiliyatini
rivojlantiradi.Metatil ong (metalinguistic awareness) – so‘z tuzilishi, grammatik
kategoriyalarni tahlil qilish ko‘nikmalari erta shakllanadi va keyinchalik ona tilini ham
ravon egallashga ijobiy ta’sir ko‘rsatadi.
2. Pedagogik yondashuvlar
Yondashuv Qisqa tavsif Afzalliklari Misollar
Kommunikativ o‘yinlar Tilni real kontekstda qo‘llash Motivatsiya,
ijtimoiy
ko‘nikma “Market day”, “Doctor’s office” rolli o‘yinlari
Total Physical Response (TPR) Buyruqlar va harakat sintaksisi Auditor–kinestetik
xotira “Simon Says”, musiqali harakatlar
Story-based learning
Rasmli kitob, qo‘g‘irchoq ertaklari Leksik
boylik,
imaginativ fikr
“Brown Bear”, “The Very Hungry Caterpillar” dramatizatsiyasi
Multimodal sanat Rasm, qo‘shiq, raqs integratsiyasi Hissiy bog‘lanish, xotira Inglizcha
ranglar qo‘shig‘iga bo‘yalash
Ustozlar uchun
pedagoglar.org
74-son 2–to’plam Iyun-2025
Sahifa: 235
3. Empirik natijalar
OECD (2024) tadqiqoti: 12 mamlakatdagi 5-7 yoshli 6 300 nafar ishtirokchi orasida
chet tilini bog‘chada o‘rganib kelgan bolalar 2-sinf oxirida eshitib tushunish testida 18 %
yuqori ball oldi.O‘zbekiston Respublikasi Innovatsion rivojlanish vazirligi hamkorlikda
(2023) o‘tkazilgan pilot loyihada 10 oylik ingliz tili dasturida qatnashgan maktabgacha
guruhlar nutq tayyorgarlik testida nazorat guruhiga nisbatan 1,5 baravar yuqori natija
ko‘rsatdi.Neuroimage (2022) maqolasida fMRI tadqiqi: erta bilingv bolalar (3–5 yosh)
Broka va Vernike hududlarida samarali lateralizatsiya va yuqori neyron o‘zaro faoliyatni
namoyish etgan.
4. Ijtimoiy-madaniy foyda
4.1. Madaniyatlararo kompetensiya – turli odatlar va qadriyatlarni hurmat qilish,
tolerantlik.
4.2. Ota-ona ishtiroki – chet tilida qo‘shiq kuylash, audio-kitoblarni birgalikda
tinglash orqali oilaviy muloqot boyiydi.
4.3. Kelajakda bandlik – 21-asr mehnat bozorida ko‘p tillilik muhim soft-skill sifatida
qadrlanadi.
5. Amaliy tavsiyalar
Guruhdagi bolalar sonini 15 nafardan oshirmaslik, har biriga individual
e’tibor.Mashg‘ulotlarni 15-20 daqiqalik qisqa bloklarga ajratish, diqqatni ushlab turish
uchun harakat va musiqa bilan almashib borish.O‘yinchoqlar, flomasterlar, AR-ilovalar
kabi vizual vositalardan foydalanish.Ona tili bilan kontrastiv usullarni cheklash; ma’no va
vaziyat orqali tushuntirish (eslatmalar: gesture, kontekst).
Xulosa qilib aytganda maktabgacha yoshda chet tilini o‘rganish bolalarning kognitiv,
ijtimoiy va madaniy rivojlanishiga sezilarli ijobiy ta’sir ko‘rsatadi. Miyadagi biologik
plastiklik davridan unumli foydalanish, kommunikativ va o‘yin yondashuvlari, ota-ona
hamkorligi va multimodal resurslar dastur samaradorligini maksimal darajada oshiradi.
Shu bois, maktabgacha ta’lim tizimida xorijiy tillarni integratsiyalash respublika
miqyosida ustuvor vazifa sifatida qaralishi maqsadga muvofiqdir.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. Vygotsky, L.S. (1978). Mind in Society: The Development of Higher
Psychological Processes. Harvard University Press.
2. Krashen, S.D. (1985). The Input Hypothesis: Issues and Implications. Longman.
3. Cameron, L. (2001). Teaching Languages to Young Learners. Cambridge
University Press.
4. OECD (2024). Early Language Learning and Child Development: Comparative
Study Results. Paris: OECD Publishing.
5. Ellis, R. (2008). The Study of Second Language Acquisition. Oxford University
Press.
Ustozlar uchun
pedagoglar.org
74-son 2–to’plam Iyun-2025
Sahifa: 236
6. Uporov, M. (2023). "Maktabgacha yoshdagi bolalarga xorijiy tilni o‘rgatishning
psixolingvistik asoslari". Pedagogik izlanishlar jurnali, №1(45), 25–31.
7. Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi (2022). Maktabgacha ta’limda xorijiy
tillarni erta o‘rgatish metodikasi bo‘yicha tavsiyalar. Toshkent: Ilm Ziyo
8. Shaxobiddinova, D. (2021). "Yosh bolalarda chet tilini o‘rganishga bo‘lgan
qiziqishni oshirish usullari". Ta’lim va innovatsiya, №4(12), 43–47.
9.
Komiljon o‘g, O. A. Y. (2024). METHODS OF EFFECTIVE DEVELOPMENT
OF LISTENING SKILLS IN STUDENTS WHO DO NOT MAJOR IN A FOREIGN
LANGUAGE.
Ethiopian International Journal of Multidisciplinary Research
,
11
(12),
554-558.
