Ustozlar uchun
pedagoglar.org
74-son 2–to’plam Iyun-2025
Sahifa: 190
MAKTABGACHA TA’LIMDA BOLALARGA CHET TILINI
O‘QITISHDA UCHRAYDIGAN QIYINCHILIKLAR
Yuldashev Og‘abek Komiljon o‘g‘li
Namangan davlat pedagogika instituti
Yevropa tillari kafedrasi o‘qituvchisi
Namangan davlat pedagogika instituti
Maktabgacha ta’lim yo‘nalishi talabasi
Bozarova Dildora Abdumajid qizi
Annotatsiya:
Maqolada maktabgacha yoshdagi bolalarga chet tilini o‘rgatishning
dolzarb muammolari va ularni yengib o‘tish yo‘llari yoritilgan. O‘yin, musiqa, vizual
materiallar, fonetik yondashuv va metodik vositalar orqali bolalarda tilga nisbatan ijobiy
munosabat va kommunikativ kompetensiya shakllantirish muhimligi ta’kidlanadi.
Kalit so‘zlar
: chet tili, maktabgacha ta’lim, o‘yin metodikasi, fonetik rivojlanish,
motivatsiya, kommunikativ kompetensiya
Abstract:
The article highlights the challenges and strategies of teaching foreign
languages to preschool children. It emphasizes the importance of using play, music,
visual materials, and phonetic techniques to foster positive attitudes and build
communicative competence in early learners.
Keywords
: foreign language, preschool education, play-based methodology,
phonetic development, motivation, communicative competence
Аннотация:
В статье рассматриваются актуальные проблемы и пути их
решения при обучении иностранному языку детей дошкольного возраста.
Подчёркивается важность использования игровых методик, музыки, визуальных
материалов и фонетических упражнений для формирования положительной
мотивации и коммуникативной компетенции.
Ключевые слова
: иностранный язык, дошкольное образование, игровая
методика, фонетическое развитие, мотивация, коммуникативная компетенция
Globalizatsiya jarayonida chet tillarini o‘rganish dolzarb masalaga aylangan.
Ayniqsa, maktabgacha yoshdagi bolalarni chet tiliga bo‘lgan qiziqishini shakllantirish,
ularni til muhitiga moslashtirish muhim hisoblanadi. Biroq, bu jarayon bir qator
muammolar va qiyinchiliklar bilan ham bog‘liq.
1. Psixologik va yoshga oid xususiyatlar
Maktabgacha yoshdagi bolalar hali nutq va tafakkur jihatdan to‘liq shakllanmagan
bo‘ladi. Ular uchun ona tilida to‘g‘ri va ravon gapirishning o‘zi ham rivojlanish bosqichida
bo‘ladi. Shu sababli, bir vaqtning o‘zida ikki tilni o‘zlashtirish psixologik yuklama bo‘lishi
mumkin.
Ustozlar uchun
pedagoglar.org
74-son 2–to’plam Iyun-2025
Sahifa: 191
2. Til muhitining yetarli emasligi
Chet tilini samarali o‘rganish uchun muhit juda muhim. Ko‘pgina maktabgacha ta’lim
muassasalarida chet tilida muloqot qiladigan mutaxassislar yetishmaydi. Bundan tashqari,
bolalarning uyda chet tili bilan shug‘ullanish imkoniyati ham cheklangan bo‘lishi mumkin.
3. O‘qituvchining tayyorgarlik darajasi
Maktabgacha ta’lim muassasalarida ishlovchi pedagoglar doim ham chet tilini puxta
bilmasligi yoki metodik jihatdan yetarli darajada tayyorlanmagan bo‘lishi mumkin. Bu esa
darslar sifatiga salbiy ta’sir ko‘rsatadi.
4. O‘qitish metodikasi va vositalarining yetishmasligi
Chet tilini o‘rgatish uchun maxsus o‘yinlar, audiovizual materiallar, interaktiv
uslublar zarur. Amaliyotda esa bu vositalarning yetishmasligi darslarni qiziqarli va
samarali tashkil etishga to‘sqinlik qiladi.
5. Ota-onalar ishtirokining pastligi
Ba’zi holatlarda ota-onalar bu jarayonga befarq qaraydi yoki bolaning chet tiliga
bo‘lgan qiziqishini qo‘llab-quvvatlamaydi. Bu esa bolaning motivatsiyasini
pasaytiradi.Maktabgacha yoshda, ingliz tilini o'qitishda, bolalar asta-sekin kommunikativ
kompetentsiya asoslarini rivojlantiradilar, bu ingliz tilini o'rganishning dastlabki
bosqichida quyidagi jihatlarni o'z ichiga oladi:
-
fonetik nuqtai nazardan to'g'ri takrorlash qobiliyati inglizcha so'zlar o'qituvchi, ona
tili yoki ma'ruzachining orqasida, ya'ni eshitish diqqatini, fonetik eshitish va to'g'ri
talaffuzni bosqichma-bosqich shakllantirish;
-
inglizcha so'z boyligini o'zlashtirish, birlashtirish va faollashtirish;
ma’lum miqdordagi sodda grammatik tuzilmalarni o'zlashtirish, izchil bayon
tuzish.Metodika to'g'ridan-to'g'ri ta'lim tadbirlarini o'tkazish bolalarning til qobiliyatlari
tuzilishining yoshi va individual xususiyatlarini hisobga olgan holda qurilishi va ularning
rivojlanishiga yo'naltirilgan bo'lishi kerak. Chet tilida muloqot motivatsiya va
yo'naltirilgan bo'lishi kerak. Bolada chet tiliga nisbatan ijobiy psixologik munosabatni
yaratish kerak va bunday ijobiy motivatsiyani yaratish usuli o‘ynashdir. O‘yin - bu ham
tashkil etish shakli, ham bolalar ma'lum miqdorda to'planadigan darslarni o'tkazish usuli
inglizcha so'z boyligi, ko'plab she’rlar, qo‘shiqlar, qofiyalarni sanash va boshqalarni
o'rganing.Darslarni o'tkazishning ushbu shakli til ko'nikmalarini va nutq qobiliyatlarini
o'zlashtirish uchun qulay sharoit yaratadi. O'yin faoliyatiga ishonish qobiliyati chettilida
nutq uchun tabiiy turtki berishga, hatto eng oddiy iboralarni ham qiziqarli va mazmunli
qilishga imkon beradi. Chet tilini o'qitishda o'ynash ta'lim faoliyatiga zid emas, balki u
bilan organik ravishda bog'liqdir.To'g'ridan-to'g'ri ta'lim faoliyatidagi o'yinlar epizodik va
yakka bo'lmasligikerak. Tilni o'rganish jarayonida boshqa tadbirlarni birlashtiradigan
vaTalqin va tadqiqotlar respublika ilmiy-uslubiy jurnali birlashtiradigan uchidan
uchigacha o'yin texnikasi zarur. O'yin metodikasi xayoliy vaziyatni yaratishga va bola yoki
o'qituvchi tomonidan ma'lum bir rolni qabul qilishga asoslangan.Ritmik musiqa o'yinlari-
Ustozlar uchun
pedagoglar.org
74-son 2–to’plam Iyun-2025
Sahifa: 192
bu har qanday an'anaviy o'yinlar, masalan sheriklar tanlovi bilan raqs tushadigan raqslar,
bu muloqot qobiliyatlarini o'zlashtirishga emas, balki nutqning fonetik va ritmomelodik
jihatlarini yaxshilashga va til ruhiga botish uchun yordam beradi, masalan: " Yong'oqlar
va may ", "Siz nima? ism "," Menga do'stlarim yoqadi "," Eshitgan, elkama, tizza va oyoq
barmoqlari "va boshqalar.
Xulosa qilib aytganda Maktabgacha ta’limda chet tilini o‘qitish – muhim va
murakkab jarayon. Uni muvaffaqiyatli amalga oshirish uchun o‘qituvchilarning malakasini
oshirish, til muhitini yaratish, ota-onalar bilan hamkorlikni kuchaytirish va zamonaviy
ta’lim vositalaridan keng foydalanish zarur. Faqat shu holda bolalarda chet tiliga bo‘lgan
ijobiy munosabat va mustahkam bilimlar shakllanishi mumkin.
Foydalanilgan adabiyotlar
1. Brewster, J., Ellis, G., & Girard, D. (2019). The Primary English Teacher’s Guide
(4-bosq.). Pearson Education.
2. Cameron, L. (2001). Teaching Languages to Young Learners. Cambridge
University Press.
3. Garcia, O., & Li Wei. (2014). Translanguaging: Language, Bilingualism and
Education. Palgrave Macmillan.
4. Krashen, S. (1985). The Input Hypothesis: Issues and Implications. Longman.
5. Lightbown, P. M., & Spada, N. (2020). How Languages Are Learned (5-bosq.).
Oxford University Press.
6. Nikolov, M. (2016). Teaching Young Language Learners: An Activity-Based
Approach. Oxford University Press.
7. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi. (2022). “Maktabgacha ta’lim
tashkilotlarida chet tillarini o‘qitishni rivojlantirish konsepsiyasi.”
8.
Komiljon o‘g, O. A. Y. (2024). METHODS OF EFFECTIVE DEVELOPMENT
OF LISTENING SKILLS IN STUDENTS WHO DO NOT MAJOR IN A FOREIGN
LANGUAGE.
Ethiopian International Journal of Multidisciplinary Research
,
11
(12),
554-558.
