World scientific research journal
www.wsrjournal.com Volume-16_Issue-1_June -2023
132
ЎЗБЕКИСТОНДА ЛИЗИНГ ВА ИЖАРА БИТИМЛАРИ ВА
ПОРТФЕЛЛАРИНИНГ ТАНЛИЛИ
Тошкент давлат иқтисодиёт университети
“Молия ва бухгалтерия ҳисоби” кафедраси ассистенти
Холиқулова Юлдуз Панжи қизи
Аннотация:
Ушбу мақолада лизинг ва ижара муносабатларини
шакллантиришда соҳадаги камчиликлари ва унга бериладиган янгиликлардан
келиб чиққан ҳолда бу мавзуга биз кенгроқ ѐндашдик. Лизинг муомалалари
ҳисоби ва унинг аудитини ўтказилиш тартиблари ўрганиб чиқилган ва лизинг
операциялари ҳамда банк кредит портфелининг таркиби ва динамикаси таҳлил
қилинган ҳамда уларни оптималлаштириш бўйича амалий тавсиялар берилиб
асосий маълумотлар кўрсатиб ўтилган.
Калит сўзлар:
лизинг, лизинг субъектлари ва объектлари, лизинг
муомалалари ҳисоби, асосий восита.
КИРИШ
Ўзбекистонда лизинг ва ижара муомалаларини такомиллаштириш учун
унинг бу соҳадаги камчиликлари ва унга бериладиган янгиликлардан келиб
чиққан ҳолда бу мавзуга биз кенгроқ ёндашдик. Лекин бу масалани кўриб
чиқишдан олдин биз озгина лизинг ва ижара тўғрисида фикрга эга бўлиш учун
ушбу тушунчаларга тўхталиб ўтамиз. Ўзбекистонда лизинг муносабатларини
йўлга қўйиш мақсадида аввалом бор 1999-йил 14- апрелда “Лизинг тўғрисида”ги
Қонун қабул қилинган.
Кейинчалик лизинг ва ижара муносабатларини такомиллаштириш
мақсадида бизнинг республикамизда Молия Вазирлигининг 11 май 2009 йилда
54-сонли буйруғига асосан ― “Бухгалтерия ҳисобида ижара операцияларини акс
эттириш тартиби тўғрисида”ги Низом ва ―Ижара ҳисоби бўйича 6-сонли
Бухгалтерия ҳисоби миллий стандарти ишлаб чиқилди.
Президентимиз Шавкат Мирзиёев томонидан тасдиқланган 2017−2021
йилларда Ўзбекистон Республикасини ривожлантиришнинг бешта устувор
йўналишлари бўйича Ҳаракатлар стратегиясида ―Лизинг ва бошқа молиявий
хизматларнинг ҳажмини уларнинг янги турларини жорий қилиш ва сифатини
ошириш ҳисобига кенгайтириш масаласининг қўйилиши ўта долзарб эканлигини
белгилаб берилди.
Аввало бугунги кунда лизинг амалиётларининг кундан-кунга кенгайиб
бораётганлиги ҳамда унинг турли хилдаги шакллари ва турлари
қўлланилаётганлиги сабабли, лизинг тушунчаларига аниқлик киритиш ва унинг
туб моҳиятини очиб бериш муҳим аҳамиятга эгадир. Лизинг ва ижара хақида
World scientific research journal
www.wsrjournal.com Volume-16_Issue-1_June -2023
133
олимларимиз томонидан турли хил фиклар келтирилган бўлиб бир гуруҳ
олимлар лизинг ва ижара тушунчаси битта тушунча дейишса иккинчи гуруҳ
олимларимиз лизинг бошқа тушунча ижара бошқа тушунча деб таькидлаганлар.
Иккинчи гуруҳ олимлар фикрларига қўшилган ҳолда лизинг ва ижара бошқа-
бошқа тушунча яьни лизинг билан ижаранинг фарқи шундаки лизингда лизингга
олинаётган мулк тўловлар тўланиб бўлгандан сўнг лизингга олувчи ҳисобига
ўтади. Ижарада эса мулк доимо ижарага берувчи шахс номида қолади.
Лизингнинг энг кўп тарқалган тури сифатида қуйидагича гуруҳлаш таклиф
этилган:
- оператив ёки хизмат кўрсатувчи лизинг;
- молиявий, капитал ёки тўғри лизинг;
- қайтариладиган лизинг.
Ушбу гуруҳлаш энг оддий ва амалиѐтда кенг қўлланилади. Лекин унда
лизингнинг тўлиқ моҳияти ва хусусиятлари очиб берилмаган. Шу сабабли
муаллиф томонидан лизингни гуруҳлаш таклиф этилди. Бунда лизингни
гуруҳланишининг энг оддий усулларидан бошлаб, энг мураккаб хусусиятлари
бўйича туркумланиши таклиф қилинмоқда. Шу нуқтаи назардан муаллиф
томонидан улар умумлаштирилиб, умумий ва хусусий томонлари ҳисобга
олиниб, туркумланди.
МАВЗУГА ОИД АДАБИЁТЛАР ТАҲЛИЛИ
Малявина ва Попов илмий ишларида Лизинг операциялари – тадбиркорлик
фаолиятининг тизими бўлиб, у ўзига учта ташкилий – иктисодий
муносабатларни яъни, ижара, савдо ва инвестицион хамда молиявий лизинг
операцияларни қамраб олган. Ибрагимов ва Ризаев адабиётларида лизинг
операцияси лизинг объекти лизинг олувчи томонидан бевосита тадбиркорлик
фаолиятини амалга ошириш мақсадида ишлатилиши кўзда тутилган ҳолларда
амалга оширилади.
Лизинг берувчи ва лизинг олувчи ўзаро келишилган ҳолда қонун
хужжатларига мувофиқ лизинг оъектининг жадал амортизация қилиш ҳуқуқига
эга. Томонларнинг келишувига кўра лизинг шартномаси уч томонлама (сотувчи-
лизинг берувчи- лизинг олувчи) ёки икки томонлама (лизинг берувчи ва лизинг
олувчи) тузилиши мумкин. Газман фикрига кўра, лизинг иштирокчиларини
бевосита ва билвосита гуруҳларга бўлади. Яъни бевосита қатнашчиларга лизинг
берувчи, лизинг олувчи, маҳсулот сотувчилар бўлса, билвосита иштирокчилари
эса, тижорат банклари, суғурта компаниялари,лизинг брокерлари ҳисобланади.
Усатова, Сероситан ўзларининг ўқув қўлланмаларида тижорат банкларида
лизинг операциялари бухгалтерия ҳисобининг мақсади ҳисоб тизими ва
фойдаланувчилар
учун банкнинг лизинг операциялари тўғрисидаги
маълумотларни тан олиш, ўлчаш,уларни жамлаш ва аниқ етказиб беришдан
иборатдир. Лизинг операциялари жараѐнида кўрилиши мумкин бўлган зарар ва
World scientific research journal
www.wsrjournal.com Volume-16_Issue-1_June -2023
134
йўкотишларнинг риск даражасини баҳолаб бориш зарурлигини таъкидлаб ўтган.
Сабаби ишлаб чикариш бўйича тузилган ҳар қандай битим йўкотишларга, яъни
рискка боғланган. Риск даражасини тушириш буйича бир қанча усуллари мавжуд
бўлиб, улардан энг муҳими бу суғурта ҳисобланади.
ТАДҚИҚОТ МЕТОДОЛОГИЯСИ
Ушбу мақолада хорижий ва маҳаллий олимларнинг илмий ишлари, илмий
монографиялари, ўқув қўлланмалари ва мақолаларини таҳлил қилиш, статистик
таҳлиллари, жадвалларни аналитик таққослаш, гуруҳлаш, миқдор ва сифат
кўрсатикичларни ҳисоблаш, уларни бир-бири билан солиштириш каби
услублардан фойдаланилди.
ТАҲЛИЛ ВА НАТИЖАЛАР
Лизинг (молиявий ижара) ижара муносабатларининг алоҳида тури бўлиб,
унда бир тараф (лизинг берувчи) иккинчи тарафнинг (лизинг олувчининг)
топшириғига биноан учинчи тарафдан (сотувчидан) лизинг шартномасида
шартлашилган мол-мулкни (лизинг объектини) мулк қилиб сотиб олади ва уни
шу шартномада белгиланган шартларда ҳақ эвазига эгалик қилиш ва
фойдаланиш учун лизинг олувчига ўн икки ойдан ортиқ муддатга беради.
1-расм
1
2021 йилнинг 1-ярим йиллиги якунларига кўра лизинг портфелининг ҳажми
5 трлн. 430 млрд сўмни ташкил қилган, бу 2020 йил якунлари билан
солиштирганда 4,3% га кам. Сабаби – коронавирус пандемияси ва 2020 йил
давомидаши ҳамда 2021 йилнинг 6 ойи мобайнидаги у билан боғлиқ чекловлар.
Бироқ, ўтган йил билан солиштирганда янги лизинг битимларининг ҳажми
1
https://ula.uz/uz/archive
World scientific research journal
www.wsrjournal.com Volume-16_Issue-1_June -2023
135
ошган (+8,8%). Шунингдек, лизинг бозоридаги янги битимларнинг асосий
улуши одатда йилнинг иккинчи ярмига тўғри келишини қайд этиш жоиз. 2021
йилнинг иккинчи ярмида янги битимлар ҳажми биринчи ярим йиллик билан
солиштирганда сезиларли даражада ошиши ва тахминан 5-10% ўсиш билан
лизинг амалиётлари портфелида ижобий акс этиши кутилмоқда.
2-расм
2
:
2021 йилнинг биринчи ярим йиллиги якунлари бўйича янги лизинг
битимларининг ҳажми 8,8% га ошган, бу ўтган йилнинг шу даври билан
солиштирганда 102,7 млрд сўмга кўп бўлиб, 1 268,9 млрд.сўмни ташкил қилган.
Ҳозирги кунда Ўзбекистонда лизинг (молиявий ижара) жараѐнлари
ҳамда улар ҳисоби ва ҳисоботига яна қуйидаги 3 та Бухгалтерия ҳисобининг
миллий стандартлари таъсир қилади:
1-сонли «Ҳисоб сиѐсати ва молиявий ҳисобот»;
5-сонли «Асосий воситалар»;
6- сонли «Ижара ҳисоби».
Лекин дунёдаги бирон-бир мамлакатда бухгалтерия ҳисобининг халқаро
стандартларига тўлиқ амал қилинмайди, балки улар ҳисоб юритишнинг
умумлашти-рилган ва бир шаклга келтирилган тартиб ва қоидалар тўплами, деб
ҳисобланади. Бу фикрни биз ҳам қўллаб-қувватлаган ҳолда, Ўзбекистонда ҳисоб
тизими ва молиявий ҳисоботлар тартибини халқаро стандартларга ўтказишни
аста-секинлик билан миллий стандартларни жорий этиш орқали амалга ошириш
лозим, деб ҳисоблаймиз. Халқаро стандартлардан фойдаланиш, аввало,
давлатнинг бошқа бир тизим, ундаги бошқа бир ҳисоб ва ҳисоботлар тизимидан
Иқтисодиётни
модернизациялаш
устувор
бўлган
ва
иқтисодиётни
эркинлаштириш шароитидаги давлатда шаклланадиган ва шаклланиб борадиган
2
https://ula.uz/uz/archive
World scientific research journal
www.wsrjournal.com Volume-16_Issue-1_June -2023
136
бухгалтерия ахборотларини таққослаш имконини берувчи бухгалтерия ҳисоби
концепцияларини ишлаб чиқилишида намоён бўлади.
6-сонли «Ижара ҳисоби» номли бухгалтерия ҳисобининг миллий
стандартининг 3- бандига асосан бухгалтерия ҳисобининг миллий стандартлари
нуқтаи назаридан ижара 3 га: лизинг (молиявий ижара); узоқ муддатли ижара;
қисқа муддатли ижарага бўлинган. Стандартга мувофиқ лизинг (молиявий
ижара) ижара муносабат-ларининг алоҳида тури бўлиб, унда бир тараф (лизинг
берувчи) иккинчи тарафнинг (лизинг олувчининг) топшириғига биноан учинчи
тарафдан (сотувчида) лизинг шартномасида шартлашилган мол-мулкни (лизинг
объектини) мулк қилиб сотиб олади ва уни шу шартномада белгиланган
шартларда ҳақ эвазига эгалик қилиш ва фойдаланиш учун лизинг олувчига ун
икки ойдан ортиқ муддатга беради.
ХУЛОСА ВА ТАКЛИФЛАР
Хулоса қилиб шуни айта оламизки, лизинг муомалаларининг дастлабки
ҳисоби амалиётини кўриб чиққанда, лизинг олиш учун кўпгина хужжатлар
тайёрланиши кераклигини кўриб чиқдик. Лекин шу хужжатларни йиғиш учун
анча вақт йўқотилади ва лизинг олувчилар учун ушбу вазият қийинроқ. Шунинг
учун бизнинг фикримизча, айрим электрон ҳужжатлар лизинг жараёнида тақдим
этилмаса бу Ўзбекистон Республикасининг хўжалик юритувчи субъектлар учун
жуда осон ва қулай шароит яратиб берилган бўларди. Бундан келиб чиқиб,
лизинг олиш учун хужжатлар сони камайтирилса, кўпгина корхоналар лизинг
муомалаларидан фойдаланишни қўллаб-қувватлайдилар. Лизинг олувчида
лизинг ҳисобини юритилишида алоҳида субсчетлар очилса, ушбу вазият корхона
рахбарлари учун жуда қулай ва тезкор маълумот олишда ўз ўрнига эга булади.
Шунинг учун лизинг олувчи корхоналарида бухгалтерия ҳисобини юритилиш
буйича Ҳисоб сиёсатида ушбу субсчетлар очилиши кўрсатиб ўтилиши мақсадга
мувофиқ бўлади.
Фойдаланилган адабиётлар рўйхати
1.
Холикулова, Ю. (2023). Iqtisodiyotimizda transport-logistika xizmatlari tashkil
etilishi va uning rivojlanishi. Направления развития благоприятной бизнес-
среды
в
условиях
цифровизации
экономики,
1(02),
122–126.
https://doi.org/10.47689/TSUE2022-pp122-126
2.
Khaitov, S. S., Nazarova, M. N., Urmonbekova, I. F., Xoliquliva, Y. P. Q., &
Bozorova, O. R. (2023). Mechanisms of Development of the Country’s Economy
through Bank Loans. EUROPEAN JOURNAL OF INNOVATION IN
NONFORMAL
EDUCATION, 3(4),
9–15.
Retrieved
from
http://www.inovatus.es/index.php/ejine/article/view/1575
3.
Ibragimova I.R. Stages of financial reporting implementation in the Republic of
Uzbekistan // International Journal of Marketing and Technology. – Vol. 11 Issue
World scientific research journal
www.wsrjournal.com Volume-16_Issue-1_June -2023
137
11, November 2021. (ISSN: 2249-1058 Impact Factor: 6.559 ). (1-12
p.)
4.
Xoliqulova, Y. (2022). STEPS IN THE PROCESS OF DENATIONALIZATION
AND PRIVATIZATION OF PROPERTY IN UZBEKISTAN. Journal of
Integrated
Education
and
Research,
1(6),
6–10.
Retrieved
from
https://ojs.rmasav.com/index.php/ojs/article/view/368
5.
Қличев Б. (2023). Операцион фаолият таҳлилини ташкил этиш
масалалари. World Scientific Research Journal, 12(2), 263–271. Retrieved from
http://wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/2557;
6.
M.S.Tulayev, B.P.Qlichev, (2022). Moliyaviy hisob. (Darslik). ISBN 978-9943-
8915-9-3, UO‘K: 657(075.8)
7.
Тулаев,
М.
С.,
&
Кличев,
Б.
П.
(2022).
ВОПРОСЫ
СОВЕРШЕНСТВОВАНИЕ УЧЕТА КОРПОРАТИВНЫХ ОБЛИГАЦИИ:
ОБЯЗАТЕЛЬСТВО ИЛИ КАПИТАЛ. In Учет, анализ и аудит: их
возможности и направления эволюции (pp. 146-154).
8.
O.Xudoyorov (2017) Importance of credit risk management in banks. Экономика
и бизнес: теория и практика № 5.
https://cyberleninka.ru/article/n/importance-
of-credit-risk-management-in-banks
9.
О. Бозорова. (2023). ДАВЛАТ ТОМОНИДАН ТАДБИРКОРЛИК
ФАОЛИЯТИНГИ
ҚЎЛЛАБ-ҚУВВАТЛАШ
ЙЎНАЛИШЛАРИ.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ, 13(7),
24–29.
Retrieved
from
http://www.newjournal.org/index.php/01/article/view/2779
10.
Ibragimova Iroda Rashid qizi (2023). Problems of planning the external audit
process in commercial banks. International Journal of Management, IT &
Engineering.
Vol.
13
Issue
05,
May
2023,
ISSN:
2249-0558,
https://www.ijmra.us/project%20doc/2023/IJME_MAY2023/IJMIE2May23_Uz
b.pdf
11.
Бозорова Озода Рахимовна. (2023). МАМЛАКАТИМИЗДА ОИЛАВИЙ
ТАДБИРКОРЛИКНИ РИВОЖЛАНТИРИШ МАСАЛАЛАРИ . World
Scientific
Research
Journal,
12(2),
178–185.
Retrieved
from
http://wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/2548
12.
Yusupova F., Abdullaeva S. Prospects for the Development of Dairy Farming of
Dekhkan Farms in Uzbekistan // Бюллетень науки и практики. 2022. Т. 8. №8.
С. 88-96.
https://doi.org/10.33619/2414-2948/81/14
13.
Қличев Бахтиёр Пардаевич, (2023). Корхоналарда маҳсулот ишлаб чиқариш
ҳажми таҳлилини такомиллаштириш масалалари. Issues of improving the
analysis of the volume of production at enterprises.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И
ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
,
13
(7), 42–49. Retrieved from
http://www.newjournal.org/index.php/01/article/view/2782
14.
Amonovich, T. S., Alijonovich, A. Z., Abdullaevich, K. M., & Solijanovna, A. S.
(2022). Impact of Taxes on the Bank’s Profit. INTERNATIONAL JOURNAL OF
SPECIAL EDUCATION, 37(3).
15.
Курбонов, М. (2020). Зарубежный опыт эффективного использования
финансовых ресурсов государственных целевых фондов. Экономика И
World scientific research journal
www.wsrjournal.com Volume-16_Issue-1_June -2023
138
Образование,
1(5),
163–166.
извлечено
от
https://inlibrary.uz/index.php/economy_education/article/view/4823
16.
Қурбонов Мухиддин Абдуллаевич. (2023). Камерал солиқ назорати, риск
анализларни смарт теҳнологиялардан фойдаланилган ҳолда амалга
оширишни такомиллаштириш. Образование наука и инновационные идеи в
мире,
13(7),
36–41.
Retrieved
from
http://www.newjournal.org/index.php/01/article/view/2781
17.
Абдуллаевич Қ.М. Central European Management Journal. UZBEKISTAN
REPUBLIC TO IMPROVE AGRICULTURAL FINANCING. 2022;30(3):1284-
93.
18.
Қурбонов Мухиддин Абдуллаевич. (2023). БЮДЖЕТ ХАРАЖАТЛАРИ
ТИЗИМИДА АУТСОРСИНГ ХИЗМАТЛАРИНИ РИВОЖЛАНТИРИШ ВА
ТАКОМИЛЛАШТИРИШ. World Scientific Research Journal, 12(3), 3–12.
Retrieved from
http://wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/2558
19.
Назарова Муслима Назаровна. (2023). ЎЗБЕКИСТОНДА НОБАНК
КРЕДИТ ТАШКИЛОТЛАРИ ФАОЛИЯТИ ВА УЛАР ФАОЛИЯТИНИНГ
ЗАМОНАВИЙ ҲОЛАТИ ТАҲЛИЛИ. World Scientific Research Journal,
12(2),
214–228.
Retrieved
from
http://wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/2552
20.
Назарова, М. (2022). ПРАВОВЫЕ ОСНОВЫ МИКРОКРЕДИТНЫХ
ОРГАНИЗАЦИЙ В РЕСПУБЛИКЕ УЗБЕКИСТАН И АНАЛИЗ ИХ
ТЕКУЩЕГО СОСТОЯНИЯ. Экономика и образование, 23(4), 73–80.
извлечено от
https://cedr.tsue.uz/index.php/journal/article/view/566
21.
Назарова, М. (2022). ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИДА НОБАНК
КРЕДИТ
ТАШКИЛОТЛАРИНИНГ
ҲУҚУҚИЙ
АСОСЛАРИ
ВА
УЛАРНИНГ
АМАЛДАГИ
ФАОЛИЯТИ:
https://doi.
org/10.55439/ECED/vol23_iss3/a11. Экономика и образование, 23(3), 71-78.
22.
Салимов Шерзод Бахтиёрович. (2023). Ўзбекистон иқтисодиётининг
ривожланишида кичик бизнес корхоналарини венчур капитали орқали
инновацион фаолиятини молиялаштириш. World Scientific Research Journal,
12(2),
229–236.
Retrieved
from
http://www.wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/2553
23.
Салимов , Б., & Салимов , Ш. (2023). Янги Ўзбекистоннинг стратегик
мақсадлари ва ривожланиши. The Innovation Economy, 1(01), 14–19.
Retrieved from
https://ojs.qmii.uz/index.php/ej/article/view/354
24.
Ibragimova I., Tursunov U., NosirovA. Auditing of financial reporting in the
republic of Uzbekistan.// International Journal of Management, IT &
Engineering- Vol. 9 Issue 7, July 2019, ISSN: 2249-0558
25.
Қличев Б.П. (2022 a). Истеъмолчи манфаатлари асосида маҳсулотга баҳо
шакллантириш масалалари таҳлили. “Иқтисодиёт: таҳлиллар ва
прогнозлар”, ISSN: 2181-0567, 4 (20)-сон, 170-175, УЎК: 338.4 (575.1)
26.
О.О.Худоёров, & Х.Х.Гойипов. (2023). ТАДБИРКОРЛИК ФАОЛИЯТИНИ
САМАРАЛИ
БОШҚАРИШДА
ХОРИЖИЙ
МАМЛАКАТЛАР
ТАЖРИБАСИ. World Scientific Research Journal, 12(2), 244–253. Retrieved
from
World scientific research journal
www.wsrjournal.com Volume-16_Issue-1_June -2023
139
27.
Қличев Бахтиёр Пардаевич (2023 b). Хўжалик юритувчи субъектларда
операцион фаолиятида ишлаб чиқариш ҳажмини ифодаловчи кўрсаткичлар
таҳлили. Scientific Journal of “International Finance & Accounting” Issue 2,
April 2023. ISSN: 2181-1016,
http://interfinance.tfi.uz/?p=2696
28.
О.О.Худоёров, & Ш.О.Ғозоров. (2023). МАМЛАКАТНИНГ ИҚТИСОДИЙ
РИВОЖИДА
ТИЖОРАТ
БАНКЛАРИ
ИНВЕСТИЦИОН
КРЕДИТЛАРИНИНГ ЎРНИ. World Scientific Research Journal, 12(2), 254–
262. Retrieved from
http://wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/2556
29.
Shadibekova Dildor, Nosirova Nargiza, Bozorov Ilyos, Berdiyeva Uguloy. (2020)
Prospective Development Analysis of Small Business and Entrepreneurship of
Uzbekistan. Test Engineering & Management. March-April 2020 ISSN: 0193-
4120
Page
No.
1733-1743
http://www.testmagzine.biz/index.php/testmagzine/article/view/3815/3347
30.
Бозоров Ильёс Исомиддинович, & Эргашова Сабрина Кузимуратовна.
(2023).
МАМЛАКАТДА
ИНВЕСТИЦИОН
ЛОЙИҲАЛАР
ЖОЗИБАДОРЛИГИ ВА УНИ МОЛИЯЛАШ ТИЗИМИНИ БАҲОЛАШ
МЕХАНИЗМИ . ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ
В
МИРЕ,
13(7),
108–107.
Retrieved
from
http://www.newjournal.org/index.php/01/article/view/2789
31.
Саидова, У. (2020). EXTERNAL ECONOMIC ACTIVITIES OF
UZBEKISTAN:
PROBLEMS
AND
SOLUTIONS.
https://scienceproblems.uz/index.php/journal/article/view/16
32.
Saidova, O. R. (2020). ISSUES OF IMPROVING THE FOREIGN TRADE OF
UZBEKISTAN. Economics and Innovative Technologies, 2020(2), 12.
https://core.ac.uk/download/pdf/336867043.pdf
33.
Султанов, М., & Ахмедова, З. (2023). ИНСТИТУЦИОНАЛ ИНВЕСТОРЛАР
ОРКАЛИ
ИҚТИСОДИЙ
ЎСИШНИ
ТАЪМИНЛАШ
МАСАЛАЛАРИ. Приоритетные направления, современные тенденции и
перспективы развития финансового рынка, 12–14. извлечено от
https://inlibrary.uz/index.php/financial-market-growth/article/view/18953
34.
Султанов, М. (2020). Значение стоимости чистых активов как показателя,
отражающего привлекательность инвестиционных фондов. Экономика и
инновационные
технологии,
(5),
115–122.
извлечено
от
https://inlibrary.uz/index.php/economics_and_innovative/article/view/11782
35.
Тулаев, М. (2022). МОЛИЯВИЙ ИНВЕСТИЦИЯЛАР ҲИСОБИ
АМАЛИЁТИНИ ТАКОМИЛЛАШТИРИШ. Архив научных исследований,
2(1). извлечено от
http://journal.tsue.uz/index.php/archive/article/view/1181
36.
Тулаев, М. (2021). Разработка методики определения уровня
существенности в аудите. Экономика и инновационные технологии, (5), 52–
60.
извлечено
от
https://inlibrary.uz/index.php/economics_and_innovative/article/view/12137