World scientific research journal
www.wsrjournal.com Volume-23_Issue-2_January -2024
352
FISKAL SIYOSAT BOʻYICHA XORIJIY MAMLAKATLAR
TAJRIBASI VA UNI QOʻLLASH MUAMMOLARI
Қурбонов Мухиддин Абдуллаевич
Ўзбекистон Республикаси Солиқ қўмитаси хузуридаги Фискал институти
“Солиқлар ва солиққа тортиш” кафедраси доценти (PhD)
ТЕЛ:90-644-74-77
Annotatsiya.
Ushbu tadqiqotda davomida turli davlatlarning fiskal siyosatni
oʻrganildi, soliq maʼmurchiligi va xizmatini shakllantirish, soliq madaniyatini oshirish,
soliq qarzdorliklarini kamaytirish boʻyicha asosiy muammolari oʻrganildi. Rivojlangan
mamlakatlar tajribalari ni hisobga olgan xolda xulosalar shakllantirildi va milliy soliq
maʼmurchiligimiz qoʻllash mumkin boʻlgan takliflar berildi.
Kalit soʻzlar:
soliq tushumlari, barqaror oʻsishi, byudjet xarajatlari, byudjet
daromadlari, davlat boshqaruv mexanizmlari, fiskal munosabatlar, milliy soliq
maʼmurchiligi.
Аннотация.
В ходе данного исследования изучалась фискальная политика
различных государств, изучались основные проблемы формирования налогового
администрирования и службы, повышения налоговой культуры, снижения
налоговой задолженности. С учетом опыта развитых стран были
сформулированы выводы и даны предложения, которые может применить наше
национальное налоговое управление.
Ключевые слова:
налоговые поступления, устойчивый рост, бюджетные
расходы, бюджетные доходы, механизмы государственного управления,
фискальные отношения, национальное налоговое управление.
Abstract.
In the course of this study, the fiscal policy of various states was
studied, the main problems of the formation of tax administration and service,
increasing tax culture, reducing tax arrears were studied. Taking into account the
experience of developed countries, conclusions were formulated and suggestions were
given that our national tax administration can apply.
Keywords:
tax revenues, sustainable growth, budget expenditures, budget
revenues, public administration mechanisms, fiscal relations, national tax
administration.
KIRISH
Har qanday davlat soliq tushumlarining barqaror oʻsishi va shunga mos ravishda
ijtimoiy-iqtisodiy dasturlarni amalga oshirishga intiladi.Buning eng samarali yoʻli
ishlab chiqarishni ragʻbatlantirish, soliq madaniyati darajasini va soliq toʻlovchilarning
javobgarligini oshirish, shuningdek fiskal siyosat va soliq munosabatlarining
uygʻunligini taʼminlashdan iborat boʻladi. Biroq, dunyoning aksariyat
mamlakatlarining ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishidagi noqulay tendensiyalarning
World scientific research journal
www.wsrjournal.com Volume-23_Issue-2_January -2024
353
kuchayishi sharoitida (doimiy inqiroz hodisalari, ijtimoiy keskinlik, terroristik
tahdidlar, aholining qarishi, tabiiy ofatlar va boshqalar.), davlat tomonidan qoʻllab-
quvvatlashga talab ortib bormoqda, bu byudjet xarajatlarining oʻsishiga va soliq
bosimining oshishiga sabab boʻladi.
1
Salbiy oqibatlarni minimallashtirish maqsadida vakolatli davlat organlari fiskal
munosabatlarni davlat boshqaruvining jahon amaliyotining ilgʻor tajribalarini
oʻrganib, ularni optimallashtirish hamda jahon iqtisodiyotining zamonaviy
sharoitlariga moslashtirish maqsadida fiskal siyosat yoʻnalishlari belgilashga va
oʻzgartirishlar kiritishga harakat etishadi. Ushbu yoʻnalishlarning muvaffaqiyatli
amalga oshirilishi davlatni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirishning ustuvor vazifalarini
amalga oshirish uchun zarur. Bunda mavjud moliyaviy resurslarni obyektiv baholash,
byudjet xarajatlarini kamaytirish zaxiralarini aniqlash va jamiyatdagi soliq tarangligini
barqarorlashtirish eng asosiy vazifalardan hisoblanadi.
2
TAHLILLAR
Umuman olganda fiskal munosabatlarni davlat boshqaruvining konseptual
asoslari bu turli darajadagi davlat boshqaruvida (respublika, viloyat, tuman) qabul
qilingan normativ qonun hujjatlari hisoblanadi. Dunyoning koʻplab mamlakatlarida
konseptual asos birinchi navbatda davlat Konstitutsiyasi, soliq va byudjet kodekslari,
shuningdek byudjet va soliq munosabatlarining turli jihatlarini tartibga soluvchi
boshqa normativ-huquqiy hujjatlar hisoblanadi.
3
Ayrim mamlakatlarda fiskal tizimning meʼyoriy-huquqiy bazasini rivojlantirishga
yondashuvlardagi farqlar tarixiy, ijtimoiy-iqtisodiy, madaniy va siyosiy omillar,
shuningdek, davlat hokimiyati organlari oʻrtasida vakolatlarni taqsimlashning
amaldagi amaliyoti bilan bogʻliq [5]. Har bir mamlakat milliy iqtisodiyotning
rivojlanish xususiyatlarini va davlat moliyasining holatini hisobga olgan holda, uzoq
muddatli byudjetni prognozlash va rejalashtirish uchun maʼlum mezonlardan
foydalanadi, mamlakat ichida ham, jahon moliya tizimida ham doimiy ravishda
oʻzgarib turadigan sharoitlarga muvofiq soliq maʼmuriyatining usullari va vositalarini
doimiy ravishda takomillashtirib boradi.
4
Taʼkidlash joizki, dunyoning aksariyat mamlakatlarida soliq munosabatlarining
davlat boshqaruvini shakllantirish va rivojlantirish tendensiyalari milliy soliq
1
Курбонов, М. (2020). Зарубежный опыт эффективного использования финансовых ресурсов государственных
целевых
фондов.
Экономика
И
Образование,
1(5),
163–166.
извлечено
от
https://inlibrary.uz/index.php/economy_education/article/view/4823
2
Qurbonov Muxiddin Abdullaevich. (2023). xufiyona iktisodiyotni kamaytirishda eksport-import opperatsiyalarini
takomillashtirish
yo'llari.
Jahon
ilmiy
tadqiqot
jurnali
,
21
(1),
269–275.
http://wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/2884 dan olindi
3
Қурбонов Мухиддин Абдуллаевич. (2023). хуфиёна иқтисодиётга курашиш жараёнида бюджет интизомини
мустаҳкамлашнинг
зарурлигихуфиёна
иқтисодиётга
курашиш
жараёнида
бюджет
интизомини
мустаҳкамлашнинг зарурлиги. World Scientific Research Journal, 21(1), 153–165. Retrieved from
http://www.wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/2873
4
Qurbonov Muxiddin Abdullaevich. (2023). xufiyona iqtisodiyot sharoitida nazorat o'rganlari faolyatini yana
takomilashtirish. Jahon ilmiy tadqiqot jurnali , 21 (1), 221–231. http://wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/2880
dan olindi
World scientific research journal
www.wsrjournal.com Volume-23_Issue-2_January -2024
354
tizimlarini bosqichma-bosqich davlatlararo darajaga olib chiqishga qaratilgan boʻlib,
bu sohadagi nazariy yutuqlar va davlat institutlarining amaliy ehtiyojlari bilan
uygʻunlashuvi bilan birga olib boriladi. Shu munosabat bilan, soliq toʻlashdan boʻyin
tovlash, chet elga kapital olib chiqish va xalqaro shartnomalarni amalga oshirish
doirasida ikki tomonlama soliqdan qochish muammosi qarshi amaliy kurash uchun
turli davlatlar soliq oʻrganlar oʻrtasida axborot almashish tizimiga ehtiyoj bor.
5
Koʻpincha bunday tizim har bir davlatning asosiy savdo hamkorlari, qoʻshni
davlatlari bilan maʼlumot almashishda seziladi, Shu sababdan xalqaro tashkilotlar
ishtirokchilari yoki mamlakatlar guruhlari paydo boʻladi, Yevropa Ittifoqi, Jahon savdo
tashkilotiga aʼzo davlatlar birlashuvi bunga misol boʻla oladi. Shuning uchun bugungi
kunda Yevropa Ittifoqi ichidagi tashkiloti yagona soliq maʼmuriyati, (Intra-European
organization of Tax Administrations) (bundan buyon matinda IOTA) 1996-yilda
Markaziy va Sharqiy Yevropa davlatlari va Boltiqboʻyi davlatlari tomonidan tashkil
etilgan boʻlib, uning aʼzolari (46 ta Yevropa soliq maʼmuriyati) oʻrtasida professional
maʼlumot almashish, treninglar oʻtkazish, konferensiyalar, seminarlar tashkil etish va
texnik yordam koʻrsatishga qaratilgan.
6
IOTAning asosiy strategik maqsadlari qatorida quyidagilarni kiritish mumkin:
aʼzo mamlakatlarning soliq maʼmuriyatlari oʻrtasidagi hamkorlikni mustahkamlash;
modernizatsiya dasturlarini amalga oshirish jarayonida ushbu mamlakatlarning soliq
maʼmuriyatlarini qoʻllab-quvvatlash; soliq maʼmuriyati sohasida yaxshi amaliyotlarni
ommalashtirish; soliq madaniyati muntazam rivojlantirish; xalqaro va mintaqaviy
tashkilotlar bilan hamkorlik. Yevropa mintaqasi mamlakatlarining oʻziga xos
xususiyatlarini hamda larning iqtisodiy rivojlanish bosqichlarini hisobga olgan holda,
IOTA faoliyati tashkil etiladi. Tashkilotga aʼzo har bir mamlakat soliq
maʼmuriyatining shartlari va ehtiyojlariga individual yondashuv amalga oshiriladi.
7
Shu sababli, soliq munosabatlarini davlat ichida ham, davlatlararo darajada ham
uygʻunlashtirish va birlashtirishning zaruriy sharti soliq toʻlovchilar va umuman
jamiyat manfaatlarini hisobga olgan holda qonun hujjatlari qoidalari hamda
normalarini ishlab chiqish, qabul qilishdan iborat boʻladi. Biroq, koʻpincha amaliyotda
soliq toʻlovchilar va davlatning manfaatlari sezilarli darajada farq qilishi mumkin, bu
soliq sohasida murosaga kelishni talab qiladi (soliq toʻlovchining pul majburiyatlarini
yoki soliq qarzini toʻlash va kechiktirish).
8
5
Qurbonov Muxiddin Abdullaevich. (2023). xufiyona iktisodiyot sharoitida davlat moliyaviy nazorati va uni
takomilashtirish
yo'nalishlari.
Jahon
ilmiy
tadqiqot
jurnali
,
21
(1),
248–259.
http://www.wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/2882 dan olindi
6
Muxiddin Abdullaevich Qurbonov, & Ergashev Uyg'un Jabborovich. (2023). kameral soliq tekshiruvida inson omilini
kamaytirishda smart texnologiyalardan foydalanish istiqbollari. Jahon ilmiy tadqiqot jurnali , 21 (1), 260–268.
http://www.wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/2883 dan olindi
7
Qurbonov Muxiddin Abdullaevich. (2023). xufiyona iktisodiyotda eksport-importni soliqqa tortish tartibi. Jahon ilmiy
tadqiqot jurnali , 21 (1), 176–181. http://wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/2875 dan olindi
8
Qurbonov Muxiddin Abdullaevich. (2023). davlat xaridlari jarayonlarini tashkil etishi va boshqarishda axborot
kommunikatsiya
texnologiyalarni
takomillashtirish.
Jahon
ilmiy
tadqiqot
jurnali,
16(1),
170–177.
http://wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/2715 dan olindi
World scientific research journal
www.wsrjournal.com Volume-23_Issue-2_January -2024
355
Shuni taʼkidlash kerakki, har qanday davlatning nazorat qiluvchi organlarining
faoliyati mamlakatda soliqlar va yigʻimlarni ixtiyoriy toʻlash darajasini oshirishga
qaratilgan. Iqtisodiyoti yuqori darajada rivojlangan davlatlarning aksariyati soliqlarni
ixtiyoriy ravishda toʻlashning yuqori darajasi bilan ajralib turadi. Fransiyada soliq
toʻlovchilar byudjetga soliq toʻlovlarining deyarli 98 foizini ixtiyoriy ravishda
toʻlaydilar, bu aholining yuqori darajadagi soliq madaniyati hamda masʼuliyatidan
dalolat beradi. Shvetsiyada, 80% soliq toʻlovchilar halol toʻlovchilar toifasiga tegishli.
Shu bilan birga, bir qator mamlakatlarda soliqlarni ixtiyoriy ravishda toʻlash darajasi
ancha past, buning natijasida soliq organlarining soliq toʻlovchilarga bosimi va soliq
qarzini majburiy undirish vositalari va tartiblaridan foydalanish natijasida byudjet
daromadlari shakllantiriladi.
9
Umuman davlat iqtisodiyotining rivojlanish darajasiga va xususan fiskal tizimga,
tashqi va ichki muhit omillarining taʼsiriga, shuningdek soliq toʻlovchilarning nazorat
qiluvchi organlarga boʻlgan ishonch darajasiga qarab, soliq qarzini undirishni
taʼminlash uchun turli xil soliq maʼmuriyatchilik vositalaridan foydalaniladi.
Fransiyada soliq toʻlovchilarning soliqlarni toʻlash boʻyicha majburiyatlarini
bajarishini taʼminlash choralari garovga qoʻyilgan mol-mulkni sotishni, qarzdorning
transport vositalarini soliq qarzi toʻlangunga qadar musodara qilishni nazarda tutadi.
Shvetsiyada soliq maʼmuriyati tizimi hisobot davrida soliqlar bosqichma-bosqich
toʻlashni oʻz ichiga oladi. Soliqlarni toʻlash tartibi boʻyicha korxonalarning vaqtini va
xarajatlarini minimallashtirish uchun korxonaning barcha soliqlari bir oylik toʻlovda
soliq xizmati hisob varagʻiga oʻtkaziladi. Soliqlarni shahar va davlat byudjetlari
oʻrtasida keyingi taqsimlash soliq inspeksiyalari tomonidan amalga oshiriladi.
Shvetsiya nazorat qiluvchi organlari qarzni toʻlashni kechiktirish mexanizmidan
foydalanish orqali soliq qarzining paydo boʻlishining profilaktik tartib-qoidalarini faol
qoʻllaydilar.
Irlandiyada soliq qarzlarini boshqarishning profilaktik protseduralari bilan bir
qatorda taʼsirning axloqiy jihati qoʻllaniladi, uning doirasida qarzdor-soliq
toʻlovchilarning ismlari har uch oyda bir marta soliq huquqbuzarligi toʻgʻrisidagi
maʼlumotlar toʻliq koʻrsatilgan holda ommaviy axborot vositalarida rasman eʼlon
qilinadi.
Portugaliyada soliq qarzlarini davlat tomonidan boshqarish, dunyoning aksariyat
mamlakatlarida boʻlgani kabi, oʻz vaqtida toʻlanmagan soliqlar uchun qattiq jarimalar
tizimini joriy etish orqali amalga oshiriladi. Xususan, agar soliq organlari tomonidan
belgilangan summani oʻz vaqtida soliq toʻlovchi tomonidan toʻlamagan boʻlsa,
jarimalar avtomatik ravishda undiriladi. Bunda jarima darhol ogohlantirishsiz va
byurokratik protseduralarsiz, shu jumladan sud jarayonlarisiz undiriladi.
9
Pardaev Fayzulla Gaffarovich, & Muxiddin Abdullaevich Qurbonov. (2023). istiqbolda qo'shilgan qiymat solig'i
xisobini yuritishda avtomatlashtirilgan dashbordlardan samarali foydalanish. Jahon ilmiy tadqiqot jurnali , 21 (1), 189–
196. ttp://wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/2877 dan olindi
World scientific research journal
www.wsrjournal.com Volume-23_Issue-2_January -2024
356
Shunday qilib, soliq qarzlarining oldini olish va undirish doirasida soliq
munosabatlarini davlat tomonidan boshqarish vositalari va usullaridan foydalanish
amaliyoti oʻxshash va oʻziga xos xususiyatlarga ega. Shuningdek, davlat
boshqaruvining yetarli emasligi yoki pastligini koʻrsatadigan bir qator omillar mavjud,
xususan: soliq toʻlovchilarning noroziligi, yashirin iqtisodiyot darajasi, davlat va
mahalliy darajadagi korrupsiya koʻlami, soliq toʻlovchilarga sezilarli soliq bosimi,
toʻlashning murakkab va uzoq muddatli tartibi [4].
XULOSALAR
Ushbu tadqiqot boʻyicha xulosalar haqida toʻxtalganda moliyaviy sohada yuzaga
keladigan koʻplab muammoli masalalar boshqaruv mexanizmining tartibga soluvchi
komponentining nomukammalligi va davlatdagi siyosiy va ijtimoiy-iqtisodiy
vaziyatning oʻzgaruvchanligi bilan bogʻliq ekanligi asoslandi. Shu munosabat bilan
fiskal munosabatlarni davlat tomonidan boshqarishning xorijiy tajribasini hisobga
olgan holda, milliy soliq maʼmurchiligimiz va soliq toʻlovchilar oʻrtasidagi
munosabatlarni takomillashtirish va uygʻunlashtirishning bir qator yoʻnalishlarini
aniqlash mumkin, xususan:
jamiyatda davlat tomonidan majburlash choralarini qoʻllamasdan soliq toʻlash
majburiyati va zarurligiga ijobiy munosabatni shakllantirish maqsadida profilaktika va
tushuntirish tadbirlarini oʻtkazish;
byudjetdan olinadigan soliq mablagʻlarining harakati va ulardan foydalanish
toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni taqdim etish nuqtai nazaridan fiskal siyosatning axborot
shaffofligini oshirish;
qarzlari boʻlgan soliq toʻlovchilarning roʻyxatlarini nashr etish orqali soliq
sohasidagi qarzlarning umumiy darajasini pasaytirish;
davlat byudjetiga soliq toʻlashdan boʻyin tovlash ehtimolini kamaytirish
maqsadida ular asosida elektron soliq xizmatlarini yaratish uchun zamonaviy IT-
dasturiy va texnik vositalardan foydalanish.
Shunday qilib, turli mamlakatlarda davlat boshqaruvi mexanizmi faoliyati
samaradorligini oshirish meʼyoriy-huquqiy bazani takomillashtirishga, shuningdek,
fiskal munosabatlarni boshqarishning yangi yondashuvlari hamda usullarini ishlab
chiqishga va zamonaviy iqtisodiy sharoitlarga moslashtirishga bogʻliqdir.
Foydalanilgan adabiyotlar roʻyxati
1.
Қурбонов Мухиддин Абдуллаевич. (2023). ХУФИЁНА
ИҚТИСОДИЁТ ШАРОИТИДА БЮДЖЕТ НАЗОРАТИНИНГ ТИЗИМЛИ
ТАҲЛИЛИ. World Scientific Research Journal, 21(1), 197–210. Retrieved from
http://www.wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/2878
2.
Қурбонов Мухиддин Абдуллаевич. (2023). ХУФИЁНА
ИҚТИСОДИЁТ ШАРОИТИДА НАЗОРАТ ОРГАНЛАРИ ФАОЛИЯТИНИ
World scientific research journal
www.wsrjournal.com Volume-23_Issue-2_January -2024
357
ЯНАДА ТАКОМИЛЛАШТИРИШ. World Scientific Research Journal, 21(1), 221–
231. Retrieved from
http://www.wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/2880
3.
Қурбонов Мухиддин Абдуллаевич. (2023). ХУФИЁНА
ИҚТИСОДИЁТ ШАРОИТИДА ДАВЛАТ МОЛИЯВИЙ НАЗОРАТИ ВА УНИ
ТАКОМИЛЛАШТИРИШ ЙЎНАЛИШЛАРИ. World Scientific Research Journal,
21(1), 248–259. Retrieved from
http://www.wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/2882
4.
Мухиддин Абдуллаевич Қурбонов, & Эргашев Уйғун Жабборович.
(2023). КАМЕРАЛ СОЛИҚ ТЕКШИРУВИДА ИНСОН ОМИЛИНИ
КАМАЙТИРИШДА СМАРТ ТЕХНОЛОГИЯЛАРДАН ФОЙДАЛАНИШ
ИСТИҚБОЛЛАРИ. World Scientific Research Journal, 21(1), 260–268. Retrieved
from
http://www.wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/2883
5.
Курбонов, М. (2020). Зарубежный опыт эффективного
использования финансовых ресурсов государственных целевых фондов.
Экономика И Образование, 1(5), 163–166. извлечено от
https://inlibrary.uz/index.php/economy_education/article/view/4823
6.
Қурбонов Мухиддин Абдуллаевич. (2023). ХУФИЁНА
ИҚТИСОДИЁТДА ЭКСПОРТ-ИМПОРТНИ СОЛИҚҚА ТОРТИШ ТАРТИБИ.
World Scientific Research Journal, 21(1), 176–181. Retrieved from
http://www.wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/2875
7.
Пардаев Файзулла Ғаффарович, & Мухиддин Абдуллаевич
Қурбонов. (2023). ИСТИҚБОЛДА ҚЎШИЛГАН ҚИЙМАТ СОЛИҒИ
ХИСОБИНИ ЮРИТИШДА АВТОМАТЛАШТИРИЛГАН ДАШБОРДЛАРДАН
САМАРАЛИ ФОЙДАЛАНИШ. World Scientific Research Journal, 21(1), 189–
196. Retrieved from
http://www.wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/2877
8.
Қурбонов Мухиддин Абдуллаевич. (2023). ХУФИЁНА
ИҚТИСОДИЁТНИ КАМАЙТИРИШДА ЭКСПОРТ-ИМПОРТ
ОПЕРАЦИЯЛАРИНИ ТАКОМИЛЛАШТИРИШ ЙЎЛЛАРИ. World Scientific
Research Journal, 21(1), 269–275. Retrieved from
http://www.wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/2884
9.
Қурбонов Мухиддин Абдуллаевич. (2023). ХУФИЁНА
ИҚТИСОДИЁТГА КУРАШИШ ЖАРАЁНИДА БЮДЖЕТ ИНТИЗОМИНИ
МУСТАҲКАМЛАШНИНГ ЗАРУРЛИГИ. World Scientific Research
Journal, 21(1), 153–165. Retrieved from
http://www.wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/2873
10.
Файзиев, Ф. А. (2023). ЎЗБЕКИСТОНДА ЎЗИНИ ЎЗИ БАНД
ҚИЛИШ: РИВОЖЛАНИШ ИСТИҚБОЛЛАРИ ВА СОЛИҚ ТИЗИМИДАГИ
ЎРНИ. Gospodarka i Innowacje., 42, 426-434.
https://gospodarkainnowacje.pl/index.php/issue_view_32/article/view/2099
World scientific research journal
www.wsrjournal.com Volume-23_Issue-2_January -2024
358
11.
Файзиев Фаррух Абдуллахожаевич. (2023). КЎЧМАС МУЛКНИ
СОЛИҚҚА ТОРТИШНИНГ ЎЗИГА ХОС ХУСУСИЯТЛАРИ. World Scientific
Research Journal, 21(1), 232–247. Retrieved from
http://www.wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/2881
12.
Султанов Махмуд Ахмедович. (2023). ИНВЕСТИЦИЯ
ФОНДЛАРИДА ДИВИДЕНД СИЁСАТИ ВА УНИ ТАКОМИЛЛАШТИРИШ
ЙЎЛЛАРИ. World Scientific Research Journal, 16(1), 163–169. Retrieved from
http://wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/2714
13.
Pardayevich, K. B. (2023). Analysis of the Maximum Volume of
Production in Cement Production Enterprises in Uzbekistan. International Journal on
Economics, Finance and Sustainable Development, 5(6), 1-8. Retrieved
from
https://journals.researchparks.org/index.php/IJEFSD/article/view/4460
14.
Қличев, Б. (2021, сентябрь 30). Меҳнат мотивациясида моддий
рағбатлантириш таҳлили. Молия-банк тизимида илм-фан,таълимнинг
инновацион инфратузилмасини шакллантириш ва ривожлантиришда тошкент
молия институтининг ўрни. Конференция материаллари тўплами, Тошкент,
Ўзбекистон.
https://doi.org/10.5281/zenodo.10531256
15.
Қличев Бахтиёр Пардаевич. (2023). ОПЕРАЦИОН ФАОЛИЯТ
НАТИЖАЛАРИНИ ИФОДАЛОВЧИ КЎРСАТКИЧЛАР ТАҲЛИЛИ. World
Scientific Research Journal, 21(1), 182–188. Retrieved from
http://www.wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/2876
16.
Тулаев Мирзакул Саламович. (2023). КОРХОНАЛАРНИНГ
МОЛИЯВИЙ ФАОЛИЯТИНИ ТАШҚИ АУДИТОРЛАР ТОМОНИДАН
ТЕКШИРИШ МАСАЛАЛАРИ . World Scientific Research Journal, 16(1), 252–
258. Retrieved from
http://wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/2724
17.
Қличев, Б. (2021). Хўжалик юритувчи субъектларда
ишбилармонлик фаоллиги таҳлили
.
Актуар молия ва бухгалтерия ҳисоби, 1 (3)-
https://finance.tsue.uz/wp-content/uploads/2021/06/4.-
18.
Қличев, Б. (2022). Истеъмолчи манфаатлари асосида маҳсулотга
баҳо шакллантириш масалалари таҳлили
.
Iqtisodiyot: tahlillar va prognozlar, 4
(20)-сон, 170-175.
19.
Ibragimov G. (2022).
Keeping records of imported goods while
improving customs administration in Uzbekistan
.
International Journal of Research in
Finance
and
Marketing
(IJRFM)
,
12(11),
30-34.
Retrieved
from
https://euroasiapub.org/wp-content/uploads/IJRFM3Nov22-Uzb.pdf
20.
Нурманов, У. А. (2022). ИҚТИСОДИЁТНИ ГЛОБАЛЛАШУ
ШАРОИТИДА ЖОРИЙ АКТИВЛАР ТАҲЛИЛИНИНГ НАЗАРИЙ-УСЛУБИЙ
АСОСЛАРИНИ
ТАКОМИЛЛАШТИРИШ.
"Экономика
и
туризм"
World scientific research journal
www.wsrjournal.com Volume-23_Issue-2_January -2024
359
международный
научно-инновационной
журнал
,
4
(6).
Retrieved
from
http://interjournal.uz/index.php/journals/article/view/82
21.
Нурманов, У. А. (2022). ХЎЖАЛИК СУБЪЕКТЛАРИДА ЖОРИЙ
АКТИВЛАР ВА УЛАРНИНГ ТАҲЛИЛИЙ КЎРСАТКИЧЛАРИ.
Журнал
Инновации
в
Экономике
,
5
(2).
Retrieved
from
https://tadqiqot.uz/index.php/economy/article/view/4757
22.
Рахимов М.Ю. Иқтисодиёт субъектлари молиявий ҳолатининг
таҳлили. Ўқув қўлланма.-Т.;“Iqtisod-Moliya”, 2013. -390 б.
23.
Nargiza
Samadova.
(2023).
INFORMATION
SOURCES
OF
ECONOMIC COMPETENCE ANALYSIS OF ECONOMIC SUBJECTS AND
THEIR CLASSIFICATION.
Academia Repository
,
4
(12), 278–283. Retrieved from
https://academiarepo.org/index.php/1/article/view/290
24.
Tulaev, M. (2020). Учет корпоративных облигаций.
Архив научных
исследований
,
1
(25). извлечено от
https://ejournal.tsue.uz/index.php/archive/article/view/2783
25.
Yakubov Ulugbek. (2023). ISSUES OF ASSESSING THE JOINT
ACTIVITY OF BUSINESS ENTITIES.
American Journal of Interdisciplinary
Research and Development
,
14
, 57–61. Retrieved from
https://ajird.journalspark.org/index.php/ajird/article/view/557
26.
Yakubov U. (2021). IMPROVEMENT OF ACCOUNTING AND
METHODOLOGY IN ORGANIZATION OF JOINT VENTURES. Эконмока и
бизнес: теория и практика.. 4-2 (74). ISSN 2411 0450.
27.
Yakubov U. (2022). MODELING THE ANALYSIS OF FOREIGN
ECONOMIC ACTIVITY. Web of scientist: Inernational scientific research journal
ISSN: 2776-0979, Volume 3, Issue 2
28.
Қличев, Б. (2021, ноябрь 19). Ички аудит хизмати фаолиятида
иқтисодий таҳлилни такомиллаштириш масалалари. Рақамли иқтисодиёт
шароитида солиқ маъмуриятчилиги ва халқаро солиққа тортиш механизмини
такомиллаштириш. Халқаро конференция материаллари тўплами. Тошкент,
Ўзбекистон.
https://doi.org/10.5281/zenodo.10531234
29.
Ibragimov G. (2022).
Introduction of digital solutions to the economy of
Uzbekistan: problems and solutions
.
International Journal of Research in IT and
Management (IJRIM)
, 12(9), 34-39. Retrieved from
content/uploads/IJRIM2Sep22-Uzb-1.pdf
30.
Rahimov M.Yu. (2013). An analysis of the financial condition of
economic entities. Educational manual. -T .: Finance.
31.
Ibragimov G. (2022).
Digitalization of the economy of Uzbekistan:
experience and prospects
.
International Journal of Research in Economics and Social
Sciences (IJRESS)
, 12(05), 102-109. Retrieved from
World scientific research journal
www.wsrjournal.com Volume-23_Issue-2_January -2024
360
32.
Tulaev, M. (2021). МҲХС БЎЙИЧА МОЛИЯВИЙ ҲИСОБОТ:
ТАЙЁРЛАШ ВА АВТОМАТЛАШТИРИШ.
Архив научных исследований
.
33.
Қличев, Б. (2021). Инновацион фаолиятда асосий воситалар
таҳлилини ташкил этиш масалалари. Инновацион иқтисодиёт: муаммолар,
таҳлил
ва
ривожланиш
истиқболлари.
Қарши,
Ўзбекистон.
https://doi.org/10.5281/zenodo.10531216
34.
Sultanov, M. (2023). Features of Dividend Allocation and Taxation in
Investment Funds of Uzbekistan.
Asian Journal of Technology & Management
Research (AJTMR) ISSN
,
2249
(0892).
35.
Klichev, B. (2014). Бошқарув ҳисобида баҳо шакллантиришни
такомиллаштириш
масалалари.
Молия,
2014(5),
10–15.
https://doi.org/10.5281/zenodo.10522860
36.
Ibragimov, G., & Yakubov, U. (2015). Agricultural Development in
Uzbekistan.
SCIENTIFIC ENQUIRY IN THE CONTEMPORARY WORLD:
THEORETICAL BASIСS AND INNOVATIVE APPROACH
, 74.
Retrieved from
https://bmpublgroup.com/assets/l_26_4_1.pdf#page=75
37.
Gayratjon Ibragimov Artikovich
. (2022).
GLOBAL DIGITALIZATION
AND THE PLACE OF UZBEKISTAN
. IV ФОРУМ «ЭКОНОМИКА В
МЕНЯЮЩЕМСЯ МИРЕ» 2022 май КАЗАНЬ-ТАШКЕНТ), Казань-Ташкент.
https://doi.org/10.5281/zenodo.6627529
38.
Ibragimov G. (2023).
Problems of training financial analysts in the
republic of Uzbekistan
.
International Journal of Research in Economics and Social
Sciences (IJRESS)
, 13(06), 108-115. Retrieved from
content/uploads/IJRESS11June23-Uzb.pdf
39.
Sagdillayeva, Z. A. (2023). BUSINESS ANALYSIS IS A NEW
DIRECTION OF ANALYTICAL WORK.
Intent Research Scientific Journal
,
2
(6),
93-104.
40.
Asanalievna, S. Z. (2022). ASSESSMENT OF THE FINANCIAL
STABILITY OF THE ENTERPRISE.
湖南大学学
报
(
自然科学版
)
,
49
(10).
https://johuns.net/index.php/publishing/454.pdf
41.
Yuldasheva Umida Asanaliyevna. (2023). TAX POTENTIAL AS AN
INDICATOR OF SUSTAINABLE DEVELOPMENT OF THE REGION.
European
Journal of Emerging Technology and Discoveries
,
1
(8), 41–45. Retrieved from
https://europeanscience.org/index.php/1/article/view/305
42.
Yuldasheva
Umida
Asanaliyevna.
(2023).
THEORETICAL
APPROACHES TO THE CONCEPT OF "TAX POTENTIAL" AND METHODS OF
ITS
ASSESSMENT.
European
Journal
of
Emerging
Technology
and
Discoveries
,
1
(8),
21–25.
Retrieved
from
World scientific research journal
www.wsrjournal.com Volume-23_Issue-2_January -2024
361
43.
Tulaev, M. (2019). Финансовая отчетность: на пути соответствия
национальным и международным стандартам.
Архив научных исследований
,
1
(1).
https://ejournal.tsue.uz/index.php/archive/article/view/723
44.
Tulayev M., Axmedov A. (2023). Balansning tarkibiy tuzilishi va unga
taʼsir etuvchi omillar. YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT, 8, 71-77
45.
Ибрагимов, Г. А. (2023). ЦИФРОВИЗАЦИЯ ЭКОНОМИКИ И
ВОПРОСЫ БЕЗОПАСНОСТИ.
Gospodarka i Innowacje.
, 68-73.
46.
Ibragimov, G. A. (2021). Business Analysis In The Digital
Economy. Turkish Online Journal of Qualitative Inquiry, 12(7), 4543–4549.
47.
Tulayev M. (2023). Moliyaviy hisobotning halqaro standartlari bo‘yicha
moliyaviy hisobot: tayyorlash va avtomatlashtirish. YASHIL IQTISODIYOT VA
TARAQQIYOT, 6, 134 -138.
48.
Samadova Nargiza Rasulovna. (2022). ANALYSIS OF INDICATORS
REPRESENTING THE ECONOMIC POTENTIAL OF ECONOMIC ENTITIES
AND ITS DISTINCTIVE FEATURES.
European Journal of Research Development
and
Sustainability
,
3
(11),
108-111.
Retrieved
from
https://www.scholarzest.com/index.php/ejrds/article/view/2960
49.
Якубов, У. (2023). КОРХОНАНИНГ ТАШҚИ ИҚТИСОДИЙ
ФАОЛИЯТИНИ КОМПЛЕКС ТАҲЛИЛИ.
Евразийский журнал права, финансов
и
прикладных
наук
,
3
(4),
132–139.
извлечено
от
academy.uz/index.php/EJLFAS/article/view/12603
50.
М.Ю.Рахимов. (2023). МОЛИЯВИЙ ҲИСОБОТ ТАҲЛИЛИ:
МУАММО ВА ЕЧИМЛАР. World Scientific Research Journal, 21(1), 211–220.
Retrieved from
http://www.wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/2879
