World scientific research journal
www.wsrjournal.com Volume-23_Issue-2_January -2024
257
ЯШИРИН ИҚТИСОДИЁТГА ҚАРШИ КУРАШИШДА ФИСКАЛЬ
СИЁСАТ, ХОРИЖИЙ ТАЖРИБА, МУАММО ВА ЕЧИМЛАР
Қурбонов Мухиддин Абдуллаевич
Ўзбекистон Республикаси Солиқ қўмитаси хузуридаги
Фискал институти “Солиқлар ва солиққа тортиш”
кафедраси доценти (PhD)
ТЕЛ:90-644-74-77
Аннотация.
Мазкур мақолада Ўзбекистонда фискаль сиёсат юритиш
борасидаги долзарб муаммолар, хорижий мамлакатлар илғор тажрибаси, уларни
мамлкатимизда қўллашни имкониятлари ўрганилган, уларни бартараф этишга
хизмат қилувчи илмий таклифлар ва тавсиялар ишлаб чиқилган.
Калит сўзлар:
Фискаль сиёсат, солиққа тортиш, солиқ юки, солиқ
имтиёзлари.
Аннотация.
Изучены актуальные проблемы проведения фискальной
политики в Узбекистане, передовой опыт зарубежных стран, возможности их
применения в нашей стране, разработаны научные предложения и рекомендации
по их устранению.
Ключевые слова:
Фискальная политика, налогообложение, налоговое
бремя, налоговые льготы.
Annotation.
The current problems of implementing fiscal policy in Uzbekistan,
the best practices of foreign countries, the possibilities of their application in our
country have been studied, scientific proposals and recommendations for their
elimination have been developed.
Keywords:
Fiscal policy, taxation, tax burden, tax benefits.
Кириш
Фискал сиёсатнинг асосий мақсади барқарор иқтисодий ўсишни ва нархлар
барқарорлигини таъминлаш, ишсизликни камайтириш ва ижтимоий адолатни
таъминлашдан иборат. Давлат солиқларни камайтириш ва харажатларни
кўпайтириш орқали иқтисодиётни рағбатлантирганда у юритаётган фискаль
сиёсат “либерал” бўлиши мумкин ёки аксинча, давлат солиқларни ошириш ва
харажатларни қисқартириш орқали инфляция ва бюджет тақчиллигини чеклашга
интилаётганда “консерватив” бўлиши мумкин.
1
Бугунги кунда давлатнинг фискал сиёсатига оид кўплаб нашрлар мавжуд.
Иқтисодиётни давлат томонидан тартибга солиш тизимида бюджет-солиқ
сиёсати муаммолари турли даврларда Ж.М.Кейнс, В.Леонтиев, A.Маршалл,
П.Самуелсон, Х.Гаузер, С.Фишер, Е.Прескотт томонидан кўриб чиқилган.
Бюджет-солиқ сиёсати ва уни тартибга солишнинг айрим жиҳатлари
1
Қурбонов Мухиддин Абдуллаевич. (2023). хуфиёна иқтисодиётга курашиш жараёнида бюджет интизомини
мустаҳкамлашнинг
зарурлигихуфиёна
иқтисодиётга
курашиш
жараёнида
бюджет
интизомини
мустаҳкамлашнинг зарурлиги. World Scientific Research Journal, 21(1), 153–165. Retrieved from
http://www.wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/2873
World scientific research journal
www.wsrjournal.com Volume-23_Issue-2_January -2024
258
Г.A.Шмарловская,
И.В.Новикова,
Е.Ф.Киреева,
Е.Г.Каштанова
каби
олимларнинг ишларида баён этилган.
2
Таҳлиллар
Фискал сиёсатга оид мавзулар бугунги кунда ўта долзарб ҳисобланади,
чунки у Ўзбекистон иқтисодиётида муҳим роль ўйнайди, мамлакатимизда
яшовчи ҳар бир инсоннинг ва умуман бутун мамлакат тақдири Ҳукумат
томонидан бюджет-солиқ сиёсатини қандай амалга оширилаётганига узвий
боғлиқдир. Ҳукумат нозарил харажатларига йўл қўймаслик, тадбиркорлик
субъектларига солиқ солишни минималлаштириш орқали бизнесни янада
ривожлантириш учун қулай шарт-шароитларни яратиш каби йўналишларда,
шунинг билан бирга, айни пайтда трансферт тўловларига ҳақиқатан ҳам
аҳолининг муҳтож бўлган қисмини маҳрум қилмаслик борасида ҳаракат қилиши
керак.
3
Маълумотларга кўра, жорий йилнинг 9 ой якуни бўйича Давлат бюджети
параметрлари (шу жумладан, трансфертлар) даромадлар 232607 млрд.сўм,
харажатлар эса 257734 млрд.сўмни ташкил этиб, бюджет дефицити 25127
млрд.сўмга тенг бўлди
4
.
Шунингдек, халқаро тажрибанинг асосий тамойилларидан бири қаторига
бюджет жараёнининг шаффофлиги, ресурслардан самарали ва оқилона
фойдаланиш, бизнес учун оптимал солиқ сиёсатини олиб боиш, аҳолининг
устувор эҳтиёжларини ҳисобга олиш ва ижтимоий ҳимояни таъминлаш киради.
5
Бирлашган Aраб Aмирликларининг (БАА) солиқ қонунчилиги ўзининг
фискал сиёсатини анъанавий фискал тизимлардан ажратиб турадиган ўзига хос
хусусиятларга эга. Бу ерда солиқ қонунчилиги нормалари даромад солиғи ва
олинган даромаддан корпоратив солиқ каби тушунчаларни истисно қилади.
Халқаро экспертлар ва таҳлилчиларнинг фикрича, Aмирликлар ўзининг
прогрессив солиқ тизими туфайли нисбатан қисқа вақт ичида Яқин Шарқдаги
йирик бизнес ва молиявий марказга айланган. Бир неча йилдирки, БAA «The
Heritage Foundation» халқаро жамғармаси томонидан тузилган иқтисодий
эркинлик рейтингида етакчи ўринни эгаллаб келмоқда. Солиқ даражаси ва
молиявий эркинлик категориясида БАА ҳар йили 100 баллдан 99,9 балл олади.
Aввало, бу ютуқлар БAA бизнес учун энг мақбул фискал сиёсатлардан бирига
эга эканлигини кўрсатади
6
.
БAA фискал сиёсатининг асосий хусусияти қуйидагилардан иборат: у
бюджетга мажбурий тўловларнинг айрим турларини истисно қилади. Масалан,
2
Qurbonov Muxiddin Abdullaevich. (2023). xufiyona iktisodiyotni kamaytirishda eksport-import opperatsiyalarini
takomillashtirish
yo'llari.
Jahon
ilmiy
tadqiqot
jurnali
,
21
(1),
269–275.
http://wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/2884 dan olindi
3
Курбонов, М. (2020). Зарубежный опыт эффективного использования финансовых ресурсов государственных
целевых
фондов.
Экономика
И
Образование,
1(5),
163–166.
извлечено
от
https://inlibrary.uz/index.php/economy_education/article/view/4823
4
5
Qurbonov Muxiddin Abdullaevich. (2023). xufiyona iqtisodiyot sharoitida nazorat o'rganlari faolyatini yana
takomilashtirish. Jahon ilmiy tadqiqot jurnali , 21 (1), 221–231. http://wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/2880
dan olindi
6
https://www.heritage.org/index/
World scientific research journal
www.wsrjournal.com Volume-23_Issue-2_January -2024
259
маҳаллий фискал сиёсат шахсий даромад солиғини мажбурий тўлашни талаб
қилмайди. Бошқача қилиб айтганда, бошқа мамлакатларда олинган даромаддан
(иш ҳақи, роялти ва бошқалар) ойлик солиқ тўлаш зарур бўлса, БAAда бундай
мажбурият йўқ.
7
БAAдаги корпоратив солиқларга келсак, бюджетга бадаллар фақат
иқтисодиётнинг банк ва нефт-газ соҳаларида иштирок этадиган компания ва
муассасалар учун мажбурийдир. БААда федерал солиқ қонунчилиги мавжуд
эмас ва ҳар бир амирлик ўзининг қонунчилик базасини белгилайди. Шунинг
учун солиқ ставкаси бир амирликдан бошқасига фарқ қилиши мумкин. Масалан,
Дубайда нефт ва газ соҳасида фаолият юритувчи компаниялар учун солиқ
ставкаси 50% га етиши мумкин.
Шуни ҳам таъкидлаш жоизки, Дубайдаги солиқ ставкаси бевосита
компаниянинг йиллик фойдасига боғлиқ. Солиқ солинадиган маҳаллий
корхоналар учун солиқ ставкаларини ҳисоблаш қуйидаги схема бўйича амалга
оширилади:
10% ставка – фойда миқдори 1 миллиондан 2 миллион дирҳамгача;
30% ставка – фойда миқдори 2 миллиондан 4 миллион дирҳамгача;
40% ставка – фойда миқдори 4 миллиондан 5 миллион дирҳамгача;
50% ставка – фойда миқдори 5 миллион дирҳамдан ортиқ.
Шу билан бирга, юқорида таъкидланганидек, маҳаллий солиқ-бюджет
сиёсатига мувофиқ, аксарият фаолият турлари солиқдан бутунлай озод қилинган.
БАА ва бошқа хорижий давлат фискаль сиёсати борасидаги илғор
тажрибасини республикамизда тадбиқ этиш жаҳон миқиёсида юқори иқтисодий
кўрсаткичлар эга бўлган холда ўз ўрнига эга бўлишга имкон яратади.
8
Шунинг билан бирга, Ўзбекистон “Иқтисодий эркинлик индекси”да (2023
Index of Economic Freedom) 8 поғонага яхшиланган ҳолда 109-ўринни эгаллади.
Аввалги даврларга эътибор қаратсак, ўтган 2022 йилда Ўзбекистон рейтингда
117-ўринда, 2021 йилда 108-ўринда, 2020 йилда 114-ўринда эди. Индексни
шакллантиришда мулк ҳуқуқи даҳлсизлиги, суд тизимининг самарадорлиги,
солиқ юки, тадбиркорлик ва меҳнат бозори эркинликлари, савдо ва сармоя каби
жами 12 омил баҳоланади. Мамлакат солиқ юки, сармоя ва савдо эркинлиги
бўйича олдинга силжиди, лекин давлат харажатлари ва фискал сиёсат нуқтаи
назаридан бир оз ёмонлашди.
9
Рейтинг муаллифларининг фикрича, солиқ юки
ялпи ички маҳсулотга нисбатан 19,6 фоиздан 18,7 фоизгача пасайган, бироқ
сўнгги уч йилда ўртача бюджет тақчиллиги -0,6 фоиздан -2,8 фоизга, давлат
харажатлари эса 27 фоиздан 28,9 фоизга ошган (ЯИМга нисбатан %). Янги
рейтингда Ўзбекистон иқтисодиёти асосан эркин бўлмаган давлатлар гуруҳида
қолишига қарамай, эксперт мутахассисларнинг фикрига кўра, Ўзбекистон янада
7
Qurbonov Muxiddin Abdullaevich. (2023). xufiyona iktisodiyot sharoitida davlat moliyaviy nazorati va uni
takomilashtirish
yo'nalishlari.
Jahon
ilmiy
tadqiqot
jurnali
,
21
(1),
248–259.
http://www.wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/2882 dan olindi
8
Muxiddin Abdullaevich Qurbonov, & Ergashev Uyg'un Jabborovich. (2023). kameral soliq tekshiruvida inson omilini
kamaytirishda smart texnologiyalardan foydalanish istiqbollari. Jahon ilmiy tadqiqot jurnali , 21 (1), 260–268.
http://www.wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/2883 dan olindi
9
https://www.gazeta.uz/ru/2023/03/07/index-of-economic-freedom/
World scientific research journal
www.wsrjournal.com Volume-23_Issue-2_January -2024
260
очиқлик ва модернизация сари интилиб, иқтисодий эркинликни таъминловчи
сиёсатни амалга оширмоқда ва ижобий ўзгаришлар тезлашмоқда.
10
Яна бир муаммо – бюджет маблағларидан унумли фойдаланилмаётгани,
аҳоли эҳтиёжларининг ҳисобини етарли даражада инобатга олинмаганлигидир.
Бугунги кунда Ўзбекистонда қабул қилинган Давлат дастурлари ва
лойиҳаларини амалга оширишнинг ижтимоий-иқтисодий самарадорлигини
тизимли баҳолаш механизми мавжуд эмас, бу эса маблағларнинг нооқилона
сарфланишига ва аҳоли эҳтиёжларининг етарли даражада қондирилмаслигига
олиб келиши мумкин.
11
Ўзбекистонда мазкур йўналишда вазиятни барқарорлаштириш учун бюджет
жараёнининг шаффофлигини кучайтириш, бу борада жамоатчиликнинг фаол
иштирок этиши учун етарли шарт-шароитлар яратиш, давлат ва аҳоли ўртасида
ўзаро алоқа механизмини таъминлаш зарур бўлади.
12
Шунингдек, давлат ресурсларидан самаралироқ фойдаланишни таъминлаш
мақсадида бюджет дастурлари ва лойиҳаларини амалга оширишнинг ижтимоий-
иқтисодий самарадорлигини баҳолаш механизмларини ишлаб чиқиш зарур.
Хулоса ўринда айтиш мумкинки, фискаль сиёсатини амалга ошириш
борасидаги халқаро тажриба - Ўзбекистонда давлат молиясини бошқариш
тизимини такомилаштиришда қўлланиши мумкин бўлган билимлар ва амалиёт
манбаи ҳисобланади.
Бироқ, бундай амалиётларни муваффақиятли қўллаш учун шаффофлик,
молиявий ресурслардан самарасиз фойдаланиш, аҳоли эҳтиёжларининг етарли
ҳисоб-китоби мавжуд эмаслиги каби қатор муаммоларни ҳал этиш зарурдир.
Республикамизда «тирикчилик учун зарур энг кам миқдор» ва «истеъмол
саватчаси» тушунчаларини 2018 йилги Давлат дастурида мамлакат аҳолиси
даромадларининг зарур даражасини аниқлаш учун назарда тутилган
13
. Бугунги
келиб истеъмол саватчаси реал миқдорини белгилашда мутасадди идоралар
томонидан бир тўхтамга келинмаган. Бу борада МДҲнинг қатор мамлакатларида
истеъмол саватчасидан фойдаланиш тажрибаси асосида тирикчилик учун зарур
энг кам миқдорлар белгилаш мақсадга мувофиқ.
Мамлакатимизда олиб борилаётган солиқ ислоҳотлари солиқ тизими
самарадорлигини ошириш, унинг асосий эътиборини иқтисодиётни
ривожлантириш ва миллий иқтисодиётнинг рақобатбардошлигини янада
оширишга қаратган ҳолда солиқ соҳасидаги мавжуд тенденцияларни
мустаҳкамлашни таъминлади.
Солиқ ислоҳотининг муҳим йўналишларидан бири солиқ тизимини
соддалаштириш ва иқтисодиётга солиқ юкини реал тарзда камайтириш бўлди.
Ушбу мақсадларга қуйидаги йўллар билан эришиш мўлжалланган эди:
10
Qurbonov Muxiddin Abdullaevich. (2023). xufiyona iktisodiyotda eksport-importni soliqqa tortish tartibi. Jahon ilmiy
tadqiqot jurnali , 21 (1), 176–181. http://wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/2875 dan olindi
11
Qurbonov Muxiddin Abdullaevich. (2023). davlat xaridlari jarayonlarini tashkil etishi va boshqarishda axborot
kommunikatsiya
texnologiyalarni
takomillashtirish.
Jahon
ilmiy
tadqiqot
jurnali,
16(1),
170–177.
http://wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/2715 dan olindi
12
Pardaev Fayzulla Gaffarovich, & Muxiddin Abdullaevich Qurbonov. (2023). istiqbolda qo'shilgan qiymat solig'i
xisobini yuritishda avtomatlashtirilgan dashbordlardan samarali foydalanish. Jahon ilmiy tadqiqot jurnali , 21 (1), 189–
196. ttp://wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/2877 dan olindi
13
Ўзбекистон Республикаси Президентнинг 22.01.2018 йилдаги ПФ-5308-сон Фармони
World scientific research journal
www.wsrjournal.com Volume-23_Issue-2_January -2024
261
- тўғридан-тўғри солиққа тортишнинг улуши ва аҳамиятини ошириш,
шунингдек, асосий солиқлар ва йиғимларни шакллантиришнинг умумэътироф
этилган моделларидан фойдаланиш, амалдаги солиқ имтиёзларини кўриб чиқиш,
белгиланган ҳар бир солиқ ва йиғимларнинг солиқ солинадиган базасини
кенгайтириш орқали солиқлар тизимини такомиллаштириш;
- иш ҳақи жамғармасига солиқ юкини камайтириш;
- божхона сиёсатининг рағбатлантирувчи ролини ошириш;
- солиқ ставкаларини оптималлаштириш орқали барча тоифадаги
тўловчилар учун солиқ тортиш шартларини тенглаштириш.
ХУЛОСАЛАР
1. БАА ва бошқа хорижий (Сингапур, Швейцария, Ирландия ва Тайвань)
давлатларининг фискаль сиёсатни юритиш борасидаги бой тажрибасини
мамлакатимизда қўллаш борасида тегишли чора-тадбирларни ишлаб чиқиш;
1. Бюджет жараёнининг шаффофлигини кучайтириш, бу борада
жамоатчиликнинг фаол иштирок этиши учун етарли шарт-шароитлар яратиш,
давлат ва аҳоли ўртасида ўзаро алоқа механизмини таъминлаш;
2. Давлат миқиёсида қабул қилинган дастурлар ва лойиҳаларини амалга
оширишнинг ижтимоий-иқтисодий самарадорлигини тизимли баҳолаш
механизми ишлаб чиқиш;
3. Бозор иқтисодиёти ривожланган хорижий мамлакатларнинг илғор
тажрибасини ўрганиш Ўзбекистон Республикасида фискал сиёсатни
такомиллаштириш бўйича оқилона таклифлар ишлаб чиқиш;
4. Давлат ҳамда тўловчилар учун солиқ қонунчилигини амалга ошириш
борасидаги сарф-харажатлари даражасини кескин пасайтириш имконини
берувчи солиқ маъмуриятчилигини такомиллаштиришда тизимни кенг қамровли
рақамлаштириш борасида ишларни жадаллаштириш.
Фойдаланилган адабиётлар рўйхати
1.
Мухиддин Абдуллаевич Қурбонов, & Эргашев Уйғун Жабборович. (2023).
КАМЕРАЛ
СОЛИҚ
ТЕКШИРУВИДА
ИНСОН
ОМИЛИНИ
КАМАЙТИРИШДА СМАРТ ТЕХНОЛОГИЯЛАРДАН ФОЙДАЛАНИШ
ИСТИҚБОЛЛАРИ. World Scientific Research Journal, 21(1), 260–268. Retrieved
from
http://www.wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/2883
2.
Курбонов, М. (2020). Зарубежный опыт эффективного использования
финансовых ресурсов государственных целевых фондов. Экономика И
Образование,
1(5),
163–166.
извлечено
от
https://inlibrary.uz/index.php/economy_education/article/view/4823
3.
Қурбонов Мухиддин Абдуллаевич. (2023). ХУФИЁНА ИҚТИСОДИЁТДА
ЭКСПОРТ-ИМПОРТНИ СОЛИҚҚА ТОРТИШ ТАРТИБИ. World Scientific
Research
Journal,
21(1),
176–181.
Retrieved
from
http://www.wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/2875
4.
Пардаев Файзулла Ғаффарович, & Мухиддин Абдуллаевич Қурбонов. (2023).
ИСТИҚБОЛДА
ҚЎШИЛГАН
ҚИЙМАТ
СОЛИҒИ
ХИСОБИНИ
ЮРИТИШДА
АВТОМАТЛАШТИРИЛГАН
ДАШБОРДЛАРДАН
САМАРАЛИ ФОЙДАЛАНИШ. World Scientific Research Journal, 21(1), 189–
196. Retrieved from
World scientific research journal
www.wsrjournal.com Volume-23_Issue-2_January -2024
262
5.
Қурбонов Мухиддин Абдуллаевич. (2023). ХУФИЁНА ИҚТИСОДИЁТ
ШАРОИТИДА БЮДЖЕТ НАЗОРАТИНИНГ ТИЗИМЛИ ТАҲЛИЛИ. World
Scientific
Research
Journal,
21(1),
197–210.
Retrieved
from
http://www.wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/2878
6.
Қурбонов Мухиддин Абдуллаевич. (2023). ХУФИЁНА ИҚТИСОДИЁТ
ШАРОИТИДА НАЗОРАТ ОРГАНЛАРИ ФАОЛИЯТИНИ ЯНАДА
ТАКОМИЛЛАШТИРИШ. World Scientific Research Journal, 21(1), 221–231.
Retrieved from
http://www.wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/2880
7.
Қурбонов Мухиддин Абдуллаевич. (2023). ХУФИЁНА ИҚТИСОДИЁТ
ШАРОИТИДА
ДАВЛАТ
МОЛИЯВИЙ
НАЗОРАТИ
ВА
УНИ
ТАКОМИЛЛАШТИРИШ ЙЎНАЛИШЛАРИ. World Scientific Research
Journal,
21(1),
248–259.
Retrieved
from
http://www.wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/2882
8.
Қурбонов Мухиддин Абдуллаевич. (2023). ХУФИЁНА ИҚТИСОДИЁТНИ
КАМАЙТИРИШДА
ЭКСПОРТ-ИМПОРТ
ОПЕРАЦИЯЛАРИНИ
ТАКОМИЛЛАШТИРИШ ЙЎЛЛАРИ. World Scientific Research Journal, 21(1),
269–275.
Retrieved
from
http://www.wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/2884
9.
Қурбонов Мухиддин Абдуллаевич. (2023). ХУФИЁНА ИҚТИСОДИЁТГА
КУРАШИШ
ЖАРАЁНИДА
БЮДЖЕТ
ИНТИЗОМИНИ
МУСТАҲКАМЛАШНИНГ
ЗАРУРЛИГИ. World
Scientific
Research
Journal, 21(1),
153–165.
Retrieved
from
http://www.wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/2873
10.
Файзиев, Ф. А. (2023). ЎЗБЕКИСТОНДА ЎЗИНИ ЎЗИ БАНД ҚИЛИШ:
РИВОЖЛАНИШ
ИСТИҚБОЛЛАРИ
ВА
СОЛИҚ
ТИЗИМИДАГИ
ЎРНИ. Gospodarka
i
Innowacje., 42,
426-434.
https://gospodarkainnowacje.pl/index.php/issue_view_32/article/view/2099
11.
Файзиев Фаррух Абдуллахожаевич. (2023). КЎЧМАС МУЛКНИ СОЛИҚҚА
ТОРТИШНИНГ ЎЗИГА ХОС ХУСУСИЯТЛАРИ. World Scientific Research
Journal,
21(1),
232–247.
Retrieved
from
http://www.wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/2881
12.
Тулаев Мирзакул Саламович. (2023). КОРХОНАЛАРНИНГ МОЛИЯВИЙ
ФАОЛИЯТИНИ ТАШҚИ АУДИТОРЛАР ТОМОНИДАН ТЕКШИРИШ
МАСАЛАЛАРИ . World Scientific Research Journal, 16(1), 252–258. Retrieved
from
http://wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/2724
13.
Қличев, Б. (2021). Хўжалик юритувчи субъектларда ишбилармонлик
фаоллиги таҳлили
.
Актуар молия ва бухгалтерия ҳисоби, 1 (3)-сон, 1-9.
Retrieved from
https://finance.tsue.uz/wp-content/uploads/2021/06/4.-Қличев-
14.
Yakubov
U.
(2021).
IMPROVEMENT
OF
ACCOUNTING
AND
METHODOLOGY IN ORGANIZATION OF JOINT VENTURES. Эконмока и
бизнес: теория и практика.. 4-2 (74). ISSN 2411 0450.
15.
Қличев, Б. (2022). Истеъмолчи манфаатлари асосида маҳсулотга баҳо
шакллантириш масалалари таҳлили
.
Iqtisodiyot: tahlillar va prognozlar, 4 (20)-
сон, 170-175.
World scientific research journal
www.wsrjournal.com Volume-23_Issue-2_January -2024
263
16.
Yakubov U. (2022). MODELING THE ANALYSIS OF FOREIGN ECONOMIC
ACTIVITY. Web of scientist: Inernational scientific research journal ISSN: 2776-
0979, Volume 3, Issue 2
17.
Қличев, Б. (2021, ноябрь 19). Ички аудит хизмати фаолиятида иқтисодий
таҳлилни такомиллаштириш масалалари. Рақамли иқтисодиёт шароитида
солиқ маъмуриятчилиги ва халқаро солиққа тортиш механизмини
такомиллаштириш. Халқаро конференция материаллари тўплами. Тошкент,
Ўзбекистон.
https://doi.org/10.5281/zenodo.10531234
18.
М.Ю.Рахимов. (2023). МОЛИЯВИЙ ҲИСОБОТ ТАҲЛИЛИ: МУАММО ВА
ЕЧИМЛАР. World Scientific Research Journal, 21(1), 211–220. Retrieved from
http://www.wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/2879
19.
Rahimov M.Yu. (2013). An analysis of the financial condition of economic entities.
Educational manual. -T .: Finance.
20.
Ibragimov G. (2022).
Digitalization of the economy of Uzbekistan: experience and
prospects
.
International Journal of Research in Economics and Social Sciences
(IJRESS)
, 12(05), 102-109. Retrieved from
content/uploads/IJRESS10-May2022.pdf
21.
Tulaev, M. (2021). МҲХС БЎЙИЧА МОЛИЯВИЙ ҲИСОБОТ: ТАЙЁРЛАШ
ВА АВТОМАТЛАШТИРИШ.
Архив научных исследований
.
22.
Асаналиевна,
С.
З.
(2022).
Факторы
Устойчивого
Развития
Предприятий.
Central Asian Journal of Innovations on Tourism Management and
Finance
,
3
https://doi.org/10.17605/OSF.IO/QSMX8
23.
Tulaev, M. (2019). Финансовая отчетность: на пути соответствия
национальным
и
международным
стандартам.
Архив
научных
исследований
,
1
(1).
извлечено
от
https://ejournal.tsue.uz/index.php/archive/article/view/723
24.
Pardayevich, K. B. (2023). Analysis of the Maximum Volume of Production in
Cement Production Enterprises in Uzbekistan. International Journal on Economics,
Finance
and
Sustainable
Development,
5(6),
1-8.
Retrieved
https://journals.researchparks.org/index.php/IJEFSD/article/view/4460
25.
Tulayev M., Axmedov A. (2023). Balansning tarkibiy tuzilishi va unga taʼsir
etuvchi omillar. YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT, 8, 71-77
26.
Ибрагимов, Г. А. (2023). ЦИФРОВИЗАЦИЯ ЭКОНОМИКИ И ВОПРОСЫ
БЕЗОПАСНОСТИ.
Gospodarka i Innowacje.
, 68-73.
27.
Ibragimov, G. A. (2021). Business Analysis In The Digital Economy. Turkish
Online Journal of Qualitative Inquiry, 12(7), 4543–4549.
28.
Tulayev M. (2023). Moliyaviy hisobotning halqaro standartlari bo‘yicha moliyaviy
hisobot: tayyorlash va avtomatlashtirish. YASHIL IQTISODIYOT VA
TARAQQIYOT, 6, 134 -138.
29.
Samadova Nargiza Rasulovna. (2022). ANALYSIS OF INDICATORS
REPRESENTING THE ECONOMIC POTENTIAL OF ECONOMIC ENTITIES
AND ITS DISTINCTIVE FEATURES.
European Journal of Research
Development
and
Sustainability
,
3
(11),
108-111.
Retrieved
from
https://www.scholarzest.com/index.php/ejrds/article/view/2960
30.
Sagdillayeva, Z. A. (2023). BUSINESS ANALYSIS IS A NEW DIRECTION OF
ANALYTICAL WORK.
Intent Research Scientific Journal
,
2
(6), 93-104.
World scientific research journal
www.wsrjournal.com Volume-23_Issue-2_January -2024
264
31.
Asanalievna, S. Z. (2022). ASSESSMENT OF THE FINANCIAL STABILITY
OF THE ENTERPRISE.
湖南大学学
报
(
自然科学版
)
,
49
(10).
Retrieved from
https://johuns.net/index.php/publishing/454.pdf
32.
Yuldasheva Umida Asanaliyevna. (2023). TAX POTENTIAL AS AN
INDICATOR
OF
SUSTAINABLE
DEVELOPMENT
OF
THE
REGION.
European Journal of Emerging Technology and Discoveries
,
1
(8), 41–
https://europeanscience.org/index.php/1/article/view/305
33.
Yuldasheva Umida Asanaliyevna. (2023). THEORETICAL APPROACHES TO
THE CONCEPT OF "TAX POTENTIAL" AND METHODS OF ITS
ASSESSMENT.
European
Journal
of
Emerging
Technology
and
Discoveries
,
1
(8),
21–25.
Retrieved
from
https://europeanscience.org/index.php/1/article/view/302
34.
Нурманов, У. А. (2022). ИҚТИСОДИЁТНИ ГЛОБАЛЛАШУ ШАРОИТИДА
ЖОРИЙ
АКТИВЛАР
ТАҲЛИЛИНИНГ
НАЗАРИЙ-УСЛУБИЙ
АСОСЛАРИНИ
ТАКОМИЛЛАШТИРИШ.
"Экономика
и
туризм"
международный научно-инновационной журнал
,
4
(6). Retrieved from
http://interjournal.uz/index.php/journals/article/view/82
35.
Нурманов, У. А. (2022). ХЎЖАЛИК СУБЪЕКТЛАРИДА ЖОРИЙ
АКТИВЛАР ВА УЛАРНИНГ ТАҲЛИЛИЙ КЎРСАТКИЧЛАРИ.
Журнал
Инновации
в
Экономике
,
5
(2).
Retrieved
from
https://tadqiqot.uz/index.php/economy/article/view/4757
36.
Рахимов М.Ю. Иқтисодиёт субъектлари молиявий ҳолатининг таҳлили. Ўқув
қўлланма.-Т.;“Iqtisod-Moliya”, 2013. -390 б.
37.
Султанов Махмуд Ахмедович. (2023). ИНВЕСТИЦИЯ ФОНДЛАРИДА
ДИВИДЕНД СИЁСАТИ ВА УНИ ТАКОМИЛЛАШТИРИШ ЙЎЛЛАРИ.
World Scientific Research Journal, 16(1), 163–169. Retrieved from
http://wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/2714
38.
Қличев, Б. (2021). Инновацион фаолиятда асосий воситалар таҳлилини
ташкил этиш масалалари. Инновацион иқтисодиёт: муаммолар, таҳлил ва
ривожланиш
истиқболлари.
Қарши,
Ўзбекистон.
https://doi.org/10.5281/zenodo.10531216
39.
Sultanov, M. (2023). Features of Dividend Allocation and Taxation in Investment
Funds of Uzbekistan.
Asian Journal of Technology & Management Research
(AJTMR) ISSN
,
2249
(0892).
40.
Қличев, Б. (2021, сентябрь 30). Меҳнат мотивациясида моддий
рағбатлантириш таҳлили. Молия-банк тизимида илм-фан,таълимнинг
инновацион инфратузилмасини шакллантириш ва ривожлантиришда
тошкент молия институтининг ўрни. Конференция материаллари тўплами,
Тошкент, Ўзбекистон.
https://doi.org/10.5281/zenodo.10531256
41.
Yakubov Ulugbek. (2023). ISSUES OF ASSESSING THE JOINT ACTIVITY OF
BUSINESS ENTITIES.
American Journal of Interdisciplinary Research and
Development
,
14
,
57–61.
Retrieved
from
https://ajird.journalspark.org/index.php/ajird/article/view/557
42.
Якубов,
У.
(2023).
КОРХОНАНИНГ
ТАШҚИ
ИҚТИСОДИЙ
ФАОЛИЯТИНИ КОМПЛЕКС ТАҲЛИЛИ.
Евразийский журнал права,
World scientific research journal
www.wsrjournal.com Volume-23_Issue-2_January -2024
265
финансов и прикладных наук
,
3
(4), 132–139. извлечено от
academy.uz/index.php/EJLFAS/article/view/12603
43.
Ibragimov G. (2022).
Introduction of digital solutions to the economy of
Uzbekistan: problems and solutions
.
International Journal of Research in IT and
Management (IJRIM)
, 12(9), 34-39. Retrieved from
content/uploads/IJRIM2Sep22-Uzb-1.pdf
44.
Ibragimov G. (2022).
Keeping records of imported goods while improving customs
administration in Uzbekistan
.
International Journal of Research in Finance and
Marketing (IJRFM)
, 12(11), 30-34. Retrieved from
content/uploads/IJRFM3Nov22-Uzb.pdf
45.
Klichev, B. (2014). Бошқарув ҳисобида баҳо шакллантиришни
такомиллаштириш
масалалари.
Молия,
2014(5),
10–15.
https://doi.org/10.5281/zenodo.10522860
46.
Қличев
Бахтиёр
Пардаевич.
(2023).
ОПЕРАЦИОН
ФАОЛИЯТ
НАТИЖАЛАРИНИ ИФОДАЛОВЧИ КЎРСАТКИЧЛАР ТАҲЛИЛИ. World
Scientific
Research
Journal, 21(1),
182–188.
Retrieved
from
http://www.wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/2876
47.
Nargiza Samadova. (2023). INFORMATION SOURCES OF ECONOMIC
COMPETENCE ANALYSIS OF ECONOMIC SUBJECTS AND THEIR
CLASSIFICATION.
Academia Repository
,
4
(12), 278–283. Retrieved from
https://academiarepo.org/index.php/1/article/view/290
48.
Tulaev, M. (2020). Учет корпоративных облигаций.
Архив научных
исследований
,
1
(25).
извлечено
от
https://ejournal.tsue.uz/index.php/archive/article/view/2783
49.
Ibragimov, G., & Yakubov, U. (2015). Agricultural Development in
Uzbekistan.
SCIENTIFIC ENQUIRY IN THE CONTEMPORARY WORLD:
THEORETICAL BASIСS AND INNOVATIVE APPROACH
, 74.
Retrieved from
https://bmpublgroup.com/assets/l_26_4_1.pdf#page=75
50.
Gayratjon Ibragimov Artikovich
. (2022).
GLOBAL DIGITALIZATION AND
THE PLACE OF UZBEKISTAN
. IV ФОРУМ «ЭКОНОМИКА В
МЕНЯЮЩЕМСЯ МИРЕ» 2022 май КАЗАНЬ-ТАШКЕНТ), Казань-Ташкент.
https://doi.org/10.5281/zenodo.6627529
51.
Ibragimov G. (2023).
Problems of training financial analysts in the republic of
Uzbekistan
.
International Journal of Research in Economics and Social Sciences
(IJRESS)
, 13(06), 108-115. Retrieved from
content/uploads/IJRESS11June23-Uzb.pdf
