Barcha maqolalar
Эрта ёшдаги болаларда бронхобструктив синдром: тарқалганлиги, клиник куриниши, диагностикаси ва давоси
Эпидемиологические условия развития бронхолегочных заболеваний среди популяции наркоманов
Эндотелий фаолияти ва иммунитет кўрсаткичларини ўзаро таъсирини ўрганиш асосида бронхиал астма давосини такомиллаштириш
Диссертация мавзусининг долзарблиги ва зарурати. Бронхиал астма (БА) нафас йўлларининг оғир сурункали касаллиги бўлиб, асосан ахолининг меҳнатга лойиқ қисмини шикастлаб, соғлиқни саклаш тизимида жиддий муаммо ҳисобланади1. Жаҳон статистикаси маълумотларига кўра БА касаллиги билан касалланиш ва унинг оқибатидаги ўлим ҳолатлари тез суръатлар билан ўсиб бормокда. Замонавий фармакология ютуклари сабабли БАда асосий патологик жараённи даволашда катта муваффакиятга эришилган. Охирги ўн йилликда бронхиал астма туфайли ўлим ҳолатлари нисбатан камайган, беморларнинг ҳаёт сифати яхшиланган, касаллик огир шакллари ривожланиши камайган2. Ваҳоланки, кўп ҳолларда БАни тўлиқ назорат қилишга эришиб бўлмайди. Охирги бир неча ўн йилликда астмага қарши юқори самарали дори воситаларининг кенг танловига карамай, БАнинг огир шакллари сакланиб колмокда хамда асоратлар сони кўпайиб кетмокда. Таъкидлаш лозимки, ушбу касалликда иқтисодий зарар нафакат дорилар сарфи билан, шунингдек, БАга чалинган беморларнинг иш қобилиятини йўкотиш ва уларнинг ижтимоий дезадаптацияси билан хам боғлиқ.
Бронхиал астманинг ташхислаш ва даволаш усулларини мукаммал-лаштириш учун касалликни ривожланувчи яллиғланиш жараёни патомеханизмларини чуқур ўрганиш имконини берувчи махсус, юқори сезувчанликка эга биомаркерларни излаш катта аҳамиятга эга.
Бронхиал астмада замонавий даволаш усулларини эндотелийнинг функционал ҳолатига таъсири ҳамда бронхиал астмада эндотелиал дисфункцияни дори воситалар оркали тиклаш катта қизиқиш уйғотади. Шу билан бирга, БА касаллигининг бирламчи профилактикасининг самарали усулларини, касаллик кечишининг прогнозлашни топиш ва касалликни даволашни мукаммаллаштиришнинг зарурияти бу касаллик юзасидан асос ҳисобланувчи GINA (2011) ҳужжатида алоҳида таъкидланган хамда хозирги кунга қадар долзарблигини сақлаб қолади4. Ҳозирги кунда БА касаллигининг тизимли намоён бўлиши сифатида кардиоваскуляр таъсирлар тан олинади, уларнинг орасида эндотелий дисфункцияси томир деворлари шикастланишининг бирламчи бўғими сифатида акс этади. Уз навбатида, эндотелий бузилиши касалликнинг илк босқичларидаёқ аникланади ва ортиб бораётган нафас етишмовчилиги, гипоксемия хамда тўқима гипоксиясини янада огирлаштиради. Эндотелий фаолияти кўрсаткичларининг ўзгариши кон айланиш кичик доирасида гемодинамик бузилишлар кўшилишининг эрта белгилари экани эҳтимолдан холи эмас. Бирок ҳозирги кунга қадар БА касаллигига учраган беморларда бу ўзгаришларнинг йўналганлиги кам ўрганилган. Касалликнинг авжланишини тавсифловчи эндотелий тизимининг функционал ҳолатининг иммун тизим кўрсаткичларига, хужайравий метаболизм ҳолатига ва бошкаларга таъсир кўрсатишини тасдиқловчи маълумотлар адабиётларда жуда камдир.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2011 йил 28 ноябрдаги ПҚ-1652-сон «Соғлиқни сақлаш тизимини ислоҳ қилишни янада чуқурлаштириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги Қарорида хамда мазкур фаолиятга тегишли бошка меъёрий-хукукий хужжатларда белгиланган вазифаларни муайян даражада амалга оширишда мазкур диссертация тадкикоти хизмат килади.
Тадқиқотнинг мақсади БАнинг клиник кечишига эндотелий тизими ҳолатини, бир катор иммунологик кўрсаткичлар ва носпецифик иммунитет омилларининг таъсирини ҳамда уларнинг ўзаро боғлиқлигини умумлаштирган ҳолда баҳолаб, касалликнинг патогенетик давосини фармакологик такомиллаштиришдан иборат.
Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
БА касаллигида азот оксиди тизими нитратсинтаза ферментининг фаоллиги, азот оксиди турғун метаболитлари ва субстрат (L-аргинин) микдори ўзгаришларининг чуқурлиги баҳоланиб, касалликда ушбу кўрсаткичлар мувозанати ўзгариш даражасининг касаллик давомийлиги ҳамда клиник симптомларнинг оғирлигига боғликлиги кўрсатилган;
БАда азот оксиди тизимидаги ўзгаришлар билан иммун тизим кўрсаткичларидаги бузилишларнинг ифодаланганлик даражаси исботланган ҳамда ушбу ўзгаришларнинг ўзаро ва айрим клиник-инструментал кўрсаткичлар билан боғлиқлиги аниқланган;
узок вакт давом этган касаллик анамнези ҳамда ташки нафас функцияси кўрсаткичларидаги обструктив ўзгаришларнинг эндотелий тизимидаги бузилишларнинг ривожланиши ва авж олишининг прогностик мезонлари сифатида қўлланилиш имкониятлари исботлаб берилган;
касаллик клиник кечишида, обструктив кўрсатгичларни авж олиши ва зўрайишида L-аргинин микдорининг камайиши патогенетик механизмлари кўрсатиб берилган;
БАга чалинган беморларда патогенетик давога қўшимча сифатида азот оксиди донатори бўлмиш L-аргининни қўллаш, патогенетик даво самарадорлигини ошириши исботланган.
ХУЛОСА
1. БА билан оғриган беморларда периферии кон таркибида L-аргинин микдорининг ва iNOS фаоллигининг, ЧНК таркибида азот оксидининг барқарор метаболитлари микдорининг камайиши кузатилади. Бу холат бронхиал обструкция даражаси хамда касалликнинг узок вакт давом этган анамнези билан тўғри корреляцией богликликка эга.
2. БА билан огриган беморларда носпецифик ҳимоя кўрсаткичлари -балгамдаги лизоцим микдори ва кон зардобидаги фагоцитар индекс кўрсаткичларининг камайиши хамда периферик кон, ЧНК таркибида яллиғланиш маркерлари - IL-4, TNF-a микдорининг ортиб кетиши кузатилади. Иммунологик бузилишлар намоён бўлиши кон таркибида L-аргинин микдори камайиб кетганда янада ортиб боради. БАли беморларда иммунологик реакцияга сабаб бўлувчи IgE микдори бир мунча ортган, бирок касаллик боскичи, яллигланиш фаоллиги, носпецифик химоя холати хамда
L-аргинин ва азот оксидининг баркарор метаболитлари билан тўғри пропорционал боғлиқликлар кузатилмайди.
3. БА клиник босқичининг ортиб бориши носпецифик ҳимоя омиллари фаоллигининг сусайиши, ЧНК таркибида яллиғланиш цитокини - TNF-a микдорининг ортиши ва яллиғланишга карши IL-4 даражасининг пасайиб кетиши билан богликдир.
4. Қон таркибида L-аргинин микдори паст БАли беморларда ГКС қўллаш кон ва ЧНК таркибидаги IL-4, IL-8, TNF-a яллигланиш цитокинларининг аник камайишига, балгам таркибидаги лизоцим хамда кон зардобидаги фагоцитар индекс микдорининг ошишига ёрдам беради, IgE микдорининг камайиши билан эса корреляцион боғлиқлик аниқланмади.
5. Қон зардоби таркибида L-аргинин микдори паст бўлган беморларда периферик кон таркибида iNOS фаоллиги ва азот оксиди баркарор метаболитларининг, L-аргининнинг фаоллиги одатий даволаш таъсирида, даволашнинг 10-кунига келиб бир мунча ошиб боради. Кейинчалик эса бошланғич кўрсаткичларгача пасайиб бориши кузатилади.
6. Қон таркибида L-аргинин микдори паст бўлган БАли беморларни одатий даволаш шароитида кўшимча равишда L-аргининни қўллаш даволашнинг яллиғланишга карши таъсирини IgE микдорига таъсир этмаган холда кучайтиришга сабаб бўлади, сезиларли даражада L-аргинин ва азот оксиди баркарор метаболитлари микдорини ортишига олиб келади.
7. Периферии кон таркибидаги L-аргинин меъёрий бўлган беморларда одатий даволаш, ҳаттоки L-аргининни қўшимча сифатида киритиш IgE даражасига таъсир кўрсатмайди, ингаляцион ГКС шароитида цитокинлар микдорининг ўзгариш суръати эса L-аргинин микдори паст бўлган беморлардагига Караганда деярли ўзгармайди. Бу шартли алмаштириб бўлмайдиган аминокислотанинг қўшимча киритилиши iNOS, қон таркибидаги яллиғланиш цитокинлари, фагоцитар индекснинг ва балгам таркибидаги лизоцим микдори фаоллигининг ўзгариш суръатига даволаш таъсирини кучайтиради, бирок L-аргининнинг дастлабки паст микдорига Караганда бу ўзгаришлар кам ифодалангандир.
Экссудатив ўрта отитда маҳалий иммунитет ҳолатини баҳолаш учун цитологик текширувни аҳамияти
Экссудатив гайморитларни даволашда озонотерапиянинг ўрни
катетирлаш ва бўшлиқларни ювиш амалга оширилмоқда. О 3 ва ампициллин эритмаси биргаликда қулланилгандаги самарадорлик қиёсий таҳлил қилинди Шунга қарамай, 1чи гуруҳда 15% беморлар, 2чи гуруҳда 6,66% беморлар, 3чи гуруҳда 40% беморларда даволаш вақтинчалик самара бериб кейин
қайталанди. NaCL Озонлаштирилган физиологик эритмасини ампициллин билан қўллашни амалиётга жорий қилиш яхши самара берди
Экспериментал термик жароҳатдан сўнг динамикада ўпка тўқимасида оксидатив стресс жараёнлари коррекцияси учун ўринбосар сурфактант терапиянинг афзаллиги
Экспериментал термик жарохатдан сунг упка респиратор булими альвеоляр макрофагларнинг динамикада электронмикроскопик узгариши
Тажрибанинг эрта даврида (1, 7 сутка) макрофагларнинг кайта тикланиши аникланди,
бу уларнинг юкори функционал фаоллигидан дарак беради. Субмикроскопик бу холат плазмолемма, бирламчи лизосома ва фагосомаларнинг инвагинацияси билан намоѐн булади. Кечки даврда купгина макрофаглар тузилиши нихоятда узгаради. Патоген термик омил таъсирида макрофагларнинг
цитоплазмасида деструктив бузилган органеллалар ва иккиламчи лизосомалар йигилади.
Шифохонадан ташқари болаларда иммун ҳолатини коррекциялаш
Чуқур чала туғилган чақалоқларда нафас бузилиш синдромининг кечиш хусусиятлари
Чақалоқларда гестация муддатига кўра нафас бузилиш синдроми Ривожланишининг асосий хавф омиллари
Чақалоқлар пневмониясида бош миядаги структур ўзгаришларни ультратовуш текширув натижалари
Чақалокларда нафас бузилиши синдроми даражаларини рентгенологик баҳолаш
Частота носительства разных фенотипов гаптоглобина у больных туберкулезом легких с нежелательными явлениями на противотуберкулезные препараты
В процессе лечения у 64,1% больных возникли нежелательные явления ( НЯ) от противотуберкулезных препаратов. Установлено, что при гомозиготных вариантах Hp (1-1 и 2-2) у больных туберкулезом НЯ возникли у 78,3±6,7 и 81,2±3,6 % пациентов. В тоже время при гетерозиготном варианте фенотипа Hp 2-1 только у 32,4±5,3% отмечены НЯ. Рекомендуется определение у пациентов носительство фенотипов гаптоглобина перед началом химиотерапии в целях выделения группы риска по частому развитию НЯ на противотуберкулезные препараты.
Частота и характер сопутсвующей патологии у больных туберкулезом легких
Частота и характер поражения гепатобилиарной системы у больных с резистентным туберкулезом легких
При длительной химиотерапии резистентного туберкулеза легких наиболее часто наблюдается побочные реакции со стороны печени, что удлиняют сроки стационарного лечения и ухудшают прогноз.
Частота и структура респираторной патологии у детей с хронической болезнью почек по данным ретроспективного исследования
Частота заболевания туберкулезом в лекарственно- устойчивых очагах
Частота встречаемости хронических бронхолегочных заболеваний у детей подросткового возраста
Частота встречаемости различных заболеваний бронхолегочной системы у подростов
Патология органов дыхания занимает ведущее место в структуре заболеваемости детей и подростков. По данным ВОЗ ОРВИ составляют 40% от всех инфекционных заболеваний детского населения. На протяжении последних 10-15 лет при относительном снижении удельного веса пневмонии среди патологии органов дыхания у детей имеется отчетливый рост бронхитов у подростков.
Частота встречаемости заболеваний органов дыхания у детей, проживающих в регионе приаралья
Частота встречаемости вирусных гепатитов среди впервые выявленных больных туберкулезом легких
Цифровая рентгенологическая и ультразвуковая диагностика плевритов у детей различной этиологии
Среди осложнений острой пневмонии плевральные осложнения встречаются до 40% случаев, а летальность в специализированных детских хирургических отделениях составляет 1-3%. Стоит отметить, что около половины всех случаев приходится на детей раннего возраста, а по данным зарубежных авторов, эмпиемой плевры болеют до 70% грудного или младшего возраста, из них почти половина - от 7 месяцев до 2 лет. Нерешенными остаются вопросы ранней диагностики осложнений пневмоний у детей.
Цитокиновый профильлокального иммунитета у детей раннего возраста с герпетическим стоматитом при пневмонии
Анализ клинико-иммунологических особенностей течения тяжелых пневмоний у детей раннего возраста на фоне острого герпетического стоматита.