ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-70
Часть–4_ Мая –2025
289
2181-
3187
YANGI O‘ZBEKISTON: HOZIRGI ISLOHOTLAR VA ULARNING
TARIXIY ILDIZLARI
SAIDOV ZAFAR MAMARAJABOVICH
MAMATXOLOV AZIZ BAXTIYOROVICH
IIV Surxondaryo akademik litseyi
Annotatsiya
Ushbu maqolada Yangi O‘zbekiston g‘oyasining shakllanishi, hozirgi
bosqichdagi asosiy islohotlar, ularning tarixiy ildizlari hamda ularning ijtimoiy-
siyosiy hayotdagi ahamiyati yoritilgan. Maqolada islohotlarning statistikasiga va
tarixiy manbalarga asoslangan tahliliy yondashuv berilgan.
Glossariy
Yangi O‘zbekiston – 2016-yildan boshlab O‘zbekiston Respublikasida
boshlagan yangilanishlar davri.
Islohot – tizimli o‘zgarishlar, modernizatsiya va yangilanish jarayoni.
Jadidchilik – XX asr boshidagi islohotchi harakat, ilm-fan va dunyoviy ta’lim
tarafdori.
YAIM – yalpi ichki mahsulot.
Doing Business – Jahon banki tomonidan tuziladigan biznes yuritish sharoitlari
reytingi.
Kirish
O‘zbekiston mustaqillikka erishgach, davlat va jamiyat hayotida tub o‘zgarishlar
yuz berdi. Ammo ayniqsa 2016-yildan boshlab yangi bosqich – Yangi O‘zbekiston
davri boshlanib, davlat boshqaruvida xalq bilan muloqot, qonun ustuvorligi, iqtisodiy
ochiqlik va tarixiy merosga tayanilgan islohotlar markazga chiqarildi. Ushbu
maqolada ana shu islohotlarning mazmun-mohiyati va tarixiy ildizlari keng yoritiladi.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-70
Часть–4_ Мая –2025
290
2181-
3187
Asosiy qism
1. Yangi O‘zbekiston g‘oyasining shakllanishi
2016-yil sentabr oyida Prezident Shavkat Mirziyoyev rahbarligida boshlangan
yangi siyosiy bosqich, xalq bilan muloqotga asoslangan boshqaruv tizimini joriy etdi.
Islohotlarning markazida inson qadrini ulug‘lash va fuqarolarning manfaatini
ta’minlash kabi ustuvor yo‘nalishlar turadi.
2. Asosiy islohot yo‘nalishlari
Sud-huquq islohotlari: 2017-yildan buyon 100 mingdan ortiq shaxs oqlandi va
ayblovdan ozod qilindi.
Iqtisodiy islohotlar: Investorlar uchun erkin iqtisodiy zonalar, soliq imtiyozlari
joriy qilindi.
Ijtimoiy islohotlar: Maktab va bog‘chalar soni ko‘paytirildi, kambag‘allik
darajasi 11%dan 8%gacha tushdi.
[2 – O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudi hisobotlari, 2022; 3 – UzStat.uz]
3. Tarixiy ildizlar
Yangi O‘zbekiston g‘oyasi o‘z tarixiy ildizlariga ega. Jumladan:
Amir Temur tuzuklarida xalqparvarlik, adolat va mas’uliyat tamoyillari ko‘zga
tashlanadi.
XX asr boshidagi jadidlar ilm, huquq va modernizatsiyaga asoslangan milliy
tiklanish g‘oyalarini ilgari surganlar.
Mustaqillikning dastlabki davrida Islom Karimov milliy davlatchilik asoslarini
shakllantirdi.
[4 – Temur tuzuklari; 5 – Jadidlar merosi, 2020; 6 – Karimov I.A. “O‘zbekiston –
kelajagi buyuk davlat”, 1992]
4. Raqamlar va natijalar
2021-yilda O‘zbekiston Doing Business reytingida 190 davlat ichida 69-o‘ringa
chiqdi.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-70
Часть–4_ Мая –2025
291
2181-
3187
2022-yilda 700 mingdan ortiq yangi tadbirkorlik subyektlari tashkil etildi.
2023-yil YAIM o‘sishi **5,6%**ni tashkil etdi.
[7 – World Bank Doing Business 2021; 8 – Iqtisodiyot va moliya vazirligi; 3 –
UzStat]
Xulosa
Yangi O‘zbekiston — bu zamonaviylik va tarixiy meros uyg‘unligidagi
taraqqiyot modeli. Islohotlarning muvaffaqiyati ularning chuqur tarixiy ildizlarga,
aniq strategik yo‘nalishlarga ega ekani bilan bog‘liq. Ushbu siyosiy va ijtimoiy
yangilanishlar O‘zbekistonni xalqaro maydonda munosib o‘ringa olib chiqmoqda.
Foydalanilgan adabiyotlar
– O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti rasmiy sayti
O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudi statistik hisobotlari, 2022
O‘zbekiston Respublikasi Davlat statistika qo‘mitasi, 2023
Maktabgacha ta’lim vazirligi, 2023 yil hisobot
Amir Temur – “Tuzuklar” asari
Jadidlar merosi. Ma’rifat nashriyoti, 2020
Karimov I. “O‘zbekiston – kelajagi buyuk davlat”, T.: O‘zbekiston, 1992
World Bank: Doing Business 2021
O‘zbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi, 2023
UzStat.uz – eksport va import statistikasi, 2023
