40
PEDAGOGIK FAOLIYATDA STEAM YÒNALISHI
To’raqulov Akbar Rustam o’g’li
DTPI Boshlang’ich ta’lim kafedrasi o’qituvchisi
Norqulova Marjona Asror qizi
Denov tadbirkorlik va pedagogika iinstitut Boshlanģich ta'lim yònalish
talabasi
Tel:+998991638868
Yoshlikda olingan bilim toshga òyilgan naqsh kabidir.
Annotatsiya:
Steam ta'limini joriy etishda me'yoriy huquq asoslari.Steam
ta'limi-bu axborotlashgan zamon talabi.Integratsuyalashgan ta'limni joriy etishdan
kòzlangan maqsad - bu ta'lim,jamiyat,ish va dunyoni bir butun holda tasavvur etish
va ular òrtasida bar qaror aloqa òrnatish.Steam ta'lim tizimini joriy qilishdagi
me'yoriy huquqiy asoslari.
Kalit so’z:
steam, baholash, raqamli texnologiya, ta’lim tizimi, ilmiy
texnikaviy konsepsiya, ilm-fan
Hozirgi kunda òsib kelayotgan yosh avlodni raqamli texnologiya olamining
yutuqlaridan foydalanishni xohlaydi.Konsturuktorlash modellashtirish,robotexnika
hamda dasturlash sohasiga qiziquvchi yoshlarimiz safi kun saying ortib bormoqda
.Yoshlarni ushbu sohalarga tayyorlash uchun steam ta'limi-bu axborotlashgan
zamon talabi.Ushbu strategiya tabiiy,aniq,muhandislik va matematika fanlari òzaro
integratsiyasi bòyicha innovation òqitish uslublarini yaratishga qaratilgan. Stem va
steam ta'lim tizimi yondashuvli ta'lim hisoblanadi.Hozirda ta'lim tizimi rivojlangan
Finlandiya,Germaniya,Yaponiya,Xitoy,AQSh va Rossiya davlatlari ta'lim
jarayonlarida
qòllanilib
kelmoqda.Bu
dastur
AQSh
ta'lim
tizimida
qòllanilmoqda.Steam ta'lim tizimi-real hayot talablaridan kelib chiqqan holda
Akademik ilmiy-texnikaviy konsepsiya doirasida integratsiyalashgan holda
òqitishdir.Bugungi kunda ilm-fan texnikaning Jada taraqqiy etishi,raqamli
iqtisodiyotning amaliyotga joriy etilishi,òquvchilarda òqishga soģlom,kuchili va
ta'sirchan motivatsiyani shakllantirish,zamonaviy kasblarni egallash qobiliyatini
rivojlantirishda,zamonaviy kasblarni egallash qobiliyatini rivojlantirishda nazariy
bilimlarni amaliyotda qòllash kònikmalarini hosil qilish asosiy vazifalardan biridir.
Yurtimizda steam ta'lim tizimini joriy qilishdagi me'yoriy huquqiy asoslari
mavjud.Bularga Òzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 29-apreldagi
"Òzbekiston Respublikasi xalq ta'limi tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish
41
konsepsiyasini tasdiqlash tòģrisida"gi PF-5712-son farmoniga kòra,innovation
ta'lim jarayoniga òtish,zamonaviy kadrlarga bòlgan ehtiyojini inobatga olish,AKT
va ta'lim berishning yangi metodlarini joriy etish,steam fanlarini òqitish bòyicha
òquv kurslaridan òtgan pedagoglar 2023-yilda 10foiz 2030-yilga kelib 50 foizga
yetishi,yangi kasbiy kompetensiyalarni òzlashtirish uchun zarur bilimlar bazasini
shakllantirish kabi vazifalar belgilangan.Steam yondashuvida egallangan bilimlarni
haqiqiy kònikmalar bilan birlashtirish lozim.Shunday ekan ishlatilishi mumkin
bòlgan bilimgina haqiqatan qadrlidir.
Maktablarda tabiiy fanlarni òqitishda steam yondashuvining afzalliklari:
1.
Sinfdagi òquvchilarni maksimal darajada qamrab olish.
2.
Hamkorlikda ishlash,har bir òquvchining Kuchipudi tomonini
aniqlash.
3.
Motivatsiyaga,ta'lim olishga qiziqtirish.
Hozirgi kunga kelib Jahon ta'lim tizimini tòliq òrganib chiqqan holda,
Òzbekistonda ham yangi darsliklar ishlab chiqilmoqda.Bu darsliklar 4K model
asosida yaratilmoqda.Darsliklarda mavzular spralsimon tarzda tashkil qilingan
ya'ni oldingi mavzular bilan boģlangan holda keyingi mavzular takrorlangan.
Steam ta'lim tizimidagi darsliklar asosan òquvchilarni yodlashga emas,fikrlashga
undaydi.
Baholash - ta'lim jarayonining ma'lum bosqichida òquv maqsadlariga
erishilganlik darajasini oldindan belgilangan mezonlar asosida òlchash,natijalarni
aniqlash va tahlil etishdan iborat jarayondir.
Choral davomida joriy va oraliq nazoratlarda olingan ballar asosida choraklik
baholar va bosqichli nazoratda olingan ball asosida yillik baho aniqlanadi.Baholash
bugungi ta'lim tizimining asosiy va ajralmas qismidir.
Baholashning 3 xil kòrinishi mavjud.
1.
Diagnostik (boshlanģich)
2.
Formativ (shakllantiruvchi joriy)
3.
Summativ (xulosalovchi,yakuniy)
Formativ baholash -ta'lim jarayoni davomida ta'lim oluvchilarning òzlashtirish
sifatini baholab borish. Formativ baholash muntazam ravishda òtkazilib boriladi.U
ta'lim jarayonidagi yutuq va kamchiliklarni tezkor aniqlab borish,òquv jarayonini
muvofiqlashtirish va ta'lim beruvchi va ta'lim oluvchi òrtasidagi qaytar aloqani
ta'minlash imkonini beradi. Formativ baholash summativ baholashdan farqli
ravishda bevosita òqituvchi tomonidan,asosan,norasmiy shakllarda òtkaziladi.
42
Summativ baholash ta'lim oluvchining ta'lim jarayonining ma'lum davridagi
òzlashtirish natijalarini belgilangan mezon va standartlarga javob berishini
aniqlaydi.Summativ baholash ta'lim jarayonining ma'lum bosqichi yakunida
òtkaziladi.Summativ baholash yozma, test suhbat,amaliy topshiriq oģzaki
shakllarda bòlishi mumkin.Baholash uning mohiyatidan kelib chiqib 2xil shaklda
òtkazilishi mumkin.
Mezonga asoslangan baholash
Meyorga asoslangan baholash
Summativ baholash jarayonida olinadigan nazorat bosqichlari.
Oraliq nazoratlar
Yakuniy nazoratlar
Yakuniy davlat attestatsiyalari
Ta'lim sifati monitoringgi xalqaro baholash tadqiqotlari.
Shuni aytish mumkinki har qanday zamonlarda ham ta'lim-tarbiyaga alohida
e'tibor berilgan.Òzbekistonda ham yangi ta'lim tizimini joriy qilishda òzgartirishlar
kiritilmoqda.Davlat Ta'lim Standartlari òrniga yanada takomillashtirilgan Milliy
Òquv Dasturi ishlab chiqildi.Bu dasturi 6ta komponentni òz ichiga oladi.Bu 6ta
komponentning 3tasi DTSda bòlgan va 3tasi yangi hisoblanadi.Jahon darsliklarini
òrganib,tahlil qilgan holda yangi darsliklar ishlab chiqilmoqda.Oldingi darslik
mavzulari tòģri chiziqga asoslangan tarzda yaratilgan bòlsa,hozirgi darslik
mavzulari spralsimon tarzda tuzilgan .
Foydalanilgan adabiyotlar ròyxati:
1.K.Jalilov "Baholash nazariyasi asoslari"
2.D.Ròziyeva,M.Usmonboyeva,Z.Xoliqova "Interfaol metodlar:mohiyati va
qòllanishi
(metodik
qòllanma)".Toshkent:Nizomiy
nomidagi
TDPU
nashriyoti,2013.
3.
Akbar, T. (2022). Opportunities to Form Spiritual Competence in Students
of the 10-11th Class.
Web of Scholars: Multidimensional Research Journal
,
1
(8),
160-167.
4.Rustamovich, T. R. A. (2021). Islom Ta’limotlarda Shaxs Ma’naviyati
Masalalari.
TA'LIM VA RIVOJLANISH TAHLILI ONLAYN ILMIY JURNALI
,
1
(5),
186-190.
