Authors

  • Umidaxon Eshmanova
  • Sabrina Raximova
  • Zaynab Ikramova

DOI:

https://doi.org/10.71337/inlibrary.uz.science-research.136628

Keywords:

Zamonaviy basketbol maxsus yordamchi mashqlar maxsus rivojlantiruvchi mashqlar jismoniy mashqlar mexnik-taktik harakatlar malakali basketbolchi.

Abstract

Ushbu maqolada Jahonda malakali basketbolchi qizlarning yuklamalarga moslashish va organizmini qayta tiklanishi bo‘yicha murakkab sport yig‘inlaridan so‘ng organizmda sodir bo‘ladigan jarayonlar, lokal va global toliqish yoki o‘ta toliqish alomatlarini paydo bo‘lishi sabablarini aniqlash va ularni bartaraf qilish yuzasidan ko‘plab ilmiy tadqiqot ishlari olib borilgan.

background image

284

ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 9

OLIY TA’LIM MUASSASALARIDA TAHSIL OLUVCHI TALABA QIZLARDA SPORT

MUQOBAQALARIDAN SO‘G TIKLANISH JARAYONINI SMARADORLIGINI

OSHIRISH METODIKASI

Eshmanova Umidaxon Abdulla qizi

Oriental universiteti katta o‘qituvchisi.

Raximova Sabrina

Oriental universiteti 3-kurs talabasi.

Ikramova Zaynab

Oriental universiteti 1-kurs talabasi.

https://doi.org/10.5281/zenodo.17159133

Annotatsiya.

Ushbu maqolada Jahonda malakali basketbolchi qizlarning yuklamalarga

moslashish va organizmini qayta tiklanishi bo‘yicha murakkab sport yig‘inlaridan so‘ng
organizmda sodir bo‘ladigan jarayonlar, lokal va global toliqish yoki o‘ta toliqish alomatlarini
paydo bo‘lishi sabablarini aniqlash va ularni bartaraf qilish yuzasidan ko‘plab ilmiy tadqiqot
ishlari olib borilgan.

Kalit so‘zlar:

Zamonaviy

basketbol,

maxsus

yordamchi

mashqlar,

maxsus

rivojlantiruvchi mashqlar, jismoniy mashqlar, mexnik-taktik harakatlar, malakali basketbolchi.

ПОВЫШЕНИЕ ЭФФЕКТИВНОСТИ ПРОЦЕССА ВОССТАНОВЛЕНИЯ

ПОСЛЕ СОРЕВНОВАНИЙ У БАСКЕТБОЛИCTОВ

Аннотация.

В данной статье рассмотрены процессы, происходящие в организме

после комплексных спортивных тренировок, причины локальной и глобальной усталости
или симптомов крайней усталости, а также причины их устранения, в связи с которыми
проведено множество научных исследований.

Ключевые слова:

Современный баскетбол, специальные вспомогательные

упражнения, специальные развивающие упражнения, физические упражнения, механико-
тактические движения, квалифицированный баскетболист.

INCREASING THE EFFICIENCY OF THE PROCESS OF RECOVERY AFTER

COMPETITION IN BASKETBALL PLAYERS

Abstract.

This article examines the processes occurring in the div after complex sports

training, the causes of local and global fatigue or symptoms of extreme fatigue, as well as the
reasons for their elimination, in connection with which many scientific studies have been
conducted.

Keywords:

Modern basketball, special auxiliary exercises, special developmental

exercises, physical exercises, mechanical and tactical movements, qualified basketball player.


Kirish

(Introduction).

Dunyo basketbol sport amaliyotida o‘ta keskin raqobat ostida

kechayotgan xalqaro musobaqalarda sport natijalari yildan-yilga o‘sib bormoqda. Zamonaviy
basketbol olamida oxirgi 20 yil ichida yuklamalarning xajmi va jadalligi 2-5 marta oshdi. Bu o‘z
navbatida mashg‘ulotlar xajmi va shiddatini yanada oshirishni ya’ni sportchilarda jismoniy
imkoniyatlar zahirasini kuchaytirish, texnik-taktik harakatlar ko‘lamini kengaytirish talabini
qo‘ymoqda, bu o‘z o‘rnida sportchi qizlar organizmiga va sport natijalariga salbiy ta’sir
ko‘rsatmoqda. Shu sabab, basketbolchi qizlarda o‘ta toliqish belgilarini oldini olish va qayta
tiklash muddatlarini qisqartirish, vositalar yordamida jaddallashtirish ilmiy jihatdan asoslab
berish o‘ta muhim ahamiyatga ega. Jahonda malakali basketbolchi qizlarning yuklamalarga
moslashish va organizmini qayta tiklanishi bo‘yicha murakkab sport yig‘inlaridan so‘ng


background image

285

ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 9

organizmda sodir bo‘ladigan jarayonlar, lokal va global toliqish yoki o‘ta toliqish alomatlarini
paydo bo‘lishi sabablarini aniqlash va ularni bartaraf qilish yuzasidan ko‘plab ilmiy tadqiqot
ishlari olib borilgan.

Basketbol sport turi rivojlangan mamlakatlarda musobaqa va mashg‘ulot jarayonida

vositalarni tabaqalashtirish, funksional zahira imkoniyatlarini boshqarishga qaratilgan tiklovchi
texnologiyalar ishlab chiqilgan. Sportchilar organizmini tiklanishini tabiiy mexanizmlarini
o‘rganish uchun hamda organizmning tabiiy mexanizmlarini buzmasdan tiklash jarayonini
tezlashtiradigan va asosiysi, sportchilar salomatligiga zarar yetkazmaydigan ta’sir usullarini izlab
topishda muhim ahamiyatga ega.

Malakali basketbolchi qizlarda jismoniy ishchanlik qobiliyatini tiklanish jarayonining

innovatsion texnologiyalar ta’siri ostida samaradorligini oshirish bo‘yicha taklif va tavsiyalar
ishlab chiqishdan iborat.

Malakali basketbolchi qizlarning o‘yin ampluasini va morfofunksional ko‘rsatkichlari

asosida istiqbolini bashorat qilishni hisobga olgan holda, ularning jismoniy rivojlanishi darajasini
va tana massasi tarkibini qiyosiy baholash; basketbolchi qizlarning morfofunksional
ko‘rsatkichlari bilan maxsus harakat sifatlarini namoyon qilinishi o‘rtasidagi o‘zaro korrelyatsion
bog‘liqliklarni ishlab chiqish va keyinchalik o‘yin faoliyatining samaradorligini ta’minlaydigan
umumiy va maxsus jismoniy sifatlarni pedagogik ekspertiza qilish; malakali basketbolchi
qizlarning ortiqcha toliqishi va qayta tiklanish holatini bashorat qiladigan informativ mezonlarni
ishlab chiqish.

Mavzuga oid adabiyotlarning tahlili (Literature review)

Tananing total va parsial

kattaliklari ko‘rsatkichlari basktbolda ixtisoslashgan sportchi qizlarning jismoniy rivojlanishi
darajasini, ularning tana tuzilishi xususiyatlarini aniqlash uchun asos bo‘lib xizmat qiladi.

O‘zgaruvchanlikning o‘rtacha darajasini tana sonlarining aylanasi (

𝜎

-5.04), qorin

aylanasi (

𝜎

-5.66), yelka kengligi (σ-5.55), ko‘ndalang kattaliklaridan – yelkaning distal qismi (

𝜎

-

4.49) va sonning distal qismi (

𝜎

-5.85) namoyon qildi. Parsial kattaliklari ko‘rsatkichlari

dissertatsiyada keltirilgan. 14 Basketbolchi qizlar tanasi yuzasidagi teriosti yog‘ qatlamining
taqsimlanishi tahlil qilinganida markaziy, xujumchi va himoya ampluasidagi o‘yinchilarda ushbu
ko‘rsatkichlarning pasayishi kuzatilgan. Basketbolchi qizlarning o‘yin ampluasini hisobga olish
bilan Ya.Mateyka tomonidan taklif qilingan formula bo‘yicha tana massasi komponentlarining
foizli nisbatlari (1-jadvalga qarang). 1-jadval Basketbolda ixtisoslashgan sportchilarni o‘yin
amplualarini hisobga olgan holdagi tana massasini komponentli tarkibi ko‘rsatkichlari (n=30)
Turi,

1-jadval

Basketbolda ixtisoslashgan sportchilarni o‘yin amplualarini hisobga

olgan holdagi tana massasini komponentli tarkibi ko‘rsatkichlari (n=30)

Тuri, ampluasi

Tana

uzunligi, sm

Tana

massasi, kg

Mushak

massasi, %

Yog‘

massasi, %

Suyak

massasi, %

Markaziy

o‘yinchi (n=10)

179,3±1,91

73,2±1,62

35,88±2,76

20,2±3,4

13,90±1,30

Xujumchi

(n=10)

175,8±0,87

70,5±1,03

34,10±2,80

18,0±3,3

14,40±1,3

Himoyachi

(n=10)

172,1±1,81

66,8±1,47

32,1±2,87

17,2±3,45 14,20±1,2


background image

286

ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 9

Yog‘ komponentining miqdori birmuncha yuqori ekanligini aytish lozim, chunki malakali

basketbolchilarda yog‘ning miqdori o‘rtacha 14% ni tashkil qilishi kerak (V.P.Chtesov,
B.A.Nikityuk,1991), lekin tadqiq qilingan basketbolchi qizlarning ushbu ko‘rsatkichlari, o‘yin
ampluasiga bog‘liq ravishda 17,2±3,45% dan to 20,2±3,4% gacha farq qilishi aniqlangan
Basketbolchi qizlarda yog‘ to‘qimalarining ortiqchaligi bir qator omillarga, avvalam bor,
iste’mol qilinadigan oziqa kaloriyalariga bog‘liq bo‘lib, buni muhitli omillarning ta’siri samarasi
sifatida baholash mumkin.

Tadqiqot metodologiyasi (Research Methodology)

Talablarga mos kelmaydigan

trenirovka yuklamalarining qo‘llanilishi, yog‘ to‘qimalarining ortishiga olib keladi, deb taxmin
qildik. Markaziy o‘yinchilar tana massasi tarkibidagi mushak komponentining miqdori
xujumchilarnikiga nisbatan 4,7% va himoyachilarnikiga nisbatan 3,6% yuqori, suyak
komponentining miqdori bo‘yicha esa, xujumchilar va himoyachilarning ko‘rsatkichlari
markaziy ampluadagi o‘yinchilarnikidan biroz yuqori.

Malakali basketbolchi qizlarning jismoniy tayyorgarligi, funksional holati va tana

tuzilishining morfologik parametrlari ko‘rsatkichlari o‘rtasida o‘zaro bog‘liqlikni aniqlash
maqsadida juftlik korrelyatsiya koeffitsientlarining matematik usuli qo‘llanildi.

Ma’lumotlarni tahlil qilish, 30 m yugurish natijalarini qo‘llar va oyoqlar uzunligi bilan

r=0,82, sonining aylanasi bilan – r=0,72 kuchli 15 korrelyatsion aloqaga ega ekanligini ko‘rsatdi.
100 m va 800 m yugurish va tana uzunligi ko‘rsatkichlari o‘rtasida (mos ravishda r=0,77 va
r=0,91), joyidan turib uzunlikka sakrash va tana uzunligi, qo‘llari va oyoqlari uzunligi o‘rtasida
ham (mos ravishda r=0,84, r=0,79 va r=0,86) yuqori korrelyatsion bog‘liqlik mavjudligi
aniqlandi.

Tana massasi va PWC170 (r=0,89), sonining aylanasi va PWC170 (r=0,87) o‘ratasida

aniqlangan yuqori korrelyatsion bog‘liqliklar, ushbu parametrlar o‘zaro bog‘liq ekanligi va
malakali basketbolchi qizlarning jismoniy ishchanlik qobiliyatlari darajasi nafaqat uzunlik
kattaliklari kabi somatik parametrlar bilan, balki tana massasi va sonining aylanasi bilan ham
belgilanishi to‘g‘risida dalolat beradi. Shunday qilib, eng yuqori korrelyatsion koeffitsientlar
tana kattaliklari, xususan, tananing oyoq-qo‘llari uzunliklari ko‘rsatkichlarida aniq namoyon
bo‘ladi. Yuqori korrelyatsion koeffitsientlar aylana kattaliklari uchun xarakterlidir, xususan,
sonning aylanasi bilan 800 m va 30 m yugurish o‘rtasida bog‘liqlik aniqlangan (mos ravishda
r=0,75 va r=0,72).

2-jadval

Trenirovka siklining musobaqa oldi bosqichida TG basketbolchi qizlarni jismoniy

ishchanlik qobilyati va trenirovka qilganligi darajasi ko‘rsatgichlari (n=15)





Ismi-

sharifi



Rаz

riyad

Jismo-

niy

rivojla-

nishi

Jismoniy ishchanlik

қobiliyati

(kg/m/min)



O‘TS

(litr)



GSTI

(birligi)



KMI

(abs.)



KMI

(nisbiy)

VBI

(g/sm)

PWC

(kg/m/

min)

PWC
(vatt)

1

M. V.

SU

369,9

2170,3

399

3,9

115,8

5,844

91,4

2

A. X..

SU

404,6

1817,3

302,8

3,8

102,7

5,068

73,4


background image

287

ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 9

3

A. D.

SU

336,8

984,2

164

3,2

102,71

3,235

49,7

4

Sh. I.

1 razri

yad

335,9

1127,2

187,7

3,2

102,71

3,549

56,3

5

B-P. D. 1 razri

yad

353,9

1419

236,5

3,8

122,4

4,191

62,5

6

Z. I.

SU

306,8

1657,2

276,2

4,4

137,6

4,715

87,3

7

X. Ye.

SU

395,4

1056,1

176

4,3

114,5

3,394

48,4

8

J. K.

SUN

331,3

1483,3

247,2

3,7

112,2

4,333

80,2

9

Sh. A.

SU

309,1

876,6

146

3,8

113,2

2,998

58,8

10

S. A.

SU

371,1

2233,3

372,2

5

97,7

5,983

83,1

11

D. G.

SU

365,8

1225,1

204

4

104,6

3,765

62,7

12

A. I.

SU

494,5

1557,7

259,6

4,4

136,3

4,496

49,9

13

Z. L.

SU

390,6

915,3

152,5

4,6

119

3,083

41,1

14

S. A.

SUN

323,5

680,3

113,4

3

91,7

2,56

51,3

15

S. D

1 razri

yad

353,9

1419,1

236,5

3,8

122,41

4,19

62,5

Jismoniy ishchanlik qobiliyati ko‘rsatkichlari bo‘yicha natijaviylikdagi farqlarning

mavjud bo‘lishiga qaramasdan, basketbolchi qizlarning mazkur guruhini milliy terma jamoa
a’zoligiga zahira sifatida ko‘rib chiqish zarur, ular, mos ravishdagi jismoniy va texnik
tayyorgarlikdan o‘tkazilganida, muhim xalqaro musobaqalarda mamlakatimiz sha’nini himoya
qilishlari mumkin (2-jadvalga qarang).

Taqqoslash maqsadida malakali basketbolchi qizlarning nafaqat jismoniy rivojlanishni,

balki tana massasining komponentli tarkibini baholash, keyinchalik antropometrik o‘lchash
usullarini va Xit-Karter (1989) usuli bo‘yicha somatotiplashni qo‘llash bilan ularning qaddi-
qomati tuzilishini tashhis qilish amalga oshirildi.

Basketbolchi qizlarning funksional imkoniyatlarini baholash paytida, ularning

istiqbolliligini bashorat qilish kardirespirator tizimining informativ ko‘rsatkichlarini qo‘llash
bilan amalga oshirildi, ya’ni: gemodinamika ko‘rsatkichlarini – SH (sistolik hajmni), QADX –
qon aylanishining daqiqalik xajmini, YuQChni, jismoniy ishchanlik qobiliyati ko‘rsatkichlarini
(PWC

170

, KDI – kislorodni daqiqalik iste’molini, GSTI Garvard step-testi indeksini).

Qonda neytrofillarning funksional- metabolik faolligini (NFMF) immunologik usullar

nitroko‘k tetrazoliy (NST-test) tiklovchi testini yoki NST-testni spektrofotometrik usulda
o‘tkazish bilan aniqladik. Endogen intoksikatsiyani qon plazmasida o‘rta molekular peptidlarning
miqdori bo‘yicha aniqladik.

Xulosa

va

takliflar (Conclusion/Recommendations).

Ilmiy-metodik adabiyotlar tahlili,

amaliy tajrirbani umumlashtirish, shaxsiy tadqiqotlarning materiallari hozirgi vaqtda sportning
o‘yin turlarida, xususan basketbolda to‘laqonli va majmuaviy tadqiqotlar o‘ta kam
o‘tkazilganligini va basketbolchi qizlarning jismoniy tayyorgarligini 24 faqatgina alohida
masalalariga bag‘ishlanganligini ko‘rsatdi.


background image

288

ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 9

1.

O‘yin ampluasini hisobga olgan holda basketbolchi qizlar organizmini funksional,

adaptatsion va tiklanish imkoniyatlariga e’tibor qaratilmagan.

2.

Respublikamizda ayollar basketbolini rivojlanishda ortda qolishini asosiy sababi sport-

texnik natijaviylik darajasini past ekanligi hisoblanadi, bu, musobaqa faoliyati davridagi natijalar
bilan tasdiqlanadi. Shuni ta’kidlash joizki, O‘zbekistonlik basketbolchi qizlar uzoq muddat
davomida xalqaro miqyosdagi musobaqalarda ishtirok etishmaydi.

3.

Eng yuqori korrelyatsion koeffitsientlar tana kattaliklari, xususan, tananing oyoq-qo‘llari

uzunliklari ko‘rsatkichlarida aniq namoyon bo‘ladi. Yuqori korrelyatsion koeffitsientlar aylana
kattaliklari uchun xarakterlidir, xususan, sonning aylanasi bilan 800 m va 30 m yugurish
o‘rtasida bog‘liqlik aniqlangan (mos ravishda r=0,75 va r=0,72).

References

1.

Mo‘ydinov Maxsudbek Rustambek o‘g‘li, “BELBOG‘LI KURASHCHILARNING
KOORDINATSION

MASHQLAR

YORDAMIDA

TEXNIK

TAKTIK

TAYYORGARLIGINI TAKOMILLASHTIRISH”. Ta’lim va innovatsion tadqiqotlar
jurnali, volum-3, 272-282.Balsevich V.K. Fizicheskaya kultura dlya vsex i dlya kajdogo.-
Moskva: FiS, 1988.-208 s.il.

2.

Eshmanova,

U.,

&

Qo‘qorov,

J.

(2025).

MAKTAB

YOSHIDAGI

VOLEYBOLCHILARNING JISMONIY SIFATLARINI RIVOJLANTIRISHDA REJALI
MASHG ‘ULOTLARNING DOLZARBLIGI VA PEDAGOGIK ASOSLARI. Modern
Science and Research, 4(5), 977-981.

3.

Mamadaliyev, S., & Eshmanova, U. (2025). OLIY TA’LIM MUASSASALARIDA
TAHSIL OLUVCHI TALABA-QIZLARNING JISMONIY FAOLLIGINI OSHIRISH
METODIKASI. Modern Science and Research, 4(5).

4.

mavzu: Improving the effectiveness of physical education lessons for hearing-impaired
students using “Motion control XR” equipment Khursanova Rukhsora Olimjon kizi jurnal:
Eurasian Journal of Sport Science bet: 33-37

5.

Mavzu: ESHITISHIDA MUOMMOSI BO ‘LGAN O‘QUVCHILARNING JISMONIY
TAYYORGARLIGINI ANIQLASH VA TAHLIL QILISH Xursanova Ruxsora Olimjon
qizi ACTA NUUz jurnali 242-244 betlar

6.

Mavzu: The role and importance of the principle of continuity in improving the speed
ability of 12-14-year-old hearing and speech impaired children Khursanova Rukhsora
Olimjon kizi MENTAL ENLIGHTENMENT SCIENTIFIC – METHODOLOGICAL
JOURNAL 229-235

7.

крамович, Болтаев Аъзам; ,Ёш волейболчиларнинг жисмоний сифатларини
ривожлантиришда ҳаракатли ўйинларни аҳамияти,Муғаллим ҳем узликсиз
билимлендириў,,6-son,132-135,2019,

8.

BOLTAEYV, A.A.; ,KO‘P YILLIK TAYYORGARLIK BOSQICHIDA SPORTGA
SARALASH

VA

YO’NALTIRISH,МУҒАЛЛИМ

ҲӘМ

ҮЗЛИКСИЗ

БИЛИМЛЕНДИРИЎ

6/3

2024

МУҒАЛЛИМ

ҲӘМ

ҮЗЛИКСИЗ

БИЛИМЛЕНДИРИЎ,1,898-904,8,2024,Qoraqolpoq

9.

Ugli, P. L. A. (2021). The importance of developing special skills in taekwondo in
improving the technical and tactical training of 12–14 year old taekwondo fighters.
ACADEMICIA: An International Multidisciplinary Research Journal, 11(9), 1031-1036.


background image

289

ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 9

10.

Soliyev, S., Mamadaliyev, S., Jo‘rayev, U., & Po‘latov, L. (2025). PARA
TAEKVONDOCHILARNING OYOQ ZARBALAR TEZLIGINI RIVOJLANTIRISH Po
‘latov Laziz Azamat O ‘g ‘li Oriental universiteti dotsenti (PhD). Modern Science and
Research, 4(6), 978-985.

11.

Po‘latov, L. A. (2025). TАLАBАLIK DАVRIDА О ‘ZINI О ‘ZI BОSHQАRISHNING
PEDAGOGIK-PSIХОLОGIK ХUSUSIYАTLАRI. Modern Science and Research, 4(6),
212-220.

12.

Laziz,

P.

L.

(2024).

DAVLAT

VA

JAMIYAT

BOSHQARUVINI

TAKOMILLASHTIRISHDA INTELLEKTUAL SALOHIYATLI YOSH KADRLARNI
TAYYORLASHNING USTUVOR VAZIFALARI. News of the NUUz, 1(1.6), 141-143.

13.

Po‘latov, L. A. (2025). TALABALARNING O ‘ZIGA XOS XUSUSIYATLARINI
SHAKLLANTIRISHDA ZAMONAVIY TEXNOLOGIYALARNING AHAMIYATI.
Modern Science and Research, 4(1), 1242-1250.

14.

Пўлатов, Л. А. (2021). ЁШ ТАЭКВОНДОЧИЛАРНИНГ ТЕХНИК-ТАКТИК
ТАЙЁРГАРЛИГИНИ РИВОЖЛАНТИРИШДА МУСОБАҚАЛАР БЕЛЛАШУВИ
ТАҲЛИЛИНИНГ АҲАМИЯТИ. Fan-Sportga, (4), 30-33.

15.

Po‘latov, L., Soliyev, S., Mamadaliyev, S., & Mansurov, B. (2025). YOSH
VOLEYBOLCHILARNING CHAQQONLIK JISMONIY SIFATINI RIVOJLANTIRISH
ASOSLARI. Modern Science and Research, 4(6), 1236-1246.

16.

Акрамович, Б. А. Талабаларнинг олий таълим муассасаларидаги маданий холатга
мослашишининг психологик хусусиятлари. 2018-йил 126-129 б. Жисмоний тарбия ва
спорт.

17.

Akramovich, Boltaev A’zam; ,YOSH SPORTCHILARNING CHAQQONLIK JISMONIY
SIFATINI RIVOJLANTIRISH YO’LLARI,"""Modern Science and Research""
international scientific journal",1,1233-1241,8,2025,

18.

Soliev, S., Mamadaliyev, S., & Aliyev, A. (2025). YENGIL ATLETIKADA UZOQ
MASOFAGA

YUGURISHDA

ZAMONAVIY

YONDASHUVLAR

ORQALI

TEZKORLIKNI RIVOJLANTIRISH.

Modern Science and Research

,

4

(6), 971-977.

19.

Soliev, S., & Mamadaliyev, S. (2025). BOSHLANG ‘ICH TAYYORLOV BOSQICHIDA
STOL TENNIS TURI BILAN MASHG ‘ULOTLAR OLIB BORUVCHI 12 YOSHLI
BOLALARNING

JISMONIY

TAYYORGARLIK

KO

‘RSATKICHLARI

TAHLILI.

Modern Science and Research

,

4

(6), 268-274.

20.

Abduraxmonovich, M. S., & Yusupovich, Y. Z. (2024). O'ZBEKISTONDA SPORT
EKSTRIMAL TURIZMINI RIVOJLANTIRISH VA O'ZGARUVCHAN TURISTLARNI
DOIMIY TURISTLARGA AYLANTIRISH CHORA-TADBIRLARI.

21.

Mamadaliyev, S., & Yallaqayev, Z. (2024). O ‘ZBEKISTON SHAROITIDA TURLI
AXOLI QATLAMLARIDA SPORT-SOG ‘LOMLASHTIRISH TURIZMI MASHG
‘ULOTLARINI TASHKIL ETISHDAGI O ‘ZIGA XOS YONDOSHUVLAR.

Modern

Science and Research

,

3

(12), 1253-1262.

22.

Anvarov, S., Xudayberdiyev, N., & Mamadaliyev, S. (2025). 12–14 YOSHLI YOSH
BOKSCHILARNING

FIZIOLOGIK

XUSUSIYATLARI

ASOSIDA

MAXSUS

JISMONIY

VA

TEXNIK

TAYYORGARLIKNI

TAKOMILLASHTIRISH

YO‘LLARI.

Modern Science and Research

,

4

(4).


background image

290

ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 9

23.

Erkinhodjayeva, G., & Mamadaliyev, S. (2025). KO ‘ZI OJIZLAR VA ZAIF
KO‘RUVCHILAR UCHUN OCHIQ HAVODAGI HARAKATLI O ‘YINLARNING
AHAMIYATI.

Modern Science and Research

,

4

(4), 1843-1847.

24.

Mamadaliyev, S. (2024). THE CURRENT STATE OF SPORTS AND WELLNESS
MOUNTAIN TOURISM IN UZBEKISTAN AND MEASURES FOR ITS MASS
DEVELOPMENT.

Multidisciplinary Journal of Science and Technology

,

4

(12), 44-48.

25.

Toshpolatova, D., & Mamadaliyev, S. (2025). 12–14 YOSHLI FUTBOLCHILARNING
FIZIOLOGIK XUSUSIYATLARI ASOSIDA MAXSUS JISMONIY VA TEXNIK
TAYYORGARLIKNI TAKOMILLASHTIRISH YO ‘LLARI.

Modern Science and

Research

,

4

(5), 508-513.

26.

Tuychiyev, K., Xudayberdiyev, N., & Mamadaliyev, S. (2025). O ‘SMIR YOSHIDAGI
KIKBOKSINGCHILARDA

MAXSUS

JISMONIY

TAYYORGARLIKNI

OSHIRISH.

Modern Science and Research

,

4

(4), 1848-1852.

27.

Вobur, D., & Abdullayev, I. (2025). TALABA YOSHLARNING AXLOQIY
RIVOJLANISH XUSUSIYATLARI: PEDAGOGIK VA PSIXOLOGIK JIHATLAR.
Modern Science and Research, 4(6), 116-122.

28.

Абдуллаев, И., & Мелиқўзиева, М. (2025). ИССИҚ ИҚЛИМЛИ ЎЛКАЛАРДА
СПОРТЧИЛАР

ОВҚАТЛАНИШИНИНГ

ЎЗИГА

ХОС

ФИЗИОЛОГИК

ХУСУСИЯТЛАРИ. Modern Science and Research, 4(1), 462-467.

29.

Davidov, В., & Abdullayev, I. (2025). TALABALARDA AXLOQIY SIFATLARNI
RIVOJLANTIRISHNING PEDAGOGIK-PSIXOLOGIK XUSUSIYATLARI. Modern
Science and Research, 4(6), 135-142.

30.

Mo‘ydinov, M., & Jaynarov, N. (2025). O ‘SMIR YOSHDAGI OG ‘IR
ATLETIKACHILARNING

RATSIONAL

OVQATLANISHINI

SAMARALI

TASHKILLASHTIRISHNING USULLARI. Modern Science and Research, 4(6), 398-
406.

31.

Mo‘ydinov, M. (2025). BELBOGʻLI KURASHCHILAR MASHGʻULOT JARAYONINI
RAQAMLI

TEXNOLOGIYALAR

YORDAMIDA

OPTIMALLASHTIRISHNING

AHAMIYATI. Modern Science and Research, 4(6), 143-151.

References

Mo‘ydinov Maxsudbek Rustambek o‘g‘li, “BELBOG‘LI KURASHCHILARNING KOORDINATSION MASHQLAR YORDAMIDA TEXNIK – TAKTIK TAYYORGARLIGINI TAKOMILLASHTIRISH”. Ta’lim va innovatsion tadqiqotlar jurnali, volum-3, 272-282.Balsevich V.K. Fizicheskaya kultura dlya vsex i dlya kajdogo.-Moskva: FiS, 1988.-208 s.il.

Eshmanova, U., & Qo‘qorov, J. (2025). MAKTAB YOSHIDAGI VOLEYBOLCHILARNING JISMONIY SIFATLARINI RIVOJLANTIRISHDA REJALI MASHG ‘ULOTLARNING DOLZARBLIGI VA PEDAGOGIK ASOSLARI. Modern Science and Research, 4(5), 977-981.

Mamadaliyev, S., & Eshmanova, U. (2025). OLIY TA’LIM MUASSASALARIDA TAHSIL OLUVCHI TALABA-QIZLARNING JISMONIY FAOLLIGINI OSHIRISH METODIKASI. Modern Science and Research, 4(5).

mavzu: Improving the effectiveness of physical education lessons for hearing-impaired students using “Motion control XR” equipment Khursanova Rukhsora Olimjon kizi jurnal: Eurasian Journal of Sport Science bet: 33-37

Mavzu: ESHITISHIDA MUOMMOSI BO ‘LGAN O‘QUVCHILARNING JISMONIY TAYYORGARLIGINI ANIQLASH VA TAHLIL QILISH Xursanova Ruxsora Olimjon qizi ACTA NUUz jurnali 242-244 betlar

Mavzu: The role and importance of the principle of continuity in improving the speed ability of 12-14-year-old hearing and speech impaired children Khursanova Rukhsora Olimjon kizi MENTAL ENLIGHTENMENT SCIENTIFIC – METHODOLOGICAL JOURNAL 229-235

крамович, Болтаев Аъзам; ,Ёш волейболчиларнинг жисмоний сифатларини ривожлантиришда ҳаракатли ўйинларни аҳамияти,Муғаллим ҳем узликсиз билимлендириў,,6-son,132-135,2019,

BOLTAEYV, A.A.; ,KO‘P YILLIK TAYYORGARLIK BOSQICHIDA SPORTGA SARALASH VA YO’NALTIRISH,МУҒАЛЛИМ ҲӘМ ҮЗЛИКСИЗ БИЛИМЛЕНДИРИЎ № 6/3 2024 МУҒАЛЛИМ ҲӘМ ҮЗЛИКСИЗ БИЛИМЛЕНДИРИЎ,1,898-904,8,2024,Qoraqolpoq

Ugli, P. L. A. (2021). The importance of developing special skills in taekwondo in improving the technical and tactical training of 12–14 year old taekwondo fighters. ACADEMICIA: An International Multidisciplinary Research Journal, 11(9), 1031-1036.

Soliyev, S., Mamadaliyev, S., Jo‘rayev, U., & Po‘latov, L. (2025). PARA TAEKVONDOCHILARNING OYOQ ZARBALAR TEZLIGINI RIVOJLANTIRISH Po ‘latov Laziz Azamat O ‘g ‘li Oriental universiteti dotsenti (PhD). Modern Science and Research, 4(6), 978-985.

Po‘latov, L. A. (2025). TАLАBАLIK DАVRIDА О ‘ZINI О ‘ZI BОSHQАRISHNING PEDAGOGIK-PSIХОLОGIK ХUSUSIYАTLАRI. Modern Science and Research, 4(6), 212-220.

Laziz, P. L. (2024). DAVLAT VA JAMIYAT BOSHQARUVINI TAKOMILLASHTIRISHDA INTELLEKTUAL SALOHIYATLI YOSH KADRLARNI TAYYORLASHNING USTUVOR VAZIFALARI. News of the NUUz, 1(1.6), 141-143.

Po‘latov, L. A. (2025). TALABALARNING O ‘ZIGA XOS XUSUSIYATLARINI SHAKLLANTIRISHDA ZAMONAVIY TEXNOLOGIYALARNING AHAMIYATI. Modern Science and Research, 4(1), 1242-1250.

Пўлатов, Л. А. (2021). ЁШ ТАЭКВОНДОЧИЛАРНИНГ ТЕХНИК-ТАКТИК ТАЙЁРГАРЛИГИНИ РИВОЖЛАНТИРИШДА МУСОБАҚАЛАР БЕЛЛАШУВИ ТАҲЛИЛИНИНГ АҲАМИЯТИ. Fan-Sportga, (4), 30-33.

Po‘latov, L., Soliyev, S., Mamadaliyev, S., & Mansurov, B. (2025). YOSH VOLEYBOLCHILARNING CHAQQONLIK JISMONIY SIFATINI RIVOJLANTIRISH ASOSLARI. Modern Science and Research, 4(6), 1236-1246.

Акрамович, Б. А. Талабаларнинг олий таълим муассасаларидаги маданий холатга мослашишининг психологик хусусиятлари. 2018-йил 126-129 б. Жисмоний тарбия ва спорт.

Akramovich, Boltaev A’zam; ,YOSH SPORTCHILARNING CHAQQONLIK JISMONIY SIFATINI RIVOJLANTIRISH YO’LLARI,"""Modern Science and Research"" international scientific journal",1,1233-1241,8,2025,

Soliev, S., Mamadaliyev, S., & Aliyev, A. (2025). YENGIL ATLETIKADA UZOQ MASOFAGA YUGURISHDA ZAMONAVIY YONDASHUVLAR ORQALI TEZKORLIKNI RIVOJLANTIRISH. Modern Science and Research, 4(6), 971-977.

Soliev, S., & Mamadaliyev, S. (2025). BOSHLANG ‘ICH TAYYORLOV BOSQICHIDA STOL TENNIS TURI BILAN MASHG ‘ULOTLAR OLIB BORUVCHI 12 YOSHLI BOLALARNING JISMONIY TAYYORGARLIK KO ‘RSATKICHLARI TAHLILI. Modern Science and Research, 4(6), 268-274.

Abduraxmonovich, M. S., & Yusupovich, Y. Z. (2024). O'ZBEKISTONDA SPORT EKSTRIMAL TURIZMINI RIVOJLANTIRISH VA O'ZGARUVCHAN TURISTLARNI DOIMIY TURISTLARGA AYLANTIRISH CHORA-TADBIRLARI.

Mamadaliyev, S., & Yallaqayev, Z. (2024). O ‘ZBEKISTON SHAROITIDA TURLI AXOLI QATLAMLARIDA SPORT-SOG ‘LOMLASHTIRISH TURIZMI MASHG ‘ULOTLARINI TASHKIL ETISHDAGI O ‘ZIGA XOS YONDOSHUVLAR. Modern Science and Research, 3(12), 1253-1262.

Anvarov, S., Xudayberdiyev, N., & Mamadaliyev, S. (2025). 12–14 YOSHLI YOSH BOKSCHILARNING FIZIOLOGIK XUSUSIYATLARI ASOSIDA MAXSUS JISMONIY VA TEXNIK TAYYORGARLIKNI TAKOMILLASHTIRISH YO‘LLARI. Modern Science and Research, 4(4).

Erkinhodjayeva, G., & Mamadaliyev, S. (2025). KO ‘ZI OJIZLAR VA ZAIF KO‘RUVCHILAR UCHUN OCHIQ HAVODAGI HARAKATLI O ‘YINLARNING AHAMIYATI. Modern Science and Research, 4(4), 1843-1847.

Mamadaliyev, S. (2024). THE CURRENT STATE OF SPORTS AND WELLNESS MOUNTAIN TOURISM IN UZBEKISTAN AND MEASURES FOR ITS MASS DEVELOPMENT. Multidisciplinary Journal of Science and Technology, 4(12), 44-48.

Toshpolatova, D., & Mamadaliyev, S. (2025). 12–14 YOSHLI FUTBOLCHILARNING FIZIOLOGIK XUSUSIYATLARI ASOSIDA MAXSUS JISMONIY VA TEXNIK TAYYORGARLIKNI TAKOMILLASHTIRISH YO ‘LLARI. Modern Science and Research, 4(5), 508-513.

Tuychiyev, K., Xudayberdiyev, N., & Mamadaliyev, S. (2025). O ‘SMIR YOSHIDAGI KIKBOKSINGCHILARDA MAXSUS JISMONIY TAYYORGARLIKNI OSHIRISH. Modern Science and Research, 4(4), 1848-1852.

Вobur, D., & Abdullayev, I. (2025). TALABA YOSHLARNING AXLOQIY RIVOJLANISH XUSUSIYATLARI: PEDAGOGIK VA PSIXOLOGIK JIHATLAR. Modern Science and Research, 4(6), 116-122.

Абдуллаев, И., & Мелиқўзиева, М. (2025). ИССИҚ ИҚЛИМЛИ ЎЛКАЛАРДА СПОРТЧИЛАР ОВҚАТЛАНИШИНИНГ ЎЗИГА ХОС ФИЗИОЛОГИК ХУСУСИЯТЛАРИ. Modern Science and Research, 4(1), 462-467.

Davidov, В., & Abdullayev, I. (2025). TALABALARDA AXLOQIY SIFATLARNI RIVOJLANTIRISHNING PEDAGOGIK-PSIXOLOGIK XUSUSIYATLARI. Modern Science and Research, 4(6), 135-142.

Mo‘ydinov, M., & Jaynarov, N. (2025). O ‘SMIR YOSHDAGI OG ‘IR ATLETIKACHILARNING RATSIONAL OVQATLANISHINI SAMARALI TASHKILLASHTIRISHNING USULLARI. Modern Science and Research, 4(6), 398-406.

Mo‘ydinov, M. (2025). BELBOGʻLI KURASHCHILAR MASHGʻULOT JARAYONINI RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR YORDAMIDA OPTIMALLASHTIRISHNING AHAMIYATI. Modern Science and Research, 4(6), 143-151.