Oktabr, 2025-Yil
355
TALABALARNI MUSTAQIL TALIMGA YÓNALTIRISHDA ÓQITUVCHINING RÓLI
Qalbaeva Manzura
Ajiniyoz nomidagi Nukus davlat pedagogika instituti
Pedagogika-psixologiya va ijodiy talim fakulteti pedagogika yónalishi 2-kurs talabasi.
https://doi.org/10.5281/zenodo.17478689
Annotatsiya.
Ushbu maqolada talabalarni mustaqil ta’limga yo‘naltirish jarayonida
o‘qituvchining o‘rni va mas’uliyati yoritilgan. Mustaqil ta’limni tashkil etishning samarali
shakllari, o‘qituvchining motivatsion, metodik va tashkiliy faoliyati tahlil qilingan. Maqolada
talabalarning o‘z-o‘zini rivojlantirishiga ta’sir etuvchi omillar hamda o‘qituvchi tomonidan
yaratiladigan sharoitlarning ahamiyati ochib berilgan.
Kalit so‘zlar:
mustaqil ta’lim, pedagogik jarayon, o‘qituvchi, motivatsiya, talaba faolligi,
innovatsion metodlar.
THE ROLE OF THE TEACHER IN GUIDING STUDENTS TOWARD INDEPENDENT
LEARNING
Annotation.
This article discusses the role and responsibility of teachers in directing
students toward independent learning. It analyzes effective forms of organizing self-directed
education, as well as the motivational, methodological, and organizational functions of teachers.
The paper highlights the factors influencing students’ self-development and the importance
of supportive learning conditions created by educators.
Keywords:
independent learning, pedagogical process, teacher’s role, motivation, student
activity, innovative methods.
РОЛЬ ПРЕПОДАВАТЕЛЯ В НАПРАВЛЕНИИ СТУДЕНТОВ НА
САМОСТОЯТЕЛЬНОЕ ОБУЧЕНИЕ
Аннотация.
В статье рассматривается роль и ответственность преподавателя в
процессе формирования у студентов навыков самостоятельного обучения. Анализируются
эффективные
формы
организации
самостоятельной
работы,
мотивационная,
методическая и организационная деятельность педагога. Также подчеркивается значение
условий, создаваемых преподавателем для саморазвития студентов.
Ключевые
слова:
самостоятельное
обучение,
педагогический
процесс,
преподаватель, мотивация, активность студентов, инновационные методы.
Bugungi globallashuv va raqamli texnologiyalar davrida ta’lim tizimi oldida yangi talablar
paydo bo‘lmoqda. Endilikda talabalar nafaqat tayyor bilimni o‘zlashtiruvchi, balki mustaqil
o‘rganish, izlanish va ijodiy fikrlashga qodir shaxs sifatida shakllanishi zarur.
Mustaqil ta’lim bu — talabaning o‘z bilim faoliyatini mustaqil rejalashtirishi, nazorat
qilishi va baholashi jarayonidir. O‘qituvchi esa bu jarayonda yo‘naltiruvchi, motivatsiya beruvchi
va metodik yordam ko‘rsatuvchi asosiy shaxs sifatida namoyon bo‘ladi.
Shu sababli, pedagogik jarayonda o‘qituvchining roli faqat bilim beruvchi emas, balki
talabaning shaxsiy rivojlanishiga rahbarlik qiluvchi sifatida yanada kuchaymoqda.
Oktabr, 2025-Yil
356
1. Mustaqil ta’limning mohiyati
Mustaqil ta’lim – bu talabaning o‘qituvchi rahbarligida yoki mustaqil ravishda bilim olish,
tahlil qilish va amalda qo‘llash jarayonidir.
Bunday ta’lim shakli talabaning bilimga bo‘lgan qiziqishini, ijodiy fikrlashini va
mas’uliyatini oshiradi.
2. O‘qituvchining mustaqil ta’limni tashkil etishdagi o‘rni
O‘qituvchi talabaning mustaqil o‘qish jarayonini quyidagi yo‘nalishlarda boshqaradi:
- Motivatsiya berish: talabada o‘rganishga ichki ehtiyoj uyg‘otadi;
- Yo‘naltirish: o‘quv jarayonini rejalashtirishda metodik yordam ko‘rsatadi;
- Nazorat: mustaqil ta’lim natijalarini baholaydi va tahlil qiladi;
- Rag‘batlantirish: ijobiy natijalarga erishgan talabalarni rag‘batlantiradi.
O‘qituvchi zamonaviy metodlardan — interfaol mashg‘ulotlar, loyiha ishlari, onlayn ta’lim
platformalari va muammoli o‘qitish usullaridan foydalanadi.
3. Mustaqil ta’limni samarali tashkil etish shartlari
- O‘quv muassasasida axborot-resurs muhitining mavjudligi;
- Talabalarga metodik ko‘rsatmalar va topshiriqlarning aniq berilishi;
- O‘qituvchi va talabalar o‘rtasida muntazam muloqot va teskari aloqa bo‘lishi;
- O‘qituvchining doimiy pedagogik hamkorlik va psixologik qo‘llab-quvvatlashni
ta’minlashi.
Xulosa qilib aytganda, mustaqil ta’lim talabalarni faollikka, izlanishga, tanqidiy va ijodiy
fikrlashga o‘rgatadi. Bu jarayonda o‘qituvchi bilim manbai emas, balki yo‘lboshchi, maslahatchi
va motivator sifatida harakat qiladi.
O‘qituvchining to‘g‘ri yondashuvi talabada o‘rganishga bo‘lgan ichki ehtiyojni
kuchaytiradi hamda o‘z-o‘zini rivojlantirishga zamin yaratadi.
Shunday ekan, har bir pedagog zamonaviy metodlar va texnologiyalar asosida talabalarda
mustaqil ta’limga ehtiyojni shakllantirishi zarur.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1.
Yo‘ldoshev J.G‘., Usmonov S.A. Pedagogik texnologiyalar asoslari. – Toshkent, 2021.
2.
Xodjayeva G. Innovatsion ta’lim texnologiyalari. – Toshkent, 2022.
3.
Karimov U. Pedagogik mahorat va mustaqil ta’limni rivojlantirish yo‘llari. – Samarqand,
2023.
4.
O‘zbekiston Respublikasi “Ta’lim to‘g‘risida”gi Qonuni, 2020-yil.
