ISSN:
2181-3906
2024
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 3 / ISSUE 3 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
444
ISHLAB CHIQARISHDAGI AVARIYALARNI O‘RGANISH VA TAHLIL QILISH
Muradov Sirojiddin Husan o‘g‘li
Qarshi muhandislik-iqtisodiyot instituti
“Mehnat muhofazasi va texnika xavfsizligi” kafedrasi stajyor-o‘qituvchisi.
Qarshi, O‘zbekistan
https://doi.org/10.5281/zenodo.10828055
Annotatsiya.
Ushbu maqolada, ishlab chiqarishdagi avariyalar turlari, ko‘lami,
avariyalarning kelib chiqishi sabablari va taxlili nazariy jihatdan o‘rganilgan. Maqola mehnat
muhoazasi va texnika xavfsizligi yunalishlari talablari, mehnat muhofazasi va xavfsizlik
mutaxassislari hamda keng izlanuvchilar uchun muljallangan.
Kalit so‘zlar va iboralar
: “Avariya, tabiiy ofat, xavfsizlik, KTZM, sanoat korxonalari,
agressiv moddalar”.
STUDY AND ANALYSIS OF WORKING ACCIDENTS
Abstract.
In this article, the types, scope, causes and analysis of accidents in production
are theoretically studied. The article is intended for the requirements of labor protection and
technical safety directions, labor protection and safety specialists, and general readers.
Key words and phrases:
"Accident, natural disaster, safety, KTZM, industrial enterprises,
aggressive substances".
ИЗУЧЕНИЕ И АНАЛИЗ НЕСЧАСТНЫХ СЛУЧАЕВ НА ПРОИЗВОДСТВЕ
Аннотация.
В данной статье теоретически изучены виды, масштабы, причины и
анализ несчастных случаев на производстве. Статья предназначена для требований
направлений охраны труда и технической безопасности, специалистов по охране труда и
технике безопасности, а также широкого круга читателей.
Ключевые слова и фразы:
«Авария, стихийное бедствие, безопасность, КТЗМ,
промышленные предприятия, агрессивные вещества».
Kirish.
Bugungi rivojlanib borayotgan dunyoda ishlab chiqarish hayotimizning o‘zgarmas
bo‘agiga aylanib ulgurdi. Shuning bilan ishlab chiqarish, qayta ishlash sohalarida, transport
logistikasida ro‘y berishi munkun bo‘lgan texnogen facqulodda vaziyatlar ham sezilarli darajada
oshdi. Avariya va falokatlar turli xil sharoitlarda, masalan, temir yо‘l, avtomobil, suv yо‘li,
aviatsiya transportlarida sodir bо‘lishi mumkin. Avtomobil transportida bо‘ladigan avariyalar
ham katta fojiali hodisalarni keltirib chiqaradi.
Tadqiqot
metodlari.
Tadqiqot jarayonida ilmiy va o‘quv-uslubiy adabiyotlar tahlili,
pedagogik-tarixiy kuzatuv, umumlashtirish, metodlaridan foydalanildi.
Tadqiqot natijalari va muhokamalar.
Avariya deganda bajariladigan ishni birdan
tо‘xtab qolishi yoki sanoat korxonalarida ishlab chiqarishning izdan chiqishi, transportlarda va
boshqa obyektlarda moddiy boyliklarning buzilishi, yо‘q bо‘lishi tushuniladi.
Avariyalarning kelib chiqishiga quyidagi omillar sababchi bо‘lishi mumkin:
tabiiy ofat tufayli;
inshootlarni loyihalashda yoki uni qurishda qо‘yiladigan xatoliklar tufayli;
ISSN:
2181-3906
2024
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 3 / ISSUE 3 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
445
ishlab chiqarish texnologiyasining buzilishi natijasida;
transport, mexanizm, jihozlardan notо‘g‘ri foydalanganda;
agressiv moddalarni (portlovchi, tez alangalanuvchi zaharli moddalarni) notо‘g‘ri
saqlanishi va uni ishlatilish qoidalarining buzilishi oqibatida;
texnika xavfsizlik qoidalarining buzilishi va boshqalar.
Mana shunday xatoliklar tufayli ishlab chiqarishlarda katta avariyalar sodir bо‘ladiki,
oqibatda kо‘pdan-kо‘p insonlar jabrlanadi va moddiy boyliklar yо‘q bо‘lib ketadi. Kо‘pincha
kimyo, neftni qayta ishlovchi sanoat, qog‘oz ishlab chiqarish sanoati, gо‘sht-sut, oziq-ovqat,
metallurgiya, konchilik va boshqa sanoat korxonalarida avariyalar tez-tez uchraydi. Ayniqsa,
KTZM ta’sirida bо‘ladigan avariyalar: kimyo, neftni qayta ishlovchi, qog‘oz-sellyuloza gо‘sht-
sut, oziq-ovqat sanoati, suv tozalash inshootlarida hamda temir yо‘llarda KTZMni tashishda kо‘p
uchraydi. Masalan, 1990 yilda Qoraqalpog‘iston Respublikasining «Yoshlik» stansiyasidan о‘tib
borayotgan kuchli ta’sir etuvchi zaharli modda (95 tonna) yuklangan sisterna nazorat qilinmasligi
oqibatida yо‘l-yо‘lakay tomchilab borgan. Bu holatni о‘z vaqtida sezgan yoshlik stansiyasi
xodimlari darhol tegishli choralarni kо‘rib, baxtsizlikni oldi olingan. Agarda sisternadagi suyuqlik
shu yerga tо‘liq oqib ketganda nafaqat stansiyadagi va uning atrofidagi aholini, balki 13 km olisda
yashovsi aholini ham zaharlagan bо‘lardi. Shunga о‘xshash kо‘plab misollarni keltirish mumkin.
Inson uchun xavfli bо‘lgan zaharli moddalar bilan ishlaydigan korxonalarning ham soni
О‘zbekistonda yildan-yilga kо‘payib bormoqda. Bular «О‘zbekkimyosanoat»
uyushmasiga qarashli korxonalar bо‘lib, ular Toshkent, Samarqand, Farg‘ona, Olmaliq, Chirchiq,
Navoiy, Angren va boshqa shaharlarda (SO
2
, NH
3
, Cl
2
, HNO
3
, H
2
SO
4
, CH
3
COOH va boshqa
zaharli moddalar) joylashgan. Bu korxonadan tashqari kimyoviy, zaharli moddalar bilan
ishlaydigan boshqa korxonalar ham mavjud. Hozirgi kunda Respublikadagi kopgina ishlab
chiqarish korxonalarida inson uchun zaharli moddalar ishlatiladi. Mabodo muayyan sabablarga
ko`ra, bunday korxonalarda avariya sodir bo`lib, kimyoviy moddalar tashqariga chiqib ketsa,
xududning zaxarlanish chuqurligi 45-50 km ni (450 km
2
dan ortiq maydonni) tashkil etishi
mumkin. Shuning uchun Respublikamiz aholisi, ishlab chiqarish korxonalarining ishchi-
xizmatchilari favqulodda yuz beradigan vaziyatlarda tо‘g‘ri ish tutishlari, fuqarolar muhofazasi
tomonidan beriladigan har bir yо‘riqnoma, vazifalarni tо‘g‘ri bajarishlari va saqlanish qoidalariga
rioya etishlari zarur. Buning uchun har bir korxonada, ayniqsa, ishlab chiqarish korxonalaridagi
fuqarolar muhofazasi xodimlari avariya va halokatlarni, uning oqibatlarini yо‘qotish chora-
tadbirlarini hamda ofat rо‘y bergan joyda jabrlanganlarga yordam kо‘rsatish qoidalarini
tushuntirishlari lozim.
Bu borada ayniqsa metallurgiya, kimyo, biotexnologiya, rezina-texnika, neftni qayta
ishlovchi va boshqa sanoat tarmoqlarining salbiy ta’siri juda kattadir. Respublikamizdagi sanoati
rivojlangan ayrim shaharlarda, jumladan, Samarqand, Farg‘ona, Andijon, Qо‘qon, Angren,
Olmaliq, Chirchiq, Navoiy va boshqa shaharlarda havoning ifloslanish darajasi me’yoridan 1,5-2,
hatto ayrim joylarda 3-6 marta ortiq. Markaziy Osiyoda havoni eng kо‘p ifloslantiruvchi
Tojikistonning Tursunzoda shahridagi aluminiy zavodi 1987 yilda havoga belgilangan miqdordan
deyarli ikki barobar ortiq zaharli modda chiqarib kelgan. Shamolning yо‘nalishiga kо‘ra, ftor
birikmasining 80 foizi Surxondaryo viloyatining Sariosiyo, Denov, Oltinsoy tumanlariga tushadi.
ISSN:
2181-3906
2024
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 3 / ISSUE 3 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
446
Avariya va falokatlar turli xil sharoitlarda, masalan, temir yо‘l, avtomobil, suv yо‘li,
aviatsiya transportlarida sodir bо‘lishi mumkin. Avtomobil transportida bо‘ladigan avariyalar
ham katta fojiali hodisalarni keltirib chiqaradi. Bunday ofatlar yuz berishining bir qancha sabablari
bor:
Yо‘l qoidalarining buzilishi;
Avtomobilni texnik nosozligi;
Tezlikning haddan tashqari yuqori bо‘lishi;
Avtomobil haydovchining etarli malakaga ega bо‘lmasligi.
Aviatsiyada avariya - aviatexnikani biror elementlarning ishlamay qolishi, bevaqt ob-
havoni о‘zgarishi, uchish-qо‘nish qoidalarini notо‘g‘ri bajarilishi oqibatida sodir etiladi.
Ba’zan katta avariyalar ikkita aviatexnikaning bir-biri bilan tо‘qnashishi yoki yerga,
qushlarga urilishi oqibatida ham sodir bо‘ladi. Aviatsiyada avariyalar kо‘pchilik hollarda fojialar
bilan yakunlanadi.
Aviatsiyadagi avariyalarda qutqarish va tuzatish ishlarini 2 guruhga bо‘lish mumkin:
1) boshqarayotgan ekipaj xodimlari tomonidan kamchilikni tugatish ishlari;
2) yerdagi xizmatchilarning olib boradigan ishlari.
Bu xildagi avariyalar yer yuzida tez-tez uchrab turadi. Jumladan, О‘zbekiston aviatsiyasida
ham bunday hodisa rо‘y bergan va mudhish halokat bilan yakunlangan holatlar mavjud. Masalan,
1979 yil avgust oyida «Paxtakor» futbol jamoasi a’zolari tushgan samolyot Minskka ketayotganda
osmonda boshqa samolyot bilan tо‘qnashib, fojia bilan yakunlangan edi. Buni albatta,
Respublikada yashovchi har bir fuqaro yaxshi biladi. 1999 yilda Toshkent-Tо‘rtkо‘l yо‘nalishidagi
YAK-40 samalyotining Tо‘rtkо‘l aerodromiga qо‘nish paytida samolyot shassisining ishlamay
qolishi oqibatida favqulodda vaziyat yuzaga kelib, 2 kishi qurbon bо‘lgan va 8 kishi turli
darajadagi tan jarohatini olgan.
Xulosa.
Inson tomonidan yaratilgan va ishlatilayotgan texnik vositalar va texnologik
jarayonlarning bino va inshootlar konstruksiyalariga ta’siri texnogen ta’sirlar deb ataladi.
Texnogen ta’sirlar quyidagi ko‘rinishlarda namoyon bo‘ladi: 1. Neytral ta’sir etuvchi yoki bino va
inshootlarga hech qanday shikast etkazmaydigan va xavf tug‘dirmaydigan tasirlar. 2. Negativ yoki
vaqt davomida ma’lum darajada shikast etkazishi mumkin bo‘lgan ta’sirlar. 3. O‘ta salbiy ta’sir
etuvchi, bino va inshootlarni butunlay ishdan chiqishiga olib keladigan ta’sirlar. Texnogen ta’sirlar
2 xil holatda namoyon bo‘ladi: 1. Doimiy va uzoq vaqt ta’sir etadigan holat. Bunday ta’sir tabiiy,
normal va texnologik jarayonlar amalga oshirilishida hosil bo‘ladi. Bunday ta’sirlar odatda vaqt
davomida o‘zining salbiy oqibatlarini ko‘rsatadi. Xulosa o‘rnida ta’kidlash joizki, tabiiy ofatlardan
farqli ularoq texnogen falokatlar asosan inson faoliyati va yo‘l qo‘ygan hatolari tufayli sodir
bo‘ladi. Shu sababli bularni oldini olish uchun texnologik jarayonlarni to‘g‘ri va puhta
rejalashtirish, xavfsizlik choralarini mukammal ishlab chiqish, xavf tug‘diradigan ishlab chiqarish
jarayonlarda ishonchli himoya vositalarini oldindan belgilash nihoyatda zarurdir.
REFERENCES
1.
Xidirova Dildora, Muradov Sirojiddin. O‘zbekiston respublikasi hududida seysmoaktiv
hududlar va zilzilaning xavfliligi//Innovative Development in Educational Activities. 2024.
167-172.
ISSN:
2181-3906
2024
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 3 / ISSUE 3 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
447
2.
Muradov S. ЭCONOMIC ANALYSIS OF PROFITS IN THE FIELD OF LABOR
PROTECTION //Modern Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 1. – С. 1239-1245.
3.
Мурадов, С. (2024). PRINCIPLES OF ENSURING THE SAFETY OF USING LIFTING
CRANES IN CONSTRUCTION-ASSEMBLY WORKS. MODERN SCIENCE AND
RESEARCH, 3(2), 933–939.
https://doi.org/10.5281/zenodo.10684936
4.
МУРАДОВ
СИРОЖИДДИН
учитель-стажер.
Каршинский
инженерно-
экономический институт кафедра «Охрана труда и техника безопасности» Республики
Узбекистан. (2024). НЕКОТОРЫЕ АСПЕКТЫ БЕЗОПАСНОСТИ ПРИМЕНЕНИЯ
ГРУЗОПОДЪЕМНЫХ КРАНОВ В СТРОИТЕЛЬНО-МОНТАЖНЫХ РАБОТАХ.
Zenodo.
https://doi.org/10.5281/zenodo.10684166
5.
Muradov Sirojiddin. Mehanatni muhofaza qilishning tashkiliy-psixologik asoslaridagi
mavjud muammolar//“Ekologiya, aholi xavfsizligi va mehnat muhofazasining hozirgi
kundagi dolzarb masalalari va istiqbollari”. 2023. 133-137.
6.
Muradov Sirojiddin. Mehnat sharoitlari va muhitini “kaizen” usuli yordamida
takomillashtirishning innovatsion yechimlari//“Ekologiya, aholi xavfsizligi va mehnat
muhofazasining hozirgi kundagi dolzarb masalalari va istiqbollari”.2023. 249-253.
7.
Muradov Sirojiddin. Mehnatni muhofaza qilish sohasida yuk ortish va tushirish ishlaridagi
yukchilar uchun ishlarning xavfsizligi kategori va qoidalari tahlili//“Ekologiya, aholi
xavfsizligi va mehnat muhofazasining hozirgi kundagi dolzarb masalalari va istiqbollari”.
2023. 232-242
8.
Muradov Sirojiddin. Mehnatni muhofaza qilishning rivojlanish tarixiy bosqichlarini
o‘rganish//“Ekologiya, aholi xavfsizligi va mehnat muhofazasining hozirgi kundagi dolzarb
masalalari va istiqbollari”. 2023. 243-248
9.
Muradov Sirojiddin. Sanoat korxonalari rahbar va mutaxassislarining mehnat muhofazasi
bo‘yicha bilimlarini tekshirishni raqamli texnalogiyalar asosida tashkil etishning
ahamiyati//“Ekologiya, aholi xavfsizligi va mehnat muhofazasining hozirgi kundagi dolzarb
masalalari va istiqbollari”. 2023. 146-150
10.
Muradov Sirojiddin. Xavfli sanoat korxonalarida ishchilarni xavfli gaz va zaxarli moddalar
ta’siridan himoya qilishga qaratilgan inovatsion yechimlar//“Ekologiya, aholi xavfsizligi va
mehnat muhofazasining hozirgi kundagi dolzarb masalalari va istiqbollari”. 2023. 402-405
11.
Muradov Sirojiddin Husan o‘g‘li. Sanoat korxonalari rahbar va mutaxassislarining mehnat
muhofazasi bo‘yicha bilimlarini tekshirishni raqamli texnalogiyalar asosida tashkil etishning
ahamiyati// Aholi bandligi sohasidagi davlat siyosatining amalga oshirishning dolzarb
masalalari. 2023/10/26. 180-183
12.
Мурадов Сирожиддин. Определение отдыха и отпусков на основании нового
трудового кодекса// Aholi bandligi sohasidagi davlat siyosatining amalga oshirishning
dolzarb masalalari. 2023/10/26. 17-21
13.
MURADOV SIROJIDDIN HUSAN O‘G‘LI. Mehnatni muhofaza qilishning rivojlanish
tarixiy bosqichlarini o‘rganish// Aholi bandligi sohasidagi davlat siyosatining amalga
oshirishning dolzarb masalalari. 2023/10/26. 8-16
ISSN:
2181-3906
2024
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 3 / ISSUE 3 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
448
14.
Muradov, S. (2023). ISHLAB CHIQARISHDAGI AVARIYALARNI O‘RGANISH VA
TAHLIL QILISH. Educational Research in Universal Sciences, 2(16), 474–477. Retrieved
from
http://erus.uz/index.php/er/article/view/5015
15.
Muradov Sirojiddin. Ishlab chiqarishdagi avariyalarni o‘rganish va tahlil qilish// Educational
Research in Universal Sciences, 2(16), 474–477.
16.
Muradov S. ISHLAB CHIQARISHDAGI AVARIYALARNI O‘RGANISH VA TAHLIL
QILISH //Educational Research in Universal Sciences.
– 2023. – Т. 2. – №. 16. – С. 474-477.
17.
Sirojiddin M., Umurzoq E. INNOVATIVE SOLUTIONS FOR IMPROVEMENT OF
WORKING CONDITIONS AND ENVIRONMENT THROUGH THE KAIZEN METHOD
//International journal of advanced research in education, technology and management. –
2023. – Т. 2. – №. 12. – С. 42-47.
18.
Sultonova D. N., & Siddiqova , M. A. qizi. (2023). COLOR SCHEME IN THE
FORMATION OF THE ARTISTIC ENVIRONMENT OF THE INTERIOR OF MODERN
EDUCATIONAL CENTERS. Educational Research in Universal Sciences, 2(14), 109–115.
Retrieved from
https://erus.uz/index.php/er/article/view/4394
19.
Sultonova D. N., qizi Siddiqova M. A. COLOR SCHEME IN THE FORMATION OF THE
ARTISTIC ENVIRONMENT OF THE INTERIOR OF MODERN EDUCATIONAL
CENTERS //Educational Research in Universal Sciences.
– 2023. – Т. 2. – №. 14. – С. 109-115.
20.
Muradov Sirojiddin Husan o`g`li, Xakimov Xurshid Hamidulla o‘g‘li, & Siddiqova
Madinabonu Asatilla qizi. (2021). NEW INNOVATIVE ENGINEERING SOLUTIONS TO
THE PROBLEMS OF SIGNALIZATION AND SECURITY SYSTEMS. European Journal
of
Life
Safety
and
Stability
(2660-9630),
2,
28-30.
Retrieved
from
http://www.ejlss.indexedresearch.org/index.php/ejlss/article/view/13
21.
Muradov S. H. o‘g‘li, & Zayniyev , U. U. o‘g‘li. (2023). PRINCIPLES OF PASSING AND
DOCUMENTING INSTRUCTIONS ON SAFETY TECHNIQUES. Educational Research
in
Universal
Sciences,
2(14),
116–119.
Retrieved
from
http://erus.uz/index.php/er/article/view/4395
22.
Muradov Sirojiddin Husan o‘g‘li, Zayniyev Ulfat Utkir o‘g‘li. PRINCIPLES OF PASSING
AND DOCUMENTING INSTRUCTIONS ON SAFETY TECHNIQUES. Educational
Research in Universal Sciences. 2023-11
23.
Sirojiddin M. Umurzoq E. INNOVATIVE SOLUTIONS FOR IMPROVEMENT OF
WORKING CONDITIONS AND ENVIRONMENT THROUGH THE KAIZEN METHOD
//International journal of advanced research in education, technology and management. –
2023. – Т. 2. – №. 12. – С. 42-47.
24.
Muradov Sirojiddin; Egamberdiyev Umurzoq. INNOVATIVE SOLUTIONS FOR
IMPROVEMENT OF WORKING CONDITIONS AND ENVIRONMENT THROUGH
THE KAIZEN METHOD//International journal of advanced research in education,
technology and management. – 2023. – Т. 2. – №. 12. – С. 42-47.
25.
Husan o‘g‘li M. S., Hamidulla o‘g‘li X. X. Siddiqova Madinabonu Asatilla qizi. NEW
INNOVATIVE
ENGINEERING
SOLUTIONS
TO
THE
PROBLEMS
OF
SIGNALIZATION AND SECURITY SYSTEMS //European Journal of Life Safety and
Stability (2660-9630). – 2021. – Т. 2. – С. 28-30.
ISSN:
2181-3906
2024
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 3 / ISSUE 3 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
449
26.
Husan o‘g‘li M. S., Shavkat o‘g‘li E. D. INNOVATIVE SOLUTIONS TO PROTEC T
WORKERS FROM DANGEROUS GAS AND TOXIC SUBSTANCES IN HAZARDOUS
INDUSTRY ENTERPRISES //Educational Research in Universal Sciences. – 2023. – С.
11-17.
27.
Muradov S. H. o‘g‘li, & Egamov , D. S. o‘g‘li. (2023). INNOVATIVE SOLUTIONS TO
PROTEC T WORKERS FROM DANGEROUS GAS AND TOXIC SUBSTANCES IN
HAZARDOUS INDUSTRY ENTERPRISES. Educational Research in Universal Sciences,
2(14), 340–342. Retrieved from
http://erus.uz/index.php/er/article/view/4443
28.
O‘G E. L. A. A. et al. PHYSIOLOGICAL AND HYGIENE BASIS OF HUMAN LABOR
ACTIVITY //International journal of advanced research in education, technology and
management. – 2023. – Т. 2. – №. 11.
29.
MURADOV SIROJIDDIN HUSAN O‘G‘LI; ESHPO‘LATOV AZIZBEK ADHAM
O‘G‘LI. PHYSIOLOGICAL AND HYGIENE BASIS OF HUMAN LABOR ACTIVITY//
International
journal
of
advanced
research
in
education,
technology
and
management.2023.266-273.
30.
Rakhimov, O. D., and S. H. Muradov. "Digitalization of Instructions on Labor Protection
and Safety Techniques." European journal of life safety and stability (EJLSS) 24 (2022): 80-
86.
31.
O.D. Rakhimov, Muradov S.H. Digitalization of Instructions on Labor Protection and Safety
Techniques. // European journal of life safety and stability (EJLSS). 2022. №24. Р.80-86.
32.
O‘G‘LI M. S. H. ANALYSIS OF “MEASURES TO ENSURE OCCUPATIONAL
SAFETY IN THE FIELD OF CARGO TRANSPORTATION AND LOADING.”
//International journal of advanced research in education, technology and management. –
2023. – Т. 2. – №. 9.
33.
MURADOV SIROJIDDIN HUSAN O‘G‘LI. ANALYSIS OF “MEASURES TO ENSURE
OCCUPATIONAL SAFETY IN THE FIELD OF CARGO TRANSPORTATION AND
LOADING.”// INTERNATIONAL JOURNAL OF ADVANCED RESEARCH IN
EDUCATION, TECHNOLOGY AND MANAGEMENT. Vol. 2 No. 9 (2023). 127-133
34.
ЎҒЛИ Р. Х. Ф., СИРОЖИДДИН М. ИЗУЧЕНИЯ УСЛОВИЯ ТРУДА В КОМПАНИИ
ЕВРОПЫ. МУРАДОВ СИРОЖИДДИН //International journal of advanced research in
education, technology and management. – 2023. – Т. 2. – №. 10.
35.
ЎҒЛИ, РАЖАБОВ ХУРШИД ФАХРИДДИН, and МУРАДОВ СИРОЖИДДИН.
"ИЗУЧЕНИЯ УСЛОВИЯ ТРУДА В КОМПАНИИ ЕВРОПЫ. МУРАДОВ
СИРОЖИДДИН." International journal of advanced research in education, technology and
management 2.10 (2023).
36.
ЎҒЛИ, Р. Х. Ф., & СИРОЖИДДИН, М. (2023). ИЗУЧЕНИЯ УСЛОВИЯ ТРУДА В
КОМПАНИИ ЕВРОПЫ. МУРАДОВ СИРОЖИДДИН. International journal of advanced
research in education, technology and management, 2(10).
37.
Rayimkulov A., Murodov S. Some Issues of Safety in the Use of Tower Cranes Used in
Construction Projects //JournalNX. – С. 301-308.
38.
Rayimkulov A., Murodov S. Some Issues of Safety in the Use of Tower Cranes Used in
Construction Projects //JournalNX. – С. 301-308.
ISSN:
2181-3906
2024
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 3 / ISSUE 3 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
450
39.
Мурадов, Сирожиддин. "ПРОБЛЕМЫ ТУШЕНИЯ ПОЖАРОВ КЛАССА Е ЛИЧНЫМ
СОСТАВОМ ПОЖАРНОЙ ОХРАНЫ В МИРЕ." International journal of advanced
research in education, technology and management 2.5 (2023).
40.
Мурадов С. ПРОБЛЕМЫ ТУШЕНИЯ ПОЖАРОВ КЛАССА Е ЛИЧНЫМ
СОСТАВОМ ПОЖАРНОЙ ОХРАНЫ В МИРЕ //International journal of advanced
research in education, technology and management. – 2023. – Т. 2. – №. 5.
41.
Мурадов, С. (2023). ПРОБЛЕМЫ ТУШЕНИЯ ПОЖАРОВ КЛАССА Е ЛИЧНЫМ
СОСТАВОМ ПОЖАРНОЙ ОХРАНЫ В МИРЕ. International journal of advanced
research in education, technology and management, 2(5).
42.
Raximov
O.D,
Muradov
S.H.
SANOAT
KORXONALARI
RAHBARI
VA
MUTAXASSISLARINI MEHNAT MUHOFAZASI BO‘YICHA O‘QITISH VA
BILIMLARINI
SINOVDAN
O‘TKAZISHNI
RAQAMLASHTIRISH.
MONOGRAFIYA.2023.1-96
43.
Raximov
O.D,
Muradov
S.H.
SANOAT
KORXONALARI
RAHBARI
VA
MUTAXASSISLARINI MEHNAT MUHOFAZASI BO‘YICHA O‘QITISH VA
BILIMLARINI SINOVDAN O‘TKAZISHNI RAQAMLASHTIRISH// INTELLEKT.
MONOGRAFIYA.2023
44.
Dustkabilovich, R. O. & o`g`li, M. S. H. (2021). Innovative Technologies in
Teachingdirectors and Specialists of Industrial Enterprises on "Labor Protection". European
Journal of Life Safety and Stability (2660-9630), 80-85. Retrieved from
http://ejlss.indexedresearch.org/index.php/ejlss/article/view/3
45.
Rakhimov Oktyabr Dustkabilovich; Muradov Sirojiddin Husan o`g`li. Innovative
Technologies in Teachingdirectors and Specialists of Industrial Enterprises on "Labor
Protection"// European Journal of Life Safety and Stability (2660-9630), 2021/12/29. 80-85.
46.
Muradov S.H; Safarov Sh. O‘. MEHNAT SHAROITLARI VA MUHITINI “KAIZEN”
USULI YORDAMIDA TAKOMILLASHTIRISHNING INNOVATSION YECHIMLARI//
PAXTA TOZALASH, TO‘QIMACHILIK VA YENGIL SANOAT SOHALARINING
TEXNOLOGIYASINI TAKOMILLASHTIRISH. 2023. 90-92
47.
СИРОЖИДДИН МУРАДОВ. ИЗУЧЕНИЯ ОХРАНА ТРУДЫ НА ПРОИЗВОДСТВЕ
КОРЕИ// ХӨДӨЛМӨР, НИЙГМИЙН ХАРИЛЦАА СУДЛАЛ. 2023. 242-247
48.
Muradov Sirojiddin Husan ugli; Odilov Muzaffar. MAIN INDICATORS OF LABOR
PROTECTION MEASURES EFFICIENCY// INTERNATIONAL JOURNAL OF
SCIENTIFIC RESEARCHERS0 2023. 201-206
49.
Sultonova D. N., qizi Siddiqova M. A. COLOR SCHEME IN THE FORMATION OF THE
ARTISTIC ENVIRONMENT OF THE INTERIOR OF MODERN EDUCATIONAL
CENTERS //Educational Research in Universal Sciences.
– 2023. – Т. 2. – №. 14. – С. 109-115.
50.
Muradov, S. & Usmonov H. (2024). MEHNATNI MUHOFAZA QILISHNING
RIVOJLANISH TARIXIY BOSQICHLARINI O‘RGANISH.
Interpretation
and
Researches
.
извлечено
от
https://interpretationandresearches.uz/index.php/iar/article/view/1915
51.
МУРАДОВ
СИРОЖИДДИН
учитель-стажер.
Каршинский
инженерно-
экономический институт кафедра «Охрана труда и техника безопасности» Республики
ISSN:
2181-3906
2024
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 3 / ISSUE 3 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
451
Узбекистан. (2024). НЕКОТОРЫЕ АСПЕКТЫ БЕЗОПАСНОСТИ ПРИМЕНЕНИЯ
ГРУЗОПОДЪЕМНЫХ КРАНОВ В СТРОИТЕЛЬНО-МОНТАЖНЫХ РАБОТАХ.
Zenodo.
https://doi.org/10.5281/zenodo.10684166
52.
СИРОЖИДДИН М. НЕКОТОРЫЕ АСПЕКТЫ БЕЗОПАСНОСТИ ПРИМЕНЕНИЯ
ГРУЗОПОДЪЕМНЫХ КРАНОВ В СТРОИТЕЛЬНО-МОНТАЖНЫХ РАБОТАХ
//International journal of advanced research in education, technology and management. –
2024. – Т. 3. – №. 2. – С. 167-177.
53.
Muradov
S.
CONSTRUCTION-INSTALLATION
ISHLARIDA
KUTARAMA
KRANLARDAN USE FUNDAMENTAL SECURITY OF SUPPLY //Modern Science and
Research. – 2024. – Т. 3. – №. 2. – С. 786-792.
54.
Muradov, S. (2024). CONSTRUCTION-INSTALLATION ISHLARIDA KUTARAMA
KRANLARDAN USE FUNDAMENTAL SECURITY OF SUPPLY. Modern Science and
Research,
3(2),
786–792.
Retrieved
from
https://inlibrary.uz/index.php/science-
55.
Muradov, S. (2024). ASSESSMENT OF THE CHEMICAL SITUATION IN AN
ACCIDENT IN FACILITIES USING KTZM. MODERN SCIENCE AND RESEARCH,
3(2), 1142–1152.
https://doi.org/10.5281/zenodo.10701651
56.
СИРОЖИДДИН, МУРАДОВ. "РАЖАБОВ ХУРШИД ФАХРИДДИН ЎҒЛИ.
ИЗУЧЕНИЯ УСЛОВИЯ ТРУДА В КОМПАНИИ ЕВРОПЫ. МУРАДОВ
СИРОЖИДДИН."
International journal of advanced research in education, technology
and management
10 (2023): 27.
57.
Sirojiddin M., Umurzoq E. INNOVATIVE SOLUTIONS FOR IMPROVEMENT OF
WORKING CONDITIONS AND ENVIRONMENT THROUGH THE KAIZEN METHOD
//International journal of advanced research in education, technology and management. –
2023. – Т. 2. – №. 12. – С. 42-47.
58.
Muradov S. PRINCIPLES OF ENSURING THE SAFETY OF USING LIFTING CRANES
IN CONSTRUCTION-ASSEMBLY WORKS //Modern Science and Research. – 2024. – Т.
3. – №. 2. – С. 933-939.
59.
Muradov S. ASSESSMENT OF THE CHEMICAL SITUATION IN AN ACCIDENT IN
FACILITIES USING KTZM //Modern Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 2. – С.
1142-1152.
60.
Muradov S., Usmonov H. MEHNATNI MUHOFAZA QILISHNING RIVOJLANISH
TARIXIY BOSQICHLARINI O ‘RGANISH //Interpretation and researches. – 2024.
61.
СИРОЖИДДИН М. НЕКОТОРЫЕ АСПЕКТЫ БЕЗОПАСНОСТИ ПРИМЕНЕНИЯ
ГРУЗОПОДЪЕМНЫХ КРАНОВ В СТРОИТЕЛЬНО-МОНТАЖНЫХ РАБОТАХ
//International journal of advanced research in education, technology and management. –
2024. – Т. 3. – №. 2. – С. 167-177.
62.
Muzaffar O. MAIN INDICATORS OF LABOR PROTECTION MEASURES
EFFICIENCY Muradov Sirojiddin Husan ugli.
63.
Muradov Sirojiddin Husan ugli; Odilov Muzaffar. MAIN INDICATORS OF LABOR
PROTECTION MEASURES EFFICIENCY//
International journal of scientific researchers
2023. 201-206
ISSN:
2181-3906
2024
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 3 / ISSUE 3 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
452
64.
Рахимов Зокир Тоштемирович, Хидирова Дилдора Зайниддиновна. ПРОБЛЕМЫ
НАУКИ // ПЕДАГОГИЧЕСКИЕ ТЕХНОЛОГИИ – ФАКТОР РАЗВИТИЯ
ОБРАЗОВАНИЯ. 2020. 58-61.
https://cyberleninka.ru/article/n/pedagogicheskie-
tehnologii-faktor-razvitiya-obrazovaniya
65.
РАХИМОВ
ЗОКИР
ТОШТЕМИРОВИЧ,
ХИДИРОВА
ДИЛДОРА
ЗАЙНИДДИНОВНА. СОВРЕМЕННОЕ ОБРАЗОВАНИЕ // ПЕДАГОГИКО-
ПСИХОЛОГИЧЕСКИЕ АСПЕКТЫ ПСИХИЧЕСКОГО СОСТОЯНИЯ УЧИТЕЛЯ В
ПРОЦЕССЕ ОБУЧЕНИЯ. 2019. 14-17.
https://naukaip.ru/wp-content/uploads/2019/04/%D0%9C%D0%9A-537.pdf#page=14
66.
Д.З. Хидирова. РАЗВИТИЕ ПРОЕКТНОЙ КОМПЕТЕНТНОСТИ СТУДЕНТОВ В
ОБРАЗОВАТЕЛЬНОМ ПРОЦЕССЕ // СРЕДНЕЕ ПРОФЕССИОНАЛЬНОЕ
ОБРАЗОВАНИЕ. 2021. 51-53.
https://elibrary.ru/item.asp?id=47314796
67.
Xidirova D., Muradov S. O ‘zbekiston respublikasi hududida seysmoaktiv hududlar va
zilzilaning xavfliligi //Innovative Development in Educational Activities. – 2024. – Т. 3. –
№. 2. – С. 167-172.
68.
Rakhimov Oktyabr Dustkabilovich. Khidirova Dildora Zayniddinovna. Main Criteria of
Quality and Efficiency of Education In the Higher Education System // EXCELLENCIA:
INTERNATIONAL MULTI-DISCIPLINARY JOURNAL OF EDUCATION. 2023. 450-
453
http://multijournals.org/index.php/excellencia-imje/article/view/144
69.
TEXNIKA OLIY TA’LIM MUASSASALARI TALABALARINING LOYIHALASH
KOMPETENTLIGINI RIVOJLANTIRISH MODELI. X.D.Zayniddinovna. International
journal of scientific researchers (IJSR) INDEXING 3 (2). 2023.
70.
K.D. Zayniddinovna. The Importance of the Design of the Pedagogical Process in Improving
the Quality of Education // Journal of Pedagogical Inventions and Practices 7, 2022. 261-
266.
71.
Д.З. Хидирова. DESIGNING THE PEDAGOGICAL PROCESS IN THE CONTEXT OF
EDUCATIONAL INNOVATIONS // Современное образование (Узбекистан), 2021. 39-
46.
72.
Д.З.Хидирова. ПЕДАГОГИК ЖАРАЁННИ ЛОЙИҲАЛАШТИРИШ ТАЪЛИМ
ИННОВАЦИЯСИ СИФАТИДА // Современное образование (Узбекистан), 2021. 39-
46.
73.
TALABALARNING
LOYIHALASH
KOMPETENTLIK
SIFATLARINI
RIVOJLANTIRISHDA INTEGRATSION YONDASHUV. DZ Xidirova. Innovative
Development in Educational Activities 3 (3), 357-367.
74.
Xidirova Dildora Zayniddinovna. ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ
ИДЕИ В МИРЕ // TЕXNIKА ОLIY TА’LIM MUАSАSАLАRIDА TАXSIL
ОLАYОTGАN
TАLАBАLАRNING
LОYIHАLАSH
KОMPЕTЕNTLILIGINI
ОSHIRISH. 2024. 136-143.
http://www.newjournal.org/index.php/01/issue/view/313
75. Xidirova Dildora Zayniddinovna. TEXNIKA OLIY TA’LIM MUASSASALARI
TALABALARINING
LOYIHALASH
KOMPETENTLIGINI
RIVOJLANTIRISH
ISSN:
2181-3906
2024
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 3 / ISSUE 3 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
453
MODELI // INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS.
2024. 573-580.
https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR/article/view/3980
76. Д.З. Хидирова. Олий касбий таълимда педагогик Технологияларини лойиҳалаш – ўқув
масадига эришиш омили сифатида // KASB-HUNAR TA’LIMI 2 (0109), 2022. 149
77. Х.Д.Зайниддиновна. БЎЛАЖАК ЎҚИТУВЧИЛАРНИ ЗАМОНАВИЙ ПЕДАГОГИК
ТЕХНОЛОГИЯЛАРНИ ҚЎЛЛАШГА ЎРГАТИШ // «НАУКА И ОБРАЗОВАНИЕ В
СОВРЕМЕННОМ МИРЕ: ВЫЗОВЫ ХХI века» 138 (378), 2019. 26
78. Д.З. Хидирова. ПЕДАГОГИЧЕСКИЕ ТЕХНОЛОГИИ – ФАКТОР РАЗВИТИЯ
ОБРАЗОВАНИЯ. Проблемы науки 53 (5), 2020. 59-С.
79. Хидирова Дилдора Зайниддиновна. ПЕДАГОГИК ЖАРАЁННИ ЛОЙИҲАЛАШ
ТИРИШ ТАЪЛИМ ИННОВАЦИЯСИ СИФАТИДА // ЗАМОНАВИЙ ТАЪЛИМ. –
2021. - №5 (102).
80. Хидирова Дилдора Зайниддиновна. БЎЛАЖАК ЎҚИТУВЧИЛАРНИ ЗАМОНАВИЙ
ПЕДАГОГИК ТЕХНОЛОГИЯЛАРНИ ҚЎЛЛАШГА ЎРГАТИШ // V Международной
научно-практической
конференции
«НАУКА
И
ОБРАЗОВАНИЕ
В
СОВРЕМЕННОМ МИРЕ: ВЫЗОВЫ ХХI века». -2019. 26-С.
81. D.Z. XIDIROVA. MAKTAB VA HAYOT // Bo‘lajak o‘qituvchilarnihg ta’lim jarayonini
loyihalash madaniyatini shakllantirishga doir kompetensiyalarini rivojlantirish. 37. № 5
(169) / 2022.
82. XIDIROVA DILDORA ZAYNIDDINOVNA. THE NEED FOR THE USE OF DISTANCE
LEARNING AND E-LEARNING LITERATURE IN THE DEVELOPMENT OF
STUDENT CREATIVITY // «ГЛОБАЛЬНАЯ НАУКА И ИННОВАЦИЯ 2021:
ЦЕНТРАЛЬНАЯ АЗИЯ» № 3(14). ОКТЯБРЬ 2021. 49-С.
83. Xidirova.D.Z. Pedagogik jarayonni loyihalashning zarur ahamiyati. // PEDAGOGIKA.
2/2022. 50-B.
84. Khidirova Dildora Zayniddinovna. Journal of Pedagogical Inventions and Practices
// The Importance of the Design of the Pedagogical Process in Improving the Quality of
Education. 261-266. VOLUME 7, APRIL, 2022. TEXAS 75024
85. Дилдора Хидирова. ОРГАНИЗАЦИЯ ОБРАЗОВАТЕЛЬНОГО ПРОЦЕССА НА
ОСНОВЕ ИНТЕРАКТИВНЫХ МЕТОДОВ // «ТЕНДЕНЦИИ И ПЕРСПЕКТИВЫ
РАЗВИТИЯ НАУКИ И ОБРАЗОВАНИЯ В УСЛОВИЯХ ГЛОБАЛИЗАЦИИ» 31
января 2020 года. 307-311-С.
86. Д.З.Хидирова. ЎҚУВ ЖАРАЁНИНИ ПЕДАГОГИК ТЕХНОЛОГИЯЛАР АСОСИДА
ЛОЙИҲАЛАШТИРИШ ТАЪЛИМ ИННОВАЦИЯСИ СИФАТИДА. // “САМАРҚАНД
ВИЛОЯТИНИ ИННОВАЦИОН РИВОЖЛАНТИРИШ:МУАММО ВА ЕЧИМЛАР”
РЕСПУБЛИКА ИЛМИЙ - АМАЛИЙ АНЖУМАНИ МАТЕРИАЛЛАРИ
2020. 40-43-
Б.
87.Xidirova D.Z. Gumanizmga asoslangan ta’lim jarayonini loyihalash madaniyatini
rivojlantirish. //TOSHKENT DAVLAT PEDAGOGIKA UNIVERSITETI ILMIY
AXBOROTLARI ILMIY-NAZARIY JURNALI. 2022. 6-son. 214-224-B.
88.Д. Хидирова. ПЕДАГОГНИНГ ДАРС ЖАРАЁНИДАГИ РУҲИЙ ҲОЛАТИ ВА УНИ
ОШҚАРИШ ЙЎЛЛАРИ //“Харбий олий билим юртлари ва олий ўқув муассасаларида
ISSN:
2181-3906
2024
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 3 / ISSUE 3 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
454
таълим беришнинг долзарб масалалари” Республика илмий услубий анжумани
материаллари. Жиззах-2019. 140-144 б.
89.Xidirova
Dildora
Zayniddinovna.
TA‟LIM
JARAYONINI
TEXNOLOGIK
LOYIHALASHTIRISH // “YUKSAK BILIMLI VA INTELLEKTUAL RIVOJLANGAN
AVLODNI TARBIYALASH – MAMLAKATNI BARQAROR TARAQQIY ETTIRISH
VA MODERNIZATSIYA QILISHNING ENG MUHIM SHARTI” MAVZUSIDAGI
RESPUBLIKA ILMIY-AMALIY ANJUMANI MATERIALLARI (27 mart, 2020 y.)
90.Д.З.Хидирова. Олий таълим муассасаларида бўлажак ўқитувчиларнинг касбий
компетентлигини шакллантириш. // TA’LIM, FAN VA INNOVATSIYA. 2020/1-son.
26-B
