GERMANY DURING THE REIGN OF THE SAXON DYNASTY

ISSN:

2181-3906

2024

International scientific journal

«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»

VOLUME 3 / ISSUE 3 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ

659

SAKSONIYALIKLAR SULOLASINING HUKMRONLIGI DAVRIDA GERMANIYA

Islomov Behzod Komil o‘g‘li

BuxDPI tarix ta’lim yo‘nalishi 1-Tar-22 guruh talabasi.

https://doi.org/10.5281/zenodo.10873179

Annotatsiya.

Ushbu maqolada Qadimgi Saksoniyaliklar sulolasining hukmronligi davrida

Germaniya davlati, sulolaning hukmronlik toʻgʻrisidagi maʼlumot beriladi.

Kalit so‘zlar:

Germaniya, Karolinglar sulolasi, Bavariya, Shvabiya, Genrix I, Otton I,

Frankoniya, Elba, Teofano.

GERMANY DURING THE REIGN OF THE SAXON DYNASTY

Abstract.

This article provides information about the German state and dynasty during the

reign of the Old Saxon dynasty.

Key words:

Germany, Carolingian dynasty, Bavaria, Swabia, Henry I, Otto I, Franconia,

Elba, Theophano.

ГЕРМАНИЯ ВО ВРЕМЕНА ПРАВЛЕНИЯ САКСОНСКОЙ ДИНАСТИИ

Аннотация.

В данной статье представлены сведения о правлении Германского

государства и династии в период правления Старосаксонской династии.

Ключевые слова:

Германия, Каролинги, Бавария, Швабия, Генрих I, Оттон I,

Франкония, Эльба, Феофано.

Kirish

Bu qirollar va imperatorlarning zaif hukmronligi ostida bo’lgan federativ davlatlar

yig’indisi edi. Qabilalarning qarshiligini, mustaqillikka boʻlgan oʻjar intilishlarini yengib oʻta
olmagan davlat hokimiyatining zaifligining asosiy sababi qabila nizolari edi. Germaniyada
birdamlik yo’qligi sababli birvaqtning o’zida tashqi va ichki dushmanlarga qarshi kurashish qiyin
edi. Germaniyada Lotaringiyadan tashqari toʻrtta mustaqil gersoglik – Bavariya, Shvabiya,
Frankoniya, Saksoniya gersogligi mavjud edi. Qabila knyazligi g’oyasi Sakson gersogligida to’liq
ifodalangan. Karolinglar sulolasi tugatilgandan keyin (911) markaziy hokimiyat shu qadar larzaga
keldiki,davlatning asosiy kuchi – qirol etib saylangan Frankoniyalik Konrad I timsolida gersog
hokimiyati ilgari surildi. Biroq, u katta hokimiyatga ega emas edi, o’zini mustahkamlay olmadi va
hokimiyatni, sakson gersogi Genrix I ga topshirdi. S. Sulolasi. Uning tarixini uch davrga bo’lish
mumkin:1) yangi davlat tuzilishi davri – Genrix I hukmronligi, 2) sulolaning eng yuqori
hokimiyati davri – Otton I hukmronligi va 3) tanazzul davri. Otton I vorislari ostida

1

.

X-XI asrlarda Germaniyada feodal munosabatlarni rivojlanishi. 843-yilda Verden

shartnomasiga ko`ra Frank yerlari uch qismga ajratiladi. Shu shartnomaga muvofiq Sharqiy Frank
yerlari Lyudovik Nemisga o`tdi.Bu yerda bir nechta qabilaviy knyazliklar-gersogliklar yerlari
mavjud edi.X-XI asrlarda Germaniya tarkibida Saksoniya, Shvabiya, Frankoniya, Bavariya,
Lataringiya kabi gersogliklar bo`lgan.X asrning o`rtalarida Germaniyada qirol xokimiyati
kuchaya boshladi. X-XIII asrlarda german feodallari tomonidan uzoq vaqt olib borilgan
uzluksiz va katta boskinchilik urushlari natijasida Germaniyada qirol xokimiyati malum

1

“Monumenta Germaniae historica” da, sep. “Scriptores”, 3-jild va boshqalar. Bu davr faktlarining tanqidiy tadqiqi

“Jahrbücher des Deutschen Reichs unter dem Sächsischen Hause” nashrida keltirilgan.

ISSN:

2181-3906

2024

International scientific journal

«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»

VOLUME 3 / ISSUE 3 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ

660

davrgacha kuchayib bordi. Urushlar feodallar kuchini birlashtirishni talab qilar edi. Qirol esa
ularga feodallar lashkarining sarkardasi sifatida zarur edi. Bu narsa ularni qirolga bo`ysinishga
majbur qildi. 919 yili feodal zodagonlar Saksoniya gersogi Genrix I Qushbozni qirol qilib
saylaydi. U Saksoniyaliklar dinastiyasiga asos soldi, va 1024 yilgacha idora kildi. Genrix I
zamonida Germaniyada qirol hokimiyati juda avj oldi. Saksoniya gersogligi eng katta gersoglik
bulib, Germaniyaning butun Shimoliy qismini egalladi. Bu yerda erkin dehqonlar anchagina
saqlanib qolgan bo`lib, bulardan qisman otliq, qisman piyoda harbiy lashkarlar tuzildi. Shu tufayli
Saksoniya gersogligi boshqa gersoglarga nisbatan ancha mustaqil gersoglik edi.

Fransuz Karolinglarining zaifligidan foydalanib, Genrix I ulardan Lotaringiya tortib

oldi. Sharqda esa Elba daryosi bo`yida yashagan g`arbiy slavyanlarga qarshi urush boshladi

2

.

Genrix I Elbadan o`tib lyutichlar yeriga bostirib kirdi. Nemislar slavyanlarning Branibor

qalasini bosib oldi va unga Brandenburg deb nom berildi. Genrix I sharqda slavyanlardan tashqari
933 yili Merzeburgga yaqin joyda vengerlarga qattik zarba berdi.Genrix o`zining hukmronligi
davrida ritsarlar va qalalar- burglarni ko`paytirishga alohida e`tibor qaratdi. Keyinchalik bu
qalalar savdo-sanoat shaharlariga aylandi. Qirollik hokimiyati X asr boshlarida unchalik
mustahkam emasligi bois, Genrix Qushbozning vorisi Otton I (936-973) cherkov feodallaridan
o’ziga tayanch izlashga intiladi. U ulaming boshqaruviga katta-katta yerlami taqdim etadi. Bu
yerlar asosan Reyn daryosi bo’ylab savdo yo’li bo’yidagi aholi zich bo’lgan Germaniyaning
g’arbiy qismida yastanib yotardi.

Bu yerda qisman Rim davrlaridan saqlanib kelayotgan va ko’pchilik shaharlar joylashgan

edi. Ruhoniyat qirolga otryadlar yetkazib berishi, xatto yurishlarda ularga bosh bo’lib borishi,
armiya uchun oziq-ovqat yetkazib turishi, mulozimlari va qo’shinini boqishga majbur edi. Qirolga
ruhoniyatning xizmati foydali, chunki yepiskopning vafot etishi bilan uning oilasi va farzandlari
bo`lmaganligi bois, yerlari va daromadlari qirol tasarrufiga o’tib ketardi. Otton italyan
gertsoglarining qirollik tituli uchun bahslariga aralashib, qo’shin bilan Alpdan o’tib, Lombardiya
ko’hna poytaxti Paviyada temir toj kiyadi. Shundan keyin u Rimga yo’l oladi.

Bu vaqtda papalik ham Yevropaning katta qismidagi qirollik hokimiyati singari

zaiflashgan edi. Rimga kirib kelar ekan, Otton cherkovni tiklashga va unga muqaddas Rim
yerlarini qaytarib berishga va'da beradi. Buning uchun Rim unga imperatorlik tojini kiydirishi
kerak edi (962 yil). Yangi imperator cherkovning homiysi sifatida unda tartib o’rnatmoqchi
bo’ladi. U papalarni odati bo’yicha saylanishini talab qiladi, biroq bunda ular imperator yoki uning
vakiliga qasamyod qilishlaridan oldin papalik unvonini olmasliklari kerakligi shart qilib qo’yilgan
edi. Bu Karl Buyukdan keyin 150 yil o’tib ’’Muqaddas Rim imperiyasi”ning tiklanishi edi. Uning
955-yilda Lex daryosi bo‘yida bo‘lib o‘tgan jangda vengerlar ustidan qozongan qat’iy g‘alabasi
Vengriyaning Yevropaga bostirib kirishini tugatdi va uning qirolligi ustidan hukmronligini
ta’minladi. OttonII 961-yildan beri otasi bilan birga hukmdor va 967 yilda imperator tojini kiygan
Otton II 18 yoshida taxtga o’tirdi.

Ottonlarning Bavariya avlodini vorislik chizig’idan chiqarib tashlab, u imperator

hokimiyatini mustahkamladi va o’z o’g’lining merosxo’rligini ta’minladi. Imperator taxti. O’z

2

Jahon tarixi (o‘rta asrlar davri). Ma’ruzalar to‘plami. (Tuzuvchilar: Sirojiddin Usarov, Sardor Umarov) Samarqand

2017. 124-bet.

ISSN:

2181-3906

2024

International scientific journal

«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»

VOLUME 3 / ISSUE 3 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ

661

hukmronligi davrida Otton II butun Italiyani imperiyaga qo’shib olishga urinib ko’rdi, bu esa uni
Vizantiya imperatori va Fotimiylar xalifaligidagi Sarasenlar bilan ziddiyatga olib keldi. Uning
Sarasenlarga qarshi kampaniyasi 982 yilda Stilo jangida halokatli mag’lubiyat bilan yakunlandi.

Bundan tashqari, 983 yilda Otton II o’z hukmronligiga qarshi Buyuk slavyan

qo’zg’olonidan omon qoldi. Otton II 983 yilda o’n yillik hukmronlikdan so’ng 28 yoshida vafot
etdi. Uning o‘rniga uch yoshli o‘g‘li Otton III qirol bo‘ldi, uning to‘satdan vafoti Saksonlar
sulolasini inqirozga olib keldi

3

.

Otton III hukmronligi davrida Vizantiya malikasi Teofano o’zining marhum erining

imperialistik siyosatidan voz kechdi va o’zini butunlay Italiyada o’z dasturini amalga oshirishga
bag’ishladi. Otton III voyaga etganida, u Italiya mintaqalarida hukmronlikni ta’minlashga e’tibor
qaratdi, o’zining ishonchli vakillari Karintiya Bruno va Gerbert Aurillacni Papaga o’rnatdi. 1000
yilda u Polshadagi Gniezno Kongressiga ziyorat qildi, Gniezno arxidiosiyasini tuzdi va Piast
hukmdori Boleslav I Jasurning qirollik maqomini tasdiqladi. 1001-yilda Rimdan surgun qilingan
Otton III keyingi yili 21 yoshida shaharni qaytarib ololmay vafot etdi.Otton III dan keyin
hokimiyatga GenrixII keladi. Genrix II 1146 yilda Papa Yevgeniy III tomonidan kanonizatsiya
qilingan. U Polshaning BoleslavI ga qarshi bir qancha yurishlarini boshqargan va keyin Italiyaga
muvaffaqiyatli ko‘chib o‘tgan va u yerda 1014-yil 14-fevralda Rim papasi Benedikt VIII
tomonidan imperatorlik tojini kiygan. U 1007-yilda Bamberg yepiskopligi kabi ko‘plab
yeparxiyalarni tayinlash va tashkil etish orqali o‘z hokimiyatini mustahkamlagan.

Saksoniyaliklar sulolasi 919-1024 yillarda nemis qirollari, imperatorlar “Muqaddas Rim

imperiyasi” 962-1024-yillarda. Asoschisi Genrix I. Eng mashhur vakili Otton I

4

.

Xulosa qilib aytganda Germaniyada birdamlik yo’qligi sababli bir vaqtning o’zida tashqi

va ichki dushmanlarga qarshi kurashish qiyin edi. Germaniyada Lotaringiyadan tashqari toʻrtta
mustaqil gersoglik – Bavariya, Svabiya, Frankoniya, Saksoniya gersogligi mavjud edi. GenrixI
hukmronlik davrida Germaniyani birlashtirdi. OttonI davrida kelib eng yirik markazlashgan
davlatga aylandi.

REFERENCES

1.

O‘rta asrlar tarixi [Маги]: O‘quv qo‘llanma / -Toshkent: «MASHHUR PRESS», 2016. -
360 b.

2.

Jahon tarixi (o‘rta asrlar davri). Ma’ruzalar to‘plami. (Tuzuvchilar: Sirojiddin Usarov,
Sardor Umarov) Samarqand 2017. 124-bet.

3.

Бойназаров Ф.А. Қадимги дунё тарихи. Ўқув қўлланма. Т.:«А.Қодирий номидаги
халқ мероси нашриёти», 2004

4.

Косимов Э. Жаҳон тарихи. Қадимги ва ўрта асрлар даври. Дарслик. Т.: ТДПУ.,2013.

5.

Ражабов Р. Қадимги дунё тарихи. Ўқув қўлланма. Т.:«Фан ва техника нашриёти»,
2009.

6.

Нуриддинов Э., Лафасов М., Кичкилов Х. Энг янги тарих (1918-1945). Дарслик.
Насаф, 2010.

3

O‘rta asrlar tarixi [Маги]: O‘quv qo‘llanma / -Toshkent: «MASHHUR PRESS», 2016. -215 b.

4

O‘rta asrlar tarixi [Маги]: O‘quv qo‘llanma / -Toshkent: «MASHHUR PRESS», 2016. -220 b.

ISSN:

2181-3906

2024

International scientific journal

«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»

VOLUME 3 / ISSUE 3 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ

662

7.

Нуриддинов Э., Кичилов Х. Энг янги тарих (1989-2008 й.). Ўқув қўлланма. Т.,
«АСРМАТБУОТ», 2010.

8.

П.Тигнор, Роборг Wорд Тогетҳе, Wорд Апарт: А. W.W. Нортон. УСА, Неw Нёрк.
2008. 978-0-393-11968-8

9.

Муродов,

Х.

(2022).

MUSTAQILLIKNING

DASTLABKI

YILLARIDA

O‘ZBEKISTONDA XALQARO TURIZMNING RIVOJLANISHI VA UNING
ME’YORIY-HUQUQIY ASOSLARI. Ижтимоий-гуманитар фанларнинг долзарб
муаммолари/Актуальные проблемы социально-гуманитарных наук/Actual Problems
of Humanities and Social Sciences., 1(4), 13-13.

10.

Salimovich, M. H. (2022). Tourism Development in Bukhara During the 1990s and Its
Problems. International Journal on Integrated Education, 5(6), 298-302.

11.

Муродов, Х. (2022, April). СОСТОЯНИЕ ТУРИСТИЧЕСКОЙ ОТРАСЛИ
УЗБЕКИСТАНА НАКАНУНЕ НЕЗАВИСИМОСТИ. In International Conference on
Research Identity, Value and Ethics (pp. 140-143).

12.

Murodov, H. S. (2023). MARKAZIY OSIYODA RIVOJLANISHNING YANGI
TENDENTSIYALARI: QOZOG ‘ISTONDA TURIZMNI RIVOJLANTIRISH VA
HAMKORLIK MASALALARI. Educational Research in Universal Sciences, 2(4), 340-
345.

13.

Мурадов, Х. С. (2023). МАРКАЗИЙ ОСИЁДА ТУРИЗМ СОҲАСИНИНГ
РИВОЖЛАНИШИ ТАРИХИ (ЎЗБЕКИСТОН МИСОЛИДА). Educational Research in
Universal Sciences, 2(8), 84-98.

14.

Салимович, М. Ҳ. (2023). REVIEW OF THE HISTORY OF TOURISM
DEVELOPMENT IN THE REGION OF UZBEKISTAN. SAMARALI TA’LIM VA
BARQAROR INNOVATSIYALAR, 1(3), 70-78.

15.

Ashurovich, B. A. (2024). Results of the Archaeological Research Works Carried Out in
Bactria.

EUROPEAN

JOURNAL

OF

INNOVATION

IN

NONFORMAL

EDUCATION

,

4

(3),

113–119.

Retrieved

from

https://www.inovatus.es/index.php/ejine/article/view/2686

16.

Bobohusenov, A. (2024). HISTORICAL GEOGRAPHY OF BUKHARA OASIS. Modern
Science

and

Research,

3(2),

634–640.

Retrieved

from

https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/29429

17.

Akmal B. (2024). THE GREAT WALL OF THE EARLY MIDDLE AGES - KANPIRAK
WALL.

Modern

Science

and

Research,

3(1),

694–698.

Retrieved

from

https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/28381

18.

Bobohusenov Akmal. (2023). BUXORO VOHSINING ANTIK DAVRI SHISHA
BUYUMLARI.

TADQIQOTLAR

,

25

(2),

208–211.

Retrieved

from

http://tadqiqotlar.uz/index.php/new/article/view/307

19.

Bobohusenov Akmal Ashurovich. (2023). THE MATERIAL CULTURE OF THE
TOMBS OF THE ANCIENT AND EARLY MEDIEVAL PERIOD.

International Journal

Of

History

And

Political

Sciences

,

3

(11),

24–29.

https://doi.org/10.37547/ijhps/Volume03Issue11-06

ISSN:

2181-3906

2024

International scientific journal

«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»

VOLUME 3 / ISSUE 3 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ

663

20.

Bobohusenov Akmal. (2023). ANTIK VA ILK O‘RTA ASRLAR DAVRI MOZOR-
QO‘RG‘ONLARI MODDIY MADANIYATI .

ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И

ИННОВАЦИОННЫЕ

ИДЕИ

В

МИРЕ

,

35

(3),

65–70.

Retrieved

from

https://www.newjournal.org/index.php/01/article/view/10037

21.

Bobohusenov Akmal. (2023). ANTIK VA ILK O‘RTA ASRLAR DAVRI MOZOR-
QO‘RG‘ONLARI MODDIY MADANIYATI .

ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И

ИННОВАЦИОННЫЕ

ИДЕИ

В

МИРЕ

,

35

(3),

65–70.

Retrieved

from

https://www.newjournal.org/index.php/01/article/view/10037

22.

Tursunova, M., & Bobohusenov, A. (2023). QADIMGI VARAXSHA DEVORIY
GANCH

VA

LOY

BEZAKLARI.

SCHOLAR,

1(28),

303–308.

https://doi.org/10.5281/zenodo.10026873

23.

Bobohusenov Akmal. (2023). BUXORO VOHSINING ANTIK DAVRI SHISHA
BUYUMLARI.

TADQIQOTLAR

,

25

(2),

208–211.

Retrieved

from

http://tadqiqotlar.uz/index.php/new/article/view/307

24.

Bobohusenov Akmal Ashurovich. (2023). VARAKHSHA MURAL GANCH AND CLAY
PAINTINGS.

International Journal Of History And Political Sciences

,

3

(12), 48–53.

https://doi.org/10.37547/ijhps/Volume03Issue12-09

25.

Bobohusenov Akmal, & Naimov Ismat. (2023). BAQTRIYANING BRONZA DAVRI
ARXEOLOGIYA

YODGORLIKLARINING

JOYLASHUVI

VA

MODDIY

MADANIYATI.

Innovations in Technology and Science Education

,

2

(8), 73–80.

Retrieved from

https://humoscience.com/index.php/itse/article/view/557

26.

Bobohusenov

A.

(2023).

BUXORO

VOHASINING

ANTIK

DAVRI

YODGORLIKLARI.

SCHOLAR

,

1

(28),

298–302.

Retrieved

from

https://researchedu.org/index.php/openscholar/article/view/5055

27.

Bobohusenov Akmal. (2023). BUXORO VOHASI QOYATOSH SURATLARINING
DAVRIY TASNIFI.

ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В

МИРЕ

,

29

(1),

142–146.

Retrieved

from

https://newjournal.org/index.php/01/article/view/8667

28.

Shokir

o’g’li,

S.

U.

(2023).

MAHALLANING

JAMIYAT

IJTIMOIY

TARAQQIYOTIDAGI O’RNI.

Научный Фокус

,

1

(6), 369-371.

29.

Shokir o'g'li, S. U. (2024). MIRZO SIROJ HAKIM VA UNING MEROSI.

30.

Sadullayev U. (2024). MIRZA SIROJ HAKIM AND HIS LEGACY. Modern Science and
Research, 3(2), 902–910. Retrieved from https://inlibrary.uz/index.php/science-
research/article/view/29502

31.

Shokir o'g'li, S. U. (2023). MAHALLA TUSHUNCHASINING VUJUDGA KELISHI
HAQIDA.

32.

Sadullayev,

U.

(2024).

THE

NEIGHBORHOOD

IS

THE

CRADLE

OF

VALUES.

Modern

Science

and

Research

,

3

(1),

607–613.

Retrieved

fromhttps://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/28343

33.

Sadullayev, U. (2023). ABOUT THE EMERGENCE OF THE CONCEPT OF
NEIGHBORHOOD.

Modern Science and Research

,

2

(12), 722-727.

ISSN:

2181-3906

2024

International scientific journal

«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»

VOLUME 3 / ISSUE 3 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ

664

34.

Sadullayev Umidjon Shokir O’g’li. (2023). THE IMPORTANCE OF THE MAHALLA
SYSTEM’S REFORMATIONS IN NEW UZBEKISTAN. International Journal Of
History

And

Political

Sciences,

3(10),

25–30.

https://doi.org/10.37547/ijhps/Volume03Issue10-05