MARUZA QURILISH ASHYOLARINING TUZILISHI VA TASNIFI

2024

JULY

NEW RENAISSANCE

INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE

VOLUME 1

|

ISSUE 5

379

MARUZA QURILISH ASHYOLARINING TUZILISHI VA TASNIFI

Siddiqova Madinabonu

SamDAQU magistranti.

https://doi.org/

10.5281/zenodo.12698333

Kirish. Pardozbop qurilish ashyolarining xossalari va tuzilishini bir xil muhit ta’sirida

o’zgarishi umumiy qonuniyatga mos keladi. Masalan, zichligi bir xil bo’lgan barcha ashyolarga

ta’sir etuvchi zararli muhit ularni bir tizimda to’la buza olmaydi. Agar shu ashyolar g’ovak bo’lsa,

ularning buzilish jarayoni bir-biridan farq qiladi.

Qurilish ashyolarining tuzilishi bu - oddiy qattiq jinslar tarkibidagi tarqoq holatda

joylashgan har xil yiriklikdagi zarrachalarning qanday tartibda bog’langanligidir. Qanday qurilish

ashyosi bo’lishidan qat’i nazar, u tabiiy yoki sun’iy ravishda zarrachalarning biron bog’lovchi

modda vositasida o’zaro birlashishidan hosil bo’ladi. Shuningdek, ashyoning tuzilishiga undagi

zarrachalar orasidagi o’zaro masofa, mayda va yirik g’ovaklar, naychalar, o’ta mayda darzlar va

boshqa nuqsonlar ham kiradi.

Tuzilish ikki ko’rinishda ifodalanadi:

mikro va makro tuzilish.

Mikrotuzilish - qattiq,

suyuq va gaz tarkibini tashkil etuvchi har xil o’lchamli atomlar, ionlar va molekulalarning o’zaro

joylashish aloqadorligi, birikish tartibini ifodalovchi holatdagi ko’rinishidir. Atommolekulalar

birlashmasi ashyoning makrotuzilishini bildiradi. Makromolekulalar, misell, kristallar va ularning

atrofida o’sib chiqqan yangi modda bo’laklari, amorfli yirik zarrachalar o’zaro mahkam birlashgan

holda joylashgan bo’ladi. Ashyo tarkibidagi bunday moddalarni bog’lab turuvchi murakkab

ashyoviy tizim kompozisiya ashyolari deb ataladi. Fazoda o’ta to’g’ri shaklda joylashgan

mikrozarrachalar kristall panjarani ifodalaydi. Panjaradagi kristall ionlari, molekulalarini o’zaro

birlashtirib turuvchi bog’lovchi moddalar ham tegishli ravishda moddalar panjarasiga ega.

Kristallarni o’zaro ushlab turuvchi Van-der-Vals kuchi vodorodlar aloqadorligini ta’minlovchi

panjaralardan iborat. Kristall panjaralardan tashkil topgan qattiq moddalar amorf ashyolar

deyiladi. Masalan, shisha amorf ashyodir. Uning atomlari va molekulalari tartibsiz joylashgan, shu

sababli shisha tuzilishini o’rganish juda murakkab. Amorf ashyolarning boshqalardan farqi, uni

yuqori haroratda qizdirganda erish jarayoni juda sekin kechadi, ya’ni suyuqholatga o’tmay

qayishqoqquyuq bo’lib turaveradi. Bunday ashyolar barcha yo’nalishda sinalganda bir xil

ko’rsatkichga ega bo’ladi. Demak, ular izotrop xususiyatga ega.

Qurilish ashyolarining mikrotuzilishi va undagi o’zgarishlar optik elektron mikroskoplar

yordamida o’rganilib defferensialtermik, rentgenografik usullarda tekshiriladi va olingan

2024

JULY

NEW RENAISSANCE

INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE

VOLUME 1

|

ISSUE 5

380

ma’lumotlar tahlil qilinadi. Zarrachalarning o’zaro qanday birikkanliga va ular asosida hosil

bshlgan qattiq jism koagulyasiyali, kondesasiyali va kristalli tuzilishda bo’ladi.

Koagulyasiyali

tuzilishda jismni yaxlit xolatda ushlab turuvchi zarrachalar o’zaro suyuq

parda orqali aloqada bo’ladi. Shu sababli, zarrachalarni yopishtirib turuvchi kuch juda bo’sh, ya’ni

ular Van-der-Vals kuchlari vositasida bog’lab turadi.

Kondensasiyali

tuzilishda jismdagi zarrachalar atom va ionlar darajasida kovalent aloqalar

vositasida kimyoviy reaksiyaga kirishadi. Reaksiyaning qanchalik kuchli bo’lishi, undagi

atomning valentligiga va muhitiga bog’liq. Bu holda atom va ionlarni yopishtirib turuvchi kuch

anchagina yuqori bo’ladi. Demak, jism ham ma’lum miqdorda mustahkamlikka egadir.

Kristalli

tuzilishda esa jism tarkibidagi qattiq fazalar yuqori haroratda erib, keyin sovigan

yoki to’yingan eritmadagi kristallar kimyoviy reaksiya natijasida o’sib mustahkam yaxlit jismga

aylangan bo’ladi.

Barcha sun’iy qurilish ashyolari mayda zarrachalarning bog’lanishidan hosil bo’ladi.

Demak, biz tahlil qilayotgan uch guruhdagi ashyolar koagulyasiyali, kondensasiyali va

kristalli tuzilishga ega ekan. Ularning qaysi guruhga taaluqli ekanligi bilan qurilish ashyolarining

xossalari to’g’risida fikr yuritish mumkin. Ma’lumki, har bir guruhga tegishli ashyolarning

g’ovakligi har xildir. Ayrim hollarda mikrotuzilishli jismlarda o’zaro tutash va har tomonlama

berk g’ovaklar hamda naychalar miqdori katta hajmni tashkil etadi. Bunday g’ovaklarning kelib

chiqishi ashyoni tayyorlashdagi texnologik jarayonlarga, bog’lovchi moddalarning turiga va

ularning fizik-kimyoviy xossalariga bog’liq.

Mikrotuzilishga

xos ashyolardagi g’ovaklar ularning kirishishi natijasida paydo bo’ladi.

G’ovaklar o’lchami 1-2·10

-7

sm. dan oshmaydi. Oddiy ko’z bilan qaraganda ko’rinmaydi.

O’zaro tutash ochiq naychalardagi erkin suv bug’langandan keyin, 50000·10

-7

sm. gacha

o’lchamdagi g’ovaklar hosil qiladi. Bulardan tashqari, ashyo tuzilishida 50-100 mk dan 2-5 mm

gacha o’lchamdagi yirik g’ovaklar ham yuzaga keladi. Bog’lovchi moddalar tarkibida suv miqdori

ko’p bo’lsa, ashyo tarkibi noto’g’ri hisoblanganda yoki boshqa sabablar natijasida yirik g’ovaklar

hosil bo’ladi.

Ashyolardagi g’ovaklar, naychalar va boshqa nuqsonlar oddiy ko’z bilan ko’rinsa

makrotuzilish deyiladi. Sun’iy qurilish ashyolaridagi yirik g’ovaklar, bo’shliqlar yoki darzlar

to’ldirgichlar o’zaro noo’rin joylashganida hamda yaxshi maydalanmagan qum yoki mineral

kukuni ishlatilganda ko’zga ko’rinadi. Agar to’ldirgich donalari o’zaro yupqa bog’lovchi modda

pardasi bilan yopishib «tegib turuvchi» tuzilishli, donalar orasidagi bog’lovchi moddaning katta

qatlami orqali yopishgan bo’lsa, unga «porfirli» makrotuzilish deb ataladi. Ashyoning yuzasi

2024

JULY

NEW RENAISSANCE

INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE

VOLUME 1

|

ISSUE 5

381

silliqlansa, uning tuzilishi ko’rinadi va u orqali zarrachalarning o’zaro qanday joylashganligini

bilish mumkin. Zarrachalar va yirik donalarning joylashish koeffisiyenti bu - donalar orasidagi

masofaning ular diametriga bo’lgan nisbatidir (2.1-rasm).

Kj=(L-d)/d, bunda:

K

j

- ashyolardagi makro va mikrozarrachalarni joylashish

koeffisiyenti;

L

- donalar

yoki zarrachalararo masofa;

d

- dona yoki zarracha diametri, (r1+r2).

Agar ashyo «porfirli» tuzilishga ega bo’lsa, qoniqarli (+), «tegib turuvchi» tuzilishga ega

bo’lsa qoniqarsiz (-) miqdor deb yuritiladi. Bog’lovchilarsiz, o’zaro tegib turuvchi tuzilishdagi

ashyolarda K

j

=0. O’zaro zich joylashgan yirik

to’ldirgichlar miqdori 74% bo’lgan ashyolarda K

j

=0,1

bo’ladi. Ashyo tarkibida to’ldirgichlar miqdori

qanchalik kam bo’lsa, qoniqarsiz

joylashish

koeffisiyenti shunchalik kamayadi. Demak, bunda

dona va zarrachalar orasidagi masofa katta bo’ladi.

2.1-rasm. Ashyolar tarkibidagi zarrachalarni joylashish koeffisiyentini aniqlash sxemasi.

Qurilish ashyolarining turlari shu qadar ko’pki, ularni bir tizimga tushirib, bezakli, rangli

pardozbop ekanligini nazarda tutib, mahsus tasnif yordamida o’quvchiga tushuntirish

lozim.Rangli pardozbop qurilish ashyolarining tasnifi quyidagi jihatlariga ko’ra: rangli hom

ashyoning turlari, ularning sifatini belgilovchi ko’rsatkichlarga, keyin qayerda ishlatilishiga qarab,

jumladan, issiqlikni olovbardosh yaltiroqligini, rangini saqlovchi, akustik ashyolar kabi

guruhlarga bo’linadi. Qurilish ashyolari tabiiy va sun’iy bo’ladi. Sun’iy qurilish ashyolarini ishlab

chiqarish tegishli yo’nalishlarga bo’linadi. Masalan, sement sanoati, shisha sanoati va h.k.

Har bir pardozbop qurilish ashyosi o’zining tarkibi, kelib chiqishi va ishlab chiqarish

texnologiyasiga ko’ra, yuqorida keltirilgan xossalarga ega. Ashyoning tarkibi, rangi, tuzilishi va

holatining o’zgarishi bilan uning qurilish hamda texnologik xossalari ham o’zgaradi. Pardozbop

qurilish ashyolarining xossalari turg’un bo’lmay, ular fizik, mexanik va kimyoviy jarayonlar

ta’sirida o’zgarib turadi. Ularning xossalarini sinash ishlari mahsus asbob hamda uskunalar bilan

jihozlangan tajribaxonada va dala sharoitida davlat standartlarida ko’rsatilgan usullar asosida

o’tkaziladi. Qurilish ashyolarini texnik xossalariga ko’ra quyidagi guruhlarga bo’lish mumkin.

Plastik ashyolar

- kuch, harorat yoki suv ta’sirida qayta ishlash xususiyatiga ega bo’lgan

ashyolar (gil, bitum, mis, qo’rg’oshin va h.k.).

Elastik ashyolar

- unga ta’sir etayotgan kuch olingandan so’ng o’z shakliga qaytadigan

ashyolar (rezina, po’lat va yog’och).

2024

JULY

NEW RENAISSANCE

INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE

VOLUME 1

|

ISSUE 5

382

Mo’rt ashyolar

- kuch ta’sir etganda o’lchami va shaklini o’zgartirmay sinish (buzilish)

xossasiga ega bo’lgan ashyolar (shisha, cho’yanning ayrim turlari, g’isht va h.k.).

Mustahkam

(granit, temir, yog’och) va mustag’kamligi juda past (chig’anoq tosh, somon,

hom g’isht) ashyolar.

Qattiq

(cho’yan, granit) va yumshoq (yog’och, bitum) ashyolar.

Suv, kislota, ishqor, issiq-sovuq hamda fizik-kimyoviy jarayon ta’siriga chidamli (klinker,

plastmassalar) va chidamsiz (hom g’isht) ashyolar.

Muhofazalovchi ashyolar

- issiqlikni kam o’tkazadigan (mineral paxta, jun, g’ovakli

asbest buyumlar), tovush yutuvchi (pemza, qatlamli shisha-paxta, fibrolit), suvga chidamli (bitum,

ruberoid, tol) va elektrdan muhofazalovchi (rezina, chinni, marmar) xossalarga ega bo’lgan

ashyolar.

Qurilish ashyolarining fizik xossalari

Mahsulotlarning sifatini baholashda, uning ichki tuzilishi xossalari bilan bog’liq

qonuniyatini o’rganishga doir ilmiy tekshirish ishlari mahsus tajribaxonalarda aniqlanadi.

Ashyolarning

fizik

xossalariga quyidagilar kiradi: ashyoning haqiqiy va o’rtacha zichligi,

g’ovakligi, bo’shlig’i; nam yutuvchanligi, suv shimuvchanligi, bug’ va gaz o’tkazuvchanligi;

issiqqa, yuqori haroratga, alangaga, sovuqqa va radiasiyaga chidamliligi, tok o’tkazuvchanligi,

tovush yutuvchanligi, tovushdan muhofazalash va h.k.

Pardozbop ashyolar tajribaxona sharoitida chidamlilikka, deformasiyalanishga,

ishqalanishga va issiqqa bardoshlilikga, hamda boshqa xossalarga sinab ko’riladi. Qurilish

ashyolari va buyumlarning xossalarini o’rganishda asosiy o’lcham birliklari to’g’risida mukammal

tasavvurga ega bo’lmoq kerak. Ashyolarning uzunligi, eni, qalinligi va bo’yi, mm, sm hamda

metrda ifodalanadi. Yuza maydoni, ashyoning yoki buyumning kesimi, sm

2

va m

2

da; hajmi – sm

3

,

litr, m

3

; og’irligi, g, kg va tonna bilan ifodalanadi. Darslikdagi barcha o’lcham birliklari Halqaro

o’lcham tizimi (SI) va standartlar talablariga mosdir.

Zichlik

.

Ashyo zichligi uning tabiiy va g’ovaksiz holatdagi hajm birliklar nisbati, uning

o’rtacha zichligini (ρ) ifodalaydi:

G’ovak va sochiluvchan ashyolarda ρ<1, zich ashyolarda esa ρ=1 ga teng bo’ladi.

Ashyo zichligi orqali bino devorlarining issiqlikni saqlash qobiliyatini, xajmiga ko’ra

og’irligi kabi ko’rsatkichlarni bilish zarur.

G’ovaklik.

Ashyodagi mayda bo’shliqlar

g’ovaklar

deb ataladi. G’ovaklar havo, gaz yoki

suv bilan to’yingan bo’ladi. Ashyodagi g’ovaklar hajmini, uning to’la hajmiga bo’lgan nisbati

uning g’ovakliligini (F, %) ifodalaydi:

2024

JULY

NEW RENAISSANCE

INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE

VOLUME 1

|

ISSUE 5

383

F

0

=(1–ρ

o

/ρ)·100%

bunda:

F

0

- g’ovaklik, %;

𝛒

o

- o’rtacha zichlik, g/sm

3

yoki kg/m

3

;

ρ

-hajmiy zichlik, g/sm

3

yoki kg/m

3

.

G’ovaklik va zichlik ashyoning asosiy xossalarini ifodalovchi ko’rsatkichlardir. Bu

ko’rsatkichlar orqali ashyoning mustahkamligi, namlanuvchanligi, issiqlik o’tkazuvchanligi,

muzlashga chidamliligi va boshqa xossalari to’g’risida fikr yuritish mumkin. Ashyodagi g’ovaklar

o’lchami 1-2 mm dan katta bo’lsa, u holda ular

bo’shliq

deb ataladi.

Ayrim qurilish ashyolarining g’ovakliligi quyidagi 2.1-jadvalda yoritilgan.

G’ovakliliga ko’ra ashyolar kam g’ovakli F<30%, o’rtacha F=30-50% va ko’p g’ovakli

F>50% guruhlarga bo’linadi.

Ashyoga to’la shimdirilgan suv hajmining undagi g’ovaklar hajmiga nisbati

shimilish

koeffisiyenti

deb ataladi. Ashyolarning suv shimuvchanligini aniqlash uchun ularning quruq va

to’la suv shimdirilgan holatdagi og’irlik farqini bilish kifoya.

2.1-jadval. Ayrim qurilish ashyolarining g’ovakliligi

Ashyo

G’ovakligi,

%

Ashyo

G’ovakligi,

%

Oddiy g’isht

30-40

Ohaktosh

2-35

Og’ir beton

10-35

Marmar

0,4-3

Yengil beton

30-80

Bazalt

0,6-19

Qurilish

shishasi,

polimer, po’lat, bitum va suv

0

Qumtosh

2-40

Yog’och

50-75

Birinchi guruhdagi (F<30%) ashyolar konstruksiyabop, oxirgisi (F>50%) esa is-siqlikni

saqlovchi ashyolar sifatida ishlatiladi.

G’ovak ashyoning to’la suvga shimilishi uchun sarflangan suv og’irligi shu ashyoning

quruqholatidagi og’irligiga bo’lgan nisbati orqali ifodalanadi. G’ovaklarning suvga to’la

qondirilgan holati ashyoning

hajmiy suv shimuvchanligi

deb ataladi. Odatda, g’ovaklarning

hammasi suv bilan to’lmasligi sababli ashyoning suv shimuvchanligi uning absolyut g’ovakligidan

kam bo’ladi. Chunki ashyolardagi kichik (0,0001 mm dan 0,001 mm larga teng bo’lgan)

g’ovaklarga normal atmosfera bosimida suv kirmaydi.

Suv shimuvchanlikni aniqlashda ashyolarni asta-sekin suvga cho’ktirish, qaynatish va

bosim ostida sinash usullari bor.

2024

JULY

NEW RENAISSANCE

INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE

VOLUME 1

|

ISSUE 5

384

Jismning havodagi namlikni o’ziga yutish xususiyati havodan namlanish (gigroskopiklik)

deb ataladi. Gigroskopiklik

grekcha

so’z bo’lib,

«namlikni kuzataman»

deganidir. Qattiq va

sochiluvchan ashyolar atrof muhitdan namni o’ziga tortadi.

O’zgarmas bosim ostida ashyoning havoiy nam holatidagi og’irligining quritilgan holdagi

og’irligiga nisbati shu ashyoning havodan namlanish xususiyatini ifodalaydi.

Ashyolarning suv shimuvchanligi bilan havoiy namlik ko’rsatkichlarining ortishi, ularning

xossalariga yomon ta’sir ko’rsatadi. Masalan, ashyo suvga to’la to’yinganda uning mustahkamligi

va chidamliligi kamayadi, zichligi, issiqlik o’tkazuvchanligi va egiluvchanligi esa ortadi.

Suvga chidamlilik.

Ashyoga muttasil yoki vaqti-vaqti bilan suv ta’sir etganda, uning

texnik xususiyatlari o’zgarmasa, bu ashyo suvga chidamli deb ataladi. Ayrim ashyolar, masalan,

hom g’isht namlansa, mustahkamligi kamayadi va o’z shaklini o’zgartiradi. Oddiy gipsdan

tayyorlangan buyumlarga ham suv ta’sir etsa, ularning mustahkamligi kamayadi.

Ashyo g’ovaklarining yuzasi gaz va suv molekulalarini adsorbsiya (molekulalarni yuzaga

botib kirishi) qiladi va namlanadi. Namlanish ashyoning tabiiy tarkibiga va uning tuzilishiga

bog’liq. Agar ashyo, tabiatan o’ziga suv molekulalarini faol sur’atda yutsa - uni gidrofil

(namlanuvchan) yoki suv molekulalarini o’zidan qochirsa - gidrofob (namlanmaydigan) deb

ataladi. Ashyolarni, ayniqsa maydalangan xillarini namlanmaydigan holatda saqlash kerak. Aks

holda uning namlanishi natijasida kukun bog’lovchi moddalarning xossalari yomonlashadi.

Namlik

. Ashyoning namligi uning g’ovaklaridagi suv miqdori bilan o’lchanadi.

Ashyoning nam va quruqholatidagi og’irliklari orasidagi farqni 100 ga ko’paytirsak, uning

namlik darajasini (%) aniqlagan bo’lamiz. Ashyolarning namligi ortishi bilan bog’lovchi modda

zarrachalari orasidagi yopishish kuchi susayadi, binobarin, uning mustahkamligi kamayadi.

Ashyoning suvga shimdirilgan yoki 100% nam holatidagi mustahkamligining (R

shim

)

quritilgan holatidagi mustahkamligiga (R

qur

) nisbati yumshash koeffisiyenti (K

yum

) deb ataladi,

ya’ni K

yum

=R

shim

/R

qur

. Bu koeffisiyent 0-1 oralig’ida o’zgaradi.

Kyum=Rshim/Rqur

Ashyoning yumshash koeffisiyenti 0,8 dan ortiq bo’lsa, suv va namga chidamli, undan kam

bo’lsa, chidamsiz deb yuritiladi.

Namga chidamlilik

deganda qurilish ashyolarining vaqti-vaqti bilan nam ta’sirida

buzilishiga nisbatan qarshiligini tushunmoq zarur. Nam ta’sirida buzilish jarayoni boshlangan

namunaning siqilishdagi mustahkamligini R

n

siq

etalon namunaning mustahkamligiga bo’lgan

nisbati ashyoning namga chidamlilik ko’rsatgichini bildiradi.

2024

JULY

NEW RENAISSANCE

INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE

VOLUME 1

|

ISSUE 5

385

Namga chidamliligi bo’yicha qurilish ashyolari quyidagi ko’rsatgichlarga ega bo’lishi

kerak. Agar K

n

chid

=0,8-1 bo’lsa, namga chidamli, 0,8>K

n

chid

>0,65 bo’lsa namga chidamliligi

o’rtacha, K

n

chid

<0,65 bo’lsa, namga chidamsiz qurilish ashyolari deb ataladi.

Hom g’isht yoki shu singari loyli qurilish ashyolariningsuv va nam ta’sirida yumshash

koeffisiyenti K

yum

=0 ga teng. Boshqalarniki esa (shisha, bitum, po’lat, chinni) K

yum

=1 ga teng.

Nam va suv ta’sirida bo’ladigan qurilish ashyolari va inshootlarning (gidrotexnika, yo’l

qurilishi, poydevorlar, xovuzlar va h.k.) yumshash koeffisiyenti 0,8 dan kam bo’lmasligi kerak.

Suv o’tkazuvchanlik.

Qurilish ashyolari yuqori bosimida suv bo’lsao’zidan suv o’tkazishi

uning

suv o’tkazuvchanligi

deb ataladi. Ashyoning bu xossasi tomyopish, suv inshootlari va

xovuzlar qurishda juda katta ahamiyatga ega.

Suv o’tkazuvchanlik ko’rsatkichi namunaning 1 sm

2

yuzasidan 1 soat davomida o’zgarmas

bosim ostida o’tgan suv miqdori bilan (sm

3

) o’lchanadi. Juda zich ashyolargina, masalan, bitum,

shisha, po’lat, polimer va mahsus tarkibli beton amalda suv o’tkazmaydi.

Muzlashga chidamlilik

.

Ashyoni suvga to’yingan holatida muzlatib yana qayta eritganda

unda sezilarli buzilish alomatlari bo’lmasa, ya’ni mustahkamligi 25% dan, og’irligi esa 5% dan

ko’p kamaymasa bu ashyo muzlashga chidamli deb hisoblanadi.

Ashyo g’ovaklaridagi suv harorati pasayishi bilan muzlaydi va hajmi 10% gacha kengayadi

va buyumni mustaxkamligi va chidamligi kamayadi.

Ashyoning muzlashga chidamliligi mahsus muzlatgich kameralarida aniqlanadi.

Buning uchun sinalayotgan ashyodan tayyorlangan namunani quruq va to’la suvga

shimdirilgandagi quritilib og’irligi topiladi, keyin muzlatgich (harorati -15°S bo’lgan) kameraga

qo’yiladi. Muzlagan ashyoni eritish uchun, uni normal haroratdagi (20-25°S) suvga botiriladi.

Ashyoning turiga qarab, muzlatish va eritish uchun 4-6 soat vaqt ketadi. Namunaning 1 marta

muzlatib eritilishi bir

sikl

deb ataladi.

Serg’ovak ashyolarning suv shimish darajasi 85% dan oshmasa, uni muzlashga chidamli

ashyo desa bo’ladi. Shuningdek, tuzilishi zich bo’lgan, hamda har tomoni berk g’ovaklardan

tashkil topgan ashyolarning muzlashga chidamliligi yuqori bo’ladi. Muzlashga chidamlilik

darajasiga ko’ra qurilish ashyolarini quyidagi markalarga (sikl) bo’lish mumkin: Muz 10, Muz15,

Muz25, Muz35, Muz300, va undan ko’p.

Namunalarni 10, 15 yoki 300 siklgacha sinab, ularni siqilishga bo’lgan mustahkamligini

etalon namunalarga nisbatan qanchaga kamayganligi aniqlanadi va u muzlashga chidamlilik

koeffisenti - K

muz

orqali ifodalanadi.

2024

JULY

NEW RENAISSANCE

INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE

VOLUME 1

|

ISSUE 5

386

Muzlashga chidamli qurilish ashyolarining K

muz

ko’rsatgichi 0,75 dan ko’p bo’lishi kerak,

ya’ni K

muz

≥0,75.

Tajribaxona sharoitidagi muzxonalarda sinalgan ashyolarning muzlashga chidamlilik

ko’rsatgichi uch yillik tabiiy muhit ta’siriga to’g’ri keladi. Taqqoslash uchun ayrim qurilish

ashyolarining muzlashga chidamlilik markasini keltiramiz: devorbop qurilish ashyolari - Muz15,

Muz35; tombop asbestsement - Muz30, Muz50; yuk ko’taradigan konstruksiyalar, gidrotexnik

inshootlar, yo’l qurilishi betonlari - Muz50, Muz300 va h.k.

Issiqlik o’tkazuvchanlik

.

Ashyoning bir yuzasi (sirti) issiq, ikkinchi yuzasi sovuq bo’lsa,

undan issiq oqim o’taboshlaydi. Uning issiqlikni o’tkazishiga qarab issiqlik o’tkazuvchanlik

darajasi topiladi. Ashyoning bu xususiyati issiqlik o’tkazuvchanlik koeffisenti ( ) orqali

ifodalanadi.

Issiqlik o’tkazuvchanlik koeffisiyenti haroratlar farqi (t1-t2) 1°S ga, qalinligi 1m, yuzasi 1

m

2

ga teng bo’lgan namunaning bir yuzasidan ikkinchi yuzasiga o’tgan issiqlik miqdoriga teng.

Ashyoning issiqlik o’tkazuvchanlik koeffisiyenti – λ tajribaxonada aniqlanadi. Issiqlik

o’tkazuvchanlik, avvalo ashyoning tuzilishiga bog’liq.

Masalan, organik zich ashyolar (polimerlar va bitumlar) uchun λ=0,25-0,35 ga, anorganik

ashyolar uchun esa λ=5,0 Vt/(m∙°S) gacha bo’lishi mumkin.

Havoning issiqlik o’tkazuvchanlik koeffisiyenti nihoyatda kam bo’lganligi uchun

(λ=0,02), bu ko’rsatkich doimo ashyoning g’ovakliligiga bog’liq bo’ladi. Ashyo qancha serg’ovak

bo’lsa, uning zichligi shuncha kam bo’ladi. Binobarin, g’ovaklar havo bilan to’lganda uning

issiqlik o’tkazuvchanlik koeffisiyenti kamayadi.

2.2-jadval. Ba’zi ashyolarning issiqlik o’tkazuvchanlik koeffisenti

Ashyolar

O’rtacha zichligi,

kg/m

3

Issiqlik

o’tkazuvchanlik

koeffisenti, Vt/(m°C)

Oddiy loyg’isht

1800

0,70

Ichi kovak loyg’isht

1200

0,40

Og’ir beton

1800-2500

1,10-1,33

Yengil beton

300-1800

1,10-0,07

Qarag’ay

600

0,15 (tolasiga ko’ndalang)

Mineral paxta

200-400

0,05-0,08

Yog’och tolali plita

300

0,08-0,50

Havo

0,00129

0,02

G’ovak plastmassa

20

0,035

2024

JULY

NEW RENAISSANCE

INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE

VOLUME 1

|

ISSUE 5

387

Qurilish ashyolari issiqlik o’tkazuvchanlik koeffisiyentiga ko’ra quyidagi sinflarga

bo’linadi: A-λ=0,08 gacha; B-λ=0,8-0,12; V-λ=0,12-0,2 va G-λ=0,2-0,24. Issiqlikni saqlovchi

konstruksiyalar va konstruksiyalarbop ashyolar uchun λ>0,21 Vt/(m∙°S).

Tashqi devorlarni qurishda, tombop va qavatlararo plitalarni tayyorlashda, issiqquvurlarni

muhofaza qilishda ishlatiladigan ashyolar ilmiy asosda tanlansa, respublikamiz kommunal

xo’jaligi sohasida eng qimmatli energiya manbaini tejagan bo’lamiz. Ashyoning g’ovaklari suvga

to’lishi bilan uning issiqlik o’tkazuvchanligi ortadi. Chunki havonikiga nisbatan 25 marta ko’p.

Ba’zi qurilish ashyolarining issiqlik o’tkazuvchanlik koeffisiyenti 2.2-jadvalda keltirilgan.

Gaz o’tkazuvchanlik.

Binoning ichki va tashіi tomonlarida bosimlar farqi bo’lganligi

sababli, devorlar va qavatlararo plitalardan havo o’tadi. Ashyoning havo yoki gazni o’tkazish

xususiyati uning gaz o’tkazuvchanlik koeffisiyenti bilan belgilanadi.

Gaz o’tkazuvchanlik koeffisiyenti µ—devorning qalinligi a=1 m, yuzasi S=1 m

2

va uning

ikki tomonidagi bosimlar farqi (R1-R2)=1 atm simob ustuniga teng bo’lgan holda τ=1 soat

davomida o’tkazgan gaz miqdori bilan o’lchanadi. Ba’zi ashyolarning gaz o’tkazuvchanlik

koeffisiyenti quyidagi 2.3-jadvalda keltirilgan.

2.3-jadval

Ashyolar

Gaz o’tkazuvchanlik

koeffisienti-µ

Oddiy gil g’isht

Yog’och (tolasiga ko’ndalang

holatda)

Zich beton

Fibrolit

0,49 10

-3

0,275 10

-3

0,43 10

-4

0,47 10

-2

G’ovak tuproq

0,366 10

-2

Gaz o’tkazuvchanlik ashyolarning fizik xususiyatlariga, avvalo g’ovakligiga va

g’ovaklarning tuzilishga bog’lik. Namlikning oshishi bilan gaz o’tkazuvchanlik ko’rsatkichi

kamayadi. Agar quruq betonning gaz o’tkazuvchanlik koeffisiyenti µ=0,04 ga teng bo’lsa, uni

suvga to’la shimdirilganda u o’zidan gazni umuman o’tkazmaydi.

Olovbardoshlik.

Qurilish ashyolari yonayotganda va olov manbai yo’qotilgandan so’ng

ham yonaveradigan ashyolarga (yog’och, qamish, jun va boshqalar)

yonuvchi ashyolar

deb

ataladi. Ba’zi yonuvchi ashyolar (smola, bitum, mum va h.k.) alangalanishdan avval yumshaydi

va eriydi.

2024

JULY

NEW RENAISSANCE

INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE

VOLUME 1

|

ISSUE 5

388

Olov ta’sirida qiyin alanga oluvchi, tutaydigan yoki yonmay ko’mirga aylanuvchi, olov

manbai yo’qotilganda alangalanmay so’nib qoladigan ashyolar qiyin yonuvchi ashyolar deb

ataladi. Masalan, organo-mineral ashyolardan: arbolit, fibrolit, sement-qirindili plita shular

jumlasidandir.

2.4-jadval. Ba’zi ashyolarning erish harorati

Ashyolar

Erish harorati, grad

Volfram

Korund

Talk

Bo’r

Shamot g’isht

Oddiy g’isht

Alyuminiy Bitum

3390

1850-1920

1850-1920 1800

1580-1750

1150-1300

658

30-110

Yonmaydigan ashyolar

o’t ta’sirida alangalanmaydi, tutamaydi, ko’mir holatiga ham

o’tmaydi. Bunday ashyolarga tabiiy anorganik ashyolar: g’isht, cherepisa, beton va boshqalar

kiradi. Yonmaydigan ashyolar o’z navbatida yana issiqlikka va yuqori haroratga chidamli

ashyolarga bo’linadi.

Agar ashyo 1580°S dan yuqori harorat ta’sirida uzoq vaqt qolganda erimasa va

deformasiyalanmasa, bunday ashyoni olov ta’sir etmaydigan deb ataladi. Masalan, shamot, dinas

va boshqalar.

Bino ashyolari va konstruksiyalari bo’ylab tarqaladigan ovoz to’lqinlari quvvatini

pasaytiruvchi va bir qismini qaytaraolish xossasiga ega bo’lgan qurilish ashyolari aks-sado

beruvchi (akustika) xususiyatga egadir. Tovushdan saqlovchi va tovush yutuvchi ashyolar,

aks-

sado beruvchi

ashyolar xiliga kiradi.

Bino va inshoot devorlari va shiplari orqali o’tuvchi zarb tovushlari, havodagi va ashyo

tuzilishi bo’ylab yuruvchi tovush to’lqinlari, ashyo g’ovaklari ichidagi zarrachalarni tebranma

harakatga keltiradi va ularning bir qismi so’nadi. Binoni o’rab turgan ashyolarning tovushdan

saqlash qobiliyati desiball (dB) bilan o’lchanadi. Tovush to’lqinlari yuqori bo’lgan bino va

inshootlarda, ularni quvvatini pasaytirish uchun ishlatiladigan buyumlarga tovushdan saqlovchi

qurilish ashyolari deb ataladi.

Tovushdan saqlovchi qurilish ashyolariga mineral paxta va shisha tolali plitalar, ko’pik

polimerlar va hokazolarni misol qilish mumkin.

2024

JULY

NEW RENAISSANCE

INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE

VOLUME 1

|

ISSUE 5

389

Qurilish ashyolarining

nur o’tkazuvchanligi

deganda, to’g’ri va tarqoq nurlarni o’zidan

o’tkazish qobiliyatga aytiladi. Ashyo qatlamidan o’tayotgan to’g’ri va tarqoq nurlar miqdorining

ashyoga tushayotgan nurlarning umumiy miqdoriga nisbati nur o’tkazuvchanlik koeffisenti deb

ataladi.

Ashyolarning nur o’tkazuvchanligi nafaqat uning kimyoviy tarkibiga, balki uning yuzasini

silliqligi va g’adir-budirligiga ham bog’liq. Masalan, qalinligi 2 mm li, yuzasi siliqlangan shishaga

to’g’ri quyosh nuri tushsa, uning nur o’tkazish koeffisiyenti η=0,78 ga, shisha yuzasi kamroq

silliqlanganda esa u η=0,85 ga teng bo’ladi. Shishadan o’tadigan hamma ultrabinafsha va ultraqizil

nurlar ashyoning nur o’tkazuvchanligini ifodalaydi. Inson organizmi uchun foydali bo’lgan

organik shishadan o’tadigan (polimetilmetakrilatdan) ultrabinafsha nurlar miqdori, ko’pincha 0,9

dan oshmaydi. Qolgan shishaplastik ashyolarning nur o’tkazuvchanlik koeffisiyenti 0,75-0,8 ga

teng. Silikat (oddiy) shisha oynalari o’zidan ultrabinafsha nurlarni o’tkazmaydi.

REFERENCES

1.

Dustkobilovich R. O., Laylo А. Types of modern lectures in higher education, technology

of their design and organization //Проблемы современной науки и образования. – 2020.

– №. 12-1 (157). – С. 41-46.

2.

Рахимов О. Д., Манзаров Ю. Х., Ашурова Л. Ўзбекистон олий таълим тизимида

дастлабки форсайт тадқиқотлар //Современное образование (Узбекистан). – 2021. –

№. 4 (101). – С. 16-22.

3.

Rakhimov O. D., Kh M. Y., Ashurova L. Initial foresight studies in the higher education

system of Uzbekistan //Modern education (Uzbekistan).–2021. – 2021. – Т. 4. – №. 101. –

С. 16-22.

4.

Рахимов О. Д., Эшмухамедов Л. М., Ашурова Л. МУСТАҚИЛ ТАЪЛИМНИ

РАҚАМЛИ ТЕХНОЛОГИЯЛАР АСОСИДА ТАШКИЛ ЭТИШ ТЕХНОЛОГИЯСИ:

Рахимов Октябр Дусткабилович, Қарши муҳандислик-иқтисодиёт институти

“Экология ва меҳнат муҳофазаси” кафедраси профессори Эшмухамедов Латиф

Маҳмаюсуфович, Қарши муҳандислик-иқтисодиёт институти “Экология ва меҳнат

муҳофазаси” кафедраси ассистенти Ашурова Лайло, Қарши муҳандислик-

иқтисодиёт институти “Экология ва меҳнат муҳофазаси” кафедраси ассистенти

//Образование и инновационные исследования международный научно-

методический журнал. – 2022. – №. 6.

2024

JULY

NEW RENAISSANCE

INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE

VOLUME 1

|

ISSUE 5

390

5.

Rakhimov O. et al. Methodology for using forsight technology in training future ecologists

in Uzbekistan //E3S Web of Conferences. – EDP Sciences, 2023. – Т. 462. – С. 03048.

6.

Rakhimov О., Аshurova L., Artikbekova F. Hydraulic transport in small livestock farms

//E3S Web of Conferences. – EDP Sciences, 2021. – Т. 274. – С. 03003.

7.

Rakhimov O. D., Ashurova L. THE MAIN FACTORS AND CRITERIA OF QUALITY

EDUCATION //GOLDEN BRAIN. – 2023. – Т. 1. – №. 31. – С. 163-169.

8.

Ashurova L. METHODOLOGY OF USING TELECOMMUNICATION STUDY

PROJECTS IN INDEPENDENT EDUCATION //Educational Research in Universal

Sciences. – 2023. – Т. 2. – №. 17. – С. 135-140.

9.

Ashurova L. ON THE TECHNOLOGY FOR THE DEVELOPMENT OF SCIENTIFIC

AND CREATIVE ACTIVITY IN STUDENTS //Innovative Development in Educational

Activities. – 2023. – Т. 2. – №. 23. – С. 294-298.

10.

Rakhimov O. D., Sh F. S., Ashurova L. Foresight as a technology for forecasting the

development of the use of digital technologies in the higher education sector of Uzbekistan

//The phenomenon of market economy: from the origins to the present day. Development

institutions and information technologies in innovative solutions. – 2022. – С. 167-175.

11.

Husanovich S. B., Ravshanovich B. Z., Laylo А. ANALYSIS OF DEVELOPMENTAL

EDUCATION MODELS //Проблемы науки. – 2020. – №. 11 (59). – С. 86-90.

12.

Рахимов О. Д., Файзиева Ш. Ш., Ашурова Л. Форсайт как технология

прогнозирования развития применения цифровых технологий в секторе высшего

образования Узбекистана //Феномен рыночного хозяйства: от истоков до наших

дней. Институты развития и информационные технологии в инновационных

решениях. – 2022. – С. 167-175.

13.

Shomurotov B. H., Boyirov Z. R., Ashurova L. ANALYSIS OF DEVELOPMENTAL

EDUCATION MODELS //Проблемы науки. – 2020. – №. 11. – С. 86-90.

14.

Ashurova L., Uralov M. BINO VA INSHOOTLAR XAVFSIZLIGI //FANINI

O‘QITISHNING BA’ZI JIHATLARI//Interpretation and researches.–2024.

15.

Ashurova L., Uralov M. «BINO VA INSHOOTLAR XAVFSIZLIGI» FANINI

O‘QITISHNING BA’ZI JIHATLARI //Interpretation and researches. – 2024.

16.

Ashurova L. ZILZILA, KELIB CHIQISH SABABLARI VA OQIBATLARI //GOLDEN

BRAIN. – 2024. – Т. 2. – №. 1. – С. 423-431.

2024

JULY

NEW RENAISSANCE

INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE

VOLUME 1

|

ISSUE 5

391

17.

Ashurova L. FIRES IN TECHNOSPHERE AND PRINCIPLES OF PROTECTION

AGAINST THEM //Innovative Development in Educational Activities. – 2023. – Т. 2. –

№. 20. – С. 81-86.

18.

Laylo A. ISHLAB CHQARISH XONALARI HAVOSINI OPTIMALLASHTIRISH

UCHUN KONDITSIONER USKUNASINING ISHINI QIYOSIY TAHLIL QILISH VA

UNI MODELLASHTIRISH //Sanoatda raqamli texnologiyalar/Цифровые технологии в

промышленности. – 2023. – Т. 1. – №. 1. – С. 184-192.

19.

АSHUROVA L. ПРОБЛЕМЫ СОВРЕМЕННОЙ НАУКИ И ОБРАЗОВАНИЯ

//ПРОБЛЕМЫ СОВРЕМЕННОЙ НАУКИ И ОБРАЗОВАНИЯ Учредители: Олимп. –

С. 41-46.

20.

Маматов Ф. М., Шодмонов Г. Д. Обоснование конструктивной схемы

комбинированного агрегата для подготовки почвы к посеву бахчевых //European

research. – 2018. – №. 1 (35). – С. 10-14.

21.

Murtozevich M. F., Halilovich M. S., Dustmurodovich S. G. Dump ripper for soil

protection from water erosion //European science review. – 2018. – №. 7-8. – С. 245-246.

22.

Мирзаев Б. С., Мардонов Ш. Х., Шодмонов Г. Д. О качестве рыхления почвы

рыхлителем с рабочими органами наклонного типа //European research. – 2018. – №.

1 (35). – С. 15-18.

23.

Mamatov F. M., Mardonov S. H., Shodmonov G. D. DUMP RIPPER FOR SOIL

PROTECTION FROM WATER EROSION //European Science Review. – 2018. – №. 7-

8. – С. 245-246.

24.

Чуянов Д. Ш. и др. ПОЛИЗ ЭКИНЛАРИ ЭКИШ УЧУН ТУПРОҚНИ

ТАЙЁРЛАЙДИГАН КОМБИНАЦИЯЛАШГАН АГРЕГАТ КОРПУСЛАРИНИНГ

ПАРАМЕТРЛАРИ //Инновацион технологиялар. – 2021. – №. Спецвыпуск 1. – С.

146-150.

25.

Шодмонов Ғ. Д., ўғли Хидиров М. Қ. АВТОТРАНСПОРТ ЧИҚИНДИ ГАЗЛАРИ

ЗАРАРЛИЛИГИНИ

КАМАЙТИРИШНИНГ

ЗАМОНАВИЙ

УСУЛЛАРИ

//INTERNATIONAL CONFERENCES. – 2022. – Т. 1. – №. 18. – С. 140-147.

26.

Чуянов Д. и др. КОМБИНАЦИЯЛАШГАН АГРЕГАТ ЮМШАТКИЧЛАРИНИНГ

ЎЗАРО ЖОЙЛАШИШИНИ АСОСЛАШ //Innovatsion texnologiyalar. – 2022. – Т. 1. –

№. 4. – С. 61-63.

2024

JULY

NEW RENAISSANCE

INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE

VOLUME 1

|

ISSUE 5

392

27.

Shodmonov G., Xidirov M., Boymurodov S. AVTOMOBILLARNING ELEKTR VA

ELEKTRON JIHOZLARINI DIAGNOSTIKALASH //Академические исследования в

современной науке. – 2022. – Т. 1. – №. 20. – С. 57-61.

28.

Chuyanov D. et al. Parameters of slitter for embedding manure in soil for melon crops

//E3S Web of Conferences. – EDP Sciences, 2023. – Т. 401. – С. 04048.

29.

Чуянов Д. Ш., Шодмонов Г. Д. ОПРЕДЕЛЕНИЕ ОПТИМАЛЬНЫХ ПАРАМЕТРОВ

СТАЛКИВАТЕЛЯ НАВОЗА //Вестник науки и образования. – 2023. – №. 12 (143)-2.

– С. 5-9.

30.

Чуянов Д. Ш., Шодмонов Г. Д. ОБОСНОВАНИЕ ОСНОВНЫХ ПАРАМЕТРОВ

ЩЕЛЕВАТЕЛЯ ДЛЯ ЗАДЕЛКИ НАВОЗА //Educational Research in Universal

Sciences. – 2023. – Т. 2. – №. 14. – С. 1017-1023.

31.

Dostmurodovich G. S. ECONOMIC ANALYSIS OF FUNDS IN THE FIELD OF LABOR

PROTECTION //INTERNATIONAL JOURNAL OF EUROPEAN RESEARCH

OUTPUT. – 2024. – Т. 3. – №. 1. – С. 57-61.

32.

Dostmurodovich G. S. LABOR PROTECTION WHEN WORKING AT HEIGHTS

//International journal of advanced research in education, technology and management. –

2024. – Т. 3. – №. 1. – С. 31-38.

33.

Shodmonov G. “FAVQULODDA VAZIYATLAR VA FUQARO MUHOFAZASI”

FANING MAQSAD VA VAZIFALARI //Interpretation and researches. – 2024.

34.

Чуянов Д. Ш. и др. Полиз экинлари етиштиришда тупроққа ишлов бериш ва

экишнинг янги усули //Инновацион технологиялар. – 2021. – №. Спецвыпуск 2. – С.

53-56.

35.

Чуянов Д. Ш. и др. ПОЛИЗ ЭКИНЛАРИ ЕТИШТИРИШ УЧУН ЭНЕРГИЯ-

РЕСУРСТЕЖАМКОР ТЕХНОЛОГИЯ ВА МАШИНА //Инновацион технологиялар.

– 2020. – №. Спецвыпуск. – С. 78-82.

36.

Маматов Ф. М., Чуянов Д. Ш., Шодмонов ҒД Э. М. И. Далаларни полиз экинлари

экиш учун тайёрлайдиган комбинациялашган агрегатнинг параметрларини асослаш

//Innovatsion texnologiyalar.–Қарши. – 2018. – №. 4. – С. 44-48.

37.

Mirzaev B. et al. Parameters of the soil-holding part of the slurry spreader //E3S Web of

Conferences. – EDP Sciences, 2023. – Т. 383. – С. 04016.

38.

Chuyanov D. S., Mamatov F. M., Shodmonov G. D. Main parameters of manure sealer

//E3S Web of Conferences. – EDP Sciences, 2023. – Т. 401. – С. 04031.

2024

JULY

NEW RENAISSANCE

INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE

VOLUME 1

|

ISSUE 5

393

39.

Shodmonov G. D., Xidirov MQ Avtotransport chiqindi gazlari zararliligini

kamaytirishning zamonaviy usullari //International conference on innovative development

of education. – 2022. – Т. 18. – С. 140-147.

40.

Mamatov F., Karimov A., Shodmonov G. Study on the parameters of bars of the potato

digger ploughshare //E3S Web of Conferences. – EDP Sciences, 2023. – Т. 434. – С.

03012.

41.

Chuyanov D., Shodmonov G. Energy-saving technology and machinery for growing

melons //International Journal of Innovations in Engineering Research and Technology. –

2020. – №. 1. – С. 1-7.

42.

Shodmonov G. D. et al. MEHNAT MUHOFAZASI FANINING RIVOJLANISH TARIXI

VA BOSHQA FANLAR BILAN O ‘ZARO BOG ‘LIQLIGI //GOLDEN BRAIN. – 2024.

– Т. 2. – №. 3. – С. 149-153.

43.

Chuyanov D. et al. Traction resistance of the combined machine plough //E3S Web of

Conferences. – EDP Sciences, 2021. – Т. 264. – С. 04036.

44.

Мamatov F. et al. Potato digger with a digging workpart of the" Paraplaw" type //E3S Web

of Conferences. – EDP Sciences, 2023. – Т. 365. – С. 04021.

45.

Murtozevich M. F. et al. New technology and combined machine for preparing soil for

sowing gourds //European science review. – 2018. – №. 1-2. – С. 234-236.

46.

Chuyanov D. et al. Soil preparation machine parameters for the cultivation of

cucurbitaceous crops //IOP Conference Series: Materials Science and Engineering. – IOP

Publishing, 2020. – Т. 883. – №. 1. – С. 012122.

47.

Mirzaev B. et al. Combined machine for preparing soil for cropping of melons and gourds

//IOP Conference Series: Earth and Environmental Science. – IOP Publishing, 2019. – Т.

403. – №. 1. – С. 012158.

48.

Мурадов С. ПРОБЛЕМЫ ТУШЕНИЯ ПОЖАРОВ КЛАССА Е ЛИЧНЫМ

СОСТАВОМ ПОЖАРНОЙ ОХРАНЫ В МИРЕ //Modern Science and Research. –

2024. – Т. 3. – №. 2. – С. 758-773.

49.

Rayimkulov A., Murodov S. Some Issues of Safety in the Use of Tower Cranes Used in

Construction Projects //JournalNX. – С. 301-308.

50.

Dildora X., Sirojiddin M. O ‘zbekiston respublikasi hududida seysmoaktiv hududlar va

zilzilaning xavfliligi //Innovative Development in Educational Activities. – 2024. – С. 167-

172.

2024

JULY

NEW RENAISSANCE

INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE

VOLUME 1

|

ISSUE 5

394

51.

ЎҒЛИ Р. Х. Ф., СИРОЖИДДИН М. ИЗУЧЕНИЯ УСЛОВИЯ ТРУДА В КОМПАНИИ

ЕВРОПЫ. МУРАДОВ СИРОЖИДДИН //International journal of advanced research in

education, technology and management. – 2023. – Т. 2. – №. 10.

52.

O‘G‘LI M. S. H. ANALYSIS OF “MEASURES TO ENSURE OCCUPATIONAL

SAFETY IN THE FIELD OF CARGO TRANSPORTATION AND LOADING.”

//International journal of advanced research in education, technology and management. –

2023. – Т. 2. – №. 9.

53.

Sirojiddin M., Umurzoq E. INNOVATIVE SOLUTIONS FOR IMPROVEMENT OF

WORKING CONDITIONS AND ENVIRONMENT THROUGH THE KAIZEN

METHOD //International journal of advanced research in education, technology and

management. – 2023. – Т. 2. – №. 12. – С. 42-47.

54.

Rakhimov O. D., Muradov S. H. Digitalization of Instructions on Labor Protection and

Safety Techniques //European journal of life safety and stability (EJLSS). – 2022. – Т. 24.

– С. 80-86.

55.

Muradov S. H. o ‘g ‘li, & Zayniyev, UU o ‘g ‘li.(2023). PRINCIPLES OF PASSING AND

DOCUMENTING INSTRUCTIONS ON SAFETY TECHNIQUES //Educational

Research in Universal Sciences. – Т. 2. – №. 14. – С. 116-119.

56.

Muradov S. ECONOMIC ANALYSIS OF PROFITS IN THE FIELD OF LABOR

PROTECTION //Modern Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 1. – С. 1239-1245.

57.

МУРАДОВ С. ИЗУЧЕНИЯ ОХРАНА ТРУДЫ НА ПРОИЗВОДСТВЕ КОРЕИ

//ХӨДӨЛМӨР, НИЙГМИЙН ХАРИЛЦАА СУДЛАЛ. – 2023. – С. 242-247.

58.

СИРОЖИДДИН М. РАЖАБОВ ХУРШИД ФАХРИДДИН ЎҒЛИ. ИЗУЧЕНИЯ

УСЛОВИЯ ТРУДА В КОМПАНИИ ЕВРОПЫ. МУРАДОВ СИРОЖИДДИН

//International journal of advanced research in education, technology and management. –

2023. – Т. 10. – С. 27.

59.

Husan o‘g‘li M. S., Utkir o‘g‘li Z. U. PRINCIPLES OF PASSING AND

DOCUMENTING INSTRUCTIONS ON SAFETY TECHNIQUES //Educational

Research in Universal Sciences. – 2023. – Т. 11.

60.

Мурадов С. Определение отдыха и отпусков на основании нового трудового кодекса

//Aholi bandligi sohasidagi davlat siyosatining amalga oshirishning dolzarb masalalari. –

2023. – Т. 10. – №. 26. – С. 17-21.

61.

Muradov S. H. Safarov Sh. O ‘. MEHNAT SHAROITLARI VA MUHITINI “KAIZEN”

USULI

YORDAMIDA

TAKOMILLASHTIRISHNING

INNOVATSION

2024

JULY

NEW RENAISSANCE

INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE

VOLUME 1

|

ISSUE 5

395

YECHIMLARI //PAXTA TOZALASH, TO ‘QIMACHILIK VA YENGIL SANOAT

SOHALARINING TEXNOLOGIYASINI TAKOMILLASHTIRISH. – 2023. – С. 90-92.

62.

Sirojiddin M. Mehanatni muhofaza qilishning tashkiliy-psixologik asoslaridagi mavjud

muammolar //Ekologiya, aholi xavfsizligi va mehnat muhofazasining hozirgi kundagi

dolzarb masalalari va istiqbollari. – 2023. – С. 133-137.

63.

Sirojiddin

M.

Mehnat

sharoitlari

va

muhitini

“kaizen” usuli yordamida

takomillashtirishning innovatsion yechimlari //Ekologiya, aholi xavfsizligi va mehnat

muhofazasining hozirgi kundagi dolzarb masalalari va istiqbollari. – 2023. – С. 249-253.

64.

Muradov S. H. o ‘g ‘li, & Egamov, DS o ‘g ‘li.(2023). INNOVATIVE SOLUTIONS TO

PROTEC T WORKERS FROM DANGEROUS GAS AND TOXIC SUBSTANCES IN

HAZARDOUS INDUSTRY ENTERPRISES //Educational Research in Universal

Sciences. – Т. 2. – №. 14. – С. 340-342.

65.

Muradov S. ASSESSMENT OF THE CHEMICAL SITUATION IN AN ACCIDENT IN

FACILITIES USING KTZM //Modern Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 2. – С.

1142-1152.

66.

Sirojiddin M. Mehnatni muhofaza qilish sohasida yuk ortish va tushirish ishlaridagi

yukchilar uchun ishlarning xavfsizligi kategori va qoidalari tahlili //Ekologiya, aholi

xavfsizligi va mehnat muhofazasining hozirgi kundagi dolzarb masalalari va istiqbollari. –

2023. – С. 232-242.

67.

Sirojiddin M. Mehnatni muhofaza qilishning rivojlanish tarixiy bosqichlarini o ‘rganish

//Ekologiya, aholi xavfsizligi va mehnat muhofazasining hozirgi kundagi dolzarb

masalalari va istiqbollari. – 2023. – С. 243-248.

68.

Sirojiddin M. Sanoat korxonalari rahbar va mutaxassislarining mehnat muhofazasi bo

‘yicha bilimlarini tekshirishni raqamli texnalogiyalar asosida tashkil etishning ahamiyati

//Ekologiya, aholi xavfsizligi va mehnat muhofazasining hozirgi kundagi dolzarb

masalalari va istiqbollari. – 2023. – С. 146-150.

69.

Sirojiddin M. Xavfli sanoat korxonalarida ishchilarni xavfli gaz va zaxarli moddalar

ta’siridan himoya qilishga qaratilgan inovatsion yechimlar //Ekologiya, aholi xavfsizligi

va mehnat muhofazasining hozirgi kundagi dolzarb masalalari va istiqbollari. – 2023. – С.

402-405.

70.

Muradov

S.

CONSTRUCTION-INSTALLATION

ISHLARIDA

KUTARAMA

KRANLARDAN USE FUNDAMENTAL SECURITY OF SUPPLY //Modern Science

and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 2. – С. 786-792.

2024

JULY

NEW RENAISSANCE

INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE

VOLUME 1

|

ISSUE 5

396

71.

СИРОЖИДДИН М. НЕКОТОРЫЕ АСПЕКТЫ БЕЗОПАСНОСТИ ПРИМЕНЕНИЯ

ГРУЗОПОДЪЕМНЫХ КРАНОВ В СТРОИТЕЛЬНО-МОНТАЖНЫХ РАБОТАХ

//International journal of advanced research in education, technology and management. –

2024. – Т. 3. – №. 2. – С. 167-177.

72.

Raximov O. D. Muradov SH Sanoat korxonalari rahbari va mutaxassislarini mehnat

muhofazasi bo ‘yicha o ‘qitish va bilimlarini sinovdan o ‘tkazishni raqamlashtirish

//INTELLEKT. MONOGRAFIYA. – 2023.

73.

O‘G‘LI M. S. H. Mehnatni muhofaza qilishning rivojlanish tarixiy bosqichlarini o ‘rganish

//Aholi bandligi sohasidagi davlat siyosatining amalga oshirishning dolzarb masalalari. –

2023. – Т. 10. – №. 26. – С. 8-16.

74.

Muradov S. ENSURING SAFETY OF WORKERS IN CONSTRUCTION //Modern

Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 2. – С. 493-501.

75.

Muradov S. Ishlab chiqarishdagi avariyalarni o ‘rganish va tahlil qilish //Educational

Research in Universal Sciences. – 2023. – Т. 2. – №. 16. – С. 474-477.

76.

СИРОЖИДДИН учитель-стажер М. Каршинский инженерноэкономический

институт кафедра «Охрана труда и техника безопасности» Республики

Узбекистан.(2024). НЕКОТОРЫЕ АСПЕКТЫ БЕЗОПАСНОСТИ ПРИМЕНЕНИЯ

ГРУЗОПОДЪЕМНЫХ КРАНОВ В СТРОИТЕЛЬНО-МОНТАЖНЫХ РАБОТАХ.

Zenodo //НЕКОТОРЫЕ АСПЕКТЫ БЕЗОПАСНОСТИ ПРИМЕНЕНИЯ.

77.

Мурадов С. PRINCIPLES OF ENSURING THE SAFETY OF USING LIFTING

CRANES IN CONSTRUCTION-ASSEMBLY WORKS //MODERN SCIENCE AND

RESEARCH. – 2024. – Т. 3. – №. 2. – С. 933-939.

78.

Husan o‘g‘li M. S. Sanoat korxonalari rahbar va mutaxassislarining mehnat muhofazasi bo

‘yicha bilimlarini tekshirishni raqamli texnalogiyalar asosida tashkil etishning ahamiyati

//Aholi bandligi sohasidagi davlat siyosatining amalga oshirishning dolzarb masalalari. –

2023. – Т. 10. – №. 26. – С. 180-183.

79.

Muradov S., Xujaqulov A., Eshmuxamedov L. ORGANIZING TRAINING ON THE

CAUSES OF EMERGENCY SITUATIONS, CHARACTERISTICS AND ACTION AT

THE FOCUS OF INJURY //Modern Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 2. – С.

247-264.

80.

Muradov S., Usmonov H. MEHNATNI MUHOFAZA QILISHNING RIVOJLANISH

TARIXIY BOSQICHLARINI O ‘RGANISH //Interpretation and researches. – 2024.

2024

JULY

NEW RENAISSANCE

INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE

VOLUME 1

|

ISSUE 5

397

81.

Muradov S. CHEMICAL STATUS ASSESSMENT AND ANALYSIS //Modern Science

and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 2. – С. 455-463.

82.

Muradov S. MAIN INDICATORS OF LABOR PROTECTION MEASURES

EFFICIENCY //Modern Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 2. – С. 473-484.

83.

Muradov S. STUDY AND ANALYSIS OF WORKING ACCIDENTS //Modern Science

and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 2. – С. 444-454.

84.

Muradov S. INNOVATIVE SOLUTIONS FOR IMPROVEMENT OF WORKING

CONDITIONS AND ENVIRONMENT THROUGH THE KAIZEN METHOD //Modern

Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 2. – С. 485-492.

85.

Sirojiddin M. KTZM QO ‘LLANILADIGAN OBYEKTLARDAGI AVARIYADA

KIMYOVIY HOLATNI BAHOLASH. – 2024.

86.

O‘G E. L. A. A. et al. PHYSIOLOGICAL AND HYGIENE BASIS OF HUMAN LABOR

ACTIVITY //International journal of advanced research in education, technology and

management. – 2023. – Т. 2. – №. 11.

87.

Husan o‘g‘li M. S., Shavkat o‘g‘li E. D. INNOVATIVE SOLUTIONS TO PROTEC T

WORKERS FROM DANGEROUS GAS AND TOXIC SUBSTANCES IN

HAZARDOUS INDUSTRY ENTERPRISES //Educational Research in Universal

Sciences. – 2023. – С. 11-17.

88.

Muradov S. THE SIGNIFICANCE OF ORGANIZING THE EXAMINATION OF

KNOWLEDGE OF LABOR PROTECTION OF MANAGERS AND SPECIALISTS OF

INDUSTRIAL ENTERPRISES ON THE BASIS OF DIGITAL TECHNOLOGIES

//Modern Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 2. – С. 805-817.

89.

Muradov S. ANALYSIS OF JOB SAFETY CATEGORY AND RULES FOR LOADING

AND UNLOADING WORKERS //Modern Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 2.

– С. 788-804.

90.

Muradov S. DEFINITION OF REST AND LEAVES BASED ON THE NEW LABOR

CODE //Modern Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 2. – С. 774-787.

91.

Muradov S. EMERGENCY EPIDEMIOLOGICAL, EPIZOOTIC AND EPIPHYTOTIC

SITUATIONS. PARTICULARLY DANGEROUS INFECTIONS THAT CAUSE RARE

DISEASES SUCH AS PLAGUE AND YELLOW FEVER //Modern Science and

Research. – 2024. – Т. 3. – №. 2. – С. 703-728.

92.

Sirojiddin M. MEHNAT MUHOFAZASI SOHASIDAGI MAQSABLARNING

IQTISODIY TAHLILI. – 2024.

2024

JULY

NEW RENAISSANCE

INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE

VOLUME 1

|

ISSUE 5

398

93.

Muradov S. EPISOTOTIC SITUATIONS, THEIR PREVENTION //Modern Science and

Research. – 2024. – Т. 3. – №. 2. – С. 831-851.

94.

Muradov S. CAUSES, CHARACTERISTICS AND ACTIONS OF THE POPULATION

IN THE FOCUSES OF DAMAGE OF EMERGENCIES OF A MAN-GENIC

CHARACTER //Modern Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 2. – С. 729-744.

95.

Sultonova D. N., qizi Siddiqova M. A. COLOR SCHEME IN THE FORMATION OF

THE ARTISTIC ENVIRONMENT OF THE INTERIOR OF MODERN EDUCATIONAL

CENTERS //Educational Research in Universal Sciences. – 2023. – Т. 2. – №. 14. – С.

109-115.

96.

Muradov S. et al. EMERGENCY EPIDEMIOLOGICAL, EPIZOOTIC AND

EPIPHYTOTIC SITUATIONS. PARTICULARLY DANGEROUS INFECTIONS THAT

CAUSE INFECTIOUS AND COMMON DISEASES //Modern Science and Research. –

2024. – Т. 3. – №. 2. – С. 281-318.

97.

Muradov S. et al. STANDARDS OF SAFETY REQUIREMENTS FOR PRESSURE

CABINETS, APPARATUS AND GAS EQUIPMENT //Modern Science and Research. –

2024. – Т. 3. – №. 2. – С. 159-180.

98.

Husan ogli M. S., Hamidulla o‘g‘li X. X. Siddiqova Madinabonu Asatilla qizi.(2021).

NEW INNOVATIVE ENGINEERING SOLUTIONS TO THE PROBLEMS OF

SIGNALIZATION AND SECURITY SYSTEMS //European Journal of Life Safety and

Stability (2660-9630). – Т. 2. – С. 28-30.

99.

Muradov S. et al. STUDY OF THE HISTORICAL STAGES OF THE SCIENCE OF

LABOR PROTECTION //Modern Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 2. – С. 350-

365.

100.

Muradov S. et al. CHECKING KNOWLEDGE OF LABOR PROTECTION //Modern

Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 2. – С. 386-400.

101.

Muradov S. et al. MOVEMENT OF CHICTONIC PLATES, ORIGIN OF

EARTHQUAKES //Modern Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 2. – С. 401-415.

102.

Muradov S. et al. MAIN CONTENT AND COMPONENT PARTS OF THE SCIENCE"

SAFETY OF CONSTRUCTION OF BUILDINGS AND CONSTRUCTIONS" //Modern

Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 2. – С. 335-349.

103.

Muradov S. et al. ANALYSIS OF SECURITY CATEGORY AND RULES FOR

CARRIERS //Modern Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 2. – С. 366-385.

2024

JULY

NEW RENAISSANCE

INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE

VOLUME 1

|

ISSUE 5

399

104.

Muradov S. et al. ADMINISTRATIVE BUILDINGS AND THEIR REQUIREMENTS

//Modern Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 2. – С. 257-280.

105.

Muradov S. et al. STABILITY CALCULATION OF LOAD LIFT VEHICLES //Modern

Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 5. – С. 205-234.

106.

Muradov S. et al. CONTENT AND ESSENCE OF THE LAW AND LEGAL

DOCUMENTS ON THE PROTECTION OF THE POPULATION AND TERRITORIES

FROM EMERGENCIES //Modern Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 5. – С. 168-

204.

107.

Muradov S. et al. CAUSES OF NATURAL EMERGENCIES //Modern Science and

Research. – 2024. – Т. 3. – №. 5. – С. 92-130.

108.

Muradov S. et al. ANALYSIS OF SAFETY REQUIREMENTS OF EQUIPMENT

WORKING UNDER HIGH PRESSURE //Modern Science and Research. – 2024. – Т. 3.

– №. 5. – С. 131-167.

109.

Qizi S. M. A. et al. O ‘QUV BINOLARI VA O ‘QUV MARKAZLARINI RANG

YECHIMINI RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR HAMDA SUN’IY INTELLEKT

ORQALI LOYIHALASH //Raqamli iqtisodiyot (Цифровая экономика). – 2024. – №. 6.

– С. 325-332.

110.

Qizi S. M. A., Namazovna S. D. JAMOAT BINOLARI VA O ‘QUV MARKAZLARI

UCHUN TASVIRIY SAN’AT VA RANG YECHIMINI LOYIHALASHDA RAQAMLI

TEXNOLOGIYALARNING O ‘RNI //Raqamli iqtisodiyot (Цифровая экономика). –

2024. – №. 6. – С. 333-340.

111.

Muradov S. et al. NATURAL EMERGENCIES, INFECTIOUS DISEASES //Modern

Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 2. – С. 416-441.

112.

Мурадов С., Каримов Б., Сиддиқова М. ПРОБЛЕМЫ ТУШЕНИЯ ПОЖАРОВ

КЛАССА //Modern Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 5. – С. 600-618.

113.

Muradov S., Karimov B., Siddiqova M. FAVQULODDA VAZIYATLARNING

VUJUDGA KELISHI SABABLARI, VA FAVQULODDA VAZIYATLARDA

HARAKAT QILISHGA O ‘RGATISHNI TASHKIL ETISH //Modern Science and

Research. – 2024. – Т. 3. – №. 5. – С. 554-573.

114.

Muradov S., Karimov B., Siddiqova M. MEHNATNI MUHOFAZA QILISHDA YUK

KO‘TARISH VOSITALARINI MUSTAHKAMLIKKA HISOBLASH //Modern Science

and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 5. – С. 636-655.

2024

JULY

NEW RENAISSANCE

INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE

VOLUME 1

|

ISSUE 5

400

115.

Muradov S., Karimov B., Siddiqova M. FAVQULODDA VAZIYATLAR VA

ULARNING TURLARI, TABIIY TUSDAGI FAVQULODDA VAZIYATLAR //Modern

Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 5. – С. 656-680.

116.

Muradov S., Karimov B., Siddiqova M. ISHLAB CHIQARISHDA O ‘TA YUQORI

BOSIM OSTIDA ISHLOVCHI USKUNLARNING XAVFSIZLIK TALABLARI

TAXLILI TEXNIK ASOSLARI //Modern Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 5.

– С. 681-703.

117.

Muradov S., Siddiqova M., Karimov B. KIMYOVIY AVARIYA HOLATINI

BAHOLASH VA TAXLIL QILISH //Modern Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №.

5.

118.

Muradov S., Siddiqova M., Karimov B. LABOR PROTECTION MEASURES

EFFICIENCY //Modern Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 5. – С. 774-793.

119.

Muradov S., Siddiqova M., Karimov B. KUCHLI TA’SIR ETUVCHI ZAHARLI

MODDALAR AVARIYALARIDA KIMYOVIY HOLATNI BAHOLASH //Modern

Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 5.

120.

Muradov S., Karimov B., Asatilla M. MAMURIY BINOLAR VA ULARNING

TAVSIFLANISHI //Modern Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 5.

121.

Мурадов С., Каримов Б., Сиддиқова М. ОТПУСКОВ НА ОСНОВАНИИ НОВОГО

ТРУДОВОГО КОДЕКСА //Modern Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 5. – С.

619-635.

122.

Muradov S., Siddiqova M., Karimov B. CONDITIONS AND ENVIRONMENT

THROUGH THE KAIZEN METHOD //Modern Science and Research. – 2024. – Т. 3. –

№. 5. – С. 794-808.

123.

Muradov S., Karimov B., Siddiqova M. QURILISH ASHYOLARINING MEXANIK

XOSSALARI //NEW RENASSAINCE CONFERENCE. – 2024. – Т. 1. – №. 4. – С. 144-

164.

124.

Muradov S., Karimov B., Siddiqova M. QURILISH ASHYOLARINING TUZILISHI VA

TASNIFI //NEW RENASSAINCE CONFERENCE. – 2024. – Т. 1. – №. 4. – С. 98-121.

125.

Muradov S., Karimov B., Siddiqova M. QURILISH ASHYOLARI TARKIBINI ILMIY

ASOSLASH USULLARI //NEW RENASSAINCE CONFERENCE. – 2024. – Т. 1. – №.

4. – С. 122-143.

2024

JULY

NEW RENAISSANCE

INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE

VOLUME 1

|

ISSUE 5

401

126.

Muradov S., Siddiqova M., Karimov B. STUDY AND ANALYSIS OF ACCIDENTS IN

INDUSTRIAL ENTERPRISES //Modern Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 6. –

С. 16-31.

127.

Muradov S., Siddiqova M., Karimov B. PARTICULARLY DANGEROUS INFECTIONS

THAT CAUSE CONTAGIOUS AND COMMON DISEASES //Modern Science and

Research. – 2024. – Т. 3. – №. 6. – С. 32-64.

128.

Muradov S., Karimov B., Siddiqova M. FAVQULODDA VAZIYATLARDA TIZIMIGA

DOIR QONUNCHILIK //Modern Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 5. – С. 574-

599.

129.

Muradov S., Karimov B., Asatilla M. “BINO VA INSHOOTLARNI XAVFSIZLIGI”

FANINING ASOSIY MAZMUNI //Modern Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №.

5. – С. 809-824.

130.

Рахимов О. АЙРИМ ХОРИЖИЙ ДАВЛАТЛАР ТАЖРИБАСИДА НОТАРИАЛ

ФАОЛИЯТНИ ТАШКИЛ ЭТИШ ВА НАЗОРАТНИ АМАЛГА ОШИРИШНИНГ

ЎЗИГА ХОС ЖИҲАТЛАРИ.

131.

ESHEV S. et al. EVALUATION OF THE INFLUENCE OF THE PHYSICAL

PROPERTIES OF BOUND SOILS ON THE WASHING PROCESS.

132.

Эшев С., Мурадов Н. К., Маматов Н. З. ИМИТАЦИОННОЕ МОДЕЛИРОВАНИЕ

ПРОЦЕССА ПЕРЕНОСА ГОМОГЕННОЙ СМЕСИ В ГИДРОМОРФНЫХ СРЕДАХ,

ОБУСЛОВЛЕННОГО ИЗМЕНЕНИЕМ УРОВНЯ ПОДЗЕМНЫХ ВОД //КОНТРОЛЬ

ПРОЦЕССОВ ИЗМЕНЕНИЯ ДАВЛЕНИЯ ПОЧВЕННОЙ ВЛАГИ ДЛЯ

КОРРЕКТИРОВКИ РЕЖИМОВ ОРОШЕНИЯ И СНИЖЕНИЯ ПОТЕРЬ УРОЖАЕВ.

133.

Sobir E. et al. EVALUATION OF THE INFLUENCE OF THE PHYSICAL

PROPERTIES OF BOUND SOILS ON THE WASHING PROCESS //Universum:

технические науки. – 2022. – №. 9-5 (102). – С. 18-22.

134.

Маматов Н. З., Рахимов О. Д. ИННОВАЦИОН ПЕДАГОГИК ТЕХНОЛОГИЯЛАР

ТАСНИФИ //INTERNATIONAL СONFERENCE ON LEARNING AND TEACHING.

– 2022. – Т. 1. – №. 3. – С. 258-262.

135.

Eshev S. et al. SHO ‘RLANGAN BOG ‘LANGAN GRUNT NAMLIGINING

YUVILISHGA

QARSHILIK QILISH TA’SIRINI BAHOLASH //Innovatsion

texnologiyalar. – 2023. – Т. 51. – №. 03. – С. 70-76.

2024

JULY

NEW RENAISSANCE

INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE

VOLUME 1

|

ISSUE 5

402

136.

Mamatov N. PHYSICAL MODELING OF THE WASHING PROCESS OF CHANNELS

WITH LOW BINDING SOILS WITH SALINITY //Modern Science and Research. –

2024. – Т. 3. – №. 1. – С. 1232-1238.

137.

Маматов

Н. З. ИСТОЧНИКИ АЛЬТЕРНАТИВНОЙ ЭНЕРГИИ НА ОСНОВЕ ОРГАНИКИ

//Multidisciplinary and Multidimensional Journal. – 2024. – Т. 3. – №. 2. – С. 24-28.

138.

Mamatov N. Z. INNOVATIVE SOLUTIONS TO PROTECT WORKERS FROM

DANGEROUS GAS AND TOXIC SUBSTANCES IN HAZARDOUS INDUSTRY

ENTERPRISES //International journal of advanced research in education, technology and

management. – 2024. – Т. 3. – №. 2. – С. 73-77.

139.

Маматов Н. З. К РАСЧЕТУ НЕРАЗМЫВАЮЩИХ СКОРОСТЕЙ ВОДНОГО

ПОТОКА ЗЕМЛЯНЫХ КАНАЛОВ В УСЛОВИЯХ СВЯЗНОГО ГРУНТА

//INTERNATIONAL JOURNAL OF EUROPEAN RESEARCH OUTPUT. – 2024. – Т.

3. – №. 2. – С. 64-69.

140.

Маматов Н. З. ЗАЩИТА НАСЕЛЕНИЯ В МЕСТАХ ПРОВЕДЕНИЯ МАССОВЫХ

МЕРОПРИЯТИЙ //INTERNATIONAL JOURNAL OF EUROPEAN RESEARCH

OUTPUT. – 2024. – Т. 3. – №. 2. – С. 70-79.

141.

Маматов Н., Мурадуллаев Ф. ЯНГИ ТАЪЛИМ ТИЗИМИДА ТАЛАБАЛАР

МУСТАҚИЛ ИШИНИ БАЖАРИШДГИ МУМММОЛАР //Interpretation and

researches. – 2024.

142.

Бердиев Ш. Ж., Маматов Н. З. Метод борьбы с просадками грунтов в южных

регионах Узбекистана //Инновационное развитие. – 2017. – №. 2. – С. 82-84.

143.

Эшев С. С. и др. БОҒЛАНГАН ГРУНТЛАРДАГИ БИРИКИШ КУЧИНИНГ ЎЗАН

ЮВИЛИШИГА ТАЪСИРИНИ БАҲОЛАШ //Инновацион технологиялар. – 2022. –

Т. 3. – №. 3 (47). – С. 76-82.

144.

Мирзаев О. А., Маматов Н. З. Температурный расчет питающего цилиндра с

упругим элементом пневмомеханических прядильных машин //Science and

Education. – 2023. – Т. 4. – №. 12. – С. 294-304.

145.

Мирзаев О. А., Маматов Н. З. КОЛЕБАНИЯ СОСТАВНОГО ПИТАЮЩЕГО

ЦИЛИНДРА С СОПРОТИВЛЕНИЕМ ПРИ КРУЧЕНИИ //Educational Research in

Universal Sciences. – 2023. – Т. 2. – №. 14. – С. 120-124.

146.

Sobir E. et al. EVALUATION OF THE INFLUENCE OF THE PHYSICAL

PROPERTIES OF BOUND SOILS ON THE WASHING PROCESS //Universum:

технические науки. – 2022. – №. 9-5 (102). – С. 18-22.

2024

JULY

NEW RENAISSANCE

INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE

VOLUME 1

|

ISSUE 5

403

147.

Eshev S. S. et al. Evaluating the effect of cohesive strength on self-leaching in bonded soils

//International Journal of Advanced Research in Science, Engineering and Technology. –

2022. – Т. 9. – №. 8. – С. 19636-19641.

148.

Эшев С. С., Маматов Н. З., Бобомуродов

Ф. Ф. ШЎРЛАНГАН КАМ БОҒЛАНГАН

ГРУНТЛАРНИНГ ФИЗИК-МЕХАНИК ХУСУСИЯТЛАРИНИ ТАДҚИҚОТ ЭТИШ

//ME’MORCHILIK va QURILISH MUAMMOLARI. – 2023. – Т. 2.

149.

Эшев С. С., Маматов Н. З., Эркинов С. Т. Мукимов. ДБ ШЎРЛАНГАН КАМ

БОҒЛАНГАН ГРУНТЛАРНИНГ ФИЗИК-МЕХАНИК ХУСУСИЯТЛАРИНИ

ТАДҚИҚОТ ЭТИШ //International Journal of Education, Social Science & Humanities.

Finland Academic Research Science Publishers ISSN. – С. 2945-4492.

150.

Эшев С. С. и др. Неразмывающие скорости земляных каналов в связных грунтах

//Oriental renaissance: Innovative, educational, natural and social sciences. – 2022. – Т. 2.

– №. 5. – С. 375-384.

151.

Khazratov A. N. et al. Influence of cohesion strength in cohesive soils onchannel bed

erosion //E3S Web of Conferences. – EDP Sciences, 2023. – Т. 410. – С. 05018.

152.

Mirzayev O. A., Urakov N. A., Mamatov N. Z. Proced vibrations of a composite chevron-

type feed cylindr with torsional resistance //JMEA journal of modern educational

achievements. – 2023. – Т. 11.

153.

Eshev S. et al. Critical flow velocities in cohesive saline soils //E3S Web of Conferences.

– EDP Sciences, 2021. – Т. 264. – С. 03071.

154.

Otabek M. et al. Dynamics And Stability Of A Composite Feed Cylinder In The Feeding

Area Of Rotor Spinning Machines //Journal of Pharmaceutical Negative Results. – 2023.

– С. 1152-1157.

155.

Eshev S. et al. Calculation of its dynamically stable cross-section in the steady motion of

the channel flow //AIP Conference Proceedings. – AIP Publishing LLC, 2023. – Т. 2612.

– №. 1. – С. 050007.

156.

Eshev S. et al. Non-eroding speed of water flow of channels running in cohesive soils //IOP

Conference Series: Materials Science and Engineering. – IOP Publishing, 2021. – Т. 1030.

– №. 1. – С. 012131.

157.

Eshev S. et al. The beginning of the movement of bottom sediments in an unsteady flow

//E3S Web of Conferences. – EDP Sciences, 2021. – Т. 263. – С. 02042.