31-oktabr, 2024-Yil
242
TEXNOLOGIK FAVQULODDA VAZIYATLARDA TIZIMIGA DOIR MEYYORIY
HUJJATKLAR VA QONUNCHILIK
Muradov Sirojiddin
Karimov Bohodir
Siddiqova Madinabonu
Qarshi muhandislik-iqtisodiyot institute,
“Mehnat muhofazasi va texnika xavfsizligi” kafedrasi o‘qituvchilari.
Qarshi, O‘zbekistan
https://doi.org/10.5281/zenodo.13902520
Annotatsiya. Maqolada O‘zbekiston Respublikasi 1999 yil 20 avgustdagi “Aholini va
hududlarni tabiiy hamda texnogen xususiyatli favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilish
to‘g‘risida”gi qonunning qabul qilinishi, favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilish sohasida
davlat siyosatini og‘ishmay amalga oshirish, haqiqiy xavf-xatar manbalarini va ularning tabiatini
anglab etish har bir kishiga o‘zini yuz berishi mumkin bo‘lgan avariya, halokat, tabiiy ofatlardan
muhofaza qilinganini sezish imkoniyatini beradi. Maqola mehnat muhofazasi va texnika xavfsizligi
yunalishlari talablari, mehnat muhofazasi va xavfsizlik mutaxassislari hamda keng izlanuvchilar
uchun muljallangan.
Kalit so‘zlar va iboralar: “Fuqaro muhofazasi, fuqarolarning huquq va majburiyatlari,
texnogen.”
REGULATORY DOCUMENTS AND LEGISLATION ON TECHNOLOGICAL
EMERGENCY SYSTEMS
Abstract. In the article, the adoption of the Law of the Republic of Uzbekistan on August
20, 1999 "On the Protection of Population and Territories from Natural and Man-made
Emergency Situations", consistent implementation of the state policy in the field of emergency
protection, and real sources of danger and understanding their nature gives everyone the
opportunity to feel that he is protected from accidents, destruction, and natural disasters that may
occur. The article is intended for the requirements of labor protection and technical safety
directions, labor protection and safety specialists, and general readers.
Key words and phrases: "Civil protection, rights and obligations of citizens, man-made."
НОРМАТИВНО-НОРМАТИВНЫЕ ДОКУМЕНТЫ И ЗАКОНОДАТЕЛЬСТВО О
АВАРИЙНЫХ ТЕХНОЛОГИЧЕСКИХ СИСТЕМАХ
31-oktabr, 2024-Yil
243
Аннотация. В статье принято Закона Республики Узбекистан от 20 августа 1999
года «О защите населения и территорий от чрезвычайных ситуаций природного и
техногенного характера», последовательной реализации государственной политики в
области чрезвычайных ситуаций. , реальная опасность Понимание источников опасности
и их природы позволяет каждому чувствовать себя защищенным от возможных аварий,
катастроф, стихийных бедствий. Статья предназначена для требований направлений
охраны труда и технической безопасности, специалистов по охране труда и технике
безопасности, а также широкого круга читателей.
Ключевые слова и фразы: «Гражданская защита, права и обязанности граждан,
техногенная».
KIRISH.
So‘nggi yillarda Oliy Majlis tomonidan yangi asrda aholining xavfsizligini kafolatlovchi,
fuqarolar mas’uliyati va jamiyat taraqqiyotining huquqiy zaminini belgilovchi bir nechta qonunlar
qabul qilindi. “Yo‘l harakati xavfsizligi to‘g‘risida”, “Gidrotexnika inshootlarining xavfsizligi
to‘g‘risida”, “Odamning immunitet tanqisligi virusi bilan kasallanishining (OIV kasalliganing)
oldini olish to‘g‘risida”, “Aholini va hududlarni tabiiy hamda texnogen xususiyatli favqulodda
vaziyatlardan muhofaza qilish to‘g‘risida”, “Fuqaro muhofazasi to‘g‘risida”, “Qishloq xo‘jalik
o‘simliklarini zararkunandalar, kasalliklar va begona o‘tlardan himoya qilish to‘g‘risida”,
“Radiatsiyaviy xavfsizlik to‘g‘risida”, “Terrorizmga qarish kurash tug‘risida”gi qonunlar shular
jumlasidandir.
Yuqorida sanab o‘tilgan qonunlar ichida 1999 yil 20 avgustda qabul qilingan “Aholini va
hududlarni tabiiy hamda texnogen xususiyatli favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilish
to‘g‘risida”gi qonun favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilish sohasidagi asosiy hujjatlardan biri
hisoblanadi. Ushbu qonun aholini va hududlarni tabiiy hamda texnogen xususiyatli favqulodaa
vaziyatlardan muhofaza qilish sohasidagi ijtimoiy munosabatlarni tartibga soladi hamda
favqulodda vaziyatlar ro‘y berishi va rivojlanishining oldini olish, favqulodda vaziyatlar
keltiradigan talafotlarni kamaytirish va favqulodda vaziyatlarni bartaraf etishni maqsad qilib
qo‘yadi.
Qonunda davlat hokimiyati va boshqaruvining barcha darajadagi organlari, korxonalar,
muassasalar va tashkilotlar tomonidan aholini va hududlarni favqulodaa vaziyatlarda muhofaza
qilishning asosiy tamoyillari, maqsadlari, vazifalari va usullari aniqlanib, mustahkamlab
qo‘yilgan. I bo‘lim “Umumiy qoidalar” deb nomlanib, o‘z ichiga 1-5-moddalarni oladi. Ularda
31-oktabr, 2024-Yil
244
qonunning asosiy maqsadi, favqulodda vaziyatlar bo‘yicha asosiy tushunchalar, qonun hujjatlari,
muhofazaning asosiy tamoyillari va favqulodda vaziyatlarga oid axborotlar qanday bo‘lishi
lozimligi ko‘rsatib berilgan.
Favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilishning asosiy tamoyillari insonparvarlik, inson
hayoti va sog‘ligining ustuvorligi; oshkoralik; axborotning o‘z vaqtida berilishi va ishonchli
bo‘lishi; favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilish choralarining oldindan ko‘rilishidan iborat,
II bo‘limda – “Favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilishni ta’minlash tizimi” (6—14-
moddalar) - muhofaza tizimini tashkil etuvchi organlar, ularning vazifalari haqida so‘z yuritiladi.
Favqulodda vaziyatlarning oldini olish va bunday vaziyatlarda harakat qilish davlat tizimi
(FVDT), Vazirlar Mahkamasi, Favqulodda vaziyatlar vazirligi, vazirliklar, idoralar, mahalliy
hokimiyat organlarining vakolatlari, korxonalar, muassasalar, tashkilotlarning majburiyatlari
belgilab berilgan.
Favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilish bo‘yicha maxsus vakolatli davlat boshqaruvi
organi Favqulodda vaziyatlar vazirligining vazifalari 8-moddada keltirilgan:
-favqulodda vaziyatlarning oldini olish, bunday vaziyatlarda aholi hayoti va sog‘ligini,
moddiy va madaniy boyliklarni muhofaza qilish, shuningdek, favqulodda vaziyatlar oqibatlarini
bartaraf etish va zararni kamaytirish yuzasidan chora-tadbirlar ishlab chiqadi hamda amalga
oshiradi;
-aholini va hududlarni favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilish sohasida maxsus
dasturlar ishlab chiqilishi va ilmiy-tadqiqotlar amalga oshirilishini tashkil etadi;
-o‘z vakolati doirasida vazirlik va idoralar, korxona, muassasa va tashkilotlar, mansabdor
shaxslar va fuqarolar uchun bajarilishi majburiy bo‘lgan qarorlar qabul qiladi;
-boshqaruv organlarining, aholini va hududlarni muhofaza qilish kuchlari va vositalarining
favqulodda vaziyatlar sharoitida harakat qilishga tayyor bo‘lishini tashkil etadi;
-favqulodda vaziyatlarni bartaraf etish kuchlari va vositalari boshqaruvini amalga oshiradi,
boshqaruv punktlari, xabar berish va aloqa tizimlarini tuzadi;
-favqulodda vaziyatlar sharoitida avariya-qutqaruv ishlari va kechiktirib bo‘lmaydigan
boshqa ishlar o‘tkazilishini tashkil etadi;
-aholini va hududlarni favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilish tadbirlari bajarilishi
ustidan davlat nazoratini amalga oshiradi;
-ishlab chiqarish va ijtimoiy ob’ektlar bo‘yicha loyihalar va qarorlar yuzasidan davlat
ekspertizasi o‘tkazilishida ishtirok etadi;
-qonun hujjatlariga muvofiq boshqa vakolatlarni amalga oshiradi.
31-oktabr, 2024-Yil
245
“Fuqarolarning huquq va majburiyatlari” deb nomlanuvchi III bo‘lim qonunning asosiy
bo‘limi hisoblanadi. CHunki ushbu qonun umuman ayni insonni, uning hayotini, salomatligini va
shaxsiy mulkini muhofaza qilishga qaratilgan. Bu bo‘limda shaxs, jamiyat va davlat manfaatlari
uzviy birlikda ko‘rib chiqilgan.
20-25-moddalar qonunning IV bo‘limiii tashkil etadi. Bu bo‘lim “Favqulodda vaziyatlarni
bartaraf etish”ga bag‘ishlangan bo‘lib, favqulodda vaziyatlarni bartaraf etish uchun zarur bo‘lgan
kuch va vositalar, favqulodda vaziyatlar ro‘y bergan zonalar chegarasi, qo‘shimcha kuch va
vositalar qaerdan olinadi kabi savollarga javob beradi.
“YAkunlovchi qoidalar” deb nomlanuvchi V bo‘lim moliyaviy va moddiy resurslarning
zahiralarini barpo etish va ulardan foydalanish tartibini belgilaydi. Bu erda shuningdek aholini va
hududlarni favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilish sohasidagi qonunni buzganlik uchun
tashkilotlar, mansabdor shaxslar va fuqarolar javobgar bo‘lishlari ta’kidlab o‘tilgan.
O‘zbekiston Respublikasi 1999 yil 20 avgustdagi “Aholini va hududlarni tabiiy hamda
texnogen xususiyatli favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilish to‘g‘risida”gi qonunning qabul
qilinishi, favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilish sohasida davlat siyosatini og‘ishmay amalga
oshirish, haqiqiy xavf-xatar manbalarini va ularning tabiatini anglab etish har bir kishiga o‘zini
yuz berishi mumkin bo‘lgan avariya, halokat, tabiiy ofatlardan muhofaza qilinganini sezish
imkoniyatini beradi.
O‘zbekiston Respublikasi 2000 yil 26 maydagi “Fuqaro muhofazasi to‘g‘risidagi” qonun
harbiy harakatlar olib borish davri masalalariga bag‘ishlangan. Ushbu qonun fuqaro muhofazasi
sohasidagi asosiy vazifalarni, ularni amalga oshirishning huquqiy asoslarini, davlat organlarining,
korxonalar, muassasalar
va tashkilotlarning vakolatlarini, O‘zbekiston Respublikasi
fuqarolarining huquqlari va majburiyatlarini, shuningdek fuqaro muhofazasi kuchlari va
vositalarini belgilaydi.
Qonun V bo‘lim va 23 moddalardan iborat. I bo‘lim – “Umumiy qoidalar” - beshta
moddani o‘z ichiga olib, bu moddalarda fuqaro muhofazasining asosiy tushunchalari, vazifalari,
qonun hujjatlari, ushbu qonunni buzganlik uchun javobgarlik va xalqaro hamkorlik to‘g‘risida
ma’lumotlar berilgan.
Fuqaro muhofazasi
- harbiy harakatlar olib borish paytida yoki shu harakatlar oqibatida
yuzaga keladigan xavflardan O‘zbekiston Respublikasi aqolisini, hududlarni, moddiy va madaniy
boyliklarini muhofaza qilish maqsadida o‘tkaziladigan tadbirlarning davlat tizimi.
Fuqaro muhofazasining asosiy vazifalari quyidagilardan iborat:
31-oktabr, 2024-Yil
246
-aholini harbiy harakatlar olib borish paytida yoki shu harakatlar oqibatida yuzaga
keladigan xavflardan himoyalanish usullariga o‘rgatish;
-ob’ektlarni harbiy harakatlar olib borish paytida yoki shu harakatlar oqibatida yuzaga
keladigan xavflardan himoyalash harakatlari va usullariga tayyorlash;
-boshqaruv, xabar berish va aloqa tizimlarini tashkil qilish, rivojlantirish va doimiy shay
holatda saqlab turish;
-iqtisodiyot ob’ektlarining barqaror ishlashini ta’minlash yuzasidan tadbirlar kompleksini
o‘tkazish;
-aholini, moddiy va madaniy boyliklarni xavfsiz joylarga evakuatsiya qilish;
-fuqaro muhofazasi harbiy tuzilmalarining shayligani ta’minlash;
-aholini umumiy va yakka muhofazalanish vositalari bilan ta’minlash tadbirlarini
o‘tkazish;
-aholining harbiy harakatlar olib borish paytidagi yoki shu harakatlar oqibatidagi hayot
faoliyatini ta’minlash;
-radiatsion, kimyoviy va biologik vaziyat ustidan kuzatish va laboratoriya nazorati olib
borish;
-qutqaruv va boshqa kechiktirib bo‘lmaydigan ishlarni o‘tkazish;
-harbiy harakatlar olib borish paytida yoki shu harakatlar oqibatida zarar ko‘rgan
hududlarda jamoat tartibini yo‘lga qo‘yish va saqlab turish;
-aholini va hududlarni muhofaza qilish yuzasidan boshqa tadbirlarni amalga oshirish.
“Fuqaro muhofazasiga rahbarlik qilish, davlat organlari va tashkilotlarning fuqaro
muhofazasi sohasidagi vakolatlari” deb nomlangan II bo‘limning asosiy maqsadi fuqaro
muhofazasiga rahbarlikni amalga oshiruvchi fuqaro muhofazasi sohasidagi maxsus vakolatli
davlat organlari, vazirliklar, idoralar, mahalliy hokimiyat organlari, tashkilotlar, fuqarolarning
o‘zini o‘zi boshqarish organlarining vazifalari nimalardan iborat degan savollarga javob berishdan
iborat.
Fuqaro muhofazasi sohasidagi fuqarolarning huquq va majburiyatlari III bo‘limda
keltirilgan. Fuqarolar o‘z huquq va majburiyatlarini amalga oshirish uchun fuqaro muhofazasi
sohasida etarli bilimga ega bo‘lishlari zarur. SHu sababli ham ularni fuqaro muhofazasi sohasida
o‘rgatish 1b-modda bilan umumiy va majburiy deb belgilab qo‘yilgan.
IV bo‘lim – “Fuqaro muhofazasi xizmatlari va kuchlari” - fuqaro muhofazasi tadbirlarini
amalga oshirish uchun zarur xizmatlar va kuchlar, tuzilmalarning tarkibini aniqlab beradi.
31-oktabr, 2024-Yil
247
Va nihoyat, V bo‘lim “Fuqaro muhofazasini moliyaviy ta’minlash. Fuqaro muhofazasi
ob’ektlari va mol–mulki” deb nomlangan. Bu bo‘limda fuqaro muhofazasini moliyalash, fuqaro
muhofazasi qo‘shinlarining asosiy fondlari, ob’ektlari va mol-mulki masalasi ko‘rib chiqilgan.
Ma’lumki, respublikamizda mavjud bo‘lgan gidrotexnika inshootlarida avariya, halokat
yuz bergudek bo‘lsa, aholi va hududlarimizga ma’lum mikdorda xavf tug‘dirishi mumkin. SHu
sababli O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining XV sessiyasida, ya’ni 1999 yil 20 avgustda
qabul qilingan qonunlardan biri “Gidrotexnika inshootlarining xavfsizligi to‘g‘risida” deb
nomlandi.
Qonun 15 moddadan iborat. Ushbu qonunning maqsadi gidrotexnika inshootlarini
loyihalashtirish, qurish, foydalanishga topshirish, ularni rekonstruksiya qilish, konservatsiyalash
va tugatishda xavfsizlikni ta’minlash bo‘yicha faoliyatni amalga oshirishda yuzaga keladigan
munosabatlarni tartibga solishdan iborat.
Qonunda gidrotexnika inshootlari, foydalanuvchi tashkilot, favqulodda vaziyat,
gidrotexnika inshootlarining xavfsizligi, xavfsizlik deklaratsiyasi, xavfsizlik mezonlari,
gidrotexnika inshooti avariya xavfining yo‘l qo‘yiladigan darajasi kabi tushunchalarga ta’rif
berilgan. Bundan tashqari qonunda Vazirlar Mahkamasi, mahalliy davlat hokimiyati organlarining
vakolatlari ko‘rsatib berilgan hamda gidrotexnika inshootlarining xavfsizligi ustidan davlat
nazorati haqida so‘z yuritilgan.
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi katta va alohida muhim suv
xo‘jaligi ob’ektlarining texnik holatini hamda bexatar ishlashini nazorat qilish davlat inspeksiyasi
gidrotexnika inshootlarining xavfsizligi ustidan davlat nazoratiii amalga oshiruvchi maxsus
vakolatli organ hisoblanadi.
Gidrotexnika inshootlarining xavfsizligi to‘g‘risidagi qonun hujjatlarini buzishda aybdor
bo‘lgan shaxslar qonunda belgilangan tartibda javobgar bo‘lishlari alohida belgilab qo‘yilgan (15-
modda).
O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi tomonidan 2000 yil 31 avgustda qabul qilingan
“Radiatsiyaviy xavfsizlik to‘g‘risida”gi qonun alohida o‘rin tutadi. Ushbu qonunning maqsadi
radiatsiyaviy xavfsizlikni, fuqarolar hayoti, sog‘ligi va mol-mulki, shuningdek, atrof muhitni
ionlashtiruvchi nurlanishning zararli ta’siridan muhofaza qilishni ta’minlash bilan bog‘liq
munosabatlarni tartibga solishdan iborat.
Favqulodda vaziyatlar ichida o‘zining keltiradigan kulfatlari bilan radiatsiyaviy avariyalar
alohida ajralib turadi. Boshqa turdagi favqulodda vaziyatlarning inson sog‘ligiga keltiradigan
31-oktabr, 2024-Yil
248
zarari tezda ko‘zga ko‘rinmaydi. SHuning uchun ushbu qonun aholi hayoti va salomatligini
muhofaza qilishda muhim o‘rin tutadi.
Ushbu qonun V bo‘lim va 28 modadan iborat bo‘lib, ularda asosiy tushunchalarga ta’rif
berilgan, radiatsiyaviy xavfsizlikni tartibga solish, radiatsiyaviy xavfsizlikni ta’minlashga
qo‘yiladigan talablar, radiatsiyaviy avariya sodir bo‘lganda radiatsiyaviy xavfsizlikni ta’minlash
kabi masalalar ko‘rib chiqilgan. Qonunning I bo‘limida ushbu qonunning maqsadi, qonunda
qo‘llaniladigan asosiy tushunchalar, radiatsiyaviy xavfsizlikni ta’minlashning asosiy tamoyillari,
fuqarolarning radiatsiyaviy xavfsizlikni ta’minlashdagi huquq va majburiyatlari, fuqarolarning
ijtimoiy muhofazasi masalalariga o‘rin berilgan.
Ikkinchi bo‘lim “Radiatsiyaviy xavfsizlikni ta’minlash sohasini tartibga solish” deb
nomlanadi va radiatsiyaviy xavfsizlikni ta’minlash sohasi davlat tomonidan qanday tartibga
solinadi, nazorat qanday olib boriladi, davlat ekspertizasi qanday bo‘ladi kabi savollarga javob
beradi. Radiatsiyaviy xavfsizlikni ta’minlash sohasidagi davlat nazoratini sanoatda va konchilikda
ishlarning bexatar olib borilishini nazorat qilish agentligi, O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni
saqlash vazirligi, O‘zbekiston Tabiatni muhofaza qilish davlat qo‘mitasi va O‘zbekiston
Respublikasi davlat bojxona qo‘mitasi amalga oshiradi (8-modda).
“Radiatsiyaviy xavfsizlikni ta’minlashga doir talablar” III bo‘limda (12-22-moddalar)
keltirilgan. Bo‘limda tabiiy radionuklidlar ta’sir etish chog‘ida, oziq-ovqat mahsulotlarini ishlab
chiqarishda hamda ichimlik suvidan foydalanishda, tibiiy rentgenoradiologik muolajalar
o‘tkazilganda xavfsizlikni ta’minlash tartiblari yoritib berilgan.
“Radiatsiyaviy avariya sodir bo‘lganda radiatsiyaviy xavfsizlikni ta’minlash”ni IV
bo‘limdagi 23-25-moddalar bayon etadi. Bu bo‘limda fuqarolar va atrof muhit radiatsiyaviy
avariyalardan muhofaza qilinishlari shartligi (23-modda) bildirilgan va ionlashtiruvchi nurlanish
manbalaridan foydalanuvchining avariya sodir bo‘lgan paytdagi majburiyatlari (24-modda)
keltirilgan.
V bo‘lim – “YAkuniy qoidalar” xalqaro shartnomalar, nizolarni hal etish va qonun
hujjatlarini buzganlik uchun javobgarlikka bag‘ishlangan.
Oxirgi vaqtlarda yuzaga kelgan ayrim vaziyatlar respublikamiz hududida terroristik
harakatlar ham sodir bo‘lishi mumkinligini ko‘rsatib berdi. Respublikamiz hukumati aholi
xavfsizligini ta’minlash uchun 2000 yil 15 dekabrda “Terrorizmga qarshi kurash to‘g‘risida”
maxsus qonunni qabul qildi.
Qonunning maqsadi terrorizmga qarshi kurash sohasidagi munosabatlarni tartibga
solishdan iborat bo‘lib, asosiy vazifalari etib shaxs, jamiyat va davlatning terrorizmdan
31-oktabr, 2024-Yil
249
xavfsizligini ta’minlash, davlatning suverenitetini va hududiy yaxlitligini qimoya qilish, fuqarolar
tinchligi va milliy totuvlikni saqlashdan iborat.
Qonun “Umumiy qoidalar”, “Davlat organlarining terrorizmga qarshi kurash sohasidagi
vakolatlari”, “Terrorchilikka qarshi operatsiyaning o‘tkazilishi”, “Terrorchilik harakati oqibatida
etkazilgan zararni qoplash va jabrlangan shaxslarning ijtimoiy reabilitatsiyasi” hamda
“Terrorizmga qarshi kurashda ishtirok etayotgan shaxslarning huquqiy va ijtimoiy qimoyasi” deb
nomlanuvchi V bo‘limdan iborat bo‘lib, 31 moddani o‘z ichiga oladi.
Terrorizmga qarshi kurashni amalga oshirishda davlat boshqaruv organlari, mahalliy davlat
hokimiyati organlari, fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari, jamoat birlashmalari,
korxonalar, muassasalar va tashkilotlar, mansabdor shaxslar, fuqarolar ko‘maklashishlari zarurligi
6-moddada belgilab berilgan.
Terrorizmga qarshi kurashishni O‘zbekiston Respublikasi Milliy xavfsizlik xizmati, Ichki
ishlar vazirligi, Davlat chegaralarini himoya qiluvchi qo‘mita, Davlat bojxona qo‘mitasi, Mudofaa
hamda Favqulodda vaziyatlar vazirligi amalga oshiradi (8-modda). Jumladan, Favqulodda
vaziyatlar vazirligi favqulodda vaziyatlardan aholini muhofaza qilish, terrorchilar harakat
qilayottan zonada joylashgan alohida muhim, toifalangan va boshqa ob’ektlar barqaror ishlashini,
shuningdek terrorchilik oqibatlarini tugatish yuzasidan vazirliklar, davlat qo‘mitalari, idoralar va
mahalliy davlat Hokimiyati organlarining faoliyatini muvofiqlashtiradi hamda tadbirlar o‘tkazadi
hamda qonun hujjatlariga muvofiq boshqa vakolatlarni amalga oshiradi (14-modda).
O‘zbekiston Respublikasi 2006 yil 28 sentyabrda “Xavfli ishlab chiqarish ob’ektlarini
sanoat xavfsizligi to‘g‘risida”gi qonuni qabul qilindi. Ushbu qonun 23 moddadan iborat bo‘lib,
maqsadi xavfli ishlab chiqarish ob’ektlarining sanoat xavfsizligi sohasidagi munosabatlarni
tartibga solishdan iborat.
Respublikamiz hukumati tomonidan Favqulodda vaziyatlar vazirligi tashkil topgan kundan
e’tiboran aholi xavfsizligini kafolatlovchi, fuqarolar mas’uliyati va jamiyat taraqqiyotining
huquqiy zaminini belgilovchi bir qancha rahbar va me’yoriy hujjatlar qabul qilindiki, ular o‘z
navbatida favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilish sohasidagi faoliyatni oydinlashtirib berishga
qaratilgandir. Bu hujjatlar jumlasiga O‘zbekiston Resdublikasi Vazirlar Mahkamasining qarorlari
va favqulodda vaziyatlar vazirining qabul qiladigan tashkiliy ko‘rsatmalari ham kiradi.
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan qabul qilingan Qarorlari
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1996 yil 11 aprelda qabul qilingan 143-
sonli “O‘zbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligining faoliyatini tashkil etish
31-oktabr, 2024-Yil
250
masalalari to‘g‘risida”gi qarorida O‘zbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligi
to‘g‘risidagi Nizom va uning tuzilmasi to‘g‘risida so‘z yuritilgan.
O‘zbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligi avariyalar, halokatlar va tabiiy
ofatlar tufayli vujudga kelgan favqulodda vaziyatlarning oldini olish va ularning oqibatlarini
bartaraf etish sohasidagi ishlarga rahbarlikni hamda ularni muvofiqlashtirib borish ishlarini amalga
oshiruvchi davlat boshqaruvi organi hisoblanadi. Vazirlik tarkibida Vazir (hay’at raisi), lavozimi
bo‘yicha vazir o‘rinbosarlari, vazirlikning hamda unga qarashli korxonalar, muassasalar va
tashkilotlarning, shuningdek, boshqa vazirliklar va idoralarning rahbar xodimlari asosida faoliyat
olib boradi.
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2012 yil 24 avgustdagi “O‘zbekiston
Respublikasi favqulodda vaziyatlarda ularning oldini olish va harakat qilish davlat tizimini yanada
takomillashtirish to‘g‘risida”gi 242-sonli qarori qabul qilindi. FVDT boshqaruv organlari,
respublika va mahalliy hokimiyat organlarini, aholi va hududlarni favqulodda vaziyatlardan
muhofaza qilish masalalarini hal etish vakolatiga kiradigan korxonalar va muassasalarning kuch
va vositalarini birlashtiradi hamda favqulodda vaziyatlarning oldini olish va bartaraf etish
sohasidagi tadbirlarni tashkil etish va amalga oshirish, ular yuzaga kelganda aholi xavfsizligini,
atrof-tabiiy muhitni muhofaza qilish hamda tinchlik va harbiy davrda davlat iqtisodiyotiga zararni
kamaytirishni ta’minlashga mo‘ljallangan.
Qarorda FVDTning vazifalari, tarkibiy tuzilmasi, FVDT rahbar va kundalik boshqaruv
organlari, kuch va vositalari, moliyaviy va moddiy resurslar zahiralari, xabar berish, aloqa,
boshqaruv tizimlari, faoliyat rejimlari keng, aniq va ravshan yoritib berilgan. FVDT boshqaruv
organlarining respublika, mahalliy va ob’ektlar darajasidagi vazifalari belgilangan. Qarorga FVDT
funksional quyi tizimini tashkil etuvchi vazirlik va idoralar ro‘yxati ilova qilingan bo‘lib, ulardan
har birining favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilish sohasidagi funksiyalari keltirilgan.
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1998 yil 27 oktyabrdagi 455-sonli
“Texnogen, tabiiy va ekologik tusdagi favqulodda vaziyatlarniig tasnifi to‘g‘risida”gi qarorida
mamlakatimiz hududida sodir bo‘lishi mumkin bo‘lgan barcha favqulodda vaziyatlar kelib chiqish
xarakteriga va o‘lchamlariga ko‘ra tasniflab berilgan.
Favqulodda vaziyatlar xarakteriga ko‘ra tabiiy, texnogen va ekologik hamda o‘lchamiga
ko‘ra lokal, mahalliy, respublika va transchegara favqulodda vaziyatlarga bo‘linadi.
Favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilish tizimida kadrlar tayyorgarligi masalasi muhim
o‘rin tutadi.
31-oktabr, 2024-Yil
251
Aholini va rahbarlar tarkibini favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilishga tayyorlash
masalalari O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1998 yil 20 oktyabrda qabul
qilingan “O‘zbekiston Respublikasi aholisini favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilishga
tayyorlash tartibi to‘g‘risida”gi 427-sonli qarorida bayon qilib berilgan.
O‘zbekiston Respublikasi fuqarolarini favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilishga
tayyorlash mulkchilik shakllaridan qat’iy nazar korxonalarda, muassasalarda va tashkilotlarda,
shuningdek yashash joyida ularning yoshlari va ijtimoiy guruhlari bo‘yicha o‘tkazilishi lozim.
Favqulodda vaziyatlarda harakat qilish bo‘yicha tayyorgarlikdan o‘tgan fuqarolarimiz
muhofazalanishning qoidalarini, birinchi tibbiy yordam ko‘rsatish usullarini, jamoa va yakka
tartibdagi muhofaza vositalaridan foydalanish qoidalariny bilishlari zarur.
Aholini favqulodda vaziyatlarda muhofaza qilishga tayyorlash uchun Favqulodda
vaziyatlar vazirligi bir nechta vazirliklar - Xalq ta’limi vazirligi, Oliy va o‘rta maxsus ta’lim
vazirligi, Sog‘liqni saqlash vazirligi bilan birgalikda faoliyat ko‘rsatishib kelmoqda. Favqulodda
vaziyatlardan muhofaza qilish sohasidagi bilimlar aholi o‘rtasida keng tashviqot qilinishi, o‘quv
dasturlari ishlab chiqilishi, o‘quv qo‘llanmalari, darsliklar tayyorlanishi talab etiladi.
Tayyorgarlik ishlarini olib borishni samarali tashkil etish maqsadida har bir o‘quv yiliga
tashkiliy ko‘rsatmalar qabul qilinadi. Unda umumiy o‘rta ta’lim muassasalari, kasb-hunar
kollejlari, akademik litseylar, oliy o‘quv yurtlari, korxona, tashkilot va muasssasalarda,
shuningdek aholi manzilgohlarida alohida dastur asosida tayyorgarlik ishlari olib borilishi zarurligi
ta’kidlanib, o‘rganilishi lozim bo‘lgan mavzularning taxminiy ro‘yxatlari keltiriladi.
Favqulodda vaziyatlar vazirligi tashkil topgunga qadar ham aholi salomatligini ta’minlash,
aholi va hududllrni favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilish
masalalariga katta axamiyat
berilgan. Bu borada respublikamiz hukumati tomonidan bir nechta qarorlar qabul qilingan.
Ulardan biri O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi 1994 yil 12 aprelda qabul
qilgan “Toshqin, sel oqimlarini oqizib yuborish va ko‘chki hodisalari bilan bog‘liq bo‘lgan
halokatli oqibatlarning oldini olish hamda ularni bartaraf etish chora-tadbirlari to‘rrisida”gi 201-
sonli qaroridir.
Ma’lumki, har yili sel, toshqin, o‘pirilish va ko‘chkilar tufayli yuzaga keladigan
favqulodda vaziyatlar katta vayronagarchiliklarga sabab bo‘ladi, respublika iqtisodiyotga jiddiy
zarar etkaziladi, ba’zan esa odamlarning o‘limiga sabab bo‘ladi. Sel, toshqin oqimlarini talafotsiz
oqizib yuborish, ko‘chki hodisalarining oldini olish va ularning oqibatlarini bartaraf etish
maqsadida joylarda tabiiy ofatlarning oldini olish va ularning oqibatlarini tugatish, shuningdek,
odamlarning to‘liq xavfsizligini ta’minlash bo‘yicha ishlarni tashkil etish uchun shaxsiy
31-oktabr, 2024-Yil
252
javobgarlik viloyatlar, shaharlar, tumanlar hokimlari, vazirliklar, idoralar, korxonalar va
tashkilotlar rahbarlarining zimmasiga yuklanadi.
Bugungi kunda, sel va suv toshqinlarini oldini olish bilan bog‘liq mamlakatimizning
normativ-huquqiy hujjatlaridan eng asosiylaridan biri O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining
2007 yil 19 fevral “Toshqinlar, sel oqimlari, qor ko‘chish va er ko‘chki hodisalari bilan bog‘liq
favqulodda vaziyatlarning oldini olish hamda ularning oqibatlarini tugatish borasidagi chora-
tadbirlar to‘g‘risida”gi 585-sonli qarori xizmat qilmoqda.
Joylardagi imkoniyatlardan biri-muqobil xizmatchilar hisobiga ixtiyoriy avariya-qutqaruv
tuzilmalarini tashkil qilish, ularni zarur kiyim-kechak, asbob-uskunalar bilan ta’minlash va
umuman moliyaviy, moddiy-texnik zahiralarni to‘plash ishlarini tashkil qilish muhim vazifalardan
biri hisoblanadi. Hal qilinmagan muammolar qatoriga:
-ko‘chki va toshqin xavfli hududlaridan aholini ko‘chirish;
-sel kelishi holatlarini oldindan bilish;
- xavfli joylarda yangi qurilishga yo‘l qo‘ymaslik;
- rahbar xodimlarni va aholini favqulodda vaziyatlarga tayyorlash va shu sharoitlarda xavfli
joylarda yashayotgan aholimizni ijtimoiy muhofaza qilish maqsadida sug‘urta tizimlaridan to‘la
darajada foydalanish muammolari kiradi.
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1996 yilning 18 yanvarida
“O‘zbekiston Respublikasida odamlar va hayvonlarning quturish kasalligiga qarshi kurashni
kuchaytirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi 32-sonli qarori ushbu maqsadlarda samaradorlikni
oshirish, shuningdek aholi yashash joylarida it, mushuk va boshqa uy hayvonlarini saqlashni
tartibga solish maqsadida qabul qilingan.
Qarovsiz qolgan it, mushuk va boshqa hayvonlarni tutish hamda qirib tashlash va ularni
tayyorlov tashkilotlariga foydalanish uchun etkazib berish vazifasi shaharlarda -O‘zbekiston
Respublikasi Kommunal xizmat ko‘rsatish vazirligiga, Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar
Kengashiga, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklariga hamda O‘zbekiston Respublikasi
Kommunal xizmat ko‘rsatish vazirligining joylardagi korxonalariga, qishloq joylarda -
O‘zbekiston Respublikasi Qishloq va suv xo‘jaligi vazirligiga, uning veterinariya xizmati
organlariga, o‘zini-o‘zi boshqarishning mahalla, ovul va shaharcha organlari (fuqarolar yig‘ini)ga
yuklatiladi.
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar mahkamasining 2003 yil 13 yanvardagi “Ommaviy
tadbirlarni o‘tkazish qoidalarni tasdiqlash to‘g‘risida”gi 15-sonli sonli qarori qabul qilindi.
31-oktabr, 2024-Yil
253
O‘zbekiston Respublikasi hududida ommaviy tadbirlar o‘tkazilishi paytida jamoat xavfsizligini
ta’minlash va tartibni muhofaza qilish maqsadida qabul qilingan.
Davlat standartlari. O‘zbekiston Respublikasi aholisini va iqtisodiyot ob’ektlarini tabiiy
hamda texnogen xususiyatli turli halokatlardan muhofaza qilish borasida olib borilayotgan keng
ko‘lamli tadbirlar orasida huquqiy-me’yoriy hujjatlarni ishlab chiqish va qayotga tadbiq etish
hozirgi kunning eng dolzarb masalalaridan biridir. Mana shunday muhim hujjatlardan biri Davlat
standartlari hisoblanadi.
Davlat standartlari tashkilotlar, muassasalar, idoralar va ilmiy dargohlarda ish yuritish,
amalda qo‘llash bo‘yicha favqulodda vaziyatlarning yagona tizimiga asos yaratadi. Fuqaro
muhofazasi instituti xodimlari tomonidan bir nechta standartlar tayyorlangan:
1. ”Favqulodda vaziyatlarda xavfsizlik. Asosiy tushunchalarning atamalari va ta’riflari”.
2. “Favqulodda vaziyatlarda xavfsizlik. Tabiiy favqulodda vaziyatlar. Atamalar va
ta’riflar”.
3. “Favqulodda vaziyatlarda xavfsizlik. Texnogen favqulodda vaziyatlar. Atamalar va
ta’riflar”.
4. “Favqulodda vaziyatlarda xavfsizlik. Favqulodda vaziyatlar monitoringi va
bashoratlash. Atamalar va ta’riflar”.
5. “Favqulodda vaziyatlarda xavfsizlik. Favqulodda vaziyatlar monitoringi. Asosiy
qoidalar”.
6. “Favqulodda vaziyatlarda xavfsizlik. Texnogen favqulodda vaziyatlar manbalari.
SHikastlovchi omillar va ular ko‘rsatkichlarining tasnifi va nomenklaturasi”.
7. “Favqulodda vaziyatlarda xavfsizlik. Tabiiy favqulodda vaziyatlar manbalari.
SHikastlovchi omillar. SHikastlovchi ta’sir ko‘rsatkichlarining nomenklaturasi”.
Barcha davlat va nodavlat tashkilotlari joriy hujjatlarini ishlab chiqilgan standart talablari
asosida muvofiqlashtirishlari va ularga tayanib ish yuritishlari talab qilinadi.
O‘zbekiston Respublikasi Bosh vaziri-Fuqaro muhofazasi boshlig‘ining normativ-
huquqiy hujjatlar
Inson, hujjat, axborot, boshqarishning barcha pog‘onalarini, shu kabilar ish yuritishning
ajralmas qismidir. Ijtimoiy, siyosiy va turli soha rahbarlari ish yuritishda oqilona va samaralisi
normativ-huquqiy hujjatdir. Mukammal va oqilona tashkil etilgan norma ijodkorligi har qanday
davlat boshqaruvi organlarida ish yuritishning asosi hisoblanadi.
Fuqaro muhofazasi sohasidagi normativ-huquqiy hujjatlar FVDT va fuqaro muhofazasi
tuzilmalariga vazifalarni belgilab berish bilan bir qatorda ularni favqulodda vaziyatlarning oldini
31-oktabr, 2024-Yil
254
olish va yuzaga kelganda bartaraf etish bo‘yicha vazifalarni o‘zida aks ettiradi. Eng asosiysi,
insonlar hayot faoliyatiga jiddiy shikastlar va tabiiy ofatlar ta’sirini oldini olish bo‘yicha chora-
tadbirlarni mustahkamlaydi.
O‘zbekiston Respublikasi “Fuqaro muhofazasi to‘g‘risida”gi qonun asosida favqulodda
vaziyatlarning oldini olish va oqibatlarini bartaraf etishga rahbarlik qilish vakolatli davlat
organlariga vazifalar belgilab berilgan. Ushbu qonunning II bobi Fuqaro muhofazasiga rahbarlik
qilish, davlat organlari va tashkilotlarning fuqaro muhofazasi sohasidagi vakolatlari keltirib
o‘tilgan. Qonunning 6-moddasida “Fuqaro muhofazasiga rahbarlik qilish” deb nomlanilgan hamda
O‘zbekiston Respublikasi fuqaro muhofazasiga umumiy rahbarlikni O‘zbekiston Respublikasi
Vazirlar Mahkamasi amalga oshirish belgilab berilgan. SHuningdek, O‘zbekiston Respublikasi
Bosh vaziri mamlakat fuqaro muhofazasining boshlig‘i etib belgilab berilgan. Qolversa,
Qoraqalpog‘iston Respublikasi, viloyatlar, tumanlar va shaharlar hududlarida fuqaro
muhofazasiga rahbarlik qilishni tegishincha lavozimiga ko‘ra fuqaro muhofazasining boshlig‘i
bo‘lgan Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisi, viloyatlar, tumanlar va shaharlar
hokimlari amalga oshirishi nazarda tutilgan.
Fuqaro muhofazasi boshlig‘i o‘z vakolatlari doirasida quyidagi huquqlarga ega:
fuqaro muhofazasining tegishli rejalarini amalga joriy etish;
aholini, moddiy va madaniy boyliklarni xavfsiz joylarga evakuatsiya qilish to‘g‘risida
qarorlar qabul qilish;
fuqaro muhofazasi bo‘yicha direktivalar, buyruqlar, qarorlar va farmoyishlar chiqarish;
o‘z tasarrufidagi hududlar hamda tashkilotlarning kuchlari va vositalarini fuqaro
muhofazasi sohasidagi tadbirlarni o‘tkazishga jalb etish;
qonun hujjatlariga muvofiq boshqa vakolatlarni amalga oshirish.
Fuqaro muhofazasi boshliqlarining aholini va hududlarni muhofaza qilish masalalari
bo‘yicha direktivalari, buyruqlari, qarorlari va farmoyishlari barcha tashkilotlar, shuningdek
mansabdor shaxslar va fuqarolar uchun bajarilishi majburiyligi belgilab berilgan.
Aholini va hududlarni zamonaviy qirg‘in vositalari qo‘llanilishi oqibatlaridan muhofaza
qilish va fuqaro muhofazasi sohasidagi tadbirlarni amalga oshirishga oid harakatlarni
muvofiqlashtirish tegishli hududlar, tarmoqlar va tashkilotlarning fuqaro muhofazasi boshliqlari
zimmasiga yuklanadi.
Fuqaro muhofazasi tomonidan qabul qilinadigan me’yoriy-huquqiy hujjatlar hududdagi
favqulodda vaziyatlarning oldini olish, moddi-ma’naviy boyliklarni asrash, aholi va hududlarni
31-oktabr, 2024-Yil
255
tabiiy va texnogen xususiyatli favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilish va harbiy davrlarda
muhofaza qilish uchun xizmat qiladi.
Fuqaro muhofazasi boshlig‘ining ushbu sohadagi normativ-huquqiy hujjatlarida belgilab
berilgan vazifa hamda topshiriqlar hududiy davlat va xo‘jalik boshqaruv organlari hamda fuqarolar
uchun majburiy hisoblanadi.
XULOSA.
Fuqaro muhofazasi sohasidagi normativ-huquqiy hujjatlar tarkibiga favqulodda
vaziyatlarning oldini olish chora-tadbirlari, favqulodda vaziyatlarni o‘z vaqtida monitoring qilib
borish, fuqaro muhofazasi ishlariga jalb etiladigan kuch va vositalarni doimiy shayligini
ta’minlash hamda nazorat qilishni joy olgan bo‘ladi. Bundan tashqari aholini va hududlarni tabiiy
hamda texnogen xususiyatli favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilish, boshqaruv organlari
va xizmatlarni favqulodda vaziyatlarda harakat qilishga tayyorlash, o‘rgatish, shuningdek tashkiliy
masalalarni o‘zida mujassam etadi.
Mahalliy davlat hokimiyati organlarida favqulodda vaziyatlarning oldini olish va yuzaga
kelganda bartaraf etish uchun tadbirlar majmuini oldindan ishlab chiqish va ularni bajarish uchun
mas’uldir. Aholi va hududlarni tabiiy hamda texnogen ofatlardan muhofaza qilishda normativ-
huquqiy hujjatlar ishlab chiqilishi favqulodda vaziyatlarning oldini olishning dastlabki va samarali
bosiqichi hisoblanadi.
“Aholi va hududlarni favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilish bo‘yicha amalga
oshirilgan tadbirlar yakuni va ____ yil uchun belgilangan vazifalar to‘g‘risida” (keyingi o‘rinda
Asosiy tadbirlar rejasi deb yuritiladi) Fuqaro muhofazasi boshlig‘ining buyrug‘i.
O‘zbekiston Respublikasi Bosh vaziri-Fuqaro muhofazasi boshlig‘i tomonidan har yili, yil
boshida ushbu hujjat qabul qilinadi va joylardagi Fuqaro muhofazasi boshliqlariga ijro uchun
yuboriladi. Asosiy tadbirlar rejasida yil mobaynida davlat va xo‘jalik boshqaruv organlari hamda
ularni funsional quyi tizimlari korxona va tashkilotlarda o‘tkaziladigan favqulodda vaziyatlarning
oldini olishga qaratilgan tadbirlar rejasini o‘z ichiga oladi.
Asosiy tadbirlar rejasini maqsadi, FVDT uning funksional va hududiy quyi tizimiga
kiruvchi idora va tashkilotlarning favqulodda vaziyatlarning oldini olish, ularning oqibatlarini
bartaraf etish, aholini, shuningdek hududlarni tabiiy hamda texnogen xususiyatli favqulodda
vaziyatlardan muhofaza qilish, FVDTning boshqaruv organlari hamda kuch va vositalarining
tayyorgarligini ta’minlash hamda aholini favqulodda vaziyatlar sodir bo‘lganda to‘g‘ri xarakat
qilishni o‘z ichiga oladi.
Asosiy tadbirlar rejasiga quyidagilar ilova qilinadi:
31-oktabr, 2024-Yil
256
favqulodda vaziyatlarda ularni oldini olish va harakat qilish davlat tizimining boshqaruv
organlari, kuchlari va aholini tayyorlash bo‘yicha joriy yil uchun tashkiliy ko‘rsatmalar;
aholi va hududlarni favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilish bo‘yicha FVDTni viloyat
hududiy quyi tizimining joriy yil uchun asosiy tadbirlar;
viloyat, shahar va tumanlarda hamda korxona, tashkilot va iqtisodiyot ob’ektlarida joriy
yilda o‘tkazilishi rejalashtirilgan o‘quv mashg‘ulotlar reja-jadvali;
Fuqaro muhofazasi instituti va viloyat FVB Aholi va rahbarlar tarkibini tayyorlash
markazida fuqaro muhofazasi sohasi bo‘yicha ob’ekt xodimlarini tinglovchilar bilan jamlash o‘z
ichiga olgan bo‘ladi.
Asosiy tadbirlar rejasi fuqarolarni favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilish strategik
chora-tadbirlari majmui desak, maqsadga muvofiq bo‘ladi. Asosiy tadbirlar rejasida belgilangan
vazifalarni bajarilgangaligi to‘g‘risida axborotlarni Fuqaro muhofazasi boshlig‘ining yuqori
turuvchi rahbariyatiga berib boriladi.
SHunday qilib, favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilish hamda fuqaro muqofazasining
huquqiy asosini tashkil etuvchi hujjatlar bilan tanishib chiqdik. Bu hujjatlar talablarini chuqur
bilmasdan turib favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilish tadbirlarini samarali amalga oshirib
bo‘lmaydi. Har bir rahbar xodim, har bir fuqaro muhofazasi bo‘yicha mutaxassis bu hujjatlarni
bilib, o‘rganibgina qolmay, zarur bo‘lgan vaziyatlarda ulardan kelib chiqadigan talablarni amalda
qo‘llay bilishi ham lozimdir.
REFERENCES
1.
Тешабоев А. Ю., Умнова М. К. МИРОВОЙ ОПЫТ ПОВЫШЕНИЯ
КВАЛИФИКАЦИИ РАБОТНИКОВ ДОШКОЛЬНОГО ОБРАЗОВАНИЯ //Вестник
науки и образования. – 2021. – №. 16-2 (119). – С. 89-91.
2.
Yuldashevich T. A. THE ROLE OF EDUCATIONAL DIAGNOSTICS IN TEACHER
PROFESSIONAL DEVELOPMENT //IMRAS. – 2024. – Т. 7. – №. 9. – С. 55-62.
3.
Yuldashevich T. A. INTERNATIONAL EXPERIENCES IN PEDAGOGICAL
DIAGNOSTICS AND CORRECTION //International journal of advanced research in
education, technology and management. – 2024. – Т. 3. – №. 6. – С. 206-229.
4.
Yuldashevich T. A., BaxramjonAkramjanovich T. JISMONIY KAMCHILIGI BOR
BOLALARNI O'QITISHDA LINGVISTIKANING ZAMONAVIY USULLARIDAN
31-oktabr, 2024-Yil
257
FOYDALANISH //XALQARO ILMIY-AMALIY KONFERENSIYALAR. – 2024. – Т. 1.
– №. 1. – С. 521-525.
5.
Yuldashevich T. A. IMPACT OF USING CUTTING-EDGE TECHNOLOGIES IN
INCLUSIVE EDUCATION //INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENCE AND
TECHNOLOGY. – 2024. – Т. 1. – №. 14. – С. 41-47.
6.
Yuldashevich T. A. UMUMIY O’RTA TA’LIM MAKTABLARIDA O'QUV
JARAYONIDA DUCH KELADIGAN MUAMMOLARNI ANIQLASH VA ULARGA
YECHIM TOPISH USULLARI //INNOVATIVE DEVELOPMENTS AND RESEARCH
IN EDUCATION. – 2024. – Т. 3. – №. 28. – С. 87-89.
7.
Teshaboyev A. Y. INKLYUZIV TA’LIMNI AMALGA OSHIRISHDA ZAMONAVIY
TA’LIM USULLARI VA METODLAR //GOLDEN BRAIN. – 2024. – Т. 2. – №. 8. – С.
175-180.
8.
Teshaboyev A. Y. BRIDGING THE GAP BETWEEN EDUCATION AND
HEALTHCARE FOR HOSPITALISED CHILDREN //INTERNATIONAL SCIENCES,
EDUCATION AND NEW LEARNING TECHNOLOGIES.
– 2024. – Т. 1. – №. 4. – С. 54-57.
9.
Teshaboyev A. Y. UMUMIY O ‘RTA TA’LIM MAKTABLARIDA KORREKSION
TA’LIMNI TASHKIL ETISHNING ZAMONAVIY USULLARI //INTERNATIONAL
SCIENCES, EDUCATION AND NEW LEARNING TECHNOLOGIES. – 2024. – Т. 1. –
№. 1. – С. 62-68.
10.
Teshaboyev A. Y. O ‘QUVCHILARNING BADIIY QOBILIYATLARI VA
MAHORATLARI DIAGNOSTIKASI: ILMIY VA AMALIY USULLAR //Educational
Research in Universal Sciences. – 2024. – Т. 3. – №. 4 SPECIAL. – С. 63-69.
11.
Yuldashevich T. A. Pedagogik Jarayon Integral Dinamik Tizim Sifatida //Miasto
Przyszłości. – 2023. – Т. 43. – С. 634-637.
12.
Teshaboyev A. TA’LIM TIZIMINING KONTSEPSIYASI VA TUZILISHI //Евразийский
журнал предпринимательства и педагогики. – 2023. – Т. 1. – №. 1. – С. 60-63.
13.
ТЕШАБОЕВ А. Ю., УМНОВА М. К. ВЕСТНИК НАУКИ И ОБРАЗОВАНИЯ
//ВЕСТНИК НАУКИ И ОБРАЗОВАНИЯ Учредители: Олимп. – С. 88-91.
14.
Achilov O. M., Kochkinova M. N., Kamolova O. M. Q. THE IMPORTANCE OF
ECONOMIC EDUCATION IN PRESCHOOL CHILDREN //CURRENT RESEARCH
JOURNAL OF PEDAGOGICS. – 2021. – Т. 2. – №. 06. – С. 137-140.
31-oktabr, 2024-Yil
258
15.
Ismatov S. et al. O’QUVCHI YOSHLAR TARBIYASIDA DINIY EKSTRIMIZM VA
TERRORIZM TAHDIDI VA ULARNI BARTARAF ETISHNING MAVJUD
SHAROITLARI //PEDAGOG. – 2023. – Т. 6. – №. 2. – С. 443-447.
16.
Ko‘chkinova M. KASBIY ETIKET QOIDALARINING TAKOMILLASHUVIDA
PEDAGOGIK MAHORAT VA O ‘QITUVCHI KOMPETENSIYALARINING
AHAMIYATI //" Science Shine" International scientific journal. – 2024. – Т. 16. – №. 1.
17.
Ko‘chkinova M. N., qizi Rahmonova D. I., qizi Rahmonova M. S. BO ‘LAJAK O
‘QITUVCHI KASBIY TAYYORGARLIGIGA DOIR ETIKET QOIDALARINI TARKIB
TOPTIRISHDA MULOQOTNING O ‘RNI //Educational Research in Universal Sciences.
– 2023. – Т. 2. – №. 14. – С. 778-783.
18.
Ko‘charova D., Ko‘chkinova M. XURSHID DO ‘STMUHAMMAD NASRIDA
DIDAKTIK TAMOYILLAR //Journal of Integrated Education and Research. – 2022. – Т.
1. – №. 4. – С. 703-707.
19.
Atamurodova Q. G. et al. Factors and means of individual spiritual development
//ACADEMICIA: An International Multidisciplinary Research Journal. – 2021. – Т. 11. –
№. 6. – С. 771-774.
20.
Ismailova Z. et al. Development of gender entrepreneurship //E3S Web of Conferences. –
EDP Sciences, 2021. – Т. 284. – С. 11020.
21.
Ismailova Z. et al. Problem Of Ensuring Gender Equality In The International Relations
System //Turkish Journal of Computer and Mathematics Education (TURCOMAT). – 2021.
– Т. 12. – №. 11. – С. 5120-5123.
22.
Исмайлова Р. ФАКТОРЫ, ВЛИЯЮЩИЕ НА ИНВЕСТИЦИИ В СЕМЕЙНОЕ
ОБРАЗОВАНИЕ //Ustozlar uchun. – 2024. – Т. 57. – №. 4. – С. 138-141.
23.
Исмайлова Р. Н. ОИЛАВИЙ ЗЎРАВОНЛИКНИНГ ИЖТИМОИЙ-ПСИХОЛОГИК
ОМИЛЛАРИ //IJTIMOIY FANLARDA INNOVASIYA ONLAYN ILMIY JURNALI. –
2024. – Т. 4. – №. 5. – С. 9-14.
24.
Abdurakhmonov S. et al. Literature analysis of international experiences in studying the
theoretical and methodological framework of GIS-based demographic mapping processes
//E3S Web of Conferences. – EDP Sciences, 2024. – Т. 497. – С. 02031.
25.
Исмайлова Р. ОИЛАДА ЭРКАКЛАРГА НИСБАТАН ЗЎРАВОНЛИК ИЖТИМОИЙ-
ПСИХОЛОГИК МУАММО СИФАТИДА //ISSN 2181-3191 VOLUME 2, ISSUE 12
DECEMBER 2023. – 2023. – С. 2023285.
31-oktabr, 2024-Yil
259
26.
Ismaylova R. OILAVIY ZO ‘RAVONLIK O ‘Z JONIGA QASD QILISHNING OMILI
SIFATIDA //RESEARCH AND EDUCATION. – 2023. – Т. 2. – №. 9. – С. 160-165.
27.
Ismaylova R. LES ASPECTS DE GENRE DE LA VIOLENCE CONJUGALE //Collection
of scientific papers «SCIENTIA». – 2023. – №. July 14, 2023; Coventry, UK. – С. 160-162.
28.
Исмайлова
Р.
Н.
ИЖТИМОИЙ
ПСИХОЛОГИК
ИШ
ОИЛАВИЙ
ЗЎРАВОНЛИКНИНГ ОЛДИНИ ОЛИШНИНГ ОМИЛИ СИФАТИДА //RESEARCH
AND EDUCATION. – 2023. – Т. 2. – №. 5. – С. 102-108.
29.
Исмайлова
Р.
ОИЛАВИЙ
ЗЎРАВОНЛИККА
УЧРАГАН
ШАХСЛАРНИ
ИЖТИМОИЙ–ПСИХОЛОГИК-ҚЎЛЛАБ ҚУВВАТЛАШДА ҲИМОЯ ОРДЕРИНИНГ
РОЛИ //ЖУРНАЛ СОЦИАЛЬНЫХ ИССЛЕДОВАНИЙ. – 2023. – Т. 6. – №. 1.
30.
Nuraevna I. R. Protection mechanisms and coping strategy: Opportunities and limits
//ACADEMICIA: An International Multidisciplinary Research Journal. – 2022. – Т. 12. –
№. 4. – С. 450-453.
31.
Nuraeva I. R. THEORETICAL AND PRACTICAL APPROACHES IN THE STUDY OF
SOCIAL PSYCHOLOGICAL FACTORS OF DOMESTIC VIOLENCE //The ІІ
International Science Conference «Issues of practice and science», September 27–29,
London, Great Britain. 210 p. – С. 151.
32.
Uzakov G., Khamraev S., Khuzhakulov S. Rural house heat supply system based on solar
energy //IOP Conference Series: Materials Science and Engineering. – IOP Publishing,
2021. – Т. 1030. – №. 1. – С. 012167.
33.
Dildora X., Sirojiddin M. O ‘zbekiston respublikasi hududida seysmoaktiv hududlar va
zilzilaning xavfliligi //Innovative Development in Educational Activities. – 2024. – С. 167-
172.
34.
Рахимов З. Т., Хидирова Д. З. Педагогические технологии-фактор развития
образования //Проблемы науки. – 2020. – №. 5 (53). – С. 58-61.
35.
Рахимов З. Т., Хидирова Д. З. Педагогико-психологические аспекты психического
состояния учителя в процессе обучения //СОВРЕМЕННОЕ ОБРАЗОВАНИЕ:
АКТУАЛЬНЫЕ ВОПРОСЫ, ДОСТИЖЕНИЯ И ИННОВАЦИИ. – 2019. – С. 14-17.
36.
Dustkabilovich R. O., Zayniddinovna K. D. Main Criteria of Quality and Efficiency of
Education In the Higher Education System //Excellencia: International Multi-disciplinary
Journal of Education (2994-9521). – 2023. – Т. 1. – №. 5. – С. 450-453.
37.
Хидирова Д. З. Развитие проектной компетентности студентов в образовательном
процессе //Среднее профессиональное образование. – 2021. – Т. 8. – С. 51-53.
31-oktabr, 2024-Yil
260
38.
Рахимов З. Т. Хидирова Дилдора Зайниддиновна. ПЕДАГОГИЧЕСКИЕ НАУКИ
//ПЕДАГОГИЧЕСКИЕ ТЕХНОЛОГИИ–ФАКТОР РАЗВИТИЯ ОБРАЗОВАНИЯ. –
2020. – С. 58-61.
39.
Rakhimov O. et al. Results of the study of rotary feed pump with separator and screw feeder
//BIO Web of Conferences. – EDP Sciences, 2024. – Т. 95. – С. 01023.
40.
Zayniddinovna K. D. The Importance of the Design of the Pedagogical Process in Improving
the Quality of Education //Journal of Pedagogical Inventions and Practices. – 2022. – Т. 7.
– С. 261-266.
41.
Хидирова Д. З. Олий касбий таълимда педагогик Технологияларини лойиҳалаш–ўқув
масадига эришиш омили сифатида //KASB-HUNAR TA’LIMI. – 2022. – Т. 2. – С. 0109.
42.
Хидирова Д. З. DESIGNING THE PEDAGOGICAL PROCESS IN THE CONTEXT OF
EDUCATIONAL INNOVATIONS //Современное образование (Узбекистан). – 2021. –
№. 5. – С. 39-46.
43.
Хидирова Д. З. ПЕДАГОГИК ЖАРАЁННИ ЛОЙИҲАЛАШТИРИШ ТАЪЛИМ
ИННОВАЦИЯСИ СИФАТИДА //Современное образование (Узбекистан). – 2021. –
№. 5 (102). – С. 39-46.
44.
Сафаров Д. З. Ў., Хамроев Б. Х. ОЛИЙ ТАЪЛИМДА ГИМНАСТИКА ДАРСЛАРИНИ
ИННОВАЦИОН
ТАЪЛИМ
ТЕХНОЛОГИЯЛАР
АСОСИДА
ЎҚИТИШИ
САМАРАДОРЛИГИ //Scientific progress. – 2021. – Т. 1. – №. 6. – С. 297-301.
45.
Хидирова Д. З. Олий таълим муассасаларида бўлажак ўқитувчиларнинг касбий
компетентлигини шакллантириш //TA’LIM, FAN VA INNOVATSIYA.–2020. – 2020.
46.
Хидирова Д. ОРГАНИЗАЦИЯ ОБРАЗОВАТЕЛЬНОГО ПРОЦЕССА НА ОСНОВЕ
ИНТЕРАКТИВНЫХ МЕТОДОВ //ТЕНДЕНЦИИ И ПЕРСПЕКТИВЫ РАЗВИТИЯ
НАУКИ И ОБРАЗОВАНИЯ В УСЛОВИЯХ ГЛОБАЛИЗАЦИИ. – 2020. – Т. 31.
47.
РАХИМОВ
З.
и
др.
Современное
образование
//ПЕДАГОГИКО-
ПСИХОЛОГИЧЕСКИЕ АСПЕКТЫ ПСИХИЧЕСКОГО СОСТОЯНИЯ УЧИТЕЛЯ В
ПРОЦЕССЕ ОБУЧЕНИЯ. – 2019. – С. 14-17.
48.
Zayniddinovna X. D. TA‟ LIM JARAYONINI TEXNOLOGIK LOYIHALASHTIRISH
//YUKSAK
BILIMLI
VA
INTELLEKTUAL
RIVOJLANGAN
AVLODNI
TARBIYALASH–MAMLAKATNI
BARQAROR
TARAQQIY
ETTIRISH
VA
MODERNIZATSIYA QILISHNING ENG MUHIM SHARTI” MAVZUSIDAGI
RESPUBLIKA ILMIY-AMALIY ANJUMANI MATERIALLARI (27 mart, 2020 y.).
31-oktabr, 2024-Yil
261
49.
Хидирова Д. З. БЎЛАЖАК ЎҚИТУВЧИЛАРНИ ЗАМОНАВИЙ ПЕДАГОГИК
ТЕХНОЛОГИЯЛАРНИ ҚЎЛЛАШГА ЎРГАТИШ //V Международной научно-
практической конференции «НАУКА И ОБРАЗОВАНИЕ В СОВРЕМЕННОМ МИРЕ:
ВЫЗОВЫ ХХI века».-2019.
50.
Zayniddinovna X. D., Oybekovna X. G. BO’LAJAK MUTAXASSISLARDA MAVJUD
BO’LISHI
ZARUR
BO’LGAN
LОYIHАLASH
KOMPETENSIYALARNI
RIVOJLANTIRISH //Proceedings of International Conference on Educational Discoveries
and Humanities. – 2024. – Т. 3. – №. 4. – С. 261-272.
51.
Zayniddinovna X. D., Sunnatillayevna P. S., Oybekovna X. G. АUDITОRIYА VA
АUDITОRIYАDАN TАSHQАRIDА O ‘QUV MASHG ‘ULOTLARINI INNOVATSION
TEXNOLOGIYA VA METODLAR ASOSIDA LOYIHALASHTIRISH //PEDAGOG. –
2024. – Т. 7. – №. 3. – С. 222-229.
52.
Zayniddinovna, Xidirova Dildora. "ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ
ИДЕИ В МИРЕ." TЕXNIKА ОLIY TА’LIM MUАSАSАLАRIDА TАXSIL
ОLАYОTGАN
TАLАBАLАRNING
LОYIHАLАSH
KОMPЕTЕNTLILIGINI
ОSHIRISH (2024): 136-143.
53.
XIDIROVA D. Z. MAKTAB VA HAYOT //Bo ‘lajak o ‘qituvchilarnihg ta’lim jarayonini
loyihalash madaniyatini shakllantirishga doir kompetensiyalarini rivojlantirish. – 2022. – Т.
37. – №. 5. – С. 169.
54.
ZAYNIDDINOVNA X. D. THE NEED FOR THE USE OF DISTANCE LEARNING AND
E-LEARNING LITERATURE IN THE DEVELOPMENT OF STUDENT CREATIVITY
//ГЛОБАЛЬНАЯ НАУКА И ИННОВАЦИЯ. – 2021.
55.
INTEGRATSION T. L. K. S. R. YONDASHUV //DZ Xidirova. Innovative Development in
Educational Activities. – 2024. – Т. 3. – №. 3. – С. 357-367.
56.
Zayniddinovna
X.
D.
O’QUV
MASHG
‘ULOTLARINI
INNOVATSION
TEXNOLOGIYA VA METODLAR ASOSIDA LOYIHALASHTIRISH //INNOVATIVE
DEVELOPMENT IN EDUCATIONAL ACTIVITIES. – 2024. – Т. 4. – С. 4-14.
57.
Zayniddinovna X. D. TEXNIKA OLIY TA’LIM MUASSASALARI TALABALARINING
LOYIHALASH KOMPETENTLIGINI RIVOJLANTIRISH MODELI //International
journal of scientific researchers (IJSR) INDEXING. – 2023. – Т. 3. – №. 2.
58.
ESHEV S. et al. EVALUATION OF THE INFLUENCE OF THE PHYSICAL
PROPERTIES OF BOUND SOILS ON THE WASHING PROCESS.
31-oktabr, 2024-Yil
262
59.
Эшев С., Мурадов Н. К., Маматов Н. З. ИМИТАЦИОННОЕ МОДЕЛИРОВАНИЕ
ПРОЦЕССА ПЕРЕНОСА ГОМОГЕННОЙ СМЕСИ В ГИДРОМОРФНЫХ СРЕДАХ,
ОБУСЛОВЛЕННОГО ИЗМЕНЕНИЕМ УРОВНЯ ПОДЗЕМНЫХ ВОД //КОНТРОЛЬ
ПРОЦЕССОВ
ИЗМЕНЕНИЯ
ДАВЛЕНИЯ
ПОЧВЕННОЙ
ВЛАГИ
ДЛЯ
КОРРЕКТИРОВКИ РЕЖИМОВ ОРОШЕНИЯ И СНИЖЕНИЯ ПОТЕРЬ УРОЖАЕВ.
60.
Sobir E. et al. EVALUATION OF THE INFLUENCE OF THE PHYSICAL PROPERTIES
OF BOUND SOILS ON THE WASHING PROCESS //Universum: технические науки. –
2022. – №. 9-5 (102). – С. 18-22.
61.
Маматов Н. З., Рахимов О. Д. ИННОВАЦИОН ПЕДАГОГИК ТЕХНОЛОГИЯЛАР
ТАСНИФИ //INTERNATIONAL СONFERENCE ON LEARNING AND TEACHING. –
2022. – Т. 1. – №. 3. – С. 258-262.
62.
Eshev S. et al. SHO ‘RLANGAN BOG ‘LANGAN GRUNT NAMLIGINING
YUVILISHGA QARSHILIK QILISH TA’SIRINI BAHOLASH //Innovatsion
texnologiyalar. – 2023. – Т. 51. – №. 03. – С. 70-76.
63.
Mamatov N. PHYSICAL MODELING OF THE WASHING PROCESS OF CHANNELS
WITH LOW BINDING SOILS WITH SALINITY //Modern Science and Research. – 2024.
– Т. 3. – №. 1. – С. 1232-1238.
64.
Маматов Н. З. ИСТОЧНИКИ АЛЬТЕРНАТИВНОЙ ЭНЕРГИИ НА ОСНОВЕ
ОРГАНИКИ //Multidisciplinary and Multidimensional Journal. – 2024. – Т. 3. – №. 2. – С.
24-28.
65.
Mamatov N. Z. INNOVATIVE SOLUTIONS TO PROTECT WORKERS FROM
DANGEROUS GAS AND TOXIC SUBSTANCES IN HAZARDOUS INDUSTRY
ENTERPRISES //International journal of advanced research in education, technology and
management. – 2024. – Т. 3. – №. 2. – С. 73-77.
66.
Маматов Н. З. К РАСЧЕТУ НЕРАЗМЫВАЮЩИХ СКОРОСТЕЙ ВОДНОГО
ПОТОКА ЗЕМЛЯНЫХ КАНАЛОВ В УСЛОВИЯХ СВЯЗНОГО ГРУНТА
//INTERNATIONAL JOURNAL OF EUROPEAN RESEARCH OUTPUT. – 2024. – Т. 3.
– №. 2. – С. 64-69.
67.
Маматов Н. З. ЗАЩИТА НАСЕЛЕНИЯ В МЕСТАХ ПРОВЕДЕНИЯ МАССОВЫХ
МЕРОПРИЯТИЙ //INTERNATIONAL JOURNAL OF EUROPEAN RESEARCH
OUTPUT. – 2024. – Т. 3. – №. 2. – С. 70-79.
31-oktabr, 2024-Yil
263
68.
Маматов Н., Мурадуллаев Ф. ЯНГИ ТАЪЛИМ ТИЗИМИДА ТАЛАБАЛАР
МУСТАҚИЛ ИШИНИ БАЖАРИШДГИ МУМММОЛАР //Interpretation and
researches. – 2024.
69.
Бердиев Ш. Ж., Маматов Н. З. Метод борьбы с просадками грунтов в южных регионах
Узбекистана //Инновационное развитие. – 2017. – №. 2. – С. 82-84.
70.
Эшев С. С. и др. БОҒЛАНГАН ГРУНТЛАРДАГИ БИРИКИШ КУЧИНИНГ ЎЗАН
ЮВИЛИШИГА ТАЪСИРИНИ БАҲОЛАШ //Инновацион технологиялар. – 2022. – Т.
3. – №. 3 (47). – С. 76-82.
71.
Мирзаев О. А., Маматов Н. З. Температурный расчет питающего цилиндра с упругим
элементом пневмомеханических прядильных машин //Science and Education. – 2023. –
Т. 4. – №. 12. – С. 294-304.
72.
Мирзаев О. А., Маматов Н. З. КОЛЕБАНИЯ СОСТАВНОГО ПИТАЮЩЕГО
ЦИЛИНДРА С СОПРОТИВЛЕНИЕМ ПРИ КРУЧЕНИИ //Educational Research in
Universal Sciences. – 2023. – Т. 2. – №. 14. – С. 120-124.
73.
Sobir E. et al. EVALUATION OF THE INFLUENCE OF THE PHYSICAL PROPERTIES
OF BOUND SOILS ON THE WASHING PROCESS //Universum: технические науки. –
2022. – №. 9-5 (102). – С. 18-22.
74.
Eshev S. S. et al. Evaluating the effect of cohesive strength on self-leaching in bonded soils
//International Journal of Advanced Research in Science, Engineering and Technology. –
2022. – Т. 9. – №. 8. – С. 19636-19641.
75.
Эшев С. С., Маматов Н. З., Бобомуродов Ф. Ф. ШЎРЛАНГАН КАМ БОҒЛАНГАН
ГРУНТЛАРНИНГ ФИЗИК-МЕХАНИК ХУСУСИЯТЛАРИНИ ТАДҚИҚОТ ЭТИШ
//ME’MORCHILIK va QURILISH MUAMMOLARI. – 2023. – Т. 2.
76.
Эшев С. С., Маматов Н. З., Эркинов С. Т. Мукимов. ДБ ШЎРЛАНГАН КАМ
БОҒЛАНГАН
ГРУНТЛАРНИНГ
ФИЗИК-МЕХАНИК
ХУСУСИЯТЛАРИНИ
ТАДҚИҚОТ ЭТИШ //International Journal of Education, Social Science & Humanities.
Finland Academic Research Science Publishers ISSN. – С. 2945-4492.
77.
Эшев С. С. и др. Неразмывающие скорости земляных каналов в связных грунтах
//Oriental renaissance: Innovative, educational, natural and social sciences. – 2022. – Т. 2. –
№. 5. – С. 375-384.
78.
Khazratov A. N. et al. Influence of cohesion strength in cohesive soils onchannel bed erosion
//E3S Web of Conferences. – EDP Sciences, 2023. – Т. 410. – С. 05018.
31-oktabr, 2024-Yil
264
79.
Mirzayev O. A., Urakov N. A., Mamatov N. Z. Proced vibrations of a composite chevron-
type feed cylindr with torsional resistance //JMEA journal of modern educational
achievements. – 2023. – Т. 11.
80.
Eshev S. et al. Critical flow velocities in cohesive saline soils //E3S Web of Conferences. –
EDP Sciences, 2021. – Т. 264. – С. 03071.
81.
Otabek M. et al. Dynamics And Stability Of A Composite Feed Cylinder In The Feeding
Area Of Rotor Spinning Machines //Journal of Pharmaceutical Negative Results. – 2023. –
С. 1152-1157.
82.
Eshev S. et al. Calculation of its dynamically stable cross-section in the steady motion of the
channel flow //AIP Conference Proceedings. – AIP Publishing LLC, 2023. – Т. 2612. – №.
1. – С. 050007.
83.
Eshev S. et al. Non-eroding speed of water flow of channels running in cohesive soils //IOP
Conference Series: Materials Science and Engineering. – IOP Publishing, 2021. – Т. 1030.
– №. 1. – С. 012131.
84.
Eshev S. et al. The beginning of the movement of bottom sediments in an unsteady flow
//E3S Web of Conferences. – EDP Sciences, 2021. – Т. 263. – С. 02042.
85.
Sultonova D. N., qizi Siddiqova M. A. COLOR SCHEME IN THE FORMATION OF THE
ARTISTIC ENVIRONMENT OF THE INTERIOR OF MODERN EDUCATIONAL
CENTERS //Educational Research in Universal Sciences.
– 2023. – Т. 2. – №. 14. – С. 109-115.
86.
Muradov S. et al. EMERGENCY EPIDEMIOLOGICAL, EPIZOOTIC AND
EPIPHYTOTIC SITUATIONS. PARTICULARLY DANGEROUS INFECTIONS THAT
CAUSE INFECTIOUS AND COMMON DISEASES //Modern Science and Research. –
2024. – Т. 3. – №. 2. – С. 281-318.
87.
Muradov S. et al. STANDARDS OF SAFETY REQUIREMENTS FOR PRESSURE
CABINETS, APPARATUS AND GAS EQUIPMENT //Modern Science and Research. –
2024. – Т. 3. – №. 2. – С. 159-180.
88.
Muradov S. et al. STUDY OF THE HISTORICAL STAGES OF THE SCIENCE OF
LABOR PROTECTION //Modern Science and Research.
– 2024. – Т. 3. – №. 2. – С. 350-365.
89.
Muradov S. et al. CHECKING KNOWLEDGE OF LABOR PROTECTION //Modern
Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 2. – С. 386-400.
90.
Muradov S. et al. MOVEMENT OF CHICTONIC PLATES, ORIGIN OF
EARTHQUAKES //Modern Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 2. – С. 401-415.
31-oktabr, 2024-Yil
265
91.
Muradov S. et al. MAIN CONTENT AND COMPONENT PARTS OF THE SCIENCE"
SAFETY OF CONSTRUCTION OF BUILDINGS AND CONSTRUCTIONS" //Modern
Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 2. – С. 335-349.
92.
Muradov S. et al. ANALYSIS OF SECURITY CATEGORY AND RULES FOR
CARRIERS //Modern Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 2. – С. 366-385.
93.
Muradov S. et al. ADMINISTRATIVE BUILDINGS AND THEIR REQUIREMENTS
//Modern Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 2. – С. 257-280.
94.
Muradov S. et al. STABILITY CALCULATION OF LOAD LIFT VEHICLES //Modern
Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 5. – С. 205-234.
95.
Muradov S. et al. CONTENT AND ESSENCE OF THE LAW AND LEGAL
DOCUMENTS ON THE PROTECTION OF THE POPULATION AND TERRITORIES
FROM EMERGENCIES //Modern Science and Research.
– 2024. – Т. 3. – №. 5. – С. 168-204.
96.
Muradov S. et al. ANALYSIS OF SAFETY REQUIREMENTS OF EQUIPMENT
WORKING UNDER HIGH PRESSURE //Modern Science and Research. – 2024. – Т. 3. –
№. 5. – С. 131-167.
97.
Qizi S. M. A., Namazovna S. D. JAMOAT BINOLARI VA O ‘QUV MARKAZLARI
UCHUN TASVIRIY SAN’AT VA RANG YECHIMINI LOYIHALASHDA RAQAMLI
TEXNOLOGIYALARNING O ‘RNI //Raqamli iqtisodiyot (Цифровая экономика). –
2024. – №. 6. – С. 333-340.
98.
Husan ogli M. S., Hamidulla o‘g‘li X. X. Siddiqova Madinabonu Asatilla qizi.(2021). NEW
INNOVATIVE
ENGINEERING
SOLUTIONS
TO
THE
PROBLEMS
OF
SIGNALIZATION AND SECURITY SYSTEMS //European Journal of Life Safety and
Stability (2660-9630). – Т. 2. – С. 28-30.
99.
Qizi S. M. A. et al. O ‘QUV BINOLARI VA O ‘QUV MARKAZLARINI RANG
YECHIMINI RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR HAMDA SUN’IY INTELLEKT
ORQALI LOYIHALASH //Raqamli iqtisodiyot (Цифровая экономика). – 2024. – №. 6. –
С. 325-332.
100.
Muradov S. et al. NATURAL EMERGENCIES, INFECTIOUS DISEASES //Modern
Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 2. – С. 416-441.
101.
Muradov S., Karimov B., Siddiqova M. ISHLAB CHIQARISHDA O ‘TA YUQORI
BOSIM OSTIDA ISHLOVCHI USKUNLARNING XAVFSIZLIK TALABLARI
TAXLILI TEXNIK ASOSLARI //Modern Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 5. –
С. 681-703.
31-oktabr, 2024-Yil
266
102.
Мурадов С., Каримов Б., Сиддиқова М. ПРОБЛЕМЫ ТУШЕНИЯ ПОЖАРОВ
КЛАССА //Modern Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 5. – С. 600-618.
103.
Muradov S., Karimov B., Siddiqova M. FAVQULODDA VAZIYATLARNING
VUJUDGA
KELISHI
SABABLARI,
VA
FAVQULODDA
VAZIYATLARDA
HARAKAT QILISHGA O ‘RGATISHNI TASHKIL ETISH //Modern Science and
Research. – 2024. – Т. 3. – №. 5. – С. 554-573.
104.
Muradov S., Karimov B., Siddiqova M. MEHNATNI MUHOFAZA QILISHDA YUK
KO‘TARISH VOSITALARINI MUSTAHKAMLIKKA HISOBLASH //Modern Science
and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 5. – С. 636-655.
105.
Muradov S., Karimov B., Siddiqova M. FAVQULODDA VAZIYATLAR VA ULARNING
TURLARI, TABIIY TUSDAGI FAVQULODDA VAZIYATLAR //Modern Science and
Research. – 2024. – Т. 3. – №. 5. – С. 656-680.
106.
Muradov S., Siddiqova M., Karimov B. KIMYOVIY AVARIYA HOLATINI BAHOLASH
VA TAXLIL QILISH //Modern Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 5.
107.
Muradov S., Siddiqova M., Karimov B. LABOR PROTECTION MEASURES
EFFICIENCY //Modern Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 5. – С. 774-793.
108.
Muradov S., Siddiqova M., Karimov B. KUCHLI TA’SIR ETUVCHI ZAHARLI
MODDALAR AVARIYALARIDA KIMYOVIY HOLATNI BAHOLASH //Modern
Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 5.
109.
Muradov S., Karimov B., Asatilla M. MAMURIY BINOLAR VA ULARNING
TAVSIFLANISHI //Modern Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 5.
110.
Мурадов С., Каримов Б., Сиддиқова М. ОТПУСКОВ НА ОСНОВАНИИ НОВОГО
ТРУДОВОГО КОДЕКСА //Modern Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 5. – С.
619-635.
111.
Muradov S., Siddiqova M., Karimov B. CONDITIONS AND ENVIRONMENT
THROUGH THE KAIZEN METHOD //Modern Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №.
5. – С. 794-808.
112.
Muradov S., Karimov B., Siddiqova M. QURILISH ASHYOLARINING MEXANIK
XOSSALARI //NEW RENASSAINCE CONFERENCE.
– 2024. – Т. 1. – №. 4. – С. 144-164.
113.
Muradov S., Karimov B., Siddiqova M. QURILISH ASHYOLARINING TUZILISHI VA
TASNIFI //NEW RENASSAINCE CONFERENCE. – 2024. – Т. 1. – №. 4. – С. 98-121.
31-oktabr, 2024-Yil
267
114.
Muradov S., Karimov B., Siddiqova M. QURILISH ASHYOLARI TARKIBINI ILMIY
ASOSLASH USULLARI //NEW RENASSAINCE CONFERENCE. – 2024. – Т. 1. – №. 4.
– С. 122-143.
115.
Muradov S., Siddiqova M., Karimov B. STUDY AND ANALYSIS OF ACCIDENTS IN
INDUSTRIAL ENTERPRISES //Modern Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 6. –
С. 16-31.
116.
Muradov S., Siddiqova M., Karimov B. PARTICULARLY DANGEROUS INFECTIONS
THAT CAUSE CONTAGIOUS AND COMMON DISEASES //Modern Science and
Research. – 2024. – Т. 3. – №. 6. – С. 32-64.
117.
Muradov S., Karimov B., Siddiqova M. FAVQULODDA VAZIYATLARDA TIZIMIGA
DOIR QONUNCHILIK //Modern Science and Research.
– 2024. – Т. 3. – №. 5. – С. 574-599.
118.
Muradov S., Karimov B., Asatilla M. “BINO VA INSHOOTLARNI XAVFSIZLIGI”
FANINING ASOSIY MAZMUNI //Modern Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 5.
– С. 809-824.
119.
O‘G‘Li M. S. H. MEHNATNI MUHOFAZA QILISH SOHASIDA RAQAMLI
TEXNOLOGIYALAR VA SUN’IY INTELKTNI QO ‘LLASH //Raqamli iqtisodiyot
(Цифровая экономика). – 2024. – №. 6. – С. 262-270.
120.
O‘G‘Li M. S. H. MEHNAT MUHOFAZASI VA XAVFSIZLIK TEXNIKASI BO ‘YICHA
O ‘QITISH VA YO ‘RIQNOMALARNI RAQAMLASHTIRISH ASOSLARI //Raqamli
iqtisodiyot (Цифровая экономика). – 2024. – №. 6. – С. 271-279.
121.
O‘G‘Li M. S. H. O ‘ZBEKISTONDA MEHNAT MUHOFAZASI BO ‘YICHA
YETAKCHI XODIMLAR VA MUTAXASSISLARNING BILIMLARI SINOVINI
RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR ORQALI O ‘TKAZISHNING HUQUQIY ASOSLARI
//Raqamli iqtisodiyot (Цифровая экономика). – 2024. – №. 7. – С. 168-176.
122.
O‘G‘Li
M.
S.
H.
SANOAT
KORXONALARI
RAHBAR
VA
MUTAXASSISLIKLARINING MEHNAT MUHOFAZASI BO ‘YICHA BILIMLARINI
TEKSHIRISHNI RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR ASOSIDA TASHKIL ETISHNING
NAZARIY ASOSLARI //Raqamli iqtisodiyot (Цифровая экономика). – 2024. – №. 7. – С.
177-183.
123.
O‘G‘Li M. S. H. XAVFLI SANOAT OBYEKTLARIDA SODIR BO ‘LGAN
AVARIYALAR OQIBATIDA KELTIRILGAN ZARARNI HISOBLASH USULLARI
//Raqamli iqtisodiyot (Цифровая экономика). – 2024. – №. 7. – С. 580-586.
31-oktabr, 2024-Yil
268
124.
Мурадов С. ҚУРИЛИШ-МОНТАЖ ИШЛАРИДА КЎТАРМА КРАНЛАРДАН
ФОЙДАЛАНИШ ХАВФСИЗЛИГИНИ ТАЪМИНЛАШ АСОСЛАРИ. – 2024.
125.
Мурадов С. ПРОБЛЕМЫ ТУШЕНИЯ ПОЖАРОВ КЛАССА Е ЛИЧНЫМ
СОСТАВОМ ПОЖАРНОЙ ОХРАНЫ В МИРЕ //Modern Science and Research. – 2024.
– Т. 3. – №. 2. – С. 758-773.
126.
Мурадов С. ПРОБЛЕМЫ ТУШЕНИЯ ПОЖАРОВ КЛАССА Е ЛИЧНЫМ
СОСТАВОМ ПОЖАРНОЙ ОХРАНЫ В МИРЕ //International journal of advanced
research in education, technology and management. – 2023. – Т. 2. – №. 5.
127.
Rayimkulov A., Murodov S. Some Issues of Safety in the Use of Tower Cranes Used in
Construction Projects //JournalNX. – С. 301-308.
128.
ЎҒЛИ Р. Х. Ф., СИРОЖИДДИН М. ИЗУЧЕНИЯ УСЛОВИЯ ТРУДА В КОМПАНИИ
ЕВРОПЫ. МУРАДОВ СИРОЖИДДИН //International journal of advanced research in
education, technology and management. – 2023. – Т. 2. – №. 10.
129.
O‘G‘LI M. S. H. ANALYSIS OF “MEASURES TO ENSURE OCCUPATIONAL
SAFETY IN THE FIELD OF CARGO TRANSPORTATION AND LOADING.”
//International journal of advanced research in education, technology and management. –
2023. – Т. 2. – №. 9.
130.
MURADOV SIROJIDDIN HUSAN O'G'LI. (2023). ANALYSIS OF "MEASURES TO
ENSURE OCCUPATIONAL SAFETY IN THE FIELD OF CARGO TRANSPORTATION
AND LOADING.".
https://doi.org/10.5281/zenodo.8434940
131.
Rakhimov O. D., Muradov S. H. Digitalization of Instructions on Labor Protection and
Safety Techniques //European journal of life safety and stability (EJLSS). – 2022. – Т. 24. –
С. 80-86.
132.
Sirojiddin M., Umurzoq E. INNOVATIVE SOLUTIONS FOR IMPROVEMENT OF
WORKING CONDITIONS AND ENVIRONMENT THROUGH THE KAIZEN METHOD
//International journal of advanced research in education, technology and management. –
2023. – Т. 2. – №. 12. – С. 42-47.
133.
Sirojiddin M., Umurzoq E. INNOVATIVE SOLUTIONS FOR IMPROVEMENT OF
WORKING CONDITIONS AND ENVIRONMENT THROUGH THE KAIZEN METHOD
//International journal of advanced research in education, technology and management. –
2023. – Т. 2. – №. 12. – С. 42-47.
31-oktabr, 2024-Yil
269
134.
Dustkabilovich R. O., Husan ogli M. S. Innovative Technologies in Teachingdirectors and
Specialists of Industrial Enterprises on" Labor Protection" //European Journal of Life Safety
and Stability (2660-9630). – 2021. – Т. 12. – №. 29. – С. 80-85.
135.
Husan ogli M. S., Hamidulla o‘g‘li X. X. Siddiqova Madinabonu Asatilla qizi.(2021). NEW
INNOVATIVE
ENGINEERING
SOLUTIONS
TO
THE
PROBLEMS
OF
SIGNALIZATION AND SECURITY SYSTEMS //European Journal of Life Safety and
Stability (2660-9630). – Т. 2. – С. 28-30.
136.
Мурадов С. Определение отдыха и отпусков на основании нового трудового кодекса
//Aholi bandligi sohasidagi davlat siyosatining amalga oshirishning dolzarb masalalari. –
2023. – Т. 10. – №. 26. – С. 17-21.
137.
МУРАДОВ С. ИЗУЧЕНИЯ ОХРАНА ТРУДЫ НА ПРОИЗВОДСТВЕ КОРЕИ
//ХӨДӨЛМӨР, НИЙГМИЙН ХАРИЛЦАА СУДЛАЛ. – 2023. – С. 242-247.
138.
Husan o‘g‘li M. S., Utkir o‘g‘li Z. U. PRINCIPLES OF PASSING AND DOCUMENTING
INSTRUCTIONS ON SAFETY TECHNIQUES //Educational Research in Universal
Sciences. – 2023. – Т. 11.
139.
Muradov S. ECONOMIC ANALYSIS OF PROFITS IN THE FIELD OF LABOR
PROTECTION //Modern Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 1. – С. 1239-1245.
140.
Muradov S. Ishlab chiqarishdagi avariyalarni o ‘rganish va tahlil qilish //Educational
Research in Universal Sciences. – 2023. – Т. 2. – №. 16. – С. 474-477.
141.
Muradov S. H. o ‘g ‘li, & Egamov, DS o ‘g ‘li.(2023). INNOVATIVE SOLUTIONS TO
PROTEC T WORKERS FROM DANGEROUS GAS AND TOXIC SUBSTANCES IN
HAZARDOUS INDUSTRY ENTERPRISES //Educational Research in Universal Sciences.
– Т. 2. – №. 14. – С. 340-342.
142.
Muradov, S. H. "o ‘g ‘li, & Zayniyev, UU o ‘g ‘li.(2023). PRINCIPLES OF PASSING AND
DOCUMENTING INSTRUCTIONS ON SAFETY TECHNIQUES." Educational Research
in Universal Sciences 2.14: 116-119.
143.
Muradov S. PRINCIPLES OF ENSURING THE SAFETY OF USING LIFTING CRANES
IN CONSTRUCTION-ASSEMBLY WORKS //Modern Science and Research. – 2024. – Т.
3. – №. 2. – С. 933-939.
144.
Muradov
S.
CONSTRUCTION-INSTALLATION
ISHLARIDA
KUTARAMA
KRANLARDAN USE FUNDAMENTAL SECURITY OF SUPPLY //Modern Science and
Research. – 2024. – Т. 3. – №. 2. – С. 786-792.
31-oktabr, 2024-Yil
270
145.
Muradov S., Usmonov H. MEHNATNI MUHOFAZA QILISHNING RIVOJLANISH
TARIXIY BOSQICHLARINI O ‘RGANISH //Interpretation and researches. – 2024.
146.
СИРОЖИДДИН М. НЕКОТОРЫЕ АСПЕКТЫ БЕЗОПАСНОСТИ ПРИМЕНЕНИЯ
ГРУЗОПОДЪЕМНЫХ КРАНОВ В СТРОИТЕЛЬНО-МОНТАЖНЫХ РАБОТАХ
//International journal of advanced research in education, technology and management. –
2024. – Т. 3. – №. 2. – С. 167-177.
147.
СИРОЖИДДИН учитель-стажер, М. У. Р. А. Д. О. В. "Каршинский инженерно-
экономический институт кафедра «Охрана труда и техника безопасности» Республики
Узбекистан. (2024). НЕКОТОРЫЕ АСПЕКТЫ БЕЗОПАСНОСТИ ПРИМЕНЕНИЯ
ГРУЗОПОДЪЕМНЫХ КРАНОВ В СТРОИТЕЛЬНО-МОНТАЖНЫХ РАБОТАХ.
Zenodo." НЕКОТОРЫЕ АСПЕКТЫ БЕЗОПАСНОСТИ ПРИМЕНЕНИЯ.
