EKOLOGIYA O‘ZGARISHIDA INSONLARNING O‘RNI

Dekabr, 2024-Yil

679

EKOLOGIYA O‘ZGARISHIDA INSONLARNING O‘RNI

Axmedova Shahrizoda

O‘zbekiston Milliy universiteti

Ijtimoiy fanlar fakulteti Sotsiologiya yo‘nalishi 1-kurs talabasi.

Ilhomov U.U

Ilmiy rahbar. Oʻzbekiston milliy universiteti oʻqituvchisi.

https://doi.org/10.5281/zenodo.14476478

Annotatsiya

. Ushbu tezis ekologiya tushunchalari hamda undagi salbiy va ijobiy

o‘zgarishlarni tahlil qilishga bag‘ishlangan. Shuningdek, atrof-muhitning buzilishi va uning toza

saqlanishida odamlarning o‘rni va vazifalari haqida so‘z yuritiladi. Zero, tabiatga mehr

ko‘rsatsang, u seni boqadi.

Kalit so‘zlar

: tabiat, ekologiya, ekotizm, ekotexnologiyalar, odamlar, qo‘riqxona, chiqindi.

РОЛЬ ЛЮДЕЙ В ЭКОЛОГИЧЕСКИХ ИЗМЕНЕНИЯХ

Аннотация

. Данная диссертация посвящена анализу концепций экологии и ее

негативных и позитивных изменений. В нем также говорится о роли и обязанностях людей

в деградации окружающей среды и поддержании ее чистоты. Ведь если вы проявите

любовь к природе, она позаботится о вас.

Ключевые слова:

природа, экология, экотизм, экотехнологии, человек, заповедник,

отходы.e.

THE ROLE OF PEOPLE IN ECOLOGICAL CHANGE

Abstract.

This thesis is devoted to the analysis of the concepts of ecology and its andits

negative and positive changes. It aslo talks about to role and tasks of people in the destruction of

the environment and keeping it clean. Because if you show love to nature, it will feed yo u.

Keywords:

nature, ecology, ecotism, ecotechnologies, people, nature, reserve, weste.

Tabiat deyilganda biz o‘zimizni o’rab turgan havo, suv, tuproq, tog‘ jinslari, o‘simlik va

hayvonotlardan iborat murakkab moddiy borliqni ko‘z o ‘ngimizga keltiramiz. U insonning barcha

moddiy va ma’naviy ehtiyojlarini qondiruvchi yagona manba hisoblanadi. Bu jihatdan uni onaga

qiyoslab, bejizga «Ona tabiat» deb ardoqlanmaydi[1].

Ekologiya

(qadimgi yunoncha: οἶκος – „uy“, „turar joy“) – organizmdan har xil darajada

yuqori turadigan sistemalar; populyatsiyalar, biotsenozlar, biogeotsenozlar (ekosistemalar) va

biosferaning tuzilishi, ularda kechadigan jarayonlarni o‘rganadigan biologiya fanlari majmui.

Dekabr, 2024-Yil

680

Ekologiyani organizmlar va ular bilan atrof muhit o‘rtasidagi o‘zaro munosabatlarni

o‘rganadigan fan sifatida ham talqin qilinadi. Ekologiya o‘rganadigan obʼyektlariga ko‘ra,

umumiy va xususiy ekologiyaga ajratiladi.

“Ekologiya” terminini 1866-yil nemis olimi ekologiya

E. Gekkel organizmlarning atrof muhit bilan munosabatlarini belgilash uchun taklif etgan[2]

Ekologiya o‘zgarishida sanoat sohasi ham muhim rol o‘ynaydi,chunki ko‘plab hududlarda

zavod va korxonalar muntazam ravishda faoliyat olib boradi va ekalogiyaning buzilishiga sabab

bo‘ladi. Sanoat korxonalari havoga zararli gazlar chiqaradi bu global isishga olib keladi.

Urbanizatsiya natijasida o‘rmonlarning kesilishi va yerlarning qurilishi, tuproq errozyasini

kuchaytiradi va tabiiy eko tizimini yo‘q qiladi. O‘rmonlarning kesilishi va minerallarni qazib olish

natijasida tabiat resusrslari kamaymoqda.

Ekologiya o‘zgarishida o‘rmonlarning kesilishini misol qilamiz.Negaki o‘rmonlarning

kesilishi atmosferadagi korbanant angidrid o‘zlashtirish va kislorod ishlab chiqarish uchun muhim.

O‘rmonlarning kesilishi natijasida iqlim o‘zgarishi tezlashadi va turli jonivorlar yashash

joylarini yo‘qotadi. Qishloq xo‘jaligi uchun yerlarning noto‘g‘ri ishlatilishi o‘rmonlarning

kesilishi va sanoat chiqindilari tuproqni unumdorligidan mahrum qiladi.Insonlar ekologiya

muammolarini kamaytirish uchun quyidagi choralarga e’tibor qaratishi lozim:

Qayta tiklanadigan energiya manbalaridan foydalanish (quyosh, shamol va boshqalar.

Ko‘proq daraxt ekish va o’rmonlarni muhofaza qilish Chiqindilarni qayta ishlashni

rivojlantirish. Atrof muhitni asrash bo‘yicha ta’lim va targ‘ibot ishlarini kuchaytirish.

Xulosa qilib aytish joizki, biz atrof muhitni asrar ekanmiz o‘zimiz yaxshi yashashimizga

imkon yaratamiz. Chiqindilarni ham xar yerga tashlab ketmasdan o‘zining idishlariga tashlashimiz

kerak. Havoning ifloslanishiga ham yo‘l qo‘ymasligimiz kerak. Ko‘proq daraxt ekishimiz kerak.

Negaki daraxt eksak zaharli gazlardan o‘zlarizizni asraymiz. Atrof muhitni asrash, tabiiy

resuslardan oqilona foydalanish insonlarni tabiatga bo‘lgan salbiy tassavvurlani yo‘qotish kerak.

Tabiatni himoya qilish -bu insoniyat kelajagini saqlab qolish yo‘lidagi muhim vazifadir.

REFERENCES

1.

https://n.ziyouz.com/books/kollej_va_otm_darsliklari/ekologiya/Ekologiya%20va%20atr

of-muhitni%20muhofaza%20qilish%20asoslari%20(P.Sultonov).pdf

2.

https://namdu.uz/media/Books/pdf/2024/06/12/NamDU-ARM-5702-

Ekologiya_va_tabiatni_muhofaza_qilish.pdf

3.

NURQULOV B. YOSHLARNING IJTIMOIY-SIYOSIY FAOLLIGINI OSHIRISH

OMILLARI //UzMU xabarlari. – 2024. – Т. 1. – №. 1.3. 1. – С. 190-193.

Dekabr, 2024-Yil

681

4.

Nurqulоv B. G. THE MAIN THEORETICAL APPROACHES TO THE CONCEPT OF

POLITICAL SOCIALIZATION //Academic research in educational sciences. – 2024. –

№. 3. – С. 426-431.

5.

Nurqulov B. G. SAYLOV VA UNING YOSHLAR FAOLIYATIDA TUTGAN OʻRNI

//Academic research in educational sciences. – 2024. – №. 3. – С. 432-436.

6.

Нуркулов

Б.,

Равшанова

О.

JORJ

GERBERT

MIDNING

RAMZIY

INTERAKSIONIZM NAZARIYASI //NRJ. – 2024. – Т. 1. – №. 3. – С. 402-405.

7.

Nurqulov B. et al. PITRIM SOROKINNING “SOTSIAL VA MADANIY DINAMIKA”

ASARI //NRJ. – 2024. – Т. 1. – №. 3. – С. 289-291.

8.

Panjiyeva Z. et al. RAZMIY INTERAKTSIONIZM TAMOYILLARI //NRJ. – 2024. – Т.

1. – №. 3. – С. 292-295.

9.

A’ZAMXONOV S. OLIY TA’LIM TIZIMIDA TALABALARNING MUSTAQIL

TA’LIM OLISHLARNI TASHKIL ETISH //News of UzMU journal. – 2024. – Т. 1. – №.

1.1. 1. – С. 63-66

10.

Saidabzalkhan A. MODERN CONCEPTS OF HUMAN CAPITA MEASUREMENT

https://farspublishers.

org/index.

php/ijessh/article/view/1527

https://zenodo.

org/records/8003552#. – 2023.

11.

A‘zamxonov S. X. Ta’lim jarayonida o ‘qituvchi faoliyatining o ‘ziga xos xususiyatlari

//IJODKOR O'QITUVCHI. – 2022. – Т. 2. – №. 22. – С. 381-386.

12.

Аъзамхонов С. TALABALAR MUSTAQIL TA’LIM OLISHINI OSHIRISHNING

NAZARIY ASOSLARI //ЖУРНАЛ СОЦИАЛЬНЫХ ИССЛЕДОВАНИЙ. – 2024. – №.

SI-1.

13.

Azamkhanov S. SOCIOLOGICAL ANALYSIS OF MODERN FORMS OF

ORGANIZING STUDENTS'INDEPENDENT WORK //Modern Science and Research. –

2024. – Т. 3. – №. 5.

14.

Ilxomov,

Umrbek,

and

Parizod

Nasirdinova.

"IRVING

GOFFMANNING

DRAMATURGIYASI." NRJ 1.3 (2024): 239-245.

15.

ILXOMOV,

Umrbek.

"SOTSIAL

MOBILLIK

YOSHLAR

INTELLEKTUAL

SALOHIYATNING OMILI SIFATIDA." News of UzMU journal 1.1.2. 1 (2024): 110-

114.

16.

.Ilxomov, U. U., and P. Sh Nasirdinova. "UMUMIY-O „RTA TA „LIM

MUASSASALARIDA O „QITISH METODI VA BITIRUVCHI YOSHLARNI KASBGA

Dekabr, 2024-Yil

682

YO „NALTIRILGANLIGI DOLZARB MASALA." Academic research in educational

sciences 3 (2024): 252-256.

17.

Ilxomov U. U. YOSHLARDA DEVIANT XULQ-ATVOR MUAMMOLARINING

INDEKATORI //Academic research in educational sciences. – 2024. – №. 3. – С. 263-268.

18.

Ilxomov U. U. YOSHLAR ISHSIZLIGI IJTIMOIY MUAMMO SIFATIDA //Academic

research in educational sciences. – 2024. – №. 3. – С. 257-262