Yanvar, 2025-Yil
378
LITOSFERANI HIMOYA QILISH
Muradov Sirojiddin Husan o‘g‘li
Qarshi muhandislik-iqtisodiyot instituti Mehnat muhofazasi va texnika xavfsizligi kafedrasi
o‘qituvchisi
O‘zbekiston. Qarshi.
KIRISH.
Tuproq atrof-muhitning asosiy obyektlaridan biri, oziq-ovqat, hayot va inson faoliyatini
ta’minlashning asosiy manbai, o‘simliklar, hayvonlar, mikroorganizmlarning yashash muhiti va
manbasi, biosferaning asosiy bog‘lovchi bo‘g‘ini, ijtimoiy taraqqiyot va jamiyat farovonligi,
iqtisodiyotning muhim asosidir. Tuproqlarning holati atrof-muhit va tabiiy resurslarga, davlatning
iqtisodiy va ijtimoiy rivojlanish darajasiga, inson salomatligiga ta’sir qiladi. Tuproqlarga salbiy
ta’sir ko‘rsatadigan yoki ko‘rsatishi mumkin bo‘lgan xo‘jalik yoki boshqa tadbirlar tuproqni
muhofaza qilish tadbirlarini amalga oshirish sharti bilan rejalashtirilgan va amalga oshiriladi.
Tuproqni muhofaza qilish muammolarini hal qilmasdan turib, biosferaning barqaror
rivojlanishini, odamlarning hozirgi va kelajak avlodlarining xavfsizligi va farovonligini, umuman
biosferaning ishlashini ta’minlab bo‘lmaydi.
Tuproqni muhofaza qilish deganda tuproqning ifloslanishini, degradatsiyasini oldini
olishga, uning ekologik holati va unumdorligini saqlashga qaratilgan chora-tadbirlar majmui
tushuniladi.
Tuproqni saqlash choralariga quyidagilar kiradi:
1) buzilgan yerlarni rekultivatsiya qilishda tuproq holatini tiklash va yaxshilash;
2) hosilsiz yerlarni va obodonlashtirish uchun mo‘ljallangan yerlarni melioratsiya qilishda
tuproq holatini yaxshilash;
3) tuproqni himoya qiluvchi o‘rmon plantatsiyalarini yaratish;
4) tuproqqa salbiy ta’sirlarning (tabiiy va antropogen) oldini olish va bartaraf etishga
qaratilgan boshqa tadbirlarni amalga oshirish.
Litosferani sanoat chiqindilaridan himoya qilish muammolarini hal qilish chiqindisiz va
kam chiqindi texnologiyalar hamda ishlab chiqarishni keng qo‘llash orqali mumkin), bu
quyidagilarni ta’minlashi kerak:
➢
xom ashyoni uning barcha tarkibiy qismlaridan foydalangan holda kompleks qayta
ishlash;
➢
mahsulotlarni qayta ishlatish talablarini hisobga olgan holda yaratish va chiqarish;
➢
ishlab chiqarish va iste’mol chiqindilarini qayta ishlash, ekologik muvozanatni buzmagan
holda tovar mahsuloti olish yoki har qanday usulda foydalanish;
➢
yopiq sanoat suv ta’minoti tizimlaridan foydalanish;
➢
chiqindisiz hududiy ishlab chiqarish komplekslari va iqtisodiy rayonlarni tashkil etish.
Sanoat chiqindilari mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari va Ekologiya, atrof muhit
muhofazasi va iqlim o‘zgarishi vazirligi hududiy organlari bilan kelishilgan miqdorda korxona
hududida maxsus ajratilgan joyda saqlanishi kerak. U to‘planganda, barcha chiqindilarni
utilizatsiya qilish yoki Ekologiya, atrof muhit muhofazasi va iqlim o‘zgarishi vazirligi hududiy
organlari tomonidan nazorat qilish uchun maxsus tashkil etilgan joylarga tashish kerak. Yoqilg‘i-
Yanvar, 2025-Yil
379
moylash materiallarini qabul qilish va yetkazib berish kanalizatsiya, tuproq yoki suv havzalariga
tushmasdan tashkil etilishi kerak. Moylash ishlari uchun joylar tuproq va yer usti oqimlarining
ifloslanishini oldini oladigan tarzda tashkil etilishi va ishlatilgan moylar va filtrlarni
3
yig‘ish uchun
idishlar bilan jihozlangan bo‘lishi kerak.
Chiqindilarni qayta ishlashning asosiy usullariga sanitariya-gigiena sharoitlarini
yaxshilashni ta’minlovchi chiqindilarni yo‘q qilish usullari va ikkilamchi resurslardan to‘liq yoki
qisman foydalanish imkonini beruvchi usullar kiradi. Bu:
➢
chiqindilarni qayta ishlash - texnologik operatsiya yoki texnologik operatsiyalar majmui,
buning natijasida chiqindilardan bir yoki bir nechta turdagi tovar mahsuloti ishlab chiqariladi;
➢
chiqindilarni utilizatsiya qilish - bu chiqindilardan foydalanishning barcha turlarini
(yoqilg‘i sifatida, yerni sug‘orish, qazib olingan tog‘ maydonini to‘ldirish va boshqalar) o‘z ichiga
olgan texnologik operatsiya (7.4-jadval);
➢
chiqindilarni zararsizlantirish - bu texnologik operatsiya yoki operatsiyalar majmui
bo‘lib, birlamchi zaharli modda yoki moddalar guruhi neytral, toksik bo‘lmagan va
parchalanmaydigan birikmalarga aylanadi.
Chiqindilarni xom ashyo sifatida ishlatish
6.4-jadval
Chiqindi
Foydalanish (qayta ishlash usuli)
Kul va shlak
Foydalanish:
1) sement va plomba qismini almashtirish uchun beton
ishlab chiqarishda; alumina-kul kengaytirilgan loy, kul shag‘al, shlak
granulyatsiyasi, azurit, agloporit shag‘al kabi sun’iy plomba moddalar
uchun; g‘isht va shlakli bloklar; 2) yo‘l qurilishida - yo‘l qismini
to‘ldirishda, to‘g‘onlarni qirg‘oqqa o‘rnatishda
Tarkibida simob
bo‘lgan chiqindilar
Qayta ishlash usuli:
termik demerkurizatsiya (yuqori harorat ta’sirida
simobning bug‘lanishi va uning bug‘larining keyinchalik
kondensatsiyasi; suvni yuvish texnologiyasi), reagent usullari
Qog‘oz chiqindilari Foydalanish:
qadoqlash qog‘ozi va karton, to‘qima qog‘ozi va gazeta
qog‘ozi ishlab chiqarish uchun, qog‘ozning yozish turlari, devor
qog‘ozi, qurilish materiallari (yumshoq tom yopish va izolyatsion
materiallar: shisha, ruberoid), kafel qoplamali materiallar va
boshqalar.
Yog‘och chiqindilari
Foydalanish:
1) zarrachalar, sanoat chiplari va yog‘och plitalar,
fanera va karton ishlab chiqarishda; turli xil qurilmalarning
korpuslari; madaniy va maishiy tovarlar (mebel, idish-tovoq, sport
anjomlari, o‘yinchoqlar); 2) yoqilg‘i sifatida; 3) tuproq tuzilishini
yaxshilash vositasi sifatida; 4) hududlar va binolarni tozalashda neft
va neft mahsulotlarini yutuvchi sifatida
Tolali
Qo‘llash:
tirgak, mebel va texnik jun ko‘rinishidagi mahsulotlar
ishlab chiqarishda. Utilizatsiya qilish: yoqish yoki chiqindixonaga
tashlash orqali
Kauchuk
mahsulotlari
Foydalanish:
shinalar va rezina buyumlar ishlab chiqarishda; asfalt
aralashmalari va bitum mastikalarini tayyorlashda; qurilish maqsadlari
uchun turli xil materiallarni ishlab chiqarish uchun (rezina tom yopish
Yanvar, 2025-Yil
380
elementlari, rezina pol plitalari, rels osti yostiqchalari), shuningdek,
avtomobillar va avtobuslar uchun aksessuarlar (rezina paspaslar, ichki
gilamlar, loy klapanlar va boshqalar), yordamchi aravalar uchun
g‘ildiraklar; yo‘llar, to‘g‘onlar, suv omborlari qirg‘oqlari va
boshqalarni mustahkamlash uchun vosita sifatida.
Qayta ishlash
usuli:
ozon, kislorod va boshqa kimyoviy reagentlar ta’sirida yonish,
issiqlik va katalitik kreking, piroliz, kauchukning parchalanishi.
Polimer:
A) yangi polietilen
Drenaj quvurlari (shu jumladan gofrirovka qilinganlar), qishloq
xo‘jaligi uchun plyonkalar, sanitariya-texnik vositalar uchun quyma
qolip mahsulotlari, meva va sabzavotlar uchun qutilar ko‘rinishidagi
transport qadoqlari va boshqalarni ishlab chiqarishda keyingi
foydalanish uchun ikkilamchi granulatga qayta ishlash. Yog‘och,
qog‘oz va to‘qimachilik chiqindilari asosida kompozit materiallar
ishlab chiqarishda bog‘lovchi
B) polivinilxlorid
Yo‘l qurilishida, shuningdek, qattiq vinil plastmassa, linoleum va
boshqa mahsulotlarni ishlab chiqarish uchun ishlatiladi.
D) polistirol
Qoplama choyshablar, iste’mol tovarlari va boshqa mahsulotlar ishlab
chiqarish uchun ishlatiladi
Qattiq sanoat chiqindilarini (metall chiqindilaridan tashqari) yo‘q qilish va qayta
ishlashning asosiy yo‘nalishlari ularni qayta ishlashning yangi texnologiyasi paydo bo‘lgunga
qadar ularni foydali mahsulot (xom ashyo) ga aylantirilgunga qadar poligonlarga ko‘mish, yoqish,
saqlash va sanoat korxonasi hududida saqlashdir. Chiqindilarni poligonlarda qayta ishlash fizik va
kimyoviy usullardan foydalanishni o‘z ichiga oladi: issiqlikni qayta tiklash bilan termik
neytrallash, simob va boshqa qimmatbaho metallarni qayta tiklash bilan lampalarni
demersalizatsiya qilish, qum va qolipli tuproqni kaltsiylash, maxsus kamerada silindrlarni
portlatish, chiqindilarni muhrlangan idishlarga qadoqlash va ularni yo‘q qilish.
Tabiiy resurslarni, shu jumladan yer resurslarini muhofaza qilishning eng muhim
yo‘nalishlari meliorativ holatini o‘z ichiga oladi - buzilgan yerlarning unumdorligi va iqtisodiy
qiymatini tiklashga, shuningdek, atrof-muhit sharoitlarini yaxshilashga qaratilgan ishlar majmui.
Insonning ishlab chiqarish faoliyati natijasida tuproq qoplamining, gidrologik rejimining
buzilishi va texnogen relyefning shakllanishi natijasida iqtisodiy qiymatini yo‘qotgan yoki atrof-
muhitga salbiy ta’sir ko‘rsatish manbai bo‘lgan yerlar buzilgan yerlardir.
Foydali qazilmalarni qazib olish, geologiya-qidiruv, qidiruv, qurilish va boshqa ishlarni
amalga oshirish jarayonida yuzaga keladigan va tuproq qoplamining buzilishiga, hududning
gidrologik rejimiga, texnogen relyefning shakllanishiga va yer holatining boshqa sifat o‘zgarishiga
olib keladigan jarayon yerning buzilishi deb ataladi. Barcha toifadagi buzilgan yerlar, shu
jumladan buzilgan yerlarning salbiy ta’siri natijasida unumdorligini to‘liq yoki qisman yo‘qotgan
qo‘shni yer uchastkalari, shuningdek, qurilish, melioratsiya, yog‘och kesish, geologiya-qidiruv va
ekspluatatsiya faoliyati davomida buzilgan yerlar rekultivatsiya qilinadi.
Qayta tiklashning ikkita asosiy bosqichi mavjud:
Yanvar, 2025-Yil
381
1. Texnik-melioratsiya bosqichi,
shu jumladan ularni keyinchalik xalq xo‘jaligida
maqsadli foydalanishga tayyorlash. Ushbu bosqich quyidagilarni o‘z ichiga oladi: rejalashtirish
(buzilgan yerlarning sirtini tekislash, yon bag‘irlari, chiqindixonalar va karer tomonlarini
tekislash), yon bag‘irlarini shakllantirish, tuproq va unumdor jinslarni olib tashlash, meliorativ
yerlarga tashish va qo‘llash, zarurat bo‘lganda, tubdan melioratsiya, yo‘llar qurish va maxsus
gidrotexnik inshootlar va boshqalar.
2. Biologik -
texnik rekultivatsiyadan so‘ng o‘tkaziladigan yerlarning unum-dorligini
tiklash bo‘yicha chora-tadbirlarni o‘z ichiga olgan melioratsiya bosqichi. Bu o‘simlik va hayvonot
dunyosini tiklashga qaratilgan agrotexnik va fitomeliorativ tadbirlar majmuasini o‘z ichiga oladi.
Melioratsiya oldiga qoʻyilgan maqsadlarga koʻra melioratsiyaning bir necha yoʻnalishlari
ajratiladi: qishloq, oʻrmon, baliq xoʻjaligi, suv xoʻjaligi, rekreatsion, sanitariya-gigiyena, qurilish
(6.5-jadval).
Buzilgan yerlarni keyinchalik xalq xo‘jaligida foydalanish turlariga qarab
meliorativ holati bo‘yicha tasniflash
6.5-jadval
Buzilgan yerlarning
meliorativ holatini
yaxshilash yo‘nalishi
Qayta tiklangan yerlardan foydalanish turi
Qishloq xo‘jaligi
Ekin maydonlari, pichanzorlar, yaylovlar, ko‘p yillik o‘simliklar
O‘rmon xo‘jaligi
Umumiy xo‘jalik va o‘rmonni muhofaza qilish maqsadidagi
o‘rmon plantatsiyalari, daraxtzorlar
Suv xo‘jaligi
Maishiy, sanoat ehtiyojlari, sug‘orish va baliq yetishtirish uchun
suv omborlari
Rekreatsiya zonasi
Dam olish va sport zonalari: bog‘lar va o‘rmon bog‘lari, dam olish
uchun mo‘ljallangan suv omborlari, ov maydonlari, sayyohlik
markazlari va sport inshootlari
Ekologik va sanitariya-
gigiyena
Atrof-muhitni muhofaza qilish zonalari: eroziyaga qarshi o‘rmon
plantatsiyalari, maysazor yoki sug‘oriladigan maydonlar, texnik
vositalar bilan mustahkamlangan yoki qo‘riqlanadigan maydonlar,
o‘z-o‘zidan o‘sadigan joylar - iqtisodiy yoki rekreatsiya
maqsadlarida foydalanish uchun maxsus ishlab chiqilgan.
Qurilish
Sanoat, fuqarolik va boshqa qurilish maydonchalari, shu jumladan
sanoat chiqindilari (toshlar, qurilish chiqindilari, boyitish
chiqindilari va boshqalar)
XULOSA.
Neft bilan ifloslangan yerlarning meliorativ holati ularning ifloslanish xususiyatiga qarab
amalga oshiriladi:
- o‘rtacha ifloslanishni qishloq xo‘jaligi texnikasidan foydalangan holda o‘z-o‘zini tozalash
jarayonlarini faollashtirish orqali yo‘q qilish mumkin (o‘g‘itlash, sirtni tozalash va chuqur
yumshatish va boshqalar);
Yanvar, 2025-Yil
382
- aerob sharoitlarni yaratish va uglevodorod oksidlovchi jarayonlarni faollashtirishga
yordam beradigan maxsus chora-tadbirlarni amalga oshirish orqali kuchli ifloslanish yo‘q qilinadi.
Texnik bosqichda neft bilan ifloslangan tuproq neft miqdori 5% dan oshmaydigan
chuqurlikka chiqariladi. Olib tashlangan tuproq keyingi ishlov berish uchun vaqtincha saqlash
joyiga tashiladi. Umumiy rekultivatsiya qatlami uchun ifloslanmagan tuproq bilan bir qatorda
changni yutish uchun himoya qatlamini yaratish uchun ohaktosh uni hosil bo‘lgan chuqurga import
qilinadi va 1:5-10 nisbatda aralashtiriladi. Biologik bosqich quyidagilarni o‘z ichiga oladi: go‘ngni
qo‘llash (kompostlar); biologik mahsulotlarni joriy etish; bir yillik va koʻp yillik oʻtlarning
urugʻlanish tezligini oshirgan holda ekish ishlari majmui.
Og‘ir metallar bilan ifloslangan yerlarni rekultivatsiya qilishda tuproqda kam eriydigan
birikmalarni saqlash va shakllantirishga katta e’tibor beriladi. Buning uchun ohaklash amalga
oshiriladi, organik birikmalar qo‘shiladi, ifloslangan qatlam chiqariladi, sun’iy (ion
almashinadigan smolalar, polistirol va boshqalar) va tabiiy (torf, mox, qora tuproq, sapropel)
adsorbentlardan foydalaniladi.
REFERENCES
1.
Rakhimov O. et al. Analysis of developmental education models in the ecological
education system in Uzbekistan //E3S Web of Conferences. – EDP Sciences, 2023. – Т.
458. – С. 06020.
2.
Astanakulov K. et al. Mini crusher-shredder for farms //E3S Web of Conferences. – EDP
Sciences, 2021. – Т. 264. – С. 04038.
3.
Мamatov F. et al. Potato digger with a digging workpart of the" Paraplaw" type //E3S Web
of Conferences. – EDP Sciences, 2023. – Т. 365. – С. 04021.
4.
Azizov S. A. LOGISTIKANING RIVOJLANISH BOSQICHLARI //Educational
Research in Universal Sciences. – 2023. – Т. 2. – №. 15. – С. 504-509.
5.
Azizov
S.
A.
et
al.
LOGISTIK
TIZIMLAR
FAOLIYATINI
MUVOFIQLASHTIRISHNING NAZARIY ASOSLARI //Educational Research in
Universal Sciences. – 2023. – Т. 2. – №. 3 SPECIAL. – С. 1194-1197.
6.
Azizov S. A. et al. MOTOR MOYLARI–AVTOTRANSPORT VOSITALARIGA QO
‘YILADIGAN TALABLARNI TA’MINLASHDA ENG MUHIM OMIL //Educational
Research in Universal Sciences. – 2023. – Т. 2. – №. 3. – С. 1133-1136.
7.
Kichkinayev M., Azizov S. A. AVTOMOBILLAR EKSPLUATATSIYASIDA MOTOR
MOYLARINING AHAMIYATI VA ULARNI TANLASH //Educational Research in
Universal Sciences. – 2023. – Т. 2. – №. 3. – С. 614-617.
8.
Azizov S. A. METHOD OF CREATING A STUDENT PORTFOLIO IN THE HIGHER
EDUCATION SYSTEM AND POSSIBILITIES OF PRACTICAL APPLICATION
//GOLDEN BRAIN. – 2023. – Т. 1. – №. 35. – С. 85-91.
9.
Azizov S., Siddiqova M., Muradov S. ISHLAB CHIQARISHDA XAVFLI VA ZARARLI
OMILLAR //Modern Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 12. – С. 1030-1043.
10.
Azizov S., Siddiqova M., Muradov S. MAMLAKAT BARQAROR RIVOJLANISHIDA
SANOAT XAVFSIZLIGI AHAMIYATI //Modern Science and Research. – 2024. – Т. 3.
– №. 12. – С. 972-984.
Yanvar, 2025-Yil
383
11.
Azizov S., Siddiqova M., Muradov S. ZAMONAVIY SANOATDA TEXNOGEN
XAVFLARNI MODELLASHTIRISH //Modern Science and Research. – 2024. – Т. 3. –
№. 12. – С. 1059-1072.
12.
Azizov S., Siddiqova M., Muradov S. MEHNAT UNUMDORLIGINI BAHOLASH
METODIKASI //Modern Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 12. – С. 1073-1085.
13.
Azizov S., Siddiqova M., Muradov S. XAVFLARNI BARTARAF ETISHDA ASOSIY
VOSITASI //Modern Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 12. – С. 1044-1058.
14.
Azizov S., Siddiqova M., Muradov S. SANOT OBYEKTLARIDA XAVFSIZLIK
MODELI //Modern Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 12. – С. 944-956.
15.
Azizov S., Siddiqova M., Muradov S. SANOAT OBYEKTLARIDA XAVFSIZLIKNI
TA’MINLASHGA QARATIGAN NORMATIV-HUQUQIY HUJJATLAR MAZMUN
VA MOHIYATI //Modern Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 12. – С. 1000-1014.
16.
Azizov S., Siddiqova M., Muradov S. SANOAT OBYEKTLARIDA MEHNAT
MUHOFAZASINI TASHKIL ETISH VA BOSHQARISH ASOSLARI //Modern Science
and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 12. – С. 1015-1029.
17.
Azizov S., Siddiqova M., Muradov S. XAVFSIZ TEXNOLOGIYALAR VA ISHLAB
CHIQARISH VOSITALARINI YARATISHDA OBYEKTLARNING IQTISODIY
MANFAATDORLIGI //Modern Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 12. – С. 985-
999.
18.
Azizov S., Siddiqova M., Muradov S. MEHNATNI MUHOFAZA QILISHDA
IQTISODIY SAMARADORLIGINI BAHOLASH METODIKASI //Modern Science and
Research. – 2024. – Т. 3. – №. 12. – С. 1086-1100.
19.
Azizov S., Siddiqova M., Muradov S. TAVAKKAL NAZARIYASINING ASOSIY
QOIDALARI //Modern Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 12. – С. 957-971.
20.
Azizov S. A. METHOD OF CREATING A STUDENT PORTFOLIO IN THE HIGHER
EDUCATION SYSTEM AND POSSIBILITIES OF PRACTICAL APPLICATION
//GOLDEN BRAIN. – 2023. – Т. 1. – №. 35. – С. 85-91.
21.
Azizov S., Siddiqova M., Muradov S. Noan’anaviy va qayta tiklanuvchi energiya
manbalari //Modern Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 12. – С. 30-43.
22.
Azizov S., Siddiqova M., Muradov S. TOG ‘KON SANOATINING ATROF-MUHITGA
TA’SIRI //Modern Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 12. – С. 146-162.
23.
Azizov S., Siddiqova M., Muradov S. O ‘ZBEKISTONNING XOM ASHYO BA’ZASI
//Modern Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 12. – С. 132-145.
24.
Azizov S., Siddiqova M., Muradov S. YER OSTI BOYLIKLARIDAN OQILONA
FOYDALANISH VA YAROQSIZ YERLARNI QAYTA TIKLASH //Modern Science
and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 12. – С. 163-177.
25.
Azizov S., Siddiqova M., Muradov S. AVTOTRANSPORTNING INSONLARGA VA
ATROF MUHITGA TA’SIRI. AVTOTRANSPORTDA QO ‘LLANILADIGAN
ZAHARLI UGLEROD TARKIBLI YOQILG ‘ILARNING QISQARTIRILISHI //Modern
Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 12. – С. 89-102.
26.
Azizov S., Siddiqova M., Muradov S. MASHINASOZLIK SANOATI VA UNING
ATROF-MUHITGA TA’SIRI //Modern Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 12. –
С. 194-209.
27.
Azizov S., Siddiqova M., Muradov S. DENGIZ TRANSPORTLARI VA AVIATSIYA
TRANSPORTLARINING ATROF-MUHITGA TA’SIRI //Modern Science and Research.
– 2024. – Т. 3. – №. 12. – С. 117-131.
Yanvar, 2025-Yil
384
28.
Azizov S., Siddiqova M., Muradov S. AVTOTRANSPORTLAR UCHUN MUQOBIL
YOQILG ‘ILAR //Modern Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 12. – С. 103-116.
29.
Azizov S., Siddiqova M., Muradov S. BIOSFERA BARQARORLIGI, UNING
IFLOSLANISH SABABLARI VA CHEGARALARI //Modern Science and Research. –
2024. – Т. 3. – №. 12. – С. 241-255.
30.
Azizov S., Siddiqova M., Muradov S. MUHANDISLIK EKOLOGIYASI FANINING
MAQSADI VA VAZIFASI //Modern Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 12. – С.
226-240.
31.
Azizov S., Siddiqova M., Muradov S. ISSIQLIQ ENERGETIKASI VA UNING ATROF-
MUHITGA TA’SIRI //Modern Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 12. – С. 317-
330.
32.
Azizov S., Siddiqova M., Muradov S. ISSIQLIK ELEKTR STANSIYALARIDAN
CHIQAYOTGAN
OQOVA
SUVLAR
TA’SIRIDA
SUV
HAVZALARINI
IFLOSLANISHINI OLDINI OLISH CHORA TADBIRLARI //Modern Science and
Research. – 2024. – Т. 3. – №. 12. – С. 1-15.
33.
Azizov S., Siddiqova M., Muradov S. KARBONAT ANGIDRID CHIQINDILARINING
KAMAYISHI TADBIRLARI //Modern Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 12. –
С. 302-316.
34.
Azizov S., Siddiqova M., Muradov S. QURILISH MATERIALLARI VA ULARNING
ATROF-MUHITGA TA’SIRI //Modern Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 12. –
С. 210-225.
35.
Azizov S., Siddiqova M., Muradov S. ENERGETIKA SOHASINING EKOLOGIK
MUAMMOLARI //Modern Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 12. – С. 286-305.
36.
Azizov S., Siddiqova M., Muradov S. ATROF-MUHITGA ANTROPOGEN
TA’SIRLARINING GLOBAL OQIBATLARI //Modern Science and Research. – 2024. –
Т. 3. – №. 12. – С. 270-285.
37.
Azizov S., Siddiqova M., Muradov S. AVTOTRANSPORT VOSITALARINING
ATROF-MUHITGA TA’SIRI //Modern Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 12. –
С. 59-73.
38.
Azizov S., Siddiqova M., Muradov S. ATMOSFERA HAVOSINING ANTROPOGEN
IFLOSLANISHINING ASOSIY MANBALARI //Modern Science and Research. – 2024.
– Т. 3. – №. 12. – С. 256-269.
39.
Azizov S., Siddiqova M., Muradov S. GIDROENERGETIKA VA UNING ATROF-
MUHITGA TA’SIRI //Modern Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 12. – С. 16-29.
40.
Azizov S., Siddiqova M., Muradov S. TRANSPORT KOMMUNIKASIYALARINING
ATOROF MUHITGA VA INSONLARGA TA’SIRI //Modern Science and Research. –
2024. – Т. 3. – №. 12. – С. 74-88.
41.
Azizov S., Siddiqova M., Muradov S. KIMYO VA NEFT KIMYO SANOATI VA
ULARNING ATROF-MUHITGA TA’SIRI //Modern Science and Research. – 2024. – Т.
3. – №. 12. – С. 178-193.
42.
Azizov S., Siddiqova M., Muradov S. OKEAN VA DENGIZDAN OLINADIGAIN
ENERGIYA, GEOTERMAL ENERGIYALAR, SHAMOL BIOENERGIYA VA
VODOROD ENERGIYASI //Modern Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 12. – С.
44-58.
Yanvar, 2025-Yil
385
43.
Абдуназаров Т. А. и др. ВОПРОСЫ И ПРОБЛЕМЫ ФАРМАКОТЕРАПИИ В
ГЕРИАТРИИ //АКТУАЛЬНЫЕ ВОПРОСЫ СОВРЕМЕННОЙ МЕДИЦИНЫ. – 2015.
– С. 117-119.
44.
Касимова И. К. и др. НАРУШЕНИЯ МИКРОФЛОРЫ ТОЛСТОГО КИШЕЧНИКА У
БОЛЬНЫХ ДЕТЕЙ С ОЖОГОВОЙ БОЛЕЗНЬЮ ОТ 1 ДО 3 ЛЕТ //СОВРЕМЕННЫЕ
МЕТОДОЛОГИЧЕСКИЕ
ПРОБЛЕМЫ
ИЗУЧЕНИЯ,
ОЦЕНКИ
И
РЕГЛАМЕНТИРОВАНИЯ ФАКТОРОВ ОКРУЖАЮЩЕЙ СРЕДЫ, ВЛИЯЮЩИХ
НА ЗДОРОВЬЕ ЧЕЛОВЕКА. – 2016. – С. 279-280.
45.
Хамидов Ф. Ш. и др. ПРИМЕНЕНИЕ ИВЕРМЕКТИНА У БОЛЬНЫХ ЧЕСОТКОЙ
В УСЛОВИЯ АНДИЖАНСКОЙ ОБЛАСТИ //Редакционный совет: академик РАН,
доктор медицинских наук, профессор Русаков НВ. – 2011. – №. 4. – С. 301.
46.
Эшонхужаев О. О. и др. ФАРМАКОЭПИДЕМИОЛОГИЧЕСКИЕ ВОПРОСЫ
КОМБИНИРОВАННОЙ
АНТИБАКТЕРИАЛЬНОЙ
ТЕРАПИИ
ПРИ
БЕРЕМЕННОСТИ //Таµрир µайъати. – 2017. – Т. 38.
47.
Касимова И. К. и др. ИЗУЧЕНИЕ ИММУНОТРОПНЫХ СВОЙСТВ
БИОПРЕПАРАТОВ //СОВРЕМЕННЫЕ МЕТОДОЛОГИЧЕСКИЕ ПРОБЛЕМЫ
ИЗУЧЕНИЯ, ОЦЕНКИ И РЕГЛАМЕНТИРОВАНИЯ ФАКТОРОВ ОКРУЖАЮЩЕЙ
СРЕДЫ, ВЛИЯЮЩИХ НА ЗДОРОВЬЕ ЧЕЛОВЕКА. – 2016. – С. 281-282.
48.
Эшонхужаев
О.
О.,
Мусаева
Д.
М.
АКТУАЛЬНЫЕ
ВОПРОСЫ
АНТИБИОТИКОРЕЗИСТЕНТНОСТИ И ПРОБЛЕМЫ КОМБИНИРОВАННОЙ
АНТИБАКТЕРИАЛЬНОЙ ТЕРАПИИ В ПЕДИАТРИИ //Re-health journal. – 2023. –
№. 3 (19). – С. 50-55.
49.
Эшмухамедов Л. М. МЕРОПРИЯТИЯ ПО ОБЕСПЕЧЕНИЮ БЕЗОПАСНОСТИ
ГИДРОТЕХНИЧЕСКИХ СООРУЖЕНИЙ //Проблемы науки. – 2023. – №. 1 (75). –
С. 18-27.
50.
Eshmukhamedov L. M. IMPROVING THE SYSTEM OF PUBLIC ADMINISTRATION
IN THE FIELD OF PREVENTION AND LIMITATION OF EMERGENCY
SITUATIONS //International journal of advanced research in education, technology and
management. – 2023. – Т. 2. – №. 9.
51.
Maxmayusufovich E. L. ORGANIZE LABOR PROTECTION IN ENTERPRISES
//International journal of advanced research in education, technology and management. –
2023. – Т. 2. – №. 11.
52.
Maxmayusufovich E. L., Farxodovich S. S. MUHITNING PSIXOLOGIK OMILLARI VA
BAXTSIZ HODISALARNING ASOSIY PSIXOLOGIK SABABLARI //PEDAGOGS. –
2023. – Т. 46. – №. 1. – С. 32-36.
53.
Eshmuhamedov L. M. KTZM BILAN ISHLAYDIGAN SANOAT TARMOQLARIDA
AVARIYA OQIBATLARI TAXLILI //GOLDEN BRAIN. – 2023. – Т. 1. – №. 35. – С.
221-229.
54.
Эшмухамедов Л. ҲАЁТ ФАОЛИЯТ ХАВФСИЗЛИГИ ТАЪЛИМ ЙЎНАЛИШИ
БЎЙИЧА ОЛИЙ МАЛАКАЛИ КАДРЛАР ТАЙЁРЛАШ МИЛЛИЙ МОДЕЛИ
//Interpretation and researches. – 2024.
55.
Эшмухамедов Л. М. ВЕСТНИК НАУКИ И ОБРАЗОВАНИЯ //ВЕСТНИК НАУКИ И
ОБРАЗОВАНИЯ Учредители: Олимп. – С. 24-27.
56.
Эшмухамидов Л. М. ТЕХНОСФЕРНАЯ БЕЗОПАСНОСТЬ ЧЕЛОВЕКА В
СОВРЕМЕННЫХ УСЛОВИЯХ //International journal of advanced research in
education, technology and management. – 2023. – Т. 2. – №. 6.
Yanvar, 2025-Yil
386
57.
Eshmuhamedov L. M. 21-ASR PEDAGOGIKASI: O ‘QITISHNING INNOVATSION
USULLARI //Educational Research in Universal Sciences. – 2023. – Т. 2. – №. 14
SPECIAL. – С. 372-376.
58.
Эшмухамедов Л. М. Совершенствование системы государственного управления в
области предупреждения и ликвидации чрезвычайных ситуаций //Вестник науки и
образования. – 2022. – №. 6-2 (126). – С. 24-27.
59.
Эшмухамедов Л. М. Охрана труда на предприятии //МОЛОДЕЖЬ. НАУКА.
БУДУЩЕЕ. – 2022. – С. 160-164.
60.
Рахимов О. Д., Эшмухамедов Л. М. ЧЕТ ЭЛ ОЛИЙ ЎҚУВ ЮРТЛАРИДА ТАЪЛИМ
СИФАТИНИ БАҲОЛАШ //INTERNATIONAL СONFERENCE ON LEARNING AND
TEACHING. – 2022. – Т. 1. – №. 6. – С. 68-76.
61.
Maxmayusufovich E. L. PRIMARY CONCEPTS ABOUT EARTHQUAKES AND
THEM ENSURING THE SAFETY OF THE PUBLIC WHEN IT HAPPENS
//International journal of advanced research in education, technology and management. –
2023. – Т. 2. – №. 10.
62.
Muradov S., Xujaqulov A., Eshmuxamedov L. ORGANIZING TRAINING ON THE
CAUSES OF EMERGENCY SITUATIONS, CHARACTERISTICS AND ACTION AT
THE FOCUS OF INJURY //Modern Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 2. – С.
247-264.
63.
Eshmuxamedov L. M. et al. LABOR PROTECTION IMPROVE WORKING
CONDITIONS, INCREASE EMPLOYEES’PRODUCTIVITY, IMPLEMENTATION
OF REST REGIME //Educational Research in Universal Sciences. – 2023. – Т. 2. – №. 3
SPECIAL. – С. 1161-1166.
64.
Рахимов О. Д., Эшмухамедов Л. М., Ашурова Л. МУСТАҚИЛ ТАЪЛИМНИ
РАҚАМЛИ ТЕХНОЛОГИЯЛАР АСОСИДА ТАШКИЛ ЭТИШ ТЕХНОЛОГИЯСИ:
Рахимов Октябр Дусткабилович, Қарши муҳандислик-иқтисодиёт институти
“Экология ва меҳнат муҳофазаси” кафедраси профессори Эшмухамедов Латиф
Маҳмаюсуфович, Қарши муҳандислик-иқтисодиёт институти “Экология ва меҳнат
муҳофазаси” кафедраси ассистенти Ашурова Лайло, Қарши муҳандислик-
иқтисодиёт институти “Экология ва меҳнат муҳофазаси” кафедраси ассистенти
//Образование и инновационные исследования международный научно-
методический журнал. – 2022. – №. 6.
65.
Otabek M. et al. Dynamics And Stability Of A Composite Feed Cylinder In The Feeding
Area Of Rotor Spinning Machines //Journal of Pharmaceutical Negative Results. – 2023.
– С. 1152-1157.
66.
Zuparova Z. A. et al. PRECLINICAL STUDIES OF DRY EXTRACT OF THE HERB OF
ECHINACEA PURPUREA PRODUCED BY MEANS OF PREEXTRACTION //
湖南大
学学
报
(
自然科学版
). – 2021. – Т. 48. – №. 10.
67.
Zuparova Z. A., Ismoilova G. M. Determination of Some Technological Properties and
Authenticity of Immunacea Bio Tablets //Best Journal of Innovation in Science, Research
and Development. – 2024. – Т. 3. – №. 1. – С. 29-35.
68.
Zuparova Z. A., Ismoilova G. M. Determining The Authenticity Of Immunacea Bio
Tablets With Immunomodulatory Action //Journal of Pharmaceutical Negative Results. –
2022. – С. 2637-2641.
Yanvar, 2025-Yil
387
69.
Зупарова
З.
А.
и
др.
ИЗУЧЕНИЕ
АССОРТИМЕНТА
ИММУНОМОДУЛИРУЮЩИХ
И
ИММУНОСТИМУЛИРУЮЩИХ
ЛЕКАРСТВЕННЫХ СРЕДСТВ В 2016-2021 ГГ., ЗАРЕГИСТРИРОВАННЫХ В
РЕСПУБЛИКЕ УЗБЕКИСТАН //Ремедиум. Журнал о российском рынке лекарств и
медицинской технике. – 2021. – №. 4. – С. 84-87.
70.
Jabbarova S. A., Zuparova Z. A., Ismoilova G. M. CHROMATOMASS-
SPECTROMETRIC STUDY OF DRY EXTRACTS OF SEDUM L. OBTAINED BY
DIFFERENT SOLVENTS //Евразийский журнал медицинских и естественных наук.
– 2024. – Т. 4. – №. 5 (Specaial Issue). – С. 44-45.
71.
Kizi Z. Z. A., Mukhutdinovna I. G., Akhrorovna M. T. DETERMINATION OF THE
COMPOSITION AND TECHNOLOGICAL PROPERTIES OF THE SUBSTANCE FOR
IMMUNACEA BIO TABLETS //American Journal Of Biomedical Science &
Pharmaceutical Innovation. – 2024. – Т. 4. – №. 01. – С. 34-38.
72.
Зупарова З. А., Исмоилова Г. М. Сравнительный анализ содержания полисахаридов
в эхинацеи пурпурной выращиваемой в различных регионах //Innovations in life
sciences. – 2023. – С. 148-149.
73.
Kamilov X. et al. Development of composition and technology of antidiabetic tablets based
on medicinal plants //BIO Web of Conferences. – EDP Sciences, 2024. – Т. 149. – С.
01047.
74.
Зупарова З. А. ТЕХНОЛОГИЯ ПОЛУЧЕНИЯ ТАБЛЕТОК «ИММУНАЦЕЯ БИО»
НА
ОСНОВЕ
ВЫСУШЕННОГО
СОКА
ЭХИНАЦЕИ
ПУРПУРНОЙ
//FARMATSIYA. – С. 80.
75.
Kizi Z. Z. A., Mukhutdinovna I. G., Akhrorovna M. T. DETERMINATION OF THE
COMPOSITION AND TECHNOLOGICAL PROPERTIES OF THE SUBSTANCE FOR
IMMUNACEA BIO TABLETS //American Journal Of Biomedical Science &
Pharmaceutical Innovation. – 2024. – Т. 4. – №. 01. – С. 34-38.
76.
Зупарова З. А., Исмоилова Г. М. Сравнительный анализ содержания полисахаридов
в эхинацеи пурпурной выращиваемой в различных регионах //Innovations in life
sciences. – 2023. – С. 148-149.
77.
Зупарова З. А., Хайдаров В. Р., Исмоилова Г. М. ПОЛУЧЕНИЕ СУХОГО
ЭКСТРАКТА ИЗ ЭХИНАЦЕИ ПУРПУРНОЙ МЕТОДОМ ПОЛИЭКСТРАКЦИИ И
ИЗУЧЕНИЕ НЕКОТОРЫХ ФИЗИКО-ТЕХНОЛОГИЧЕСКИХ СВОЙСТВ ТЎҚ
ҚИЗИЛ ЭХИНАЦЕЯДАН ПОЛИЭКСТРАКЦИЯ УСУЛИ БИЛАН ҚУРУҚ
ЭКСТРАКТ ОЛИШ ВА УНИНГ ФИЗИК-ТЕХНОЛОГИК ХОССАЛАРИНИ
ЎРГАНИШ //O’ZBEKISTON FARMATSEVTIK XABARNOMASI. – 2021. – С. 23.
78.
Гулямова Ш. С., Бабаев А. Т., Салаева М. С. ОЦЕНКА ЭФФЕКТИВНОСТИ
РАБОТЫ «ШКОЛЫ ГИПЕРТОНИКОВ» НА УРОВНЕ ПЕРВИЧНОГО ЗВЕНА
ЗДРАВООХРАНЕНИЯ
//VIII
МЕЖДУНАРОДНОГО
КОНГРЕССА
«КАРДИОЛОГИЯ НА ПЕРЕКРЕСТКЕ НАУК». – С. 83.
79.
ГУЛЯМОВА Ш. С., ГАДАЕВ А. Г., САЛАЕВА М. С. ЭФФЕКТИВНЫЙ КОНТРОЛЬ
И
ДИСПАНСЕРИЗАЦИЯ
АРТЕРИАЛЬНОЙ
ГИПЕРТЕНЗИИ
В
ПОЛИКЛИНИЧЕСКИХ УСЛОВИЯХ. – Санкт-Петербургская общественная
организация" Человек и его здоровье" КОНФЕРЕНЦИЯ: БОТКИНСКИЕ ЧТЕНИЯ
Санкт-Петербург, 20–21 апреля 2023 года Организаторы: Министерство
здравоохранения Российской Федерации, Правительство Санкт-Петербурга
Комитет
по
здравоохранению
Санкт-Петербурга,
Северо-Западный
Yanvar, 2025-Yil
388
государственный медицинский университет им. ИИ Мечникова, Российское научное
медицинское общество терапевтов, Военно-медицинская академия им. СМ Кирова,
Первый Санкт-Петербургский государственный медицинский университет им. акад.
ИП Павлова, Санкт-Петербургский Альянс ревматологов и пациентов, Санкт-
Петербургское общество терапевтов им. СП Боткина, Санкт-Петербургская
ассоциация врачей-терапевтов, Ассоциация ревматологов России ОО" Человек и его
здоровье" БИБЛИОМЕТРИЧЕСКИЕ ПОКАЗАТЕЛИ: Входит в РИНЦ: да
Цитирований в РИНЦ: 0 Входит в ядро РИНЦ: нет Цитирований из ядра РИНЦ: 0
Рецензии: нет данных ТЕМАТИЧЕСКИЕ РУБРИКИ:.
80.
ТУРСУНОВА А. М. и др. ОЦЕНКА КАЧЕСТВА ЖИЗНИ БОЛЬНЫХ С РАННЕЙ
СТАДИЕЙ ОСТЕОАРТРОЗА КОЛЕННЫХ СУСТАВОВ С ИСПОЛЬЗОВАНИЕМ
ОПРОСНИКА SF-ЗбВ АМБУЛОТОРНЫХ УСЛОВИЯХ //кацтар-наурыз. – 2002. –
С. 230.
81.
Салаева М. С. и др. ВЛИЯНИЕ ИНДИВИДУАЛЬНОГО И ГРУППОВОГО
ОБУЧЕНИЯ НА ВЕГЕТАТИВНУЮ НЕРВНУЮ СИСТЕМУ И ПАРАМЕТРЫ
КАЧЕСТВА ЖИЗНИ У БОЛЬНЫХ ХРОНИЧЕСКОЙ ОБСТРУКТИВНОЙ
БОЛЕЗНЬЮ ЛЕГКИХ //Особенности формирования здорового образа жизни:
факторы и условия. – 2015. – С. 265-266.
82.
Салаева М. С., Халметова Ф. И. РОЛЬ КЛИНИКО-ФУНКЦИОНАЛЬНЫХ
НАРУШЕНИЙ У БОЛЬНЫХ ХРОНИЧЕСКОЙ ОБСТРУКТИВНОЙ БОЛЕЗНЬЮ
ЛЕГКИХ //ФОРМЫ И МЕТОДЫ СОЦИАЛЬНОЙ РАБОТЫ В РАЗЛИЧНЫХ
СФЕРАХ ЖИЗНЕДЕЯТЕЛЬНОСТИ. – 2015. – С. 304-306.
83.
Салаева М. С. и др. ЗНАЧЕНИЕ СОЦИАЛЬНЫХ ФАКТОРОВ В ФОРМИРОВАНИЕ
ПАРАМЕТРОВ
КАЧЕСТВО
ЖИЗНИ
У
БОЛЬНЫХ
ХРОНИЧЕСКОЙ
ОБСТРУКТИВНОЙ
БОЛЕЗНЬЮ
ЛЕГКИХ
//Контактная
информация
организационного комитета конференции. – 2016. – С. 31.
84.
Салаева М. С. СООТНОШЕНИЕ КАЧЕСТВА ЖИЗНИ И ВЕГЕТАТИВНОЙ
НЕРВНОЙ СИСТЕМЫ У БОЛЬНЫХ ХРОНИЧЕСКОЙ ОБСТРУКТИВНОЙ
БОЛЕЗНЬЮ ЛЕГКИХ //Печатается по решению редакционно-издательского совета
Восточно-Сибирского государственного университета технологий и управления. –
2016. – С. 271.
85.
Салаева М. С., Абдурахманова Н. М. Б. Оценка влияние обучающих программ на
прогноз течения заболевания и параметры качества жизни у больных бронхиальной
астмой //Состояние здоровья: медицинские, социальные и психолого-
педагогические аспекты. – 2016. – С. 389-396.
86.
Салаева М. С., Халимова Х. Х. ВЛИЯНИЕ РЕАБИЛИТАЦИОННЫХ
МЕРОПРИЯТИЙ НА ВЕГЕТАТИВНУЮ НЕРВНУЮ СИСТЕМУ И НА
ПАРАМЕТРЫ
КАЧЕСТВА
ЖИЗНИ
У
БОЛЬНЫХ
ХРОНИЧЕСКОЙ
ОБСТРУКТИВНОЙ БОЛЕЗНЬЮ ЛЕГКИХ (ХОБЛ) //Печатается по решению
редакционно-издательского
совета
Восточно-Сибирского
государственного
университета технологий и управления. – 2017. – С. 255.
87.
Рустамова М. Т. и др. Влияние факторов риска развития нарушения почечной
функции у больных стабильной стенокардией на фоне сахарного диабета II типа. –
2020.
88.
Салаева М. С., Хамитова Н. О., Нурметов Х. Т. Изучение качества жизни больных
хронической обструктивной болезнью легких в зависимости от вегетативной
Yanvar, 2025-Yil
389
нервной системы //Особенности формирования здорового образа жизни: факторы и
условия. – 2018. – С. 113-115.
89.
Мусаева М. А. и др. Оценить эффективность препарата ситаглиптин/метформин
пациентов с сахарным диабетом типа 2 и ишемической болезнью сердца с
хронической сердечной недостаточностью : дис. – Санкт-Петербург, 2023.
90.
Салаева М. С. и др. Взаимосвязь вегетативной нервной системы и качества жизни у
больных хронической обструктивной болезнью легких. – 2023.
91.
Saburovna S. M. O ‘ZBEK PEDAGOGIKASI TARIXINI DAVRLASHTIRISHNING
NAZARIY
ASOSLARINI
TAKOMILLASHTIRISH
TARIXIY-PEDAGOGIK
ZARURAT SIFATIDA //QO ‘QON UNIVERSITETI XABARNOMASI. – 2022. – Т. 5.
– С. 89-92.
92.
Салаева М. С. Ўзбек педагогикаси тарихини даврлаштиришнинг назарий-педагогик
асослари. Монография //Тошкент: Фан ва технологиялар. – 2008. – Т. 200.
93.
Салаева М. С. и др. Оценка показателя парциального давления кислорода и
сердечно–сосудистой системы у больных бронхиальной астмой в зависимости от
ступени тяжести. – 2022.
94.
Салаева М. С., Тагаева М. Х., Мусаева М. А. Взаимосвязь вентиляционных
нарушений и показателя утомления диафрагмы с параметрами качества жизни у
больных с бронхиальной астмой : дис. – Санкт-Петербург, 2023.
95.
Салаева М. С., Мамирова Н. Модулли ёндашув таълим жараёнини лойиҳалаштириш
сифатида/«Чарм буюмлар дизайни ва технологиясини ривожлантириш ва
такомиллаштириш»«Пойабзал-2008»
мавзуидаги
Республика
илмий-амалий
конференцияси. 25-26-сентябрь 2008.
96.
Салаева М. С. Таълимга модулли ёндашув ва унда модулли дастурларни
лойиҳалаштириш муаммолари/«Таълим жараёнини сифатли ташкил этишда илғор
педагогик технологияларнинг роли» мавзуи-даги Республика илмий-амалий
конференцияси //Ўрта махсус касб-ҳунар таълим маркази. – 2008. – С. 162-164.
97.
Салаева М. С., Халилова Ш. Т. Ўспиринларда креатив фикрлашни
ривожлантиришнинг психологик жиҳатлари/“Психологияни ўқитишда замонавий
инновацион ёндашув: психологлар фаолиятини ташкил этишда илғор
технологиялар” номли Республика илмий-амалий анжумани мақолалар тўплами
//Низомий номидаги ТДПУ “Психология” ўқув-илмий маркази. – 2019. – С. 13-16.
98.
Djalilova S., Sadikova S., Salayeva M. Assessment Of The Incidence Of Psycho-
Emotional Disorders In The General Somatic Hospital. – 2021.
99.
Ayupovna P. D. et al. FENOFIBRATE IN THE COMPLEX TREATMENT OF
COMPLICATIONS OF TYPE 2 DIABETIC RETINOPATHY. – 2023.
100.
Najmutdinova D. Q. et al. Тhe role of fenofibrate (tricor) in the complex treatment of
microangiopathic complications in patients with type 2 diabetes. – 2023.
101.
Parpibaeva D. et al. Simulation training in medicine: the state and direction of development
of simulation training at the tashkent medical academy. – 2022.
102.
Valiev R. A. Professional Athletes' Perspectives on the Function of Sports Medicine
Specialists in Treating Psychosocial Aspects of Sport-Injury Rehabilitation //International
Journal of Integrative and Modern Medicine. – 2024. – Т. 2. – №. 7. – С. 215-221.
103.
Butaboev M. T. et al. REHABILITATION OF PATIENTS WITH DIGESTIVE
DISEASES //Ethiopian International Journal of Multidisciplinary Research. – 2024. – Т.
11. – №. 01. – С. 246-249.
Yanvar, 2025-Yil
390
104.
Butabaev
M.
T.,
Valiyev
R.
A.
NEUROREHABILITATION
OF
THE
MUSCULOSKELETAL SYSTEM OF ATHLETES USING THE STRESS EFFECT OF
NATURAL FACTORS //Ethiopian International Journal of Multidisciplinary Research. –
2023. – Т. 10. – №. 09. – С. 473-474.
105.
Pulatov S. S., Valiev R. A. RESPIRATORY PHYSIOTHERAPY INTERVENTIONS IN
ACUTE
VIRAL
RESPIRATORY
INFECTIONS:
A
COMPREHENSIVE
THERAPEUTIC EXPLORATION //Экономика и социум. – 2023. – №. 12 (115)-1. – С.
581-582.
106.
Butabaev M. T., Pulatov S. S. BIOPSYCHOSOCIAL FACTORS IN THE
REHABILITATION OF ELDERLY PATIENTS WITH DISEASES OF THE NERVOUS
SYSTEM //Ethiopian International Journal of Multidisciplinary Research. – 2023. – Т. 10.
– №. 09. – С. 468-470.
107.
Pulatov S. S. INNOVATIVE SIMULATION TECHNOLOGIES IN SPORTS MEDICINE
EDUCATION:
A
COMPREHENSIVE
STUDY
ON
THE
IMPACT
OF
STANDARDIZED PATIENTS AND TEAM INTERVENTION SIMULATION
//Экономика и социум. – 2023. – №. 12 (115)-1. – С. 577-580.
108.
Umarov B. The Cramming Method Is An Important Tool For Forming Learner
Communicative Competence. Historical Experience //International Journal of Academic
Management Science Research (IJAMSR). – 2021. – Т. 2. – С. 91-94.
109.
УМАРОВ Б. DISCOURSE ANALYSIS AS A METHOD FOR ASSESSING THE
COMMUNICATIVE COMPETENCE OF PUPILS //Современное образование
(Узбекистан). – 2021. – №. 3. – С. 58-64.
110.
Умаров
Б.
ДИСКУРС
ТАҲЛИЛ
ЎҚУВЧИЛАР
КОММУНИКАТИВ
КОМПЕТЕНТЛИГИНИ БАҲОЛАШНИНГ УСУЛИ СИФАТИДА //Современное
образование (Узбекистан). – 2021. – №. 3 (100). – С. 58-64.
111.
Bakhrom U. Educational Development And" Future Skills //The American Journal of
Social Science and Education Innovations. – 2021. – Т. 3. – С. 469-472.
112.
Bakhrom U., Norboy S. Cases as an effective method of organizing students' independent
research //Academicia: An international multidisciplinary research journal. – 2021. – Т.
11. – №. 1. – С. 1545-1548.
113.
Umarov B., Safarova Z. Questions Communicative Attack in the Technology of
Pedagogical Communication //International Journal of Social Science And Human
Research. ISSN (print). – С. 2644-0679.
114.
Умаров Б. Н. ФАЛСАФА ДОКТОРЛАРИНИ ТАЙЁРЛАШДА" ТАЪЛИМ, ИЛМ-
ФАН, ИННОВAЦИЯ" БИЛИМ ТРИАДАСИ (АМЕРИКА ТАЖРИБАСИ
МИСОЛИДА) //Science and innovation. – 2023. – Т. 2. – №. Special Issue 13. – С. 212-
215.
115.
Irgash C., Bakhrom U. FORMATION AND DEVELOPMENT OF SOCIAL PEDAGOGY
//European International Journal of Multidisciplinary Research and Management Studies.
– 2022. – Т. 2. – №. 12. – С. 424-427.
116.
Умаров
Б.
“МУКОЛИМА”
МЕТОДИ–ЎҚУВЧИЛАР
КОММУНИКАТИВ
КОМПЕТЕНТЛИГИНИ
ШАКЛЛАНТИРИШНИНГ
МУҲИМ
ВОСИТАСИ:
ТАРИХИЙ ТАЖРИБА //Современное образование (Узбекистан). – 2021. – №. 2 (99).
– С. 81-86.
Yanvar, 2025-Yil
391
117.
Umarov B. Some judgements on the issues of the formation of" future skills” in students
//Результаты научных исследований в условиях пандемии (COVID-19). – 2020. – Т.
1. – №. 04. – С. 198-201.
118.
Safarova Z. T. An International Multidisciplinary Research Journal.
119.
UMAROV B., HAMIDOVA N. TALABALARNING FIkRLASH QOBILIYATINI
RIvOJLANTIRISHDA MUSTAQIL TA’LIMNING O ‘RNI //XALQ TA’LIMI. – С. 36.
120.
Gadaev A. N. et al. Engineering Solutions For Water Security In Mountainous And Steppe
Areas //JournalNX. – С. 219-222.
121.
Rayimkulov A., Khairullaevich Y. Z. Safety Measures for the Use of Cranes in the Primary
Stage of Preparation for Construction //JournalNX. – С. 431-436.
122.
Xayrullayevich Y. Z. MEHNAT MUHOFAZASI VA SALOMATLIK MUHANDISLIGI
SOHASIDA
KADRLAR
TAYYORLASHDA
AMALIY
DARSLARNING
AHAMIYATI //JOURNAL OF ENGINEERING, MECHANICS AND MODERN
ARCHITECTURE. – 2023. – С. 199-203.
123.
Gadaev A., Yasakov Z. O’ZBEKISTONDA SUV TAQCHILLIGINI OLDINI OLISHDA
NOANANAVIY SUV MANBALARIDAN FOYDALANISH //Interpretation and
researches. – 2024.
124.
Yasakov Z., Anvar A., Adham H. Bino Va Inshootlarning Zilzila Vaqtidagi Barqarorligini
Oshirish //Miasto Przyszłości. – 2024. – Т. 53. – С. 46-50.
125.
Gadayev A. N., Yasakov Z. X., Achilov A. M. NOAN’ANAVIY SUV RESURLARINI
YIG ‘ISH TEXNOLOGIYASI VA DALA SHAROITIDAGI EKSPERIMENT
NATIJALARI //Gospodarka i Innowacje. – 2024. – Т. 43. – С. 381-385.
126.
Гадаев А. Н. и др. Сув ресурсларини тежаш мақсадида мукобил ёғингарчилик
сувларидан фойдаланишнинг умумлашган технологияси //Journal of Advances in
Engineering Technology. – 2020. – №. 2. – С. 51-53.
127.
Gadaev A. N., Yasakov Z. X., Achilov A. M. Suv Taqchilligi Xavfi Va Uning Echimi
Sifatida Noan’anaviy Suv Manbalari //Miasto Przyszłości. – 2024. – Т. 46. – С. 1103-1108.
128.
Ruziyev S. et al. Determination of the additional aspiration coefficient formed in the
combustion zone //AIP Conference Proceedings. – AIP Publishing, 2024. – Т. 3167. – №.
1.
129.
Ясаков З. Х., Ачилов А. М. Ўзбекистонда сув ресурлари хавфсизлиги ва уларни
барқарор бошқариш //Zamonaviy fan, ta’lim va ishlab chiqarish muammolarining
innovatsion yechimlari. – 2022. – С. 112-114.
130.
Xayrullaevich Y. Z., Mamarasulovich A. A., Suxrob Y. Automated Innovative Method of
Fire Extinguishing at Car Fuel Stations //AMERICAN JOURNAL OF SCIENCE AND
LEARNING FOR DEVELOPMENT. – 2023. – Т. 2. – №. 4. – С. 18-21.
131.
Gadaev A. N., Kh Y. Z. The Aral Sea Disaster as a National Disaster //Disaster by Design:
The Aral Sea and its Lessons for SustainabilityEmerald, UK. – 2012.
132.
Toirovich R. S., Xayrullaevich Y. Z., Mamarasulovich A. A. Early Calculation of Forces
and Means to Reduce the Risk of Emergencies (Fires) //International Journal on Orange
Technologies. – 2023. – Т. 5. – №. 12. – С. 67-72.
133.
Xayrullaevich Y. Z., Mamarasulovich A. A. Hayot Faoliyati Xavfsizligi Fanlarini
Talabalarga Va Ishchi Xodimlarga O'qitishning Dolzarb Masalalari //Miasto Przyszłości.
– 2023. – Т. 41. – С. 236-240.
134.
Gadaev A., Yasakov Z. An overview of the Aral Sea disaster //Disaster by Design: The
Aral Sea and its Lessons for Sustainability. – 2012. – Т. 20. – С. 5-15.
Yanvar, 2025-Yil
392
135.
Yasakov Z. X. et al. ISHLAB CHIQARISHDA FAOLIYAT XAVFSIZLIGI VA
MEHNAT MUHOFAZASINI TASHKIL ETISH //BOSHQARUV VA ETIKA
QOIDALARI ONLAYN ILMIY JURNALI. – 2022. – Т. 2. – №. 6. – С. 19-21.
136.
Kuziev O. C. MODEL FORMATION OF INFORMATION-SIMULATED SKILLS IN
PROFESSIONAL ACTIVITIES OF FUTURE ENGINEERS //Annali d’Italia. – 2021. –
№. 22-2. – С. 24-26.
137.
Кузиев О. Ч. ТЕХНИКА ЙЎНАЛИШИ ТАЛАБАЛАРИНИ КАСБИЙ
АХБОРОТМОДЕЛЛАШТИРИШ
КЎНИКМАЛАРИНИ
РИВОЖЛАНТИРИШ
ОМИЛЛАРИ //Oriental renaissance: Innovative, educational, natural and social sciences.
– 2022. – Т. 2. – №. 10. – С. 1183-1189.
138.
Kuziev O. МУҲАНДИСЛАРДА KАСБИЙ АХБОРОТ МОДЕЛЛАШТИРИШ
КЎНИКМАЛАРИНИ ШАКЛЛАНТИРИШ БЎЙИЧА МУҲИМ ТАВСИЯЛАР
//Science and innovation. – 2022. – Т. 1. – №. A7. – С. 591-595.
139.
Kuziev
O.
MAIN
RECOMMENDATIONS
FOR
THE
FORMATION
OF
PROFESSIONAL SKILLS OF INFORMATION MODELING IN ENGINEERS //Science
and Innovation. – 2022. – Т. 1. – №. 7. – С. 591-595.
140.
Kuziyev O. C. MODEL OF DEVELOPMENT OF INFORMATION-MODELING
SKILLS IN FUTURE ENGINEERS //Academia Repository. – 2023. – Т. 4. – №. 11. – С.
44-49.
141.
Кузиев О. Ч. Психолого-педагогические основы профессионально-педагогической
направленности обучения специальным дисциплинам в республике Узбекистан
//Мир образования-образование в мире. – 2012. – №. 3. – С. 66-70.
142.
Cho‘Liyevich O. Q. Z. MAKTAB GEOMETRIYA KURSIDA ANALOGIYA METODI
//Oriental renaissance: Innovative, educational, natural and social sciences. – 2021. – Т. 1.
– №. 2. – С. 84-95.
143.
Kузиев О. Ч. Муҳандислик фаолиятини моделлаштиришнинг ҳозирги ҳолатини
таҳлилий жиҳатлари //Oriental renaissance: Innovative, educational, natural and social
sciences. – 2021. – Т. 1. – №. 6. – С. 318-323.
144.
Chuliyevich K. O. Ways of Implementation in the Future of the Formation of Information
and Modeling Skills in Students of the Technical Direction //Eurasian Scientific Herald. –
2022. – Т. 11. – С. 22-26.
145.
Kузиев О. Ч. Муҳандислик фаолиятини моделлаштиришнинг ҳозирги ҳолатини
таҳлилий жиҳатлари //Oriental renaissance: Innovative, educational, natural and social
sciences. – 2021. – Т. 1. – №. 6. – С. 318-323.
146.
Muradov S., Siddiqova M., Karimov B. LABOR PROTECTION MEASURES
EFFICIENCY //Modern Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 5. – С. 774-793.
147.
Каримов С. М. и др. Нормативно-правовая база в области гражданской защиты в
Республике Узбекистан //Теоретические и прикладные вопросы комплексной
безопасности: Материалы. – 2019. – С. 36.
148.
Xolbayev B. M., Raximov O. D., Maxmatqulov N. I. Hayot faoliyati xavfsizligi. Darslik
(1-qism) //T.:«Voris-nashriyot. – 2020. – Т. 304.
149.
Микрюков В. Ю. Безопасность жизнедеятельности:[учебник]. – Knorus, 2010.
150.
Holbayev B. M., Rakhimov O. D., Makhmatkulov N. I. Life safety. Textbook (Part 1) //T.:"
Voris-nashriyot. – 2020.
151.
Махматкулов Н. И. и др. КРИТЕРИИ ПОЖАРООПАСНОСТИ ОБЪЕКТОВ И
РАСЧЕТ
ВРЕМЕНИ
ЭВАКУАЦИИ
ЛЮДЕЙ
ПРИ
ЧРЕЗВЫЧАЙНЫХ
Yanvar, 2025-Yil
393
СИТУАЦИЯХ //Теоретические и прикладные вопросы комплексной безопасности:
Материалы. – 2019. – С. 90.
152.
Махмакулов Н. И. и др. Безопасность жизнедеятельности //Учебник для вузов.
Карши. – 2020.
153.
Maxmatqulov N. I. Matematik modellashtirish asosida texnosfera xavfsizligini baholash.
Monografiya //T.:«Voris-nashriyot. – 2022.
154.
Холбаев Б. М., Махматқулов Н. И. ПРАВИЛА ПОВЕДЕНИЯ И ДЕЙСТВИЯ
НАСЕЛЕНИЯ ПРИ СТИХИЙНЫХ БЕДСТВИЯХ И ПРОИЗВОДСТВЕННЫХ
АВАРИЯХ //НАУКА И ТЕХНИКА. МИРОВЫЕ ИССЛЕДОВАНИЯ. – 2020. – С.
262-267.
155.
Maxmatqulov N. BASICS OF SAFE AND HEALTHY WORKING CONDITIONS IN
INDUSTRY //Modern Science and Research. – 2024. – Т. 3. – №. 1. – С. 1222-1231.
156.
Imomovich M. N. ISHLAB CHIQARISH BILAN BOG ‘LIQ BAXTSIZ
XODISALARNING IJTIMOIY-IQTISODIY YO ‘QOTISHLARNI HISOBLASH
USULLARI //Raqamli iqtisodiyot (Цифровая экономика). – 2024. – №. 6. – С. 439-447.
157.
Imomovich M. N. Assessment Of Work Safety Management In The Technosphere System
And The Fundamentals Of Creating Its Model //Excellencia: International Multi-
disciplinary Journal of Education (2994-9521). – 2023. – С. 118-127.
158.
Махматқулов Н. И. ИССЛЕДОВАНИЕ ПРОБЛЕМ ОБЕСПЕЧЕНИЯ ПОЖАРНОЙ
БЕЗОПАСНОСТИ В ТРАНСПОРТНОЙ ОТРАСЛИ //Состав редакционной коллегии
и организационного комитета. – 2023.
159.
Махмақулов Н. И., Чориев И. Н. МЕРЫ ПО ОБЕСПЕЧЕНИЮ БЕЗОПАСНОСТИ
ГИДРОТЕХНИЧЕСКИХ СООРУЖЕНИЙ //НАУКА И ОБРАЗОВАНИЕ СЕГОДНЯ
Учредители: Олимп. – 2022. – №. 3. – С. 11-13.
160.
Махматулов
Н.
И.
МЕРЫ
ПО
ПОВЫШЕНИЮ
УСТОЙЧИВОСТИ
НЕФТЕГАЗОВОЙ ОТРАСЛИ РЕСПУБЛИКИ УЗБЕКИСТАН В ЧРЕЗВЫЧАЙНЫХ
СИТУАЦИЯХ //Актуальные научные исследования в современном мире. – 2021. –
№. 3-2. – С. 148-152.
161.
Kholbaev B. M., Rakhimov O. D., Makhmatkulov N. I. Hayot faoliyati havfsizligi.
162.
Махматқулов
Н.
“ҲАЁТ
ФАОЛИЯТИ
ХАВФСИЗЛИГИ”
ФАНИНИНГ
ЎҚИТИЛИШИ КАДРЛАР ТАЙЁРЛАШНИНГ МУҲИМ ОМИЛИ //Interpretation and
researches. – 2024.
163.
Махматкулов Н. И. ОСНОВЫ БЕЗОПАСНЫХ И ЗДОРОВЫХ УСЛОВИЙ ТРУДА В
СФЕРЕ ПРОМЫШЛЕННОСТИ. – 2024.
164.
Imomovich M. N. FAVQULODDA VAZIYATLAR TA’SIRLI OQIBATLARINI
IQTISODIY ZARARNI TAHLIL QILISH VA BAHOLASH //Raqamli iqtisodiyot
(Цифровая экономика). – 2024. – №. 6. – С. 431-438.
165.
Imomovich M. N., Qizi M. Z. N. BAND BO ‘LMAGAN AHOLINI MUNOSIB ISH O
‘RINLARIGA JOYLASHTIRISHNING IQTISODIY MEXANIZMLARI //Raqamli
iqtisodiyot (Цифровая экономика). – 2024. – №. 6. – С. 448-455.
166.
Imomovich M. N. MEHNAT MUHOFAZASI MUTAXASSISLARINING KASBIY
KOMPETENSIYASINI SHAKLLANTIRISHDA TASHKILIY VA IQTISODIY
JIHATLARI //Raqamli iqtisodiyot (Цифровая экономика). – 2024. – №. 8. – С. 779-788.
167.
Nurilla M. M. MEHNAT XAVFSIZLIGINI BOSHQARISH TIZIMINI “QORA QUTI”
MODELIGA KIRITIGANDA UZGARISHLAR JARAYONINI SHAKLLANTIRISH
//Sanoatda raqamli texnologiyalar. – 2023. – Т. 1. – №. 01.
Yanvar, 2025-Yil
394
168.
Imomovich M. N. CORRECT CONDUCT OF THE POPULATION IN EMERGENCY
SITUATIONS //International journal of advanced research in education, technology and
management. – 2023. – Т. 2. – №. 9.
