Fevral, 2025-Yil
27
YOGʻOCHLARNI QAYTA ISHLASH VA SELLYULOZA - QOG‘OZ SANOATI
Siddiqova Madinabonu
Samarqand Davlat Arxitektura-Qurilish universiteti talabasi.
https://doi.org/10.5281/zenodo.14932915
KIRISH.
Yogʻochsozlik sanoati - oʻrmon sanoatining yogʻochga mexanik va kimyoviy mexanik
ishlov berish, qayta ishlash hamda xom ashyo sifatida oʻz ehtiyojlari uchun turli yogʻochlardan
foydalanadigan tarmogʻi. Yogʻochsozlik sanoati mahsulotlariga arralangan yogʻoch, shpal, faner,
yogʻoch toʻsinlar, qurilishda ishlatiladigan yogʻoch detallar, mebel, yogʻoch qipiqlaridan va
tolalaridan plitalar, parket, eshik, rom, avtomobilsozlik, samolyotsozlik, kemasozlik, vagon
qurilishi, qishloq xoʻjaligi mashinalari uchun xomaki va tayyor detallar, qishloq xoʻjaligi
mahsulotlari uchun qutilar, toʻqimachilik sanoatiga gʻaltaklar, turli moslamalar, poyabzal qoliplar,
asbob uskunalar va ularga gʻiloflar, changʻi va boshqa sport anjomlari, gugurt va boshqalar kiradi.
Oʻzbekistonda yogʻochsozlik, yogʻochdan turli anjomlar yasash qadimdan
hunarmandlikning rivojlangan turi tarzida mahalliy xom ashyo resurslari bilan chegaralangan
holda mavjud boʻlib kelgan. Yogʻochsozlik yoki duradgorlik (yogʻochni qirqish, tilish, yoʻnish,
randalash, parmalash), uysozlik, asbobsozlik, aravasozlik, egarsozlik, sandiqsozlik, beshiksozlik,
panjarasozlik, oʻymakorlik singari juda koʻp tarmoqlardan iborat boʻlgan. Bu sohada uzoq
vaqtgacha kichik korxonalar, oddiy mebel ishlab chiqaradigan artellar, kerakli asbob uskuna bilan
taʼminlangan sexlar ishlab kelgan. 20 - asrning 50 - 70 yillarida Oʻzbekiston Respublikasining
yogʻoch va yogʻochdan ishlangan buyumlarga boʻlgan ehtiyoji toʻlaroq taʼminlanishini inobatga
olgan holda yog‘ochsozlik sanoati taraqqiy eta boshladi. Qurilish korxonalarining duradgorlik
sexlari asosida yirik yogʻochsozlik korxonalari tashkil etildi, ularda deraza va eshik, arralangan
yogʻoch, toʻsin, parket va boshqalar duradgorlik mahsulotlarini sanoat usulida tayyorlashga oʻtildi.
Germaniya, Shvetsiya, Italiya va Rossiya mashinasozlik korxonalari bilan hamkorlikda
Toshkent duradgorlik buyumlari zavodi (1968), “Toshkent” yogʻochsozlik birlashmasi (1972 y.,
quvvati 400 ming m
2
rom, 500 ming m
2
eshik tavaqalari), Toshkent quyoshdan himoya uskunalari
zavodi (1974 y., quvvati 400 ming m
2
), yogʻoch chiqindilaridan presslangan qurilish taxtachalari
ishlab chiqaradigan zavod (1976 y., quvvati 20 ming m
3
) ishga tushirilgan Daraxt kesish
xoʻjaliklarida yiliga 500 ming m
3
dan koʻproq yogʻoch va taxta tayyorlanib, Respublikaga keltirib
turilibdi. 1978 yilga kelib Oʻzbekiston Sharqiy Sibirda yogʻoch tayyorlashdan yog‘och va taxtani
sotib olishga oʻtdi. Oʻzbekistonda yogʻochsozlik korxonalari sonini va ularning ishlab chiqish
quvvatlarini koʻpaytirish ishlari uzluksiz davom ettirildi. 1979 - 1995 yillarda Toshkent, Asaka,
Qoʻqon shaharlarida yangi duradgorlik sexlari ochildi. 1991 yilda quyoshdan himoya uskunalari
zavodida plastmassadan deraza romlari ishlab chiqaradigan liniyalar, 1994 y. Toshkentda
Markaziy Osiyoda birinchi boʻlgan “OʻzEllas” gugurt zavodi (Oʻzbekiston - Gretsiya qoʻshma
korxonasi; yillik kuvvati 300 mln. kuti gugurt) mahsulot chiqara boshladi. 1995 - 2000 yillarda
iqtisodiy islohotlar tufayli yogʻochni qayta ishlash sohasidagi barcha korxonalar davlat
tasarrufidan chiqarilib, ular asosida aksiyadorlik, jamoa va xususiy korxonalar tashkil qilindi.
Qator viloyatlarda qisqa vaqt ichida plastmassa va metalldan har birining quvvatini 10 - 20
ming m
2
boʻlgan zamonaviy koʻrinishdagi eshik va rom tayyorlaydigan qoʻshma va xususiy kichik
korxonalar jadal surʼatda tashkil qilindi.
Fevral, 2025-Yil
28
Bu mahsulotlarning afzalligi rom va oynalar blok shaklda tayyorlanib, chang, sovuq va
shovqinni oʻtkazmaydi, issiqlikni tejaydi. Oʻzbekistonda Yogʻochsozlik sanoati tarkibidagi
korxonalar yiliga 3 mln. m
2
eshik va deraza romlari, 233 ming m
2
parket, 1 mln. m uzun oʻlchovli
buyumlar (plintus, qoplamalar va b.), 50 ming m
2
quyoshdan himoya uskunalari, 2,5 mln. dona
oshik - moshiq, 50 ming m
3
taxta va boshqa mahsulot ishlab chiqish kuvvatiga ega (2001).
Shuningdek, koʻpgina jamoa va shirkat xoʻjaliklari, qurilish tashkilotlarida arralangan
yogʻochga ishlov berish va gʻoʻla yogʻochni tilish bilan shugʻullanadigan korxonalar bor.
Respublika xalq xoʻjaligi va aholining yogʻoch - taxtaga boʻlgan yillik ehtiyoji 10 mln.m
3
ga
boradi. Yogʻoch xom ashyosi taqchilligi tufayli Yogʻochsozlik sanoatidagi mavjud quvvatlarning
yarmidan foydalanilmoqda. Respublikaning yogʻoch, taxta, qogʻoz, sellyuloza, gugurt va boshqa
ehtiyojini toʻlaroq qondirish, yogʻochni qayta ishlash sanoati korxonalarining xom ashyo bazasi
mustaqilligini taʼminlash uchun Vazirlar Mahkamasi 1994 yil 8 fevralda “Sanoat terakchiligini
rivojlantirish va boshqa tez oʻsuvchi yogʻochbop daraxtzorlarni barpo etishga oid chora tadbirlar
toʻgʻrisida” qaror qabul qildi. Qarorda Qoraqalpogʻiston Respublikasi va barcha viloyatlarda har
yili 10 ming ga, 10 yilda 100 ming ga terakzor tashkil etish, yaqin kelajakda har yili 3 mln.m
3
sanoat bop va qurilish yogʻochi tayyorlash rejalashtirilgan. Xorijiy mamlakatlardan Rossiya,
AQSH, Shvetsiya, Finlandiya, Norvegiya va Kanada kabi mamlakatlar iqtisodiyotida
Yogʻochsozlik sanoati muhim oʻrinda turadi. Bu mamlakatlardan oʻrmon resurslari kam boʻlgan
davlatlarga yogʻoch va yogʻoch mahsulotlari eksport qilinadi. Germaniya va Fransiyada ham
Yogʻochsozlik sanoati rivoj topgan.
Yog‘ochni qayta ishlash va sellyuloza-qog‘oz sanoati korxonalarida pulpa va qog‘oz ishlab
chiqarish katta miqdorda energiya talab qilsada, uning bir qismi yonib ketgan o‘tin qoldiqlaridan
kelib chiqadi.
Uning atrof-muhitga ta’siri muhim ahamiyatga ega. Zamonaviy texnologiyalardan
foydalangan holda bosmaxona va yuqori darajada mexanizatsiyalashgan o‘tin yig‘ish, bir martalik
qog‘oz nisbatan arzon tovarga aylandi, bu esa iste’molning yuqori darajasiga olib keldi. Havo va
suvning ifloslanishi, iqlim o‘zgarishi, to‘lib toshgan chiqindixonalar va boshqalar kabi global
ekologik muammolarning ko‘tarilishi yog‘ochsozlik va sellyuloza sanoatining chiqindilarini
tozalashni hukumat tomonidan tartibga solinishiga olib keldi. Endi yo‘nalish tendentsiyasi mavjud
barqarorlik ichida sellyuloza va qog‘oz sanoatida suvdan foydalanish, gaz chiqindilarini
kamaytirish, qazilma yoqilg‘i sarfini kamaytirish va mahalliy suv ta’minoti va havoning
ifloslanishiga ta’sirini tozalash uchun harakat qiladi.
“Odamlar qog‘oz mahsulotlariga muhtoj va biz barqaror, ekologik xavfsiz ishlab
chiqarishga muhtojmiz”.
Qog‘oz mahsulotlarining ekologik va ijtimoiy ko‘rsatkichlarini yig‘ish va baholash uchun
atrof-muhit mahsuloti deklaratsiyalari yoki mahsulot ko‘rsatkichlari kartalari mavjud. Sellyuloza
va qog‘oz fabrikalariga hissa qo‘shmoq havo, suv va yer ifloslanish va tashlangan qog‘oz va karton
qattiq maishiy chiqindilarning taxminan 26% ni tashkil qiladi.
Kanadada sanoatida pulpa va qog‘oz, havo, suv va yerga chiqaradigan chiqindilar miqdori
bo‘yicha uchinchi, Qo‘shma Shtatlarda oltinchi o‘rinda turadi. 2015 yilda Kanadadagi barcha
sanoat korxonalari tomonidan chiqarilgan 3,3 million tonna chiqindilarning 174 ming tonnasini
(yoki 5,3%) sellyuloza chiqindilari chiqarilgan.
Fevral, 2025-Yil
29
Qo‘shma Shtatlarda sellyuloza va qog‘oz sanoati 2015 yilda 79 ming tonnani yoki barcha
sanoat ifloslantiruvchi moddalarining taxminan 5 foiziga to‘g‘ri kelgan. AQShda pulpa va qog‘oz
sanoati tomonidan chiqarilgan ushbu chiqindilarning 66% havoga, 10% suvga va 24% quruqlikka,
Kanadada esa chiqindilarning katta qismi (96%) havoga tarqaldi.
Dunyo bo‘ylab pulpa va qog‘oz sanoati energiya iste’molchilari orasida beshinchi o‘rinda
turadi, bu esa butun dunyodagi energiya ishlatilishining to‘rt foizini tashkil etadi. Biroq, qayta
tiklanadigan energiyadan, asosan biomassadan juda yuqori darajada foydalanilganligi sababli
butun qog‘oz va matbaa sektori global issiqxona gazlari zaxirasiga 1% dan kam hissa qo‘shadi.
Pulpa - qog‘oz sanoati biron tonna mahsulot ishlab chiqarish uchun boshqa sohalarga
qaraganda ko‘proq suv sarflaydi.
Qog‘ozni qayta ishlash jarayonida siyohni tozalash jarayoni, shuningdek, chiqindi suvda
chiqadigan kimyoviy moddalar tufayli chiqindilar manbai hisoblanadi. So‘nggi 40 yil ichida butun
dunyo bo‘ylab qog‘oz iste’moli 400% ga o‘sdi, hosil qilingan daraxtlarning 35% qog‘oz ishlab
chiqarishda ishlatildi.
Sellyuloza va qog‘oz sanoati.
Qog‘oz ishlab chiqarish uchun pulpa tayyorlash uchun uy tut
daraxtlarini tijorat ko‘chatlari 6-asrdan boshlangan. Bosib chiqarish texnologiyasining rivojlanishi
tufayli Xitoy qog‘oz sanoati ostida o‘sishda davom etdi.
REFERENCES
1.
Abdukatinovna S. M., Sherkulovich M. S. Муддатдан ўтиб туғилиш муаммосига
замонавий қараш. – 2022.
2.
Маллаев Ш. Ш. и др. Побочное действие нестероидных противовоспалительных
препаратов на желудочно-кишечный тракт при лечении ювенильного
идиопатического артрита у детей : дис. – Ўзбекистон, Тошкент, 2022.
3.
Бобомуратов Т. А. и др. Особенности состояния системы гемостаза у детей,
перенёсших коронавирусную инфекцию : дис. – Ўзбекистон, Тошкент, 2022.
4.
Маллаев Ш. Ш. и др. Лечение ювенильного ревматоидного артрита методом
хронотерапии ингибиторами ЦОГ-2. – 2022.
5.
Iskanova G. X. et al. Juvenile idiopathic arthritis and osteochondrosis of the lumbosacral
joint. Case report. – 2022.
6.
Fayziev N. N. et al. Nerv sistemasining perinatal shikastlanish fonidagi obstruktiv bronxitli
bolalarda immunologik oʼzgarishlar : дис. – Ўзбекистон, Тошкент, 2022.
7.
Абдуллаева М. М., Сагдуллаева М. А., Маллаев Ш. Ш. ОСОБЕННОСТИ
КЛИНИЧЕСКОГО ТЕЧЕНИЯ COVID-19 И ПОСТКОВИДНОГО ПЕРИОДА У
ДЕТЕЙ : дис. – Ўзбекистон, Тошкент, 2022.
8.
Sagdullaeva M. A., Sh M. S., Abdullaeva M. M. MUDDATIDAN O ‘TIB TUG ‘ILGAN
BOLALARNING MOSLASHUV DAVRINING O ‘ZIGA XOS XUSUSIYATLARI :
дис. – Ўзбекистон, Тошкент, 2022.
9.
Сагдуллаев И. И., Сагдуллаева М. А., Маллаев Ш. Ш. МУДДАТДАН ЎТИБ
ТУҒИЛГАНЛИК ВА УЗОҚ МУДДАТЛИ ҲОМИЛАДОРЛИК МУАММОСИ
(АДАБИЁТЛАР ШАРҲИ) //Academic research in educational sciences. – 2023. – №. 1.
– С. 114-119.
10.
Султанова Н. С., Авезова Г. С., Маллаев Ш. Ш. Показатели метаболичского статуса
детей. – 2023.
Fevral, 2025-Yil
30
11.
Маллаев Ш. Ш., Алимов А. В., Авезова Г. С. Ювенильный идиопатический артрит у
детей: клиника, диагностика, тактика лечения. – 2023.
12.
Маллаев Ш. Ш., Алимов А. В. МОЛЕКУЛЯРНО-ГЕНЕТИЧЕСКИЕ МЕХАНИЗМЫ
РАЗВИТИЯ ЮВЕНИЛЬНОГО ИДИОПАТИЧЕСКОГО АРТРИТА У ДЕТЕЙ. – 2023.
13.
Маллаев
Ш.,
Алимов
А.
Клиническая
характеристика
ювенильного
идиопатического артрита у детей //Актуальные вопросы практической педиатрии. –
2023. – Т. 1. – №. 1. – С. 123-124.
14.
Маллаев Ш., Алимов А. Эффективность применения метотрексата при ювенильном
идиопатическом артрите у детей //Актуальные вопросы практической педиатрии. –
2023. – Т. 1. – №. 1. – С. 125-126.
15.
Sh M. S. et al. Genetic Characteristics of the Hemostasis System in Early Children with
Pneumonia //Texas Journal of Medical Science. – 2023. – Т. 23. – С. 1-4.
16.
Маллаев Ш., Алимов А. Сравнительная эффективность иммунодепрессантов и
генно-инженерных биопрепаратов в лечении ювенильного идиопатического артрита
у детей //Педиатрия. – 2023. – Т. 1. – №. 1. – С. 40-46.
17.
Маллаев Ш. и др. Ювенильный идиопатический артрит у детей: современный взгляд
на проблему //Педиатрия. – 2023. – Т. 1. – №. 1. – С. 35-40.
18.
Маллаев Ш. Ш. ИММУНОЛОГИЧЕСКИЕ И ГЕНЕТИЧЕСКИЕ ОСОБЕННОСТИ
ЮВЕНИЛЬНОГО ИДИОПАТИЧЕСКОГО АРТРИТА У ДЕТЕЙ. – 2024.
19.
Маллаев
Ш.
Ш.
и
др.
ЭФФЕКТИВНОСТЬ
ГЕННО-ИНЖЕНЕРНЫХ
БИОПРЕПАРАТОВ В ЛЕЧЕНИИ ЮВЕНИЛЬНОГО ИДИОПАТИЧЕСКОГО
АРТРИТА У ДЕТЕЙ. – 2024.
20.
Авезова Г. С. и др. ГЕМОРРАГИЧЕСКИЙ ВАСКУЛИТ У ДЕТЕЙ. – 2024.
21.
Бобомуратов Т. А. и др. РОЛЬ ГЕНЕТИЧЕСКОГО ПОЛИМОРФИЗМА PAI-1 В
ТЯЖЕЛОМ ТЕЧЕНИИ ВНЕБОЛЬНИЧНОЙ ПНЕВМОНИИ. – 2024.
22.
Бобомуратов Т. и др. КЛИНИЧЕСКИЕ АСПЕКТЫ ЮВЕНИЛЬНОГО
ИДИОПАТИЧЕСКОГО АРТРИТА У ДЕТЕЙ. – 2024.
23.
Бобомуратов Т. А. и др. ПОКАЗАТЕЛИ ФИЗИЧЕСКОГО РАЗВИТИЯ ДЕТЕЙ ПРИ
РАЗЛИЧНЫХ ВИДАХ ВСКАРМЛИВАНИЯ. – 2024.
24.
Маллаев Ш. Ш., Авезова Г. С., Султанова Н. С. СОВЕРШЕНСТВОВАНИЕ
ДИАГНОСТИКИ И ЛЕЧЕНИЯ ЮВЕНИЛЬНОГО ИДИОПАТИЧЕСКОГО
АРТРИТА У ДЕТЕЙ. – 2024.
25.
Маллаев Ш. Ш., Файзиев Н. Н., Мухторов М. Г. ОПТИМИЗАЦИЯ ЛЕЧЕНИЯ
ЮВЕНИЛЬНОГО ИДИОПАТИЧЕСКОГО АРТРИТА БИОЛОГИЧЕСКИМИ
ПРЕПАРАТАМИ. – 2024.
26.
Бобомуратов Т. А., Маллаев Ш. Ш., Эгамбердиев С. Б. ЭФФЕКТИВНОСТЬ
ИММУНОДЕПРЕССАНТОВ
В
ЛЕЧЕНИИ
ЮВЕНИЛЬНОГО
ИДИОПАТИЧЕСКОГО АРТРИТА У ДЕТЕЙ. – 2024.
27.
Бобомуратов Т. А., Маллаев Ш. Ш., Уринов А. Ф. КЛИНИКО-
ИММУНОЛОГИЧЕСКАЯ ХАРАКТЕРИСТИКА СИСТЕМЫ ГЕМОСТАЗА У
ДЕТЕЙ,
РОЖДЕННЫХ
С
ГИПОКСИЧЕСКИ-ИШЕМИЧЕСКОЙ
ЭНЦЕФАЛОПАТИЕЙ. – 2024.
28.
Mukhtorov M. S. S. E. S. B. et al. THE ROLE OF GENE POLYMORPHISM IN THE
DEVELOPMENT OF JUVENILE IDIOPATHIC ARTHRITIS IN CHILDREN. – 2024.
Fevral, 2025-Yil
31
29.
Mukhtorov M. S. S. E. S. B. et al. WAY TREATMENT OF JUVENILE IDIOPATHIC
ARTHRITIS WITH GENETIC ENGINEERED BIOLOGICAL DRUGS. – 2024.
30.
Бобомуратов
Т.
А.
и
др.
БОЛАЛАРДА
ЯНГИ
КОРОНАВИРУС
ИНФЕКЦИЯСИДАН КЕЙИНГИ ТИКЛАНИШ ДАВРИ ҲУСУСИЯТЛАРИ. – 2024.
31.
Самадов
А.
А.
и
др.
БОЛАЛАРДА
НЕФРОТИК
СИНДРОМДА
ГАСТРОДУОДЕНАЛ ЎЗГАРИШЛАР КУЗАТИЛГАНДА МИКРОЭЛЕМЕНТЛАР
ҲОЛАТИ //Eurasian Journal of Medical and Natural Sciences. – 2024. – Т. 5. – №. 1. –
С. 114-120.
32.
Bobomuratov T. A. et al. SHIFOXONADAN TASHQARI ZOTILJAM BILAN
KASALLANGAN BOLALARDA GEMOSTAZ TIZIMINING OZGARISHLARIDA
GEN POLIMORFIZMINING ROLI. – 2024.
33.
Sh M. S. et al. BOLALARDA COVID-19 DANKEYINGI DAVRDA YUVENIL
REVMATOID ARTRITNING LABORATOR VA KLINIK XUSUSIYATLARI. – 2024.
34.
Sh M. S., Egamberdiev S. B. EFFECTIVENESS OF IMMUNOSUPPRESSANTS IN THE
TREATMENT OF JUVENILE IDIOPATHIC ARTHRITIS IN CHILDREN //Spectrum
Journal of Innovation, Reforms and Development. – 2024. – Т. 25. – С. 124-129.
35.
Bobomuratov T. A., Sh M. S., Fayziev N. N. Features of the Clinical Course of
Community-Acquired Pneumonia in Children After Covid 19 //International Congress on
Biological, Physical And Chemical Studies (ITALY). – 2025. – Т. 9. – С. 63-64.
36.
Бобомуротов Т. А., Каримова Н. А., Турсунбаев А. К. Течение коронавирусной
инфекции у детей. – 2022.
37.
Султанова Н. С. и др. Современный взгляд на грудное вскармливание и его. – 2022.
38.
Bobomuratov T. A. et al. Brestfeeding and Genetic. – 2022.
39.
Sh M. S. et al. Molecular-Genetic Mechanisms of the Development of Juvenile Idiopathic
Arthritis in Children. – 2023.
40.
Маллаев Ш. Ш., Алимов А. В. Функциональное состояние надпочечников у детей с
ювенильным ревматоидным артритом //Современная медицина: новые подходы и
актуальные исследования. – 2020. – С. 76-79.
41.
Маллаев Ш. Ш. и др. Особенности клинического течения ювенильного
ревматоидного
артрита
у
детей
//ЖУРНАЛ
ГЕПАТО-
ГАСТРОЭНТЕРОЛОГИЧЕСКИХ ИССЛЕДОВАНИЙ. – 2022. – №. SI-2.
42.
Султанова Н. С. и др. Современный взгляд на грудное вскармливание и его значение
для здоровья матери и ребенка //Журнал гепато-гастроэнтерологических
исследований. – 2022. – №. SI-3.
43.
Султанова Н. С. и др. Влияние вида вскармливания на соматический статус детей :
дис. – Ўзбекистон, Тошкент, 2022.
44.
Маллаев Ш. Ш. Эффективность хронотерапии нимесулидом в лечении ювенильного
ревматоидного артрита //Врач-аспирант. – 2011. – Т. 46. – №. 3.4. – С. 593-597.
45.
Шомурадова Ш. Ш., Алимов А. В. Лекарственное поражение печени при
ювенильном ревматоидном артрите //Экспериментальная и клиническая
гастроэнтерология. – 2016. – №. 7 (131). – С. 38-42.
46.
Каримжанов И. А., Мадаминова М. Ш., Динмухаммадиева Д. Р. Клинико-
лабораторные особенности течения ювенильного идиопатического артрита у детей :
дис. – Ўзбекистон, Тошкент, 2022.
Fevral, 2025-Yil
32
47.
Сагдуллаева М. А., Маллаев Ш. Ш. МУДДАТДАН ЎТИБ ТУҒИЛИШ
МУАММОСИГА
ЗАМОНАВИЙ
ҚАРАШ
//ЖУРНАЛ
ГЕПАТО-
ГАСТРОЭНТЕРОЛОГИЧЕСКИХ ИССЛЕДОВАНИЙ. – 2022. – №. SI-3.
48.
Маллаев Ш. Ш. Клинико–иммунологические особенности ювенильного
идиопатического артрита у детей //Academic research in educational sciences. – 2023.
– №. 1. – С. 71-74.
49.
Юсупова Г. А. и др. Дисбиоз кишечника в генезе иммунной недостаточности у детей,
больных рецидивирующим бронхитом //Academic research in educational sciences. –
2023. – №. 1. – С. 151-159.
50.
Sh M. S. Genetic Aspects of Juvenile Rheumatoid Arthritis. ISSN (E): 2795–7624
VOLUME 10| JULY 2022. 1-5. 7. Sh. Sh Mallaev, TA Bobomuratov, NS Sultanova, GA
Yusupova, AA Hoshimov //Сlinical characteristics and prediction of the outcome of
juvenile rheumatoid arthritis in chronotherapy//Chin J Ind Hyg Occup Dis. – Т. 39. – №.
7. – С. 135-140.
51.
Алимов А. В., Маллаев Ш. Ш. Clinic-laboratory manifestation of juvenile rheumatoid
arthritis //Евраазийский вестник педиатрии. – Т. 3.
52.
Mallaev S. S., Alimov A. V. Clinical course of juvenile rheumatoid arthritis and its
optimization of treatment //Journal" Pediatrics. – №. 2. – С. 200-203.
53.
Mamatkulov B. M., Avezova G. S. Congenital anomalies as a cause of childhood disability
(according to the materials of Tashkent, Uzbekistan) //Nauka mo-lodykh (Eruditio
Juvenium). – 2015. – Т. 3. – №. 2. – С. 110-15.
54.
Азизова Ф. Л., Авезова Г. С. Особенности динамики заболеваемости детей
воспитывающихся в специализированных школах–интернатах //Academic research in
educational sciences. – 2023. – №. 1. – С. 237-243.
55.
Маматкулов Б., Абдурахимов Б. А. A SYSTEMATIC APPROACH TO MANAGING
THE HEALTH AND RISK FACTORS OF MINING INDUSTRY WORKERS //Новый
день в медицине. – 2020. – №. 4. – С. 211-213.
56.
Маматкулов Б. и др. THE IMPACT OF FACTORS OF PRODUCTION ON THE
HEALTH OF WORKERS IN THE MINING INDUSTRY //Новый день в медицине. –
2019. – №. 4. – С. 191-194.
57.
Маматкулов Б., Авезова Г. С., Адылов Ш. К. Врожденные пороки развития у детей
и основные пути их профилактики //Современная медицина: новые подходы и
актуальные исследования. – 2017. – С. 75-78.
58.
Alikulova D. J. et al. Identification of features of immune status in adolescents with atopic
asthma //Vestnik soveta molodykh uchenykh Chelyabinskoi oblasti. – 2015. – Т. 3. – С. 9-
14.
59.
Бобомуратов Т. А. и др. КЛИНИЧЕСКИЕ ОСОБЕННОСТИ И СОПУТСТВУЮЩАЯ
ПАТОЛОГИЯ
ПРИ
ГЕМОРРАГИЧЕСКИХ
ВАСКУЛИТАХ
У
ДЕТЕЙ.
РЕТРОСПЕКТИВНЫЙ АНАЛИЗ. – 2024.
60.
Сагдуллаева М. А., Исламов С. И., Авезова Г. С. МУДДАТИДАН ЎТГАН
ҲОМИЛАДОРЛИК: ТАРҚАЛГАНЛИГИ, ЭТИОЛОГИЯСИ ВА ПАТОГЕНЕЗИ. –
2024.
61.
Avezova G. S., Beshimova Z., Avezova G. S. Means and problems of forming a healthy
lifestyle among the population //The American journal of medical sciences and
pharmaceutical research. – 2021. – Т. 3. – №. 05. – С. 73-77.
Fevral, 2025-Yil
33
62.
Kasimova D. A. et al. Medical-social aspects of child disability //International Journal of
Psychosocial Rehabilitation. – 2020. – Т. 24. – №. 4. – С. 2116-2121.
63.
Avezova G., Agataeva K. ANALYSIS OF RESULTS MEDICAL EXAMINATION OF
PERSONS ENTERING IN TO MARRIAGE //Интернаука. – 2019. – №. 45-2. – С. 61-
62.
64.
Абдурахимов Б. А., Аликулова Д. Я., Авезова Г. С. Здоровье работающих
горнорудной промышленности //EUROPEAN RESEARCH: INNOVATION IN
SCIENCE, EDUCATION AND TECHNOLOGY. – 2018. – С. 111-112.
65.
Alikulova D. et al. Factors Contributing to the Development of Bronchial Asthma //Young
Scientist USA. – 2016. – С. 113-116.
66.
Авезова Г. С., Азимов Р. И., Гуломова Н. Р. ЗАБОЛЕВАЕМОСТЬ И ОБРАЗ ЖИЗНИ
УЧАЩИХСЯ КОЛЛЕДЖЕЙ (по материалам г. Ташкента) //Университетская наука:
взгляд в будущее. – 2016. – С. 111.
67.
Mamatkulov B. M., Avezova G. S. Congenital anomalies as a cause of childhood disability
//Nauka molodyh. – 2015. – Т. 2. – С. 110-115.
68.
Маматкуло Б., Авезова Г. Бир ёшгача бўлган болалар ўлимининг хавф омиллари
//Журнал проблемы биологии и медицины. – 2011. – №. 3 (66). – С. 96-99.
69.
Хайдарова М. Х., Авезова Г. С. Adolescent health and factors lifestyle Khaydarova M.,
Avezova G. 2 (Republic of Uzbekistan) Здоровье подростков и факторы образа жизни
//Главный редактор научно-исследовательского журнала «International scientific
review», Вальцев СВ. – С. 106.
70.
Mamatkulov B. M., Avezova G. S. Congenital anomalies as a cause of childhood disability
(according to the materials of Tashkent, Uzbekistan) //Nauka mo-lodykh (Eruditio
Juvenium). – 2015. – Т. 3. – №. 2. – С. 110-15.
71.
Sultanova N. S., Avezova G. S. Mallaev Sh. Sh., Fayziyev NN Comprehensive
characteristics of the state of health of children in different age periods, depending on the
types of feeding and care //British Medical. – Т. 3. – №. 2. – С. 109-113.
72.
Авезова Г. Уч ёшгача болалар саломатлиги шаклланишининг тиббий–ижтимоий
қирралари. – 2012.
73.
Sh M. S. et al. Molecular-Genetic Mechanisms of the Development of Juvenile Idiopathic
Arthritis in Children. – 2023.
74.
Нурдинова Г. У. и др. Эпидемиология сахарного диабета //International scientific
review. – 2016. – №. 7 (17). – С. 93-95.
75.
Нурдинова Г. У. и др. Распространенность сахарного диабета первого и второго
типов в Андижанской области //European research. – 2016. – №. 5 (16). – С. 99-101.
76.
Мусаева У. А., Авезова Г. С. ЎЗБЕКИСТОНДА ЖИСМОНИЙ ТАРБИЯ ВА СПОРТ
ТИЗИМИНИНГ МОДЕРНИЗАЦИЯЛАШ //Modern Science and Research. – 2025. – Т.
4. – №. 2. – С. 287-296.
77.
Сагдуллаева М. А., Сагдуллаев И. И., Авезова Г. С. МУДДАТИДАН ЎТИБ
ТУҒИЛГАН БОЛАЛАРНИНГ САЛОМАТЛИК ҲОЛАТИ, КАСАЛЛИКЛАРИНИ
ОЛДИНИ
ОЛИШНИНГ
ГИГИЕНИК
ХУСУСИЯТЛАРИНИ
ТАКОМИЛЛАШТИРИШ. – 2024.
78.
Каримова Б. Н., Отажонов И. О., Авезова Г. С. УРАТЛИ НЕФРОПАТИЯСИ БОР
ТЕЗ-ТЕЗ КАСАЛЛАНУВЧИ БОЛАЛАР ВА УЛАРНИНГ ИЖТИМОИЙ
ХАРАКТЕРИСТИКАСИ. – 2024.
Fevral, 2025-Yil
34
79.
Anikeeva N. A. et al. DILATED CARDIOMYOPATHY AGAINST THE
BACKGROUND OF CENTRONUCLEAR MYOPATHY TYPE 5 IN AN 8-YEAR-OLD
CHILD: A CLINICAL CASE. – 2024.
80.
Ганиев А. Г., Авезова Г. С., Хабибуллоева Б. Р. КАЧЕСТВЕННОЕ
ИССЛЕДОВАНИЕ МАТЕРЕЙ ДЕТЕЙ С АТОПИЧЕСКИМ ДЕРМАТИТОМ:
ЭМОЦИОНАЛЬНЫЕ И СОЦИАЛЬНЫЕ ПОСЛЕДСТВИЯ. – 2024.
81.
Bobomuratov T. A., Davletova F. O., Avezova G. S. BOLALARDA O ‘TKIR
BRONXIOLITNING DIFFERENSIAL-DIAGNOSTIK MEZONLARI. – 2024.
82.
Bobomuratov T. A., Davletova F. O., Avezova G. S. KO ‘KRAK YOSHDAGI
BOLALARDA O ‘TKIR BRONXIOLIT RIVOJLANISHINING ETIOPATOGENEZI,
KLINIKASI VA DAVOSINI O ‘RGANISHGA ZAMONAVIY YONDOSHUVLAR. –
2024.
83.
Авезова Г. С. и др. ЭФФЕКТИВНОСТЬ «АДАПТИВНОЙ ФИЗКУЛЬТУРЫ» В
ЛЕЧЕНИИ ДЕТЕЙ С ХРОНИЧЕСКОЙ ПАТОЛОГИЕЙ ОРГАНОВ ДЫХАНИЯ. –
2024.
84.
Расулова Л. Т. и др. ОЦЕНКА ЦИТОХИМИЧЕСКИХ ПОКАЗАТЕЛЕЙ У
НОВОРОЖДЕННЫХ ДЕТЕЙ. – 2024.
85.
Маллаев Ш. Ш., Авезова Г. С., Султанова Н. С. СОВЕРШЕНСТВОВАНИЕ
ДИАГНОСТИКИ И ЛЕЧЕНИЯ ЮВЕНИЛЬНОГО ИДИОПАТИЧЕСКОГО
АРТРИТА У ДЕТЕЙ. – 2024.
86.
Бобомуратов
Т.
А.
и
др.
ОЗИҚЛАНТИРИШ
ТУРЛАРИ
БИЛАН
ФАРҚЛАНАДИГАН БОЛАЛАРНИНГ ПСИХОФИЗИОЛОГИК РИВОЖЛАНИШИ
ВА УЛАРНИНГ ҚИЁСИЙ ТАҲЛИЛИ. – 2024.
87.
Бобомуратов Т. А. и др. ПОКАЗАТЕЛИ ФИЗИЧЕСКОГО РАЗВИТИЯ ДЕТЕЙ ПРИ
РАЗЛИЧНЫХ ВИДАХ ВСКАРМЛИВАНИЯ. – 2024.
88.
Azizova F. L. et al. INNOVATSION PEDAGOGIK USULLARNI JORIY ETISH
ORQALI TALABALAR BILIM, MALAKA, KO ‘NIKMALARINI OSHIRISH. – 2024.
89.
Авезова Г. С. и др. ГЕМОРРАГИЧЕСКИЙ ВАСКУЛИТ У ДЕТЕЙ. – 2024.
90.
Авезова Г. С. ГЕМОРРАГИК ВАСКУЛИТЛИ БОЛАЛАРДА ГЕМОСТАЗ
ТИЗИМИНИНГ ЎЗГАРИШИ. – 2023.
91.
Shagazatova B. X. et al. Rekonstruktiv jarrohlik aralashuvlardan so'ng diabetik tovon
sindromi bo'lgan 2-tur diabet bilan og'rigan bemorlarning hayot sifatini baholash. – 2023.
92.
Шагазатова Б. Х. и др. Патофизиология гипоталамо-гипофизарной системы после
облучения краниальной области. – 2023.
93.
Маллаев Ш. Ш., Алимов А. В., Авезова Г. С. Ювенильный идиопатический артрит у
детей: клиника, диагностика, тактика лечения. – 2023.
94.
Султанова Н. С., Авезова Г. С., Маллаев Ш. Ш. Показатели метаболичского статуса
детей. – 2023.
95.
Авезова Г. С., Файзуллаев Т. С. Шахсга йўналтирилган таълим: унинг олий тиббий
таълимдаги ўрни //Academic research in educational sciences. – 2023. – №. 1. – С. 225-
230.
96.
Шоймардонов Б., Авезова Г. С. ИССИҚ ИҚЛИМ ШАРОИТЛАРИДА ОВҚАТ ҲАЗМ
ҚИЛИШ ТИЗИМИ КАСАЛЛИКЛАРИНИНГ ХАВФ ОМИЛЛАРИНИ ЎРГАНИШ
УСЛУБИЁТИ //Academic research in educational sciences. – 2023. – №. 1. – С. 35-40.
Fevral, 2025-Yil
35
97.
Шагазатова Б. Х. и др. ОЦЕНКА КАЧЕСТВА ЖИЗНИ БОЛЬНЫХ САХАРНЫМ
ДИАБЕТОМ 2 ТИПА С СИНДРОМОМ ДИАБЕТИЧЕСКОЙ СТОПЫ ПОСЛЕ
РЕКОНСТРУКТИВНЫХ ОПЕРАТИВНЫХ ВМЕШАТЕЛЬСТВ //Journal of new
century innovations. – 2022. – Т. 11. – №. 2. – С. 131-135.
98.
Авезова Г. TOSHKENT SHAHRIDA ERTA YOSHLI BOLALARNING O ‘LIM
SABABLARI TAHLILI //Международный журнал научной педиатрии. – 2022. – Т. 1.
– №. 6. – С. 26-33.
99.
Маматкулов Б., Авезова Г. С., Уразалиева И. Р. Школа общественного
здравоохранения. – 2022.
100.
Шарипова
С.
Н.,
Авезова
Г.
С.
СРАВНИТЕЛЬНАЯ
ОЦЕНКА
МОРФОЛОГИЧЕСКИХ
ПРИЗНАКОВ
У
СПОРТСМЕНОК
СПЕЦИАЛИЗИРУЮЩИХСЯ В ГИМНАСТИКЕ И В БОРЬБЕ //Fan-Sportga. – 2022.
– №. 7. – С. 76-78.
101.
Маллаев Ш. Ш. и др. Побочное действие нестероидных противовоспалительных
препаратов на желудочно-кишечный тракт при лечении ювенильного
идиопатического артрита у детей : дис. – Ўзбекистон, Тошкент, 2022.
102.
Авезова Г. С., Бобомуратов Т. А. Эрта ёшли болаларда нафас олиш тизими
касалликларининг эпидемиологияси. – 2022.
103.
Mamatqulov B. M., Avezova G. S. Методы, средства и формы личностно-
ориентированного образования в высшей школе. – 2022.
104.
Sattarovna G. A. et al. THE ROLE OF MODERN TEACHING METHODS IN
ENHANCING STUDENTS'KNOWLEDGE AND FORMATION SKILLS //
湖南大学学
报
(
自然科学版
). – 2021. – Т. 48. – №. 12.
105.
Bakhromjon M., yim Sattarovna A. G., n Rasnidovich T. R. THE PROBLEM OF
ALCOHOL DEPENDS AND THE FIGHT AGAINST IT //World Bulletin of Public
Health. – 2021. – Т. 4. – С. 89-90.
106.
Сафарова Д. Д. и др. ОСОБЕННОСТИ ТЕЛОСЛОЖЕНИЯ ЛЕГКОАТЛЕТОВ–
БЕГУНОВ, СПЕЦИАЛИЗИРУЮЩИХСЯ НА РАЗЛИЧНЫХ ДИСТАНЦИЯХ
//Academic research in educational sciences. – 2021. – Т. 2. – №. Special Issue 1. – С.
326-334.
107.
Маматкулов
Б.
М.
и
др.
ПАТРОНАЖ
ҲАМШИРАЛАРИНИНГ
КАСАЛЛАНИШИНИ ЎРГАНИШ //Интернаука. – 2021. – №. 20-7. – С. 31-33.
108.
Манонова Ю., Авезова Г. С. ТАЛАБА ЁШЛАРНИНГ ҲАРАКАТ ФАОЛЛИГИ,
СПОРТ БИЛАН ШУҒУЛЛАНИШИ //Scientific progress. – 2021. – Т. 2. – №. 6. – С.
1889-1893.
109.
Авезова Г. С., Тулиев Р. Р. ТАЛАБА ЁШЛАРДА ЗАРАРЛИ ОДАТЛАР ВА ҲАР
ХИЛ ТУРДАГИ ТОБЕЛИКЛАРНИНГ МАВЖУДЛИГИ //Scientific progress. – 2021.
– Т. 2. – №. 6. – С. 1898-1901.
110.
Авезова
Г.
С.,
Абдупаттаев
З.
А.
Ў.
НЕКОТОРЫЕ
ФАКТОРЫ
СПОСОБСТВУЮЩИЕ
ЗДОРОВОГО
ОБРАЗА
ЖИЗНИ
СЕЛЬСКОГО
НАСЕЛЕНИЯ //Scientific progress. – 2021. – Т. 2. – №. 6. – С. 1911-1914.
111.
Avezova G. S., Manonova Y. S. Q. SOG ‘LOM TURMUSH TARZI: TALABA
YOSHLAR QARASHLARI //Oriental renaissance: Innovative, educational, natural and
social sciences. – 2021. – Т. 1. – №. 5. – С. 991-995.
Fevral, 2025-Yil
36
112.
Маматкулов Б. М., Уразалиева И. Р., Арсланбекова Н. Б. ОЦЕНКА КАЧЕСТВА
ТРУДА ПАТРОНАЖНЫХ МЕДИЦИНСКИХ СЕСТЕР В ОБЩЕВРАЧЕБНОЙ
ПРАКТИКЕ //Интернаука. – 2020. – №. 46-1. – С. 44-45.
113.
Маматкулов Б., Уразалиева И. Мнение населения и врачей общей практики о
качества труда патронажных медицинских сестер. – 2020.
114.
Авезова Г. С. ALCOHOL DEPENDENCE AND A SYSTEMATIC APPROACH TO
PREVENTION //Новый день в медицине. – 2020. – №. 4. – С. 74-77.
115.
Авезова Г. С., Джуманазарова А. Ж. К., Чориева Ш. Э. Распространенность
туберкулеза с множественной лекарственной устойчивостью //International scientific
review. – 2020. – №. LXVII. – С. 97-99.
116.
Авезова Г. С. Сурхандарё вилояти шаҳар ва қишлоқларида туғма аномалияларнинг
тарқалганлиги. – 2019.
117.
Аликулова Д. Я., Юсупбекова Н. А. ЗДОРОВЬЕ И УСЛОВИЯ ОБУЧЕНИЯ
МОЛОДЕЖИ
//EUROPEAN
RESEARCH:
INNOVATION
IN
SCIENCE,
EDUCATION AND TECHNOLOGY. – 2018. – С. 123-125.
118.
Shaykhova G. I., Azizova F. L., Avezova G. S. THE LEVEL AND STRUCTURE OF THE
INCIDENCE OF CHILDREN FROM SPECIALIZED BOARDING SCHOOLS //Central
Asian Journal of Medicine. – 2018. – Т. 2018. – №. 1. – С. 72-76.
119.
Мамяткулов Б., Авезова Г. С. Интернетдан аҳборотларни қидириш. Клиник
саволларни шакллантириш (pico). – 2018.
120.
Авезова Г. С., Хайитбоева Н. А. ВРОЖДЕННЫЕ АНОМАЛИИ У ДЕТЕЙ
//Современная медицина: новые подходы и актуальные исследования. – 2018. – С.
59-63.
121.
Хайдарова З. Т. и др. ИНФОРМИРОВАННОСТЬ НАСЕЛЕНИЯ ПО ЗДОРОВОМУ
ОБРАЗУ ЖИЗНИ //EUROPEAN RESEARCH: INNOVATION IN SCIENCE,
EDUCATION AND TECHNOLOGY. – 2018. – С. 119-121.
122.
Avezova G. S. Turaev B. Sh //International scientific-practical congress. – 2017. – С. 192.
123.
Маматкулов Б., Авезова Г. С. Хавф, хавф омиллари ҳақида тушунча. хавф
омилларини хисоблаш усуллари. – 2017.
124.
Авезова Г. С., Ишмурадов М. Б. ФАКТОРЫ, СПОСОБСТВУЮЩИЕ РАЗВИТИЮ
ЗАБОЛЕВАНИЙ ОРГАНОВ ПИЩЕВАРЕНИЯ //Young scientists' and mentors' non-
standart congress. – 2017. – С. 130-133.
125.
Маматкулов Б. М., Авезова Г. С. ЗАБОЛЕВАЕМОСТЬ И СМЕРТНОСТЬ ДЕТЕЙ С
ВРОЖДЕННЫМИ АНОМАЛИЯМИ В Г. ТАШКЕНТЕ //Young scientists' and
mentors' non-standart congress. – 2017. – С. 170-174.
126.
Тураев Б. Ш., Авезова Г. С. МЕДИКО-БИОЛОГИЧЕСКИЕ И СОЦИАЛЬНО-
ГИГИЕНИЧЕСКИЕ ХАРАКТЕРИСТИКИ РЕПРОДУКТИВНОГО ЗДОРОВЬЯ
МУЖЧИН //Young scientists' and mentors' non-standart congress. – 2017. – С. 192-196.
127.
Guloyim A., Ilmira U., Zarifa K. Analysis of results of medical examination of persons
entering into marriage //International scientific review. – 2016. – №. 4 (14). – С. 241-243.
128.
Guloyim A. The peculiarities of the morbidity of the children //International scientific
review. – 2016. – №. 4 (14). – С. 229-231.
129.
Madina K., Guloyim A. Adolescent health and factors lifestyle //International scientific
review. – 2016. – №. 8 (18). – С. 106-108.
Fevral, 2025-Yil
37
130.
Guloyim A., Mirzohit S. Congenital malformation as a cause of child disability
//International scientific review. – 2016. – №. 4 (14). – С. 243-245.
131.
Авезова Г. С., Сайтмуратов М. А. Congenital malformation as a cause of child disability
Avezova G., Sajtmuratov M. 2 (Republic of Uzbekistan) Врожденные пороки развития
как причина детской инвалидности //Главный редактор научно-исследовательского
журнала «International scientific review», Вальцев СВ. – 2016. – №. 4. – С. 241.
132.
Авезова Г. С. The peculiarities of the morbidity of the children Аvezova G.(Republic of
Uzbekistan) Особенности заболеваемости детей //Главный редактор научно-
исследовательского журнала «International scientific review», Вальцев СВ. – 2016. –
№. 4. – С. 227.
133.
Аликулова Д. Я., Маматкулов Б. М., Уразалиева И. Р. Asthma school organization in
the Republic of Uzbekistan //International scientific review. – 2015. – №. 9 (10). – С. 59-
61.
134.
Маматкулов Б., Аликулова Д. Я., Уразалиева И. Р. ОЦЕНКА КАЧЕСТВА ЖИЗНИ
ПАЦИЕНТОВ СТРАДАЮЩИХ БРОНХИАЛЬНОЙ АСТМОЙ //Научная дискуссия:
вопросы медицины. – 2015. – №. 10-11. – С. 161-164.
135.
Аликулова Д. Я. Иммунный статус больных атопической бронхиальной астмой
подросткового возраста //Здоровье–основа человеческого потенциала: проблемы и
пути их решения. – 2015. – Т. 10. – №. 2. – С. 446-449.
136.
Азимов Р. И., Гуломова Н. Р., Авезова Г. С. Заболеваемость по данным
обращаемости учащихся колледжей //Молодой ученый. – 2015. – №. 21. – С. 242-244.
137.
Маматкулов Б. М., ЛаМорт Н. КЛИНИЧЕСКАЯ ЭПИДЕМИОЛОГИЯ.
138.
Ahmedov M. et al. Addressing the challenges of improving the quality of primary care for
Chronic Heart Failure in Uzbekistan: a qualitative study.
139.
Нурдинова Г. У. и др. Prevalence of first and second types diabetes in Andizhan region
Nurdinova G., Avezova G. 2, Kodirova D. 3, Komilova Z. 4 (Republic of Uzbekistan)
Распространенность сахарного диабета первого и второго типов в Андижанской
области //EUROPEAN RESEARCH: INNOVATION IN SCIENCE, EDUCATION AND
TECHNOLOGY. – С. 99.
140.
Bobomuratov T. A. et al. Brestfeeding and Genetic Features of Juvenile Rheumatoid
Arthritis //Journal of Pharmaceutical Negative Results. – 2022. – С. 1983-1988.
141.
Sh M. S. et al. Genetic Aspects of Juvenile Rheumatoid Arthritis //ISSN (E). – 2022. – С.
2795-7624.
142.
Mallaev S. S. et al. Сlinical characteristics and prediction of the outcome of juvenile
rheumatoid arthritis in chronotherapy //Chin J Ind Hyg Occup Dis. – Т. 39. – №. 7. – С.
135-140.
143.
Султанова Н. С., Камалов З. С. Частота аллергических заболеваний у детей в
зависимости от видов вскармливания и принципов ухода //Российский
аллергологический журнал. – 2016. – №. 3. – С. 38-39.
144.
Faiziev N. N. et al. Changes in the hemostasis system in children with pneumonia and
optimization of their treatment //Academic Research in Educational Sciences. – 2023. – Т.
4. – С. 2181-1385.
145.
Sultanova N. S. et al. THE ROLE OF BREASTFEEDING IN THE PSYCHO-SOCIAL
ADAPTATION OF CHILDREN IN SOCIETY //British Medical Journal. – 2022. – Т. 2.
– №. 6.
Fevral, 2025-Yil
38
146.
Bobomuratov T. A. et al. Effects of Long Term Breastfeeding on Development and Health
of Children //Annals of the Romanian Society for Cell Biology. – 2021. – С. 2243-2250.
147.
Sultanova N. S. et al. COMPREHENSIVE CHARACTERISTICS OF THE STATE OF
HEALTH OF CHILDREN IN DIFFERENT AGE PERIODS, DEPENDING ON THE
TYPES OF FEEDING AND CARE //British Medical Journal. – 2023. – Т. 3. – №. 2.
148.
Султанова Н. С. Анализ пищевого поведения у детей школьного возраста в
зависимости от вида вскармливания и принципов ухода (с применением методики
DEBQ) //Academic research in educational sciences. – 2023. – №. 1. – С. 165-170.
149.
Султанова Н. С. Влияние вида вскармливания на иммунологический статус детей
//Рос. аллергол. журн. – 2016. – Т. 2. – №. 3. – С. 37-38.
150.
Sultanova N. S. Some peculiarities of physical development of children depending on
applied care methodology //European Science Review. – 2015. – №. 7-8. – С. 102-104.
151.
Sh M. S. Genetic Aspects of Juvenile Rheumatoid Arthritis. ISSN (E): 2795–7624
VOLUME 10| JULY 2022. 1-5. 7. Sh. Sh Mallaev, TA Bobomuratov, NS Sultanova, GA
Yusupova, AA Hoshimov //Сlinical characteristics and prediction of the outcome of
juvenile rheumatoid arthritis in chronotherapy//Chin J Ind Hyg Occup Dis. – Т. 39. – №.
7. – С. 135-140.
152.
Файзиев Н. Н. и др. Изменения в системе гемостаза у детей с пневмонией и
оптимизация их лечения //Academic research in educational sciences. – 2023. – №. 1. –
С. 180-187.
153.
Султанова Н. С. Обоснование необходимости исключительного грудного
вскармливания в развитии познавательных способностей детей //Молодой ученый.
– 2014. – №. 10. – С. 87-90.
154.
Мухамедова Х. Т., Джалалов У. Д., Султанова Н. С. Влияние исключительного
грудного вскармливания и применения эффективных технологий ухода на
соматический статус детей раннего возраста //Вестник Уральской медицинской
академической науки. – 2011. – №. 1. – С. 41-43.
155.
Султанова Н. С., Пулатова А. П., Рустамова М. С. Гормональный статус женщин с
климактерическим синдромом в сочетании с йоддефицитными заболеваниями
//Здравоохранение Таджикистана. – 2009. – №. 3. – С. 40-44.
156.
Мухамадиева С. М., Султанова Н. С., Ходжимурадова Д. А. Особенности
клинических
проявлений
климактерического
синдрома
у
женщин
с
йоддефицитными состояниями //Доклады Академии наук Республики Таджикистан.
– 2007. – Т. 50. – №. 7. – С. 639-643.
157.
Султанова Н. С. О размерности полной группы движений кокасательного
расслоения со связностью горизонтального лифта //Дифференциальная геометрия
многообразий фигур. – 2002. – №. 33. – С. 104-107.
158.
Султанова Н. С. и др. Влияние вида вскармливания на соматический статус детей :
дис. – Ўзбекистон, Тошкент, 2022.
159.
Маллаев Ш. Ш. и др. Особенности клинического течения ювенильного
ревматоидного
артрита
у
детей
//ЖУРНАЛ
ГЕПАТО-
ГАСТРОЭНТЕРОЛОГИЧЕСКИХ ИССЛЕДОВАНИЙ. – 2022. – №. SI-2.
160.
Султанова Н. С. и др. Современный взгляд на грудное вскармливание и его значение
для здоровья матери и ребенка //Журнал гепато-гастроэнтерологических
исследований. – 2022. – №. SI-3.
Fevral, 2025-Yil
39
