Fevral, 2025-Yil
327
ZAHARLARNING ORGANIZMGA KIRISHI VA CHIQIB KETISHI
Siddiqova Madinabonu
Samarqand Davlat Arxitektura-Qurilish universiteti talabasi.
https://doi.org/10.5281/zenodo.14933103
To‘rtta asosiy jarayon kontsentratsiyali toksik moddalar ichida amalga oshiriladi -
himoyalanmagan to‘qimalarga - singish, tarqatish, metabolizm va ekskretsiya. Bu jarayonlarda
ksenobiotikning “Toksikokinetik taqdiri” ni ya’ni u to‘qimalarga kirish uchun hujayra to‘siqlarini
qanday kirib borishini ma’lum organlarga va to‘qimalar bo‘linmalariga (tarqatish) tarqalib ketishi,
jigar ichidagi kimyoviy o‘zgarishlarga qanday ta’sir qilishinianiqlash (metabolizm) va ota-ona
tarkibi yoki uning metabolitlarini belgilaydi. Ushbu jarayonlarda ksenobiotikning xarakteriga
uning asosiy fizikokimyoviy xususiyatlari, jumladan, suvda yoki lipidlarda massa, zaryad va
eruvchanlik ta’sir qiladi. Ksenobiotikning toksikokinetik taqdirini o‘rganish yuzlab
ksenobiotiklovchi proteyn-larning-fermentlar katalizatorlari va membrana tashuvchilarni yutilgan
kimyoviy moddalarni nazorat qilishdagi rolini tasdiqlaydi. Ushbu oqsillarni metabolizatsiya qilish
yoki boshqa ksenobiotiklarni eksport qilish qobiliyatini o‘zgartirishi ehtimoli ham qisqacha ko‘rib
chiqiladi (ya’ni toksik ta’sirlar).
Har qanday zaharlanish hodisalariga murojaat etilganda asosiy toksiko-dinamik
vatoksikokinetik tushunchalari o‘rtasidagi farqga ta’lluqlidir. Toksikodinamik tushunchalar
kimyoviy moddalarning zararli taraflarini talqin etib bu moddalarning tananing ma’lum bir
a’zosiga yoki hujayra faoliyatiga salbiy ta’sirini namoyon etadi. Toksikokinetik tushunchasi esa
tananing tashqi zaharli moddalarga nisbatan zaif tomonlarini talqin etadi va moyillik sabablarini
ochib beradi. Zaharli moddalar bilan bog‘liq holatlarni o‘rganishda har ikki tushuncha ham
ahamiyatga ega.
Singish.
Kimyoviy moddalarning singish jarayonini, ya’ni tana ichiga to‘qima to‘siqlari
orqali kimyoviy moddalarning surilish jarayonini anglatadi. Zaharli moddaning singishi bir qator
anatomik joylarda sodir bo‘ladi, biroq kundalik hayot davomida uch anatomik joy, ayniqsa, zaharli
moddalarning singishida muhim rol o‘ynaydi. Toksik moddalar asosan uch yo‘l orqali organizmga
kirib boradi-o‘pka orqali nafas olib, havodagi zarralar va zaharli moddalarni yutish orqali,
oshqozonichak yo‘liga og‘iz boshlig‘i orqali oziq-ovqat mahsulotlarini iste’mol qilish orqali,
teriga toksik moddalarning singishi orqali.
Kasbiy kimyoviy moddalar ta’sirida o‘pka orqali nafas olish va teri orqali singish muhim
ahamiyat kasb etadi, dori vositalarida va mahsulotlarga qo‘shiladigan komponentlarda esa og‘iz
boshlig‘i ahamiyatga ega. Kimyoviy moddalar, gazlar va havodagi kichik zarrachalar (masalan,
tutun) uchun o‘pka tomonidan nafas olishda o‘pka muhim rol o‘ynaydi. O‘pka nafas olish yo‘li
orqali kasbga oid kimyoviy moddalar tanaga singib kiradi. Odatda, bir ishchi navbatdagi 8 soat ish
kuni davomida havo orqali 10 kub havo yutadi. O‘pka organi to‘qimasining tuzilishi qonning tez
oksidlanishiga imkon yaratadi, o‘pkadaanatomic shakldagi to‘siqlar bo`lmaganligi sababli havoda
mavjud kimyoviy moddalar hamda zarralar organizmga osonlik bilan so`riladi. Bundan farqli
ravishda teri himoya qatlamiga ega bo‘lib, kimyoviy moddalarning surilishiga to‘sqinlik
qiladi.Teri orqali tanaga singib kirib ichki organlarga salbiy ta’sir etuvchi kimyoviy moddalar
ayniqsa ish joylarida shaklla-nadi, ya’ni ishchilar ma’lum bir sohada muntazam ravishda ma’lum
bir kimyoviy moddalarga ishlov berishlari alohida ahamiyatga ega(masalan, muntazam ravishda
Fevral, 2025-Yil
328
bo‘yoqchilar va rassomlar purkagichlar yordamida bo‘yoq vositalaridan foydalanishi). Bunday
ishchilarning nafas olishi tezlashadi, oziq-ovqat mahsulotlaridan va suv orqali ham zararli
moddalar ular organizmiga tushadi, teriga zararli moddalarning sachrashi hamda to‘kilish
jarayonlari sodir bo`lib turishi mumkin. Zaharlanish terining ochiq yerlariga kimyoviy moddalar
sachrashi yoki to‘kilishi, ayrim hollarda barmoq va kaft orqali ehtiyotsiz harakat qilinishi orqali
ham sodir bo‘ladi. Bu turdagi zaharlanish ko‘pincha qishloq-xo‘jalik ishlari bilan band bo‘lgan va
doimiy ravishda pestitsidlar bilan ish olib boruvchikishilarda uchraydi. Sezilarli ravishda teri
orqali zaharlanish mevali daraxtlar va o‘simlik-larga, uzumzorlarga kimyoviy moddalar
sepilganda va himoya tarzida yuz, qo‘l kremlari va losyonlari surtilganda sodir bo‘ladi.O‘pka,
oshqozon-ichak va teri orqali zaharlanishga qo‘shimcha tarzda zaharlanish qontomirlari va burun,
quloq va ko‘zga dori vositalari yuborilganda ham sodir bo‘lishi ta’kidlanishi lozim.
Tarqalish.
Kimyoviy moddalar qonga singigandan so‘ng toksikokinetik jarayonning
ikkinchi fazasi boshlanadi, ya’ni tarqalishdir. Fizik – kimyoviy xususiyatlar kimyoviy
moddalarning ilk bor tanaga singishida ahamiyat kasb etgani singari ularning tana ichki a’zolariga
tarqalishi tabiatiga ham ta’sir etadi.Tashqi muhit bilan uzviy aloqada bo‘lgan biologik to‘siqlarga
singib o‘tgandan so‘ng kimyoviy moddalar tana to‘qimalariga chuqur singib borgani sayin bir
qator qo‘shimcha membrana to‘siqlarga ham duch keladi.
Qon orqali yuquvchi kimyoviy moddalar.
Individual tarzdagizaharli moddalarning tana
atrofida tarqalishi hodisasini o‘rganishda turli namunalar paydo bo‘ladi, ba’zi zaharli moddalar
tananing muayyan to‘qimalari, yog‘, suyakmushaklari yoki jigarda to‘plansa, boshqa kimyoviy
moddalar asosan qonda yig‘iladi. Suvda yaxshi eruvchan gidrofil kimyoviy moddalar tarqalish
jarayoni orqali tez tarqaladi. Bunday gidrofil kimyoviy moddalar buyrakni zararlanishiga olib
keladi.
Tana to‘qimasida molekulalar to‘planishi.
Tana to‘qimalariga chuqur kirib borgan
molekulalar ko‘p hollarda to‘qimalarning birikish joylari (masalan, suyak mushaklari) atrofida
to‘planadi, yoki ba’zi hollarda lipofillik xususiyatlarga ega bo‘lgan holda lipidlarga boy bo‘lgan
yog‘ to‘qimalarda to‘planadi. Yog‘ to‘qimalari atrofida to‘planish organizmda uzoq muddat
davom etishi mumkin, bu esa o‘z navbatida marixuana kabi lipofil dori vositalarini aniqlashga
yordam beradi, masalan, qoidaga zid ravishda marixuana yoki tetragidrokannabinol dori vositasini
qabul qilgan sportchilar peshobidan bir hafta o‘tishiga qaramay bu holat aniqlnishi mumkin.
Tarqalish va dori vositasiga bo‘lgan sezuvchanlik.
Garchan tarqalish fazasi barcha
kimyoviy moddalar toksik holatiga ta’sir etsada, ayniqsa, bu dori vositalarining farmakologik
jihatdan bo‘ladigan ta’sirida muhim ahamiyat kasb etadi, bizga ma’lumki ksenobiotiklarning
tarqalishi bilan aloqador bo‘lgan ko‘plab ma’lumot ko‘ngilli bemorlarda dori vositasi ta’sirini
o‘rganish natijasida qo‘lga kiritilgan. Farmakokinetik xususiyatlar ko‘p hollarda xususan,
bemorlarda klinik vaziyatlarda o‘ziga xos dori vositasini tanlashda ahamiyat kasb etadi.
Metabolizm.
Tabiatda ksenobiotiklar barcha yerlarda mavjudligini hisobga olgan holda
shuni aytish mumkinki, inson genomi yuzlab genlardan tashkil topgan va bu genlar chetda singib
kiruvchi kimyoviy moddalar bilan aloqador bo‘lgan murakkab o‘zgarishlarni amalga oshiruvchi
fermentlarni kodlashtiradi. Bunday tarkibiy o‘zgarishlar natijasida ko‘p hollarda kimyoviy
moddalarni tanadan osonlik bilan bartaraf etish mumkin. Bu toksikologiya sohasi uchun juda
muhim. Tana hujayralari, ayniqsa, jigar hujayralari ko‘p ferment chiqaradi va ksenobiotiklar
Fevral, 2025-Yil
329
singayotgan vaqtda keng ko‘lamdagi kimyoviy o‘zgarishlarni keltirib chiqaradi. Bu katalizatorlar
fermentlarga kofaktorga nisbatan bo‘lgan talablar, kinetikxususiyatlar va birxil haroratni ma’qul
ko‘rishi orqali o‘xshash. Sezilarli darajadagi farqni ksenobiotik–metabolik oqsillar tizimi va
funktsiyalari zamirida ko‘rishimiz mumkin. Ko‘pgina fermentlar substrat borasida juda talabchan
bo‘lgan bir paytda shuni ta’kidlash lozimki, metabollashtiruvchi ksenobiotik kislotalar yuzlab va
hatto minglab substratlarni metabollashtiradi. Bunday holat enzimologlarni ancha vaqt o‘ylantirdi
va yechim rentgen kristollografiyasi ko‘magida bunday fermentlarning o‘ziga xos bo‘lgan
molekulyar xususiyatlariga oydinlik kiritildi. Tizim holatini o‘rganish bilan mashg‘ul biologlar
ksenobiotiklarni metabollashtiruvchi oqsillarning to‘liq yoritilgan rentgen lavhalarini olgan holda
substratlarning mavjudligi yoki mavjud bo‘lmaslik holatlariga ravshanlik kiritdi.
Tiklovchi modda almashinuvi (metabolizm).
Birinchi faza o‘z ichiga tiklovchi modda
almashinuvini (metabolizm) o‘zichiga oladi. Bunda qo‘shimcha vodorod atomlari molekulaga
qo‘shilishi holati kuzatiladi yoki kislorod atomlarining chiqib ketish holati. Bunga keng
ko‘lamdagi misolni aytadigan bo‘lsak, Prontosil sulfanilamidni shakllantirishda tiklovchi modda
almashinuvi bosqichini bosib otadi.
Oksidlashgan metabolism.
Metabolik o‘zgarishlarning ikkinchi o‘ta muhim sinflaridan biri
bu oksidlanish reaktsiyalaridir. Bunday molekulyar o‘zgarishlar organik kimyo-garlarga yaxshi
tanish bo‘lib, kaliy permanganat yoki osmiyum tetroksit kabi organik moddalar sinov naychasida
oksidlovchi modda bilan aralashtirilib reaktsiyaga kirishtiriladi. Tanada bunday oksidlash
reaktsiyalari fermentlar orqali katalizatorlashtiriladi va odatda kislorod tanaga begona hisoblangan
moddaga qoshiladi, masalan, gidroksilguruhini benzolga qo‘shilishi orqali fenol shakllantiriladi.
Shu bilan bir qatorda oksidlanish jarayoni molekuladan vodorod atomini chiqarib tashlash orqali
ham yuzaga kelishi mumkin, masalanspirtli ichimliklardagi etanol atsetaldegidga aylantirilganida.
Konyugativ metabolism.
Oksidlanish reaktsiyasiga qo‘shimcha ravishda ushbu reaktsiyaga
bog‘liq bo‘lgan zaharli ksenobiotiklar soni nuqtai-nazaridan konyugativ reaktsiyalar toksikologiya
sohasida katta ahamiyatga ega. Tashqi kimyoviy moddalar bilan buyrakda allaqachon mavjud
bo‘lgan gidrofil moddalarining o‘zaro kimyoviy reaktsiyaga kirishishi oqibatida
metabolitlarningturli sinflari yuzaga keladi, bular konyugatlar deb nomlanadi.
ADABIYOTLAR
1.
Бобомуратов Т., Шарипова Д., Султанова Н. Особенности реабилитации детей С
COVID-19 //Медицина и инновации. – 2022. – Т. 2. – №. 1.
2.
БОБОМУРАТОВ Т. А. и др. Соматический статус детей в зависимости от вида
вскармливания и принципов ухода до пубертатного возраста //Электронный
инновационный вестник. – 2021. – №. 1. – С. 37-38.
3.
Tuychev L. N. et al. DEVELOPMENT OF TECHNOLOGY FOR THE FORMATION AND
ASSESSMENT OF PERSONAL CHARACTERISTICS AND EDUCATIONAL MORAL
EDUCATION OF STUDENTS OF HIGHER EDUCATIONAL INSTITUTIONS
//Toshkent tibbiyot akademiyasi axborotnomasi. – 2020. – №. 1. – С. 13-16.
4.
Kasimova D. A. et al. Medical-social aspects of child disability //International Journal of
Psychosocial Rehabilitation. – 2020. – Т. 24. – №. 4. – С. 2116-2121.
5.
Султанова Н. С. МЕТАБОЛИЧЕСКИЕ НАРУШЕНИЯ РАЗЛИЧНЫХ ВИДОВ
ВСКАРМЛИВАНИЯ
В
ПОДРОСТКОВОМ
ПЕРИОДЕ
//ЖУРНАЛ
Fevral, 2025-Yil
330
РЕПРОДУКТИВНОГО
ЗДОРОВЬЯ
И
УРО-НЕФРОЛОГИЧЕСКИХ
ИССЛЕДОВАНИЙ. – 2020. – Т. 1. – №. 3.
6.
Kuliev O. A., Bobomuratov T. A. EPIDEMIOLOGY OF HELMINTHOSIS IN CHILDREN
WITH ANEMIA //Toshkent tibbiyot akademiyasi axborotnomasi. – 2019. – №. 1. – С. 144-
146.
7.
Avezova G., Agataeva K. ANALYSIS OF RESULTS MEDICAL EXAMINATION OF
PERSONS ENTERING IN TO MARRIAGE //Интернаука. – 2019. – №. 45-2. – С. 61-62.
8.
Alikulova D. et al. Factors Contributing to the Development of Bronchial Asthma //Young
Scientist USA. – 2016. – С. 113-116.
9.
Sultanova N. S. Obesity role in development of psycho-emotional violations at children with
different types of feeding //IX international Conference Sharing the Results of Research
Towards Closer Global Convergence of Scientists».–Montreal. – 2016. – С. 66-68.
10.
Султанова
Н.
С.,
Камалов
З.
С.
АНАЛИЗ
ПОКАЗАТЕЛЕЙ
ИММУНОЛОГИЧЕСКОГО СТАТУСА ДЕТЕЙ В ЗАВИСИМОСТИ ОТ ВИДА
ВСКАРМЛИВАНИЯ И ПРИНЦИПОВ УХОДА В ДИНАМИКЕ //Журнал
теоретической и клинической медицины. – 2016. – №. 3. – С. 81-83.
11.
Sultanova N. Aggregate subgradient smoothing methods for large scale nonsmooth
nonconvex optimisation and applications //Bulletin of the Australian Mathematical Society.
– 2015. – Т. 91. – №. 3. – С. 523-524.
12.
Sobirovna S. N. Some peculiarities of physical development of children depending on
applied care methodology //European science review. – 2015. – №. 7-8. – С. 102-104.
13.
Мухамедова Х. Т., Султанова Н. С. Роль исключительного грудного вскармливания в
развитии познавательных способностей детей //Медицинские новости. – 2015. – №. 11
(254). – С. 72-74.
14.
Sultanova N. S. Dynamics of indices of physical development of children with different
kinds of rearing //Europaische Fachhochschule. – 2014. – №. 6. – С. 20-21.
15.
Мухамедова Х. Т., Джалалов У. Д., Султанова Н. С. Роль исключительного грудного
вскармливания в становлении познавательного развития и психосоциальной
адаптации детей в обществе //Молодой ученый. – 2014. – №. 18. – С. 149-153.
16.
Akramovich B. T. et al. Impact of breastfeeding on the physical and somatic development
of children //International journal of health sciences. – 2022. – Т. 6. – №. S4. – С. 3505-
3511.
17.
Yusupov S. et al. Diagnostic aspects of zygomatico-orbital complex fractures with the use
of modern digital technologies //Proceedings of the 6th International Conference on Future
Networks & Distributed Systems. – 2022. – С. 399-403.
18.
Sultanova N. S., Avezova G. S. Mallaev Sh. Sh., Fayziyev NN Comprehensive
characteristics of the state of health of children in different age periods, depending on the
types of feeding and care //British Medical. – Т. 3. – №. 2. – С. 109-113.
19.
Sh M. S. et al. Molecular-Genetic Mechanisms of the Development of Juvenile Idiopathic
Arthritis in Children. – 2023.
20.
Султанова Н. С. и др. Современный взгляд на грудное вскармливание и его. – 2022.
21.
Bobomuratov T. A. et al. Brestfeeding and Genetic. – 2022.
22.
Akramova D., Rakhimbaeva G., Bobomuratov T. Early correction of circadian rhythm
disorders in Parkinson's disease and vascular parkinsonism //Journal of the Neurological
Sciences. – 2021. – Т. 429.
Fevral, 2025-Yil
331
23.
Султанова Н. С., Бобомуратов Т. А., Камалов З. С. Сравнительный анализ
иммунологических показателей у детей в разные периоды жизни. – 2021.
24.
Anikeeva N. A. et al. DILATED CARDIOMYOPATHY AGAINST THE BACKGROUND
OF CENTRONUCLEAR MYOPATHY TYPE 5 IN AN 8-YEAR-OLD CHILD: A
CLINICAL CASE. – 2024.
25.
Расулова Л. Т. и др. ОЦЕНКА ЦИТОХИМИЧЕСКИХ ПОКАЗАТЕЛЕЙ У
НОВОРОЖДЕННЫХ ДЕТЕЙ. – 2024.
26.
Маллаев Ш. Ш., Авезова Г. С., Султанова Н. С. СОВЕРШЕНСТВОВАНИЕ
ДИАГНОСТИКИ И ЛЕЧЕНИЯ ЮВЕНИЛЬНОГО ИДИОПАТИЧЕСКОГО АРТРИТА
У ДЕТЕЙ. – 2024.
27.
Бобомуратов Т. А. и др. ОЗИҚЛАНТИРИШ ТУРЛАРИ БИЛАН ФАРҚЛАНАДИГАН
БОЛАЛАРНИНГ ПСИХОФИЗИОЛОГИК РИВОЖЛАНИШИ ВА УЛАРНИНГ
ҚИЁСИЙ ТАҲЛИЛИ. – 2024.
28.
Бобомуратов Т. А. и др. ПОКАЗАТЕЛИ ФИЗИЧЕСКОГО РАЗВИТИЯ ДЕТЕЙ ПРИ
РАЗЛИЧНЫХ ВИДАХ ВСКАРМЛИВАНИЯ. – 2024.
29.
Авезова Г. С. и др. ГЕМОРРАГИЧЕСКИЙ ВАСКУЛИТ У ДЕТЕЙ. – 2024.
30.
Bobomuratov T. A., Sultanova N. S. Metabolic Disorders of Various Types of Feeding in
Adolescence. – 2023.
31.
Сирожиддинова Х. Н., Акмалжанова А. А., Бурхонова Д. Б. СОМАТИЧЕСКИЙ
СТАТУС
НОВОРОЖДЕННЫХ
С
ГИПОКСИЧЕСКИМ
ПОРАЖЕНИЕМ
ЦЕНТРАЛЬНОЙ НЕРВНОЙ СИСТЕМЫ //Academic research in educational sciences. –
2023. – №. 1. – С. 13-18.
32.
Султанова Н. С., Авезова Г. С., Маллаев Ш. Ш. Показатели метаболичского статуса
детей. – 2023.
33.
Сирожиддинова Х. Н. и др. Значение маркеров воспаления при неонатальных
инфекциях //Academic research in educational sciences. – 2023. – №. 1. – С. 5-12.
34.
Salomova F. I. et al. Formation of the principles of a healthy lifestyle in preschool children.
– Uzbekistan-Japan International Conference «Energy-Earth-Environment-Engineering»,
November 17-18, 2022, Uzbek-Japan Innovation Center of Youth, Tashkent, Uzbekistan,
2022.
35.
Salomova F. I. et al. Problems of atmospheric air pollution in the Republic of Uzbekistan
and the ways of their solution. – Uzbekistan-Japan International Conference «Energy-Earth-
Environment-Engineering», November 17-18, 2022, Uzbek-Japan Innovation Center of
Youth, Tashkent, Uzbekistan, 2022.
36.
Salomova F. I. et al. Hygienic assessment of the impact of household waste on human health
: дис. – “Ekologiya va ekologik ta’lim muammolari” mavzusidagi xalqaro ishtirokdagi
ilmiy-amaliy konferensiya Abu Ali ibn Sino nomidagi Buxoro davlat tibbiyot institute, 2022.
37.
Salomova F. I. et al. Inson organizimiga energetik ichimliklarning salbiy ta’sirlarini
gigiyenik baholash : дис. – “Ekologiya va ekologik ta’lim muammolari” mavzusidagi
xalqaro ishtirokdagi ilmiy-amaliy konferensiya Abu Ali ibn Sino nomidagi Buxoro davlat
tibbiyot instituti, 2022.
38.
Bobomuratov T. A., Samadov A. A. POLYMORPHISM OF THE CYP2C19 ISOENZYME
AS A RISK FACTOR FOR GASTROPATHIES INDUCED BY THE USE OF
NONSTEROIDAL ANTI-INFLAMMATORY DRUGS IN PATIENTS WITH PAIN
SYNDROME //Central Asian Journal of Medicine. – 2022. – №. 3. – С. 167-173.
Fevral, 2025-Yil
332
39.
Bobomuratov T. A. et al. Higenic impact of high and low temperature on health of human
organism : дис. – O ‘zbekiston Respublikasi Sog ‘liqni Saqlash vazirligi, Toshkent tibbiyot
akademiyasi, Koryo universiteti “Atrof muhit muhofazasining dolzarb muammolari va inson
salomatligi” xalqaro ishtirok bilan Respublika 9-ilmiy-amaliy anjumani materiallari to
‘plami, 2022.
40.
Bobomuratov T. A., Abdullaeva M. M. Features of the course of covid-19 in children of
different ages. – 2022.
41.
Fayziev N. N. et al. Nerv sistemasining perinatal shikastlanish fonidagi obstruktiv bronxitli
bolalarda immunologik oʼzgarishlar : дис. – Ўзбекистон, Тошкент, 2022.
42.
Mamatqulov B. M., Avezova G. S. Методы, средства и формы личностно-
ориентированного образования в высшей школе. – 2022.
43.
Маллаев Ш. Ш. и др. Лечение ювенильного ревматоидного артрита методом
хронотерапии ингибиторами ЦОГ-2. – 2022.
44.
Бобомуратов Т. А., Сабировна C. Н. Effects of Long Term Breastfeeding on Development
and Health of Children. – 2021.
45.
СУЛТАНОВА Н. С., БАКИРОВА М. А., САМАДОВ А. БОБОМУРАТОВ ТА
//ПЕРИОДИЧЕСКИЙ ЖУРНАЛ НАУЧНЫХ ТРУДОВ 2021. – 2021. – С. 37.
46.
Sultanova N. S. Ways of teaching vocabulary in the process of reading comprehension
//Вестник Международного Университета Кыргызстана. – 2013. – №. 1. – С. 133-134.
47.
Мухамадиева С. М. и др. Комплексная оценка климактерических нарушений у
женщин с йоддефицитными состояниями //Известия Академии наук Республики
Таджикистан. Отделение биологических и медицинских наук. – 2008. – №. 1. – С. 58-
63.
48.
Султанова Н. С. Об инфинитезимальных преобразованиях в кокасательных
расслоениях со связностью горизонтального лифта //Дифференциальная геометрия
многообразий фигур. – 2001. – №. 32. – С. 122-126.
49.
Sharipova O. A. et al. European Science Review, Issue 1-2/2017.
50.
Ahmedov M. et al. Addressing the challenges of improving the quality of primary care for
Chronic Heart Failure in Uzbekistan: a qualitative study.
51.
КАЙЫПКУЛОВА А. С., КАСЫМОВА С. М., АЛТЫНБЕКОВ М. АКТУАЛЬНЫЕ
ВОПРОСЫ СОВРЕМЕННОЙ ЭКОНОМИКИ //АКТУАЛЬНЫЕ ВОПРОСЫ
СОВРЕМЕННОЙ ЭКОНОМИКИ Учредители: ООО" Институт развития образования
и консалтинга". – №. 2. – С. 107-113.
52.
Sobirovna S. N. Section 5. Medical science //European Applied Sciences. – С. 20.
53.
Ochilovich G. M. DAVLAT BOSHQARUV TIZIMINI SAMARADORLIGINI OSHIRISH
MEXANIZMLARINI TAKOMILLASHTIRISH //Journal of new century innovations. –
2024. – Т. 53. – №. 1. – С. 151-155.
54.
Ochilovich G. M. KICHIK BIZNES VA XUSUSIY TADBIRKORLIKDA REAL
SEKTORDA RAQAMLASHTIRISHNING O ‘RNI //Raqamli iqtisodiyot (Цифровая
экономика). – 2024. – №. 9. – С. 300-306.
55.
Ochilovich G. M. RAQAMLI IQTISODIYOTNING YUKSALISHI VA MILLIY
IQTISODIYOTLARGA TA’SIRI: AQSH VA XITOY TAJRIBALARINING TAHLILI
//Raqamli iqtisodiyot (Цифровая экономика). – 2024. – №. 9. – С. 244-254.
Fevral, 2025-Yil
333
56.
Gulov M. QISHLOQ XO ‘JALIGI MAHSULOTLARI ISHLAB CHIQARISHNI
RIVOJLANTIRISHNING MAKROIQTISODIY BARQARORLIGINI TA’MINLASH
//THE INNOVATION ECONOMY. – 2023. – Т. 1. – №. 04.
57.
Azimboyevna Y. S. FANTASTIK NASRDA BADIIY MOTIVNING ADABIY-ESTETIK
FUNKSIYASI //MODELS AND METHODS FOR INCREASING THE EFFICIENCY OF
INNOVATIVE RESEARCH. – 2024. – Т. 4. – №. 37. – С. 20-24.
58.
Azimboyevna Y. S. Common Artistic Interpretation of the Motif in Science Fiction //Miasto
Przyszłości. – 2024. – Т. 49. – С. 772-775.
59.
Yuldoshova S., Fayzullayeva D. COLOR SYMBOLISM IN AMERICAN AND UZBEK
FANTASTIC WORKS.(EXAMPLE OF THE WORKS OF RAY BRADBURY, ISAAC
ASIMOV, KHOJIAKBAR SHAIKHOV AND ISAJON SULTON) //Theoretical aspects in
the formation of pedagogical sciences. – 2023. – Т. 2. – №. 15. – С. 70-75.
60.
Кучимов У., Юлдошова Ш. The concept of a motif in fantasy works and its typological
study //Зарубежная лингвистика и лингводидактика. – 2023. – Т. 1. – №. 2. – С. 72-76.
61.
Azimboyevna Y. S. JAHON VA O ZBEK FANTASTIK ASARLARIDA TAKRORIY
MOTIV TUSHUNCHASI VA UNING BADIIY TALQINI //Research Focus. – 2024. – Т.
3. – №. Special Issue 1. – С. 19-23.
62.
Турсунбаев А. К., Шарапов О. Н., Юсупова Д. Ю. Профилактика внутрибольничных
инфекций-требование времени //Молодой ученый. – 2015. – №. 19. – С. 306-311.
63.
Ильинский И. И., Искандарова Г. Т., Искандарова Ш. Т. К вопросу о методике оценки
степени загрязнения почв разных типов землепользования в условиях Узбекистана. –
2009.
64.
Искандарова Г. Т., Шарапов О. Н., Юсупова Д. Ю. Эпидемиологические аспекты
кишечных инфекций в Ташкентской области Республики Узбекистан //Молодой
ученый. – 2017. – №. 1-2. – С. 57-59.
65.
Искандаров Т. И., Романова Л. Х., Искандарова Г. Т. Охрана окружающейсредыи
здоровьянаселенияпри применении нового дефолианта хлопчатника «УзДЕФ-К»
//Гигиена и санитария. – 2016. – Т. 95. – №. 8. – С. 721-724.
66.
Искандарова Г. Т., Баратова Р. Ш., Юсупова Д. Ю. Вопросы охраны окружающей
среды и здоровья населения при применении нового отечественного фунгицидного
препарата" Фосетал" //Молодой ученый. – 2017. – №. 15. – С. 152-155.
67.
Кучкарова M. P., Искандарова Г. Т., Хакназарова Г. Ш. Реакции терморегуляции
новорожденных в условиях Узбекистана //Гигиена и санитария. – 2009. – №. 1. – С.
47-49.
68.
Dilafruz A. et al. The Problem of Food Allergies and Cross-Allergic Reactions to Fungi and
Latex //American Journal of Medicine and Medical Sciences. – 2021. – Т. 11. – №. 4. – С.
322-327.
69.
Iskandarova G., Abdullaev M. TO THE PROBLEM OF ALLERGIC REACTIONS TO
LATEX IN SURGICAL MEDICAL WORKERS //Science and innovation. – 2022. – Т. 1.
– №. D7. – С. 500-507.
70.
Жумаева А. А., Искандарова Г. Т. ТОКСИКОЛОГО-ГИГИЕНИЧЕСКИЕ
ПАРАМЕТРЫ ПРИМЕНЕНИЯ ИНСЕКТИЦИДА СЕЛЛЕР В СЕЛЬСКОМ
ХОЗЯЙСТВЕ //Эффективность применения инновационных технологий и техники в
сельском и водном хозяйстве. – 2020. – С. 437-439.
Fevral, 2025-Yil
334
71.
Искандарова Ш. Т., Искандарова Г. Т., Юсупова Д. Ю. ЭПИДЕМИОЛОГИЧЕСКИЕ
ОСОБЕННОСТИ КИШЕЧНЫХ ИНФЕКЦИЙ В ТАШКЕНТСКОЙ ОБЛАСТИ
РЕСПУБЛИКИ УЗБЕКИСТАН //Здоровый образ жизни и здоровьесберегающее
мировоззрение как приоритет национальной политики. – 2019. – С. 87-90.
72.
Давронова, Зульфия Бобоевна. "Язык и культура. проблема культуры речи."
Достижения науки и образования 6 (60) (2020): 16-18.
73.
Давронова, Зульфия Бобоевна. "Аудирование как одно из средств обучения
иностранному языку." Вопросы науки и образования 41 (2020): 26-28.
74.
Азамжанова,
Сарвиноз,
and
Зульфия
Давронова.
"ТИЛШУНОСЛИКДА
ПРАГМАЛИНГВИСТИКА
ҲАМДА
ПРАГМАЛИНГВИСТИКАНИНГ
ВАЗИФАЛАРИ." «MODERN PHILOLOGICAL PARADIGMS: INTERACTION OF
TRADITIONS AND INNOVATIONS» 4.25.04 (2024): 917-919.
75.
Азамжанова,
Сарвиноз,
and
Зульфия
Давронова.
"ТИЛШУНОСЛИКДА
ПРАГМАЛИНГВИСТИКАНИНГ ШАКЛЛАНИШ БОСҚИЧЛАРИ." «MODERN
PHILOLOGICAL
PARADIGMS:
INTERACTION
OF
TRADITIONS
AND
INNOVATIONS» 4.25.04 (2024): 920-922.
76.
Азамжонова, Сарвиноз Шухратовна, and Зульфия Бобоевна Давронова. "Теория И
Практика Нового Романа." International Journal of Formal Education 3.4 (2024): 138-140.
77.
Азамжонова, Сарвиноз, and Зульфия Давронова. "Употребление топонимов в
современных французских СМИ." Зарубежная лингвистика и лингводидактика 2.2
(2024): 128-134.
78.
Давронова, Зульфия, and Сарвиноз Азамжонова. "ОСОБЕННОСТИ СЕМАНТИКИ
ГЛАГОЛОВ ЗРИТЕЛЬНОГО ВОСПРИЯТИЯ В РОМАНСКИХ ЯЗЫКАХ."
Multidisciplinary and Multidimensional Journal 3.2 (2024): 19-23.
79.
Давронова, Зульфия. "Француз тилига таржима қилинган ўзбек асарларида миллий-
маданий воқеликларнинг ўзига хос хусусиятлари (Чўлпоннинг “Кеча ва кундуз” ҳамда
Ойбекнинг “Навоий” романлари мисолида)." Зарубежная лингвистика и
лингводидактика 2.1 (2024): 119-129.
80.
Азамжонова, Сарвиноз Шухратовна, and Зульфия Бобоевна Давронова.
"ИНТЕНСИФИКАЦИЯ
УЧЕБНОГО
ПРОЦЕССА
В
УСЛОВИЯХ
БИ–
ТРИЛИНГВИЗМА С ИСПОЛЬЗОВАНИЕМ ПОСЛОВИЦ, ПОЭТИЧЕСКИХ
ТЕКСТОВ И ПЕСЕН (НА МАТЕРИАЛЕ ФРАНЦУЗСКОГО ЯЗЫКА)." Educational
Research in Universal Sciences 3.2 (2024): 645-649.
81.
Давронова, Зульфия Бобоевна, and Сарвиноз Шухратовна Азамжонова. "ЭМОЦИЯ
«СТРАХ»
ВО
ФРАНЦУЗСКОЙ
ФРАЗЕОЛОГИИ."
Multidisciplinary
and
Multidimensional Journal 3.1 (2024): 49-51.
82.
Baxriddinovna T. N. VENCHUR FONDLARINI TASHKIL ETISH: JARAYON VA
STRATEGIYALAR //Страховой рынок Узбекистана. – 2024. – Т. 1. – №. 12. – С. 21-23.
83.
Baxriddinovna T. N. O ‘ZBEKISTONDA XALQARO TURIZMNING RIVOJLANISH
TENDENTSIYALARI VA TURISTIK SALOHIYATI //Science and innovation. – 2024. –
Т. 3. – №. Special Issue 46. – С. 578-580.
84.
Baxriddinovna T. N. TURIZMNI RIVOJLANTIRISHNING XORIJIY TAJRIBASI
//Science and innovation. – 2024. – Т. 3. – №. Special Issue 28. – С. 830-833.
Fevral, 2025-Yil
335
85.
Talapova N. B. АHOLI BANDLIGINI TA‟ MINLASH VA UNING DAROMADINI
OSHIRISHDA IJTIMOIY TADBIRKORLIKNING AHAMIYATI //Academic research in
educational sciences. – 2024. – Т. 5. – №. TSUE Conference 1. – С. 326-329.
86.
Talapova N. B. MAKTABGACHA TA’LIM TASHKILOTLARINI MOLIYAVIY
TA’MINLASH TIZIMINI TAKOMILLASHTIRISH //SCHOLAR. – 2023. – Т. 1. – №. 25.
– С. 4-14.
87.
Bakhriddinovna T. N. Forecasting the Risks Encountered in Industrial Enterprises. – 2023.
88.
Talapova N. B. PROBLEMS IN FINANCIAL PROVISION OF SOCIAL SECTORS AND
THEIR SOLUTIONS //" Экономика и туризм" международный научно-инновационной
журнал. – 2023. – Т. 2. – №. 10.
89.
Akbarov A. T. U., Feruz Yusufovich N., Xusseinova M. A. Features Of Intensive Therapy
For Preeclampsia And Eclampsia //The American Journal of Medical Sciences and
Pharmaceutical Research. – 2021. – Т. 3. – №. 01. – С. 124-130.
90.
Asliddin
A.,
Gulnaz
M.
THE
TREATMENT
AND
PREVENTION
OF
DERMATOLOGICAL SYMPTOMS CAUSED BY VIRUSES BASED ON MEDICINAL
PLANTS, PHYTO AND PHARMACOTHERAPY //IMRAS. – 2024. – Т. 7. – №. 1. – С.
70-72.
91.
Gulnaz A. A. M. PREVENTION OF GERIATRIC DISEASES AND SYNDROMES IN
THERAPEUTIC PRACTICE USING THE INNOVATIVE PHYTOPREPARATION
SARSABIL.[Data set]. Zenodo [Электронный ресурс].
92.
Asliddin A., Gulnaz M. THE EXTRACT IS HIGHLY EFFECTIVE IN ARTERIAL
HYPERTENSION
ATHEROSCLEROSIS
AND
NEUROSES
ITS
ROOT
IS
TREATMENT FOR RHEUMATOLOGY GOUT AND DENTAL DISEASES THE
ASPARAGUS IS AN INNOVATIVE VALUE IN MEDICINE AND MODERN
PHARMACEUTICALS //Galaxy International Interdisciplinary Research Journal. – 2023.
– Т. 11. – №. 8. – С. 368-370.
93.
Акбаров А. Т. У., Маткаримова Г. М. ТОКСИЧЕСКОЕ ДЕЙСТВИЕ
АНТИБИОТИКОВ И СВОЙСТВА //Research Focus. – 2023. – Т. 2. – №. 1. – С. 364-
368.
94.
Tokhirovich A. A., Maksudjanovna M. G. Phytopharmacokinetics of Medicinal Plants and
Drug Preparations Affecting Cardiovascular Diseases //Web of Semantics: Journal of
Interdisciplinary Science. – 2024. – Т. 2. – №. 2. – С. 10-12.
95.
Акбаров А., Маткаримова Г. Таркибида сапонинлар сақловчи қизилмия ўсимлигининг
доривор хусусиятлари //Перспективы развития медицины. – 2021. – Т. 1. – №. 1. – С.
611-611.
96.
Parpibaeva D. et al. Simulation training in medicine: the state and direction of development
of simulation training at the tashkent medical academy. – 2022.
97.
Najmutdinova D. Q. et al. Тhe role of fenofibrate (tricor) in the complex treatment of
microangiopathic complications in patients with type 2 diabetes. – 2023.
98.
Ayupovna P. D. et al. FENOFIBRATE IN THE COMPLEX TREATMENT OF
COMPLICATIONS OF TYPE 2 DIABETIC RETINOPATHY. – 2023.
99.
Djalilova S., Sadikova S., Salayeva M. Assessment Of The Incidence Of Psycho-Emotional
Disorders In The General Somatic Hospital. – 2021.
Fevral, 2025-Yil
336
100.
Салаева М. С. и др. Оценка показателя парциального давления кислорода и сердечно–
сосудистой системы у больных бронхиальной астмой в зависимости от ступени
тяжести. – 2022.
101.
Салаева, М. С. "Педагогика тарихини даврлаштириш замон талаби." Халқ таълими.–
Тошкент 2 (2004): 17-19.
102.
Салаева М. С. и др. Взаимосвязь вегетативной нервной системы и качества жизни у
больных хронической обструктивной болезнью легких. – 2023.
103.
Машарипова Ш. С., Артиков И. А. Матякубова Ойша Уриновна РАСТРОЙСТВА
ПСИХИКИ У БОЛЬНЫХ ДЕСТРУКТИВНЫМИ ФОРМАМИ ТУБЕРКУЛЕЗА В
УСЛОВИЯХ ПАНДЕМИИ COVID-19//JCRR. 2021.№ 3 //URL: https://cyberleninka.
ru/article/n/rastroystva-psihiki-u-bolnyh-destruktivnymi-formami-tuberkuleza-v-usloviyah-
pandemii-covid-19 (дата обращения: 13.09. 2023).
104.
Машарипова Ш. С., Артиков И. А., Матякубова О. У. РАСТРОЙСТВА ПСИХИКИ У
БОЛЬНЫХ ДЕСТРУКТИВНЫМИ ФОРМАМИ ТУБЕРКУЛЕЗА В УСЛОВИЯХ
ПАНДЕМИИ COVID-19 //Journal of cardiorespiratory research. – 2021. – Т. 2. – №. 3. –
С. 73-77.
105.
Sadullayev S. E. et al. FREQUENTLY ILL CHILDREN IN KHOREZM REGION
//Научный Фокус. – 2023. – Т. 1. – №. 8. – С. 457-462.
106.
Ibrakhimova H. R. et al. CHANGES IN THE IMMUNE STATUS OF PATIENTS WITH
PARASITIC DISEASE //Новости образования: исследование в XXI веке. – 2023. – Т.
2. – №. 15. – С. 103-108.
107.
Ниязова Т. А. и др. Показатели белков острой фазы воспаления у больных
бруцеллезом //Молодой ученый. – 2017. – №. 39. – С. 11-14.
108.
Butaboev M. T. et al. REHABILITATION OF PATIENTS WITH DIGESTIVE DISEASES
//Ethiopian International Journal of Multidisciplinary Research. – 2024. – Т. 11. – №. 01. –
С. 246-249.
109.
Lvovich T. D. Diabetik Polinevropatiya Bilan Og'irgan Bemorlarning Reabilitatsiyasi:
Usullar Va Samaradorlik //Miasto Przyszłości. – 2024. – Т. 55. – С. 1202-1206.
110.
Lvovich T. D. COVID-19 Infeksiyasidan Keyingi Reabilitatsiya: Davolash Usullari Va
Innovatsion Yondashuvlar //Miasto Przyszłości. – 2024. – Т. 55. – С. 570-574.
111.
Butaboev M. T., DL T. PREVENTION OF DIABETES MELLITUS TYPE 2 //Ethiopian
International Journal of Multidisciplinary Research. – 2024. – Т. 11. – №. 02. – С. 163-166.
112.
Butaboev M. T., DL T. WIDESPREAD SCREENING FOR PATIENTS WITH TYPE 2
DIABETES MELLITUS //PEDAGOGICAL REFORMS AND THEIR SOLUTIONS. –
2024. – Т. 1. – №. 2. – С. 30-31.
113.
Butaboev M. T., DL T. PREVENTION OF DIABETES MELLITUS //PEDAGOGICAL
REFORMS AND THEIR SOLUTIONS. – 2024. – Т. 1. – №. 2. – С. 28-29.
114.
Olimova N. A., Tyan D. L. VOCALOPSYCHOTHERAPY AS A METHOD OF SPEECH
RESTORATION AND STABILIZATION EMOTIONAL STATE IN PATIENTS WITH
AVCC //International Multidisciplinary Journal for Research & Development. – 2023. – Т.
10. – №. 10.
115.
Butabaev M. T., Tyan D. L. DYNAMICS OF COGNITIVE INDICATORS IN POST-
STROKE PATIENTS UNDERGOING REHABILITATION USING AN EXOSKELETON
OF THE HAND, CONTROLLED BY THE" BRAIN COMPUTER" INTERFACE
Fevral, 2025-Yil
337
//Ethiopian International Journal of Multidisciplinary Research. – 2023. – Т. 10. – №. 09. –
С. 471-472.
116.
Butakhonov F. T. APITHERAPY IN NEUROLOGY //Ethiopian International Journal of
Multidisciplinary Research. – 2023. – Т. 10. – №. 12. – С. 927-932.
117.
Butakhonov F. T. TREATMENT AND OUTCOMES OF MYASTHENIC CRISIS
//Экономика и социум. – 2023. – №. 3-1 (106). – С. 54-55.
118.
Butaboev M. T. et al. INNOVATIVE APPROACHES TO REHABILITATION OF
PATIENTS WITH SENSORIMOTOR DISORDERS AFTER ISCHEMIC STROKE
//Oriental renaissance: Innovative, educational, natural and social sciences. – 2023. – Т. 3. –
№. 2. – С. 688-691.
119.
Бутахонов Ф. Т., Эргашев Э. Э., Маткомилов Ж. А. ОСОБЕННОСТИ АНОСМИИ ПРИ
COVID-19 //Экономика и социум. – 2023. – №. 2 (105). – С. 509-512.
120.
Butakhonov F. T. DYNAMICS OF COGNITIVE RECOVERY AND NEUROLOGICAL
FUNCTIONS IN PATIENTS WITH PRIMARY AND REPEATED ISCHEMIC STROKE
//Ethiopian International Journal of Multidisciplinary Research. – 2023. – Т. 10. – №. 11. –
С. 245-246
121.
Butaxonov F., Kamalova N., Ibragimova G. FUNCTION OF ENDOGENOUS IMMUNE
SYSTEMS IN PATIENTS WITH INSULIN-DEPENDENT DIABETES AND
POLYNEUROPATHY: EFFECT OF ANTIOXIDANT THERAPY //Science and
Innovation. – 2022. – Т. 1. – №. 7. – С. 665-668.
122.
Бутахонов Ф. Т. ХАРАКТЕР ИСХОДА ЦЕРЕБРАЛЬНО-КАРДИАЛЬНОГО
СИНДРОМА И МИОКАРДА ИНФАРКТА //Экономика и социум. – 2022. – №. 11-1
(102). – С. 434-436.
123.
Butaboev M. T., Butakhonov F. T. REHABILITATION METHODS FOR CARDIO-
CEREBRAL SYNDROME //Экономика и социум. – 2022. – №. 11-1 (102). – С. 48-49.
124.
Butaxonov F., Kamalova N., Ibragimova G. ФУНКЦИЯ ЭНДОГЕННЫХ ЗАЩИТНЫХ
СИСТЕМ У БОЛЬНЫХ ИНСУЛИНЗАВИСИМЫМ САХАРНЫМ ДИАБЕТОМ И
ПОЛИНЕЙРОПАТИЕЙ: ВЛИЯНИЕ АНТИОКСИДАНТНОЙ ТЕРАПИИ //Science and
innovation. – 2022. – Т. 1. – №. D7. – С. 665-668.
125.
Бутахонов
Ф.
Т.,
Рахматуллаева
Н.
И.,
Абдукадирова
Д.
Т.
ЦЕРЕБРОКАРДИНАЛЬНЫЙ СИНДРОМ В ОСТРОМ ПЕРИОДЕ МОЗГОВОГО
ИНСУЛЬТА У БОЛЬНЫХ МОЛОДОГО ВОЗРАСТА //Экономика и социум. – 2021. –
№. 10 (89). – С. 560-565.
126.
ҚОСИМОВ И., МАХМУДОВ С. ИНСУЛЬТ КАСАЛЛИГИ БИЛАН ОҒРИГАН
БЕМОРЛАР РЕАБИЛИТАЦИЯСИНИ ТАШКИЛ ЭТИШ //The Journal of Research and
Development. – 2024. – Т. 1. – №. 5. – С. 7-12.
127.
Qosimov I. U. THE EFFECTIVENESS OF PILOIDOTHERAPY IN REHABILITATION
//Ethiopian International Journal of Multidisciplinary Research. – 2024. – Т. 11. – №. 01. –
С. 141-146.
128.
Soliyev I. M., Qosimov I. U., Tuxtiyev J. B. CLINICAL STUDY OF THE
EFFECTIVENESS OF SU JOK ACUPUNCTURE IN EARLY REHABILITATION OF
ISCHEMIC STROKE //Ethiopian International Journal of Multidisciplinary Research. –
2023. – Т. 10. – №. 09. – С. 463-465.
Fevral, 2025-Yil
338
129.
Minavvarov R. A., Utanov Z. M., Isakov Q. K. FEATURES OF THE RECOVERY OF
WALKING SKILLS IN CEREBRAL STROKE II //Экономика и социум. – 2023. – №. 2
(105). – С. 195-196.
130.
Soliyev I. M., Kosimov I. U., Sodikov S. A. NEUROREHABILITATION OF MINOR
INJURIES OF THE LUMBOSACRAL SPINE DEPARTMENT IN ATHLETES WITH
THE USE OF APPLIED TRAINING SWIMMING FOR STRETCHING //Экономика и
социум. – 2023. – №. 2 (105). – С. 352-353.
131.
Маджидова Ё. и др. Физическая реабилитация больных при аномалиях развития
пояснично-крестцового отдела позвоночника //Неврология. – 2022. – Т. 1. – №. 4. – С.
107-108.
132.
Кoсимoв И. У. ОПРЕДЕЛЕНИЕ РЕЗЕРВНОГО ПОТЕНЦИАЛА И АДЕКВАТНОСТИ
ФИЗИЧЕСКОЙ НАГРУЗКИ У ЮНЫХ СПОРТСМЕНОВ //Экономика и социум. –
2022. – №. 10-2 (101). – С. 390-394.
133.
Utanov Z. M., Isakov Q. K., Kosimov I. U. THE INFLUENCE OF OVERFATIGUE ON
THE WORKING CAPABILITY OF THE ATHLETES //Экономика и социум. – 2022. –
№. 3-2 (94). – С. 316-319.
134.
Olimova N. A., Minavarov R. A., Azimov A. R. REHABILITATION OF POST-
TRAUMATIC DEFORMITIES OF THE UPPER EXTREMITIES //Ethiopian International
Journal of Multidisciplinary Research. – 2024. – Т. 11. – №. 03. – С. 353-355.
135.
Minavarov R. A., Azimov A. R., Olimova N. A. PHYSICAL REHABILITATION OF
ATHLETES //Ethiopian International Journal of Multidisciplinary Research. – 2024. – Т.
11. – №. 03. – С. 349-352.
136.
Azimov A. R. HYPNOTHERAPY: A CLINICAL CASE //Ethiopian International Journal
of Multidisciplinary Research. – 2024. – Т. 11. – №. 02. – С. 280-284.
137.
Azimov A. R. REHABILITATION OF PATIENTS WITH POST-STROKE SYNDROMES
//Ethiopian International Journal of Multidisciplinary Research. – 2023. – Т. 10. – №. 12. –
С. 919-923.
138.
Azimov A. R. THE MAIN APPROACHES TO THE TREATMENT OF PAIN
SYNDROME IN THE SHOULDER JOINT AFTER A STROKE AT THE OUTPATIENT
STAGE REHABILITATION //International Multidisciplinary Journal for Research &
Development. – 2023. – Т. 10. – №. 10. – С. 168-169.
139.
Butabaev M. T., Azimov A. R. THE USE OF ERICKSON'S HYPNOSIS IN THE
CORRECTION OF AFFERENT MOTOR APHASIA AT AN EARLY STAGE OF
REHABILITATION IN PATIENTS WHO HAVE SUFFERED ACUTE CEREBRAL
CIRCULATORY DISORDERS //Ethiopian International Journal of Multidisciplinary
Research. – 2023. – Т. 10. – №. 09. – С. 446-447.
140.
Butabaev M. T., Azimov A. R., Kamalova N. L. REHABILITATION APPROACHES TO
PHONATION PROBLEMS AND SWALLOWING IN PATIENTS WITH PARKINSON'S
DISEASE //Экономика и социум. – 2023. – №. 2 (105). – С. 55-57.
141.
Minavarov R. A. et al. HIRUDOTHERAPY OF PATIENTS WHO HAVE SUFFERED AN
ISCHEMIC STROKE. CLINICAL EVALUATION //Oriental renaissance: Innovative,
educational, natural and social sciences. – 2023. – Т. 3. – №. 3. – С. 462-464.
142.
Солиев И. М. и др. Инсультдан кейинги реабилитация //Экономика и социум. – 2022.
– №. 2-1 (93). – С. 491-494.
Fevral, 2025-Yil
339
143.
Mahammadjonovich S. I. Tibbiyot Hodimlari O’rtasida Ichak Ta’sirlanish Sindromining
Epidemiologiyasi Va Oldini Olish Choralari //Miasto Przyszłości. – 2024. – Т. 55. – С. 740-
744.
144.
Makhamadzhonovich S. I. et al. EVALUATION OF RISK FACTORS FOR THE ONSET
AND PROGRESSION OF GASTROINTESTINAL TRACT DISEASES //" USA"
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE TOPICAL ISSUES
OF SCIENCE. – 2024. – Т. 17. – №. 1.
145.
IM S. THE USE OF HIRUDOTHERAPY IN OPHTHALMOLOGY //Ethiopian
International Journal of Multidisciplinary Research. – 2024. – Т. 11. – №. 01. – С. 398-401.
146.
Soliev I. M. CARDIOREHABILITATION OF PATIENTS UNDERGOING CORONARY
BYPASS SURGERY //Ethiopian International Journal of Multidisciplinary Research. –
2023. – Т. 10. – №. 11. – С. 290-292.
147.
Soliyev I. M., Qosimov I. U., Tuxtiyev J. B. CLINICAL STUDY OF THE
EFFECTIVENESS OF SU JOK ACUPUNCTURE IN EARLY REHABILITATION OF
ISCHEMIC STROKE //Ethiopian International Journal of Multidisciplinary Research. –
2023. – Т. 10. – №. 09. – С. 463-465.
148.
Soliev I. M., Qochqorov S. R. REHABILITATION OF CARDIOVASCULAR DISEASES.
MYOCARDIAL INFARCTION //Ethiopian International Journal of Multidisciplinary
Research. – 2023. – Т. 10. – №. 09. – С. 443-445.
149.
Soliyev I. M., Kosimov I. U., Sodikov S. A. NEUROREHABILITATION OF MINOR
INJURIES OF THE LUMBOSACRAL SPINE DEPARTMENT IN ATHLETES WITH
THE USE OF APPLIED TRAINING SWIMMING FOR STRETCHING //Экономика и
социум. – 2023. – №. 2 (105). – С. 352-353.
150.
Soliyev I. M. YURAK QON-TOMIR KASALLIKLARI REABILITATSIYASI.
MIOKARD INFARKTI //Экономика и социум. – 2022. – №. 10-2 (101). – С. 170-173.
151.
Солиев И. Салиев ИМ ОПЫТ ПРИМЕНЕНИЯ В АМБУЛАТОРНЫХ УСЛОВИЯХ
ОЗОНАТЕРАПИИ (ОЗ) ДЛЯ ПРОФИЛАКТИКИ И РЕАБИЛИТАЦИИ БОЛЬНЫХ
ПЕРЕНЕСШИХ ИНФАРКТ МИОКАРДА //Архив исследований. – 2021.
152.
Солиев И. Салиев ИМ КОМПЛЕКСЕ ЛЕЧЕНИЕ ОСТЕОХОНРОЗА ШЕЙНОГО
ОТДЕЛА ПОЗВОНОЧНИКА ЭЛЕКТРОФОРЕЗОМ С МУМИЁ: с //Архив
исследований. – 2021.
153.
Солиев И. Салиев ИМ СОЦИАЛЬНЫЕ ХАРАКТЕРИСТИКИ МЕДИЦИНСКИХ
РАБОТНИКОВ. ПРОФИЛАКТИКА II РЕАБИЛИТАЦИЯ //Архив исследований. –
2021.
154.
Солиев И. Салиев ИМ МЕДИКО-СОЦИАЛЬНАЯ ХАРАКТЕРИСТИКА ВРАЧА, ЕГО
МЕДИЦИНСКОЕ ОБСЛУЖИВАНИЕ И РЕАБИЛИТАЦИЯ //Архив исследований. –
2021.
155.
Солиев И. Салиев ИМ Физическая реабилитация при остеохондрозе шейного отдела
позвоночника //Архив исследований. – 2021.
156.
Солиев И. М., Бутабаев М. Т., Минаваров Р. А. СОЦИАЛЬНЫЕ ХАРАКТЕРИСТИКИ
МЕДИЦИНСКИХ РАБОТНИКОВ, ПРОФИЛАКТИКА И РЕАБИЛИТАЦИЯ
//Экономика и социум. – 2021. – №. 2-2 (81). – С. 197-201.
157.
Солиев И. Шифокорларнинг тиббий-ижтимоий характеристикаси, уларнинг
соглигини сақлаш ва реабилитацияси //Архив исследований. – 2020. – С. 6-6.
Fevral, 2025-Yil
340
158.
Axmedov A. The negative effect of internet gambling on youth psychology //Asian Journal
of Multidimensional Research. – 2022. – Т. 11. – №. 5. – С. 76-79.
159.
Ibragimovna O. Y. INTERFAOL TA’LIM MODELI ASOSIDA TALABALARNING
PROFESSIONALKOMMUNIKATIV MALAKALARINI RIVOJLANTIRISH //FAN,
TA'LIM VA AMALIYOTNING INTEGRASIYASI. – 2021. – С. 319-322.
160.
Ibragimovna Y. O. PROFESSIONAL TRAINING OF A FOREIGN LANGUAGE
TEACHER IN NEW EDUCATIONAL CONDITIONS //European Journal of Research and
Reflection in Educational Sciences Vol. – 2020. – Т. 8. – №. 2.
161.
UGLI A. A. D. et al. Depressive Behavior in Sports Competitions and Their Characteristics
of Will-sustainability //JournalNX. – 2020. – Т. 6. – №. 04. – С. 50-53.
162.
Amirovna M. S. The Role of Family Upbringing in Finding One's Place in Society
//International Journal on Integrated Education. – 2020. – Т. 3. – №. 10. – С. 125-127.
163.
Amirovna M. S. FORMATION OF LEADERSHIP SKILLS IN THE STUDENT TEAM
//Berlin Studies Transnational Journal of Science and Humanities. – 2022. – Т. 2. – №. 1.5
Pedagogical sciences.
164.
Amirovna M. S. Description of research methods and techniques and stages of its
organization //World Bulletin of Social Sciences. – 2022. – Т. 10. – С. 83-85.
165.
Axmedov A. OMMAVIY MADANIYATNING YOSHLAR ONGIGA SALBIY TA’SIRI
VA UNING IJTIMOIY PSIXOLOGIK XUSUSIYATLARI //Science and innovation. –
2022. – Т. 1. – №. B7. – С. 1115-1118.
166.
Mardiyeva S. A., Obloberganova L. Socio-psychological factors influencing the formation
of leadership skills in the student community //Science and Education. – 2022. – Т. 3. – №.
1. – С. 486-490.
167.
Amirovna M. S. Socio-Psychological Factors Influencing The Formation Of Leadership
Qualities In The Student Community //The American Journal of Interdisciplinary
Innovations and Research. – 2021. – Т. 3. – №. 11. – С. 41-47.
