Fevral, 2025-Yil
341
TOKSIK JARAYONNING ORGANIZM DARAJASIDA NAMOYON BO‘LISHI
Siddiqova Madinabonu
Samarqand Davlat Arxitektura-Qurilish universiteti talabasi.
https://doi.org/10.5281/zenodo.14933121
Organizm darajasida toksik jarayonlar quyidagicha namoyon bo‘ladi: Kasallikni kelib
chiqishining bo‘lishini kimyoviy etiologiyasi (intoksikatsiya, zaharlanish). Tranzitor toksik
reaksiyalar orqali tezlik bilan o‘z–o‘zidan o‘tib ketadigan holatlar, qisqa vaqtli o‘zini yo‘qotish
ko‘zni va nafas olish organlarni shikastlanishi, sedativ–gipotonik holatlar misol bo`ladi. Allobioz–
atrof muhitning fizikaviy, kimyoviy, biologik omillariga, shu bilan birga psixo–fiziologik ta’sirga
jumladan allergiya, immunodepressiya, charchoqlik organizmning reaktivligini qo`zg`almas
o‘zgarishi. Maxsus toksikologik jarayonlar bilan: Alohida sharoitda rivojlanadigan va
populyatsiyalarning ma’lum bir qismida uchraydigan qo‘shimcha moddalarning ta’siri va uzoq
davom etuvchi patentli davrga ega bo‘lgan jarayon kanserogenez, embriotoksiklik, reproduktiv
funksiyani buzilishi va boshqalar bunga sababbo‘ladi.
Chegarali prinsipda rivojlanish jarayonida moddalarning ma’lum darajadan past dozasi
toksik jarayonga olib kelmaydi. Doza ma’lum darajaga ko‘tarilganda toksik jarayon albatta davom
etadi. “Doza–effekt” bog‘liqligi har bir organizm darajasida namoyon bo‘ladi va doza qancha katta
bo‘lsa, shuncha toksik jarayon kuchli bo‘ladi, intoksikatsiya, tranzitor holat kuchayadi. Toksik
reaksiyalar, ayrim allobiotik holatlar vujudga keladi. Moddaning ta’sir jarayoni va toksik
jarayonning rivojlanishining sabab va oqibatlarining uzviyligi shartsiz xarakterda bo‘ladi.
Jarayonning chegarali prinsipda rivojlanishi.
Moddaning ta’siri bilan jarayonning
rivojlanishining sabab hamda oqibatlari ehtimolliy bo‘ladi. Effektning namoyon bo‘lishida hattoki
organizmlarga zaharning bir dona molekulasining tushishi ham turtki bo‘lishi mumkin. Ayrim
organizmlarda modda dozasining bir necha barobar ko‘payishiga qaramasdan jarayon
rivojlanmasligi ham mumkin. Dozaga bog‘liqligi, shikastning kuchliligi asosan populatsiyalar
darajasida bo‘ladi–doza ancha katta bo‘lsa shuncha ko‘p populyatsiya effekt namoyon bo‘ladi.
Bunday toksik jarayonlarga ayrim allobiotik holatlarda, maxsus toksik jarayonlarga
(kanserogenez, terotogenez, reproduktik funksiyani tuzilishi kabilar kiradi. Sintez qilingan har
qanday toksik moddaning samaraliligi eng avvalo toksikologik laboratoriyalarda tajriba tariqasida
hayvonlar organizmida tekshirib ko‘riladi.Faqatgina hayvonlar organizmida yuqori zamonaviy
usullar bilan tekshirishlarga asoslangan holda o‘tkazilgan patofiziologik, biokimyoviy,
morfologik, klinik va yana boshqa tajribalarga asoslangan holda zaharlovchi moddalarning ta’sir
mexanizmini, zaharlanish patogenezini, ziddi-zaharlar orqali davolash usullarini va zaharlanishni
profilaktikasi masalalarini o‘rganib chiqadi. Bundan tashqari, bu tajribalar asosidazaharli
moddaning hayvonlar organizmiga ko‘rsatadigan mahalliy hamda umumiy ta’siri, nafas yo’llari,
oshqozon-ichak yo‘llari, shikastlanmagan teri va shilliq pardalar orqali yaxshi so‘rilmasligi
aniqlanadi. Shu asnoda moddaning qay darajada zaharliligi aniqlanadi. Toksik moddalar shunday
kimyoviy birikmaki bo`lib ular atmosferada turli agregat holatida ya`ni bug‘, gaz, aerozol, suyuq,
tomchi ko`rinishidabo‘lib insonlar va hayvonlar organizmiga tushish qobiliyatiga ega bo‘ladi.
Zahar bu nima
– biror bir yo‘l orqali oz miqdorda bo‘lsa ham organizmga tushgan va
uning normal fiziologik hamda anatomik faoliyatini izdan chiqaradigan yoki organizmni
o‘ldiradigan yuqori toksik moddalarga aytiladi.
Fevral, 2025-Yil
342
Zaharlanish bu organizmga toksik moddalar ta’siri natijasida undagi normal fiziologik
jarayonlarning izdan chiqishidir. Organizmning zaharlanish darajasi unga tushgan zaharli
moddaning dozasiga, organizmning jismoniy va ruhiy holati hamda zaharning organizmga tushish
yo`liga ham bevosita bog‘liq bo`ladi.
Zaharlilik ya’ni toksiklik-
bu, kimyoviy zaharlovchi moddalarning organizm hayot
faoliyatini buzib, zaharlay olish qobiliyatidir. Toksik moddaning zaharlilik darajasi ularning fizik
va kimyoviy xossalariga va tuzilishiga bog‘liq hisoblanadi. Zaharlar ta‘sirini belgilab beradigan
asosiy omillardan yana biri ularning qanday dozada yoki kontsentratsiyada organizmgatushishidir.
Zahar deb nomlangan tushunchaning o‘zi ham hamisha moddaning dozasi,
kontsentratsiyasi bilan aloqador bo`lgan. Doza deb, toksik moddaning ma’lum og‘irlik birliklarida
ifoda qilinadigan miqdoriga aytiladi va u mg/kg orqali ifodalanadi. Zaharlovchi moddaning
kontsentratsiyasi bu biror hajm birligidagi mikdoridir. Kontsentratsiya – litr-mg/l, g/l, g/m gramm
yoki milligram o`lchov birliklari bilan ifodalanadi. Suvning va havoning qanday darajada
zararlanganligi shu tarifda belgilanadi. Zaharlovchi toksik moddaning ma`lum bir maydon
birligiga to‘g‘ri keladigan miqdori
zaharlanish tig‘izligi
deb yuritiladi. Bir metr kvadratdagi toksik
modda miqdorigrammlar orqali ifodalanadi. Ma`lum joylar, turli xil yo‘llar va texnika
buyumlarining zaharlanish darajasi hamhuddi shunday ifodalanadi. Toksikologiyada zaharlovchi
moddalarning zaharlilik ta`sirini belgilash uchun quyidagi tushunchalar qo`llaniladi:
yo‘l qo‘ysa bo‘ladigan kontsentratsiyasi va doza
-bunda zaharlovchi modda uzoq
muddatda ta’sir qilsada inson organizmida hech qanday o‘zgarishni yuzaga keltirmaydi;
boshlang`ich miqdori yoxud kontsentratsiyasi
– bu yerdayengil darajadagi klinik belgilar
namoyon bo‘ladi va ish qobiliyati susayadi;
o‘rtacha ta`sir etuvchi doza va kontsentratsiyasi
- insonlarning 50%i ish bajarish
qobiliyatini yo‘qotadi vaIC50 vaID50 belgilari orqali ifodalanadi. Bu yerda I - harfi
inglizchaso‘zning birinchi harfi bo‘lib, Incapacitating - qobiliyatsiz, qobiliyati yo‘q degan ma’noni
anglatadi;
o‘ldiradigan o‘rtacha doza va kontsentratsiyasi
-bunda zaharlangan kishilarning 50%i
nobud bo‘ladi va CL50, DL50 belgilari bilan ifodalanadi;
absolyut o‘ldiradigan doza yoki kontsentratsiyasi
-bunda zaharlanganlarning 90—100%
bo‘ladi va CL50, DL50 bilan ifoda etiladi.
Toksik moddaning organizmda qandaydir patologik jarayonlar rivojlanishiga sabab bo`ladi
ko‘p jihatdan organizmda toksik moddaning qanday biotransformatsiyaga uchrashiga bog‘liq
bo`ladi. Agar organizmga tushgan toksik modda miqdori ma’lum vaqt ichida oz dozada chiqarilsa,
unda organizmda asta-sekinlik bilan kumulyatsiyalanib boradi. Buning natijasida toksik
moddaning ta’sir kuchi va ta’sir muddati oshib boradi, ya’ni kumulyatsiya hosil bo’ladi.
Kumulyatsiya ikki xilda bo‘ladi:
1.
Moddiy kumulyatsiya
- bunda kumulyatsiya turida toksik modda organizmda sof holatda
yig`ilib boradi;
2.
Funktsional kumulyatsiya
- toksik modda organizmga ta‘sir kuchini yigʻib boradi.
Toksik moddalar to‘qimalarda to‘plangan boʻlsada ularda qaytmas o‘zgarishlarni yuzaga
chiqarmaydi, ammo uning funktsiyasiga kuchli ta’sir ko‘rsatadi.
Organizmning toksik moddalardan detoksikatsiya jarayoni ya`ni tozalanish jarayoni 3
asosiy qismdan iborat boʻladi:
Fevral, 2025-Yil
343
1. Metabolik o‘zgarishlar (biotransformatsiya);
2. Buyrak ekskretsiyasi (chiqarilishi);
3. Buyrakdan tashqari yo‘l bilan tozalanish.
Organizmdan begona toksik moddalardan tozalanishidametabolik o‘zgarishlar asosiy
tayyorgarlik bosqichi bo‘lib hisoblanadi. Biotransformatsiya asosay 2 yo‘nalishda:
1. Energiya sarflanishi hisobiga kechadigan metabolik parchalanish reaktsiyalari misalan
oksidlanish, qaytarilish, gidroliz jarayonlari kiradi.
2. Hujayrada energetiya resurslarining sarfi bilan bormaydigan sintez reaktsiyalari bularga
oqsillar, aminokislotalar, glyukuron va oltingugurt kislotalari misol boʻla oladi.
Bunday reaksiyalarning asosiy maqsadi-zaharli bo’lmagan gidrofil birikmalarni hosil
qilishdan iborat, ular o‘z o‘tmishdoshlariga qaraganda metabolik o‘zgarishlarga osonlik bilan
uchraydi va ekskretor organlar orqali organizmdan oson yoʻl bilan chiqariladi. Yuqori fermentativ
faollikka ega jigar hujayralari begona toksik moddalarning metabolizmida muhim ahamiyatga ega.
O‘pka, buyrak hamda jigar gomogenatlari eruvchi fraktsiyalarida mavjud, mikrosomal
bo‘lmagan ko‘pgina ferment tizimlari ham spirt, aldegid va keton singari toksik moddalar
oksidlanishi, qaytarilishi hamda gidrolizidaqatnashadi. Metabolitlar o‘z navbatida keyingi
reaktsiyalarga kirishishlari, shu bilan birga o‘zgarmagan holatda, yoki konyugat holatida ajralib
chiqishi mumkin. Konyugatsiya- biosintez hisoblanib, begona birikma yoki uning metaboliti
glyukuron kislotasi, sulfat, atsetil, metil, glitsin kabi moddalar bilan birikadi. Zaharlimoddaning
funktsional guruhiga birikishi natijasida molekula yog‘ga eruvchanlik belgisini o‘zgartiradi va
organizmdan osongina chiqib ketadi. Masalan, sulfanilamidlar, salitsilat kislotasi, meprobamat,
anilin, antabus glyukuron kislota bilan birikib detoksikatsiyaga uchraydi. Klinik toksikologiyada
toksik boʻlmagan yoki toksik moddalarning metabolik o‘zgarishlar oqibatida toksik moddalar
aylanish jarayonini o‘rganish alohida o‘rin egallaydi. Parchalanish, shu bilan birga sintez
jarayonida kuzatiladigan bunday jarayon -
letal sintez
deb yuritiladi. Masalan metil spirti
metabolizmini olishimiz mumkin.
Bu spirtning zaharliligi oksidlanish jarayonida hosil bo’lgan yuqori zaharli formaldegid va
chumoli kislotalariga bevosita bog‘liq bo’ladi. Bundan kelib chiqadiki, organizmda begona
birikmalarningaylanish jarayonini faqatgina“detoksikatsiya” deb atash to’g’ri emas. Ko’phollarda
organizmning o‘zi zaharni sintezlaydi va letal metabolik o‘zgarishlarning blokadasiginakimyoviy
travmaning oldini oladi. Organizmdan begona birikmalarning chiqarilish yo‘llari hamda usullari
har xil bo‘lib, amaliy jihatdan quyidagi ko‘rinishga ega bo’ladi: buyrak-ichak hamdao‘pka-teri.
Agarda ekskretsiya jarayoni bir nechta yo‘llar bilan borsa, misol uchun buyrak va
buyrakdan tashqariyo’llar orqali borsa ularning yig‘indisi quyidagicha bo’ladi.
Buyrak organi orqali zaharlimoddalarning ajralishi filtratsiya va faol transport yoʻli bilan
amalga oshiriladi. Siydik bilan birga organizmdan chiqariladigan moddalar miqdori filtratsiya
jarayonida qaytaso‘rilishi ya’ni reabsorbtsiya tezligiga bog‘liq bo‘ladi. Bundan tashqari buyrak
kanalchalarida faol transport yordamida endogen kuchli organik kislotalar hamda asoslar masalan
siydik kislotasi, xolin, gistamin va boshqa moddalar hamda ekzogen birikmalar o‘z tashuvchilari
bilan masalan, aminogruppa saqlovchi birikmalar-benzidin, dimetilgidroza kabi moddalarni
zararsizlanadi. Metallar buyraklar orqali nafaqat mustaqil holda, balki organik komplekslar hosil
qilgan holda, ultrafiltratsiyaga uchrab, kanalchalar orqali faol transport yo‘li bilan tashqariga
Fevral, 2025-Yil
344
chiqarib yuboriladi. Oshqozon-ichak yo‘llaridan zaharli moddalarning ajralishi og‘iz bo‘shlig‘idan
boshlanadi. So‘lak tarkibidagi og’ir metallar, elektrolitlar tashqariga chiqarilsada, ma’lum bir
miqdori oshqozonga tushadi. Ko’pchilik organik zaharlar jigarda metabolitlar hosil qilib, o‘t
suyuqligi bilan ichakka tushadi. Ularning bir qismi ichakdan qongaso‘rilib, siydik bilan
chiqariladi, bir qismi yo‘g‘on ichak orqali tashqariga chiqariladi.
Uchuvchi noelektrolitlarning koʻpchiligi o‘zgarmagan holda nafas yo‘llari orqali havoga
chiqariladi. Bu moddalarning suvda erish tezligi qancha kam boʻlsa, shunchalik tezlikda tashqi
muhitga chiqariladi. Yogʻ to’qimasida to‘plangan birikmalar u yerda yigʻilib, sekinlik bilan,
masalan ingalyatsion yo‘l bilan xloroformning 50%i 8-12 soat mobaynida, qolganlari esa bir necha
sutkadankeyingina
tashqariga
chiqariladi.
Ko’pchilik
noelektrolitlar
organizmda
biotransformatsiyaga juda sekinlik bilan uchraydi va chiqarilgan nafas orqali suv va uglekislota
ko‘rinishida ajralib chiqariladi. Uglekislotalar ko’pchilik organik moddalar, shu jumladan benzol,
stirol, atseton, etilengikol metabolizmi natijasida hosil boʻladi. Teri, ter bezlari orqali
noelektrolitlar (etil spirti, atseton, fenol, xlorlangan uglevodorod) ajraladi. Ammo bu yo‘l bilan
tashqariga chiqariladigan zaharli moddalar miqdori juda oz bo‘lganlagi sababli muhim ahamiyat
kasb etmaydi. Detoksikatsiya deganda organizmga tushgan toksik moddalar ta’sirini to‘xtatish va
organizmdan chiqarib yuborish tushuniladi.
Detoksikatsiya usullari ta’sir qilish uslubiga koʻra:
1. Organizmda tabiiy tozalanish jarayonlarini kuchaytirish;
2. Sun’iy detoksikatsiya;
3. Antidot (farmakologik) detoksikatsiya usullariga boʻlinadi.
Organizmning tabiiy yoʻl bilan tozalanish jarayonlarini kuchaytirish amaliy klinikada
anchadan buyon qo‘llaniladi(Ichakni tozalash, siydik ajralishini kuchaytirish). Fermentlar
faolligini boshqarish usuli asta sekin takomillashib bormoqda. Sun’iy detoksikatsiya usuli
jumladan suyultirish, o‘rinbosar, dializ, filtratsiya, sorbtsiya usullari organizmni tabiiy usul
yordamida toksikantlardan tozalashda qo‘shimcha usul sifatida foydalaniladi. Ayirish sistemalari
funktsional faoliyati pasayganda yoki ishdan chiqqanda ularning detoksitsionvazifalarini ham
bajaradi. Organizmning sun’iy detoksikatsiya usullari asosan suyultirish, dializ va sorbtsiya
jarayonidan iborat.
Suyultirish
–
jarayonizaharlimoddalarniorganizmdanchiqarishhamdakontsentratsiyasinikamaytirishmaqsadidat
oksikmoddasimavjud bo’lgan biologic suyuqlikni shunga o‘xshash boshqa biologic suyuqlik bilan
aralashtirish yoki almashtirishdir. Qon oqizish-organizmda zaharli moddakontsentratsiyasini
kamaytirish va yo‘qotilgan qon miqdorini donor qoni bilan almashtirishga qaratilgan ya`ni qon
almashtirish operatsiyasiga aytiladi.
Gemodilyutsiya
– bu jarayon sirkulyatsiyadagi qon hajmini oshirish yordamida ekzogen va
endogen
zaharli
moddalar
kontsentratsiyasini
kamaytirishga
qaratilgan.
Organizm
detoksikatsiyasi nazarga tutgan holda organizmdan limfa suyuqligi chiqarib yuboriladi va
elektrolit, oqsilli eritmalar qo‘shiladi, so‘ngra limfa suyuqligihosil qilinishi kuchaytiriladi.
Fevral, 2025-Yil
345
Dializ
– jarayoni bu yarim o‘tkazuvchan membranalarning past molekulali moddalar hamda
ionlarni o‘tkazish va kolloid zarra va makromolekulalarni tutib qolishga asoslangan usul
hisoblanadi. Yarim o‘tkazuvchan membrana sifatida tabiiy seroz qobiqlar va sun’iy sintetik
plenkalar (tsellofan, kuprofan va boshqalar) ishlatiladi.
ADABIYOTLAR
1.
Бобомуратов Т., Шарипова Д., Султанова Н. Особенности реабилитации детей С
COVID-19 //Медицина и инновации. – 2022. – Т. 2. – №. 1.
2.
БОБОМУРАТОВ Т. А. и др. Соматический статус детей в зависимости от вида
вскармливания и принципов ухода до пубертатного возраста //Электронный
инновационный вестник. – 2021. – №. 1. – С. 37-38.
3.
Tuychev L. N. et al. DEVELOPMENT OF TECHNOLOGY FOR THE FORMATION AND
ASSESSMENT OF PERSONAL CHARACTERISTICS AND EDUCATIONAL MORAL
EDUCATION OF STUDENTS OF HIGHER EDUCATIONAL INSTITUTIONS
//Toshkent tibbiyot akademiyasi axborotnomasi. – 2020. – №. 1. – С. 13-16.
4.
Kasimova D. A. et al. Medical-social aspects of child disability //International Journal of
Psychosocial Rehabilitation. – 2020. – Т. 24. – №. 4. – С. 2116-2121.
5.
Султанова Н. С. МЕТАБОЛИЧЕСКИЕ НАРУШЕНИЯ РАЗЛИЧНЫХ ВИДОВ
ВСКАРМЛИВАНИЯ
В
ПОДРОСТКОВОМ
ПЕРИОДЕ
//ЖУРНАЛ
РЕПРОДУКТИВНОГО
ЗДОРОВЬЯ
И
УРО-НЕФРОЛОГИЧЕСКИХ
ИССЛЕДОВАНИЙ. – 2020. – Т. 1. – №. 3.
6.
Kuliev O. A., Bobomuratov T. A. EPIDEMIOLOGY OF HELMINTHOSIS IN CHILDREN
WITH ANEMIA //Toshkent tibbiyot akademiyasi axborotnomasi. – 2019. – №. 1. – С. 144-
146.
7.
Avezova G., Agataeva K. ANALYSIS OF RESULTS MEDICAL EXAMINATION OF
PERSONS ENTERING IN TO MARRIAGE //Интернаука. – 2019. – №. 45-2. – С. 61-62.
8.
Alikulova D. et al. Factors Contributing to the Development of Bronchial Asthma //Young
Scientist USA. – 2016. – С. 113-116.
9.
Sultanova N. S. Obesity role in development of psycho-emotional violations at children with
different types of feeding //IX international Conference Sharing the Results of Research
Towards Closer Global Convergence of Scientists».–Montreal. – 2016. – С. 66-68.
10.
Султанова
Н.
С.,
Камалов
З.
С.
АНАЛИЗ
ПОКАЗАТЕЛЕЙ
ИММУНОЛОГИЧЕСКОГО СТАТУСА ДЕТЕЙ В ЗАВИСИМОСТИ ОТ ВИДА
ВСКАРМЛИВАНИЯ И ПРИНЦИПОВ УХОДА В ДИНАМИКЕ //Журнал
теоретической и клинической медицины. – 2016. – №. 3. – С. 81-83.
11.
Sultanova N. Aggregate subgradient smoothing methods for large scale nonsmooth
nonconvex optimisation and applications //Bulletin of the Australian Mathematical Society.
– 2015. – Т. 91. – №. 3. – С. 523-524.
12.
Sobirovna S. N. Some peculiarities of physical development of children depending on
applied care methodology //European science review. – 2015. – №. 7-8. – С. 102-104.
13.
Мухамедова Х. Т., Султанова Н. С. Роль исключительного грудного вскармливания в
развитии познавательных способностей детей //Медицинские новости. – 2015. – №. 11
(254). – С. 72-74.
14.
Sultanova N. S. Dynamics of indices of physical development of children with different
kinds of rearing //Europaische Fachhochschule. – 2014. – №. 6. – С. 20-21.
Fevral, 2025-Yil
346
15.
Мухамедова Х. Т., Джалалов У. Д., Султанова Н. С. Роль исключительного грудного
вскармливания в становлении познавательного развития и психосоциальной
адаптации детей в обществе //Молодой ученый. – 2014. – №. 18. – С. 149-153.
16.
Akramovich B. T. et al. Impact of breastfeeding on the physical and somatic development
of children //International journal of health sciences. – 2022. – Т. 6. – №. S4. – С. 3505-
3511.
17.
Yusupov S. et al. Diagnostic aspects of zygomatico-orbital complex fractures with the use
of modern digital technologies //Proceedings of the 6th International Conference on Future
Networks & Distributed Systems. – 2022. – С. 399-403.
18.
Sultanova N. S., Avezova G. S. Mallaev Sh. Sh., Fayziyev NN Comprehensive
characteristics of the state of health of children in different age periods, depending on the
types of feeding and care //British Medical. – Т. 3. – №. 2. – С. 109-113.
19.
Sh M. S. et al. Molecular-Genetic Mechanisms of the Development of Juvenile Idiopathic
Arthritis in Children. – 2023.
20.
Султанова Н. С. и др. Современный взгляд на грудное вскармливание и его. – 2022.
21.
Bobomuratov T. A. et al. Brestfeeding and Genetic. – 2022.
22.
Akramova D., Rakhimbaeva G., Bobomuratov T. Early correction of circadian rhythm
disorders in Parkinson's disease and vascular parkinsonism //Journal of the Neurological
Sciences. – 2021. – Т. 429.
23.
Султанова Н. С., Бобомуратов Т. А., Камалов З. С. Сравнительный анализ
иммунологических показателей у детей в разные периоды жизни. – 2021.
24.
Anikeeva N. A. et al. DILATED CARDIOMYOPATHY AGAINST THE BACKGROUND
OF CENTRONUCLEAR MYOPATHY TYPE 5 IN AN 8-YEAR-OLD CHILD: A
CLINICAL CASE. – 2024.
25.
Расулова Л. Т. и др. ОЦЕНКА ЦИТОХИМИЧЕСКИХ ПОКАЗАТЕЛЕЙ У
НОВОРОЖДЕННЫХ ДЕТЕЙ. – 2024.
26.
Маллаев Ш. Ш., Авезова Г. С., Султанова Н. С. СОВЕРШЕНСТВОВАНИЕ
ДИАГНОСТИКИ И ЛЕЧЕНИЯ ЮВЕНИЛЬНОГО ИДИОПАТИЧЕСКОГО АРТРИТА
У ДЕТЕЙ. – 2024.
27.
Бобомуратов Т. А. и др. ОЗИҚЛАНТИРИШ ТУРЛАРИ БИЛАН ФАРҚЛАНАДИГАН
БОЛАЛАРНИНГ ПСИХОФИЗИОЛОГИК РИВОЖЛАНИШИ ВА УЛАРНИНГ
ҚИЁСИЙ ТАҲЛИЛИ. – 2024.
28.
Бобомуратов Т. А. и др. ПОКАЗАТЕЛИ ФИЗИЧЕСКОГО РАЗВИТИЯ ДЕТЕЙ ПРИ
РАЗЛИЧНЫХ ВИДАХ ВСКАРМЛИВАНИЯ. – 2024.
29.
Авезова Г. С. и др. ГЕМОРРАГИЧЕСКИЙ ВАСКУЛИТ У ДЕТЕЙ. – 2024.
30.
Bobomuratov T. A., Sultanova N. S. Metabolic Disorders of Various Types of Feeding in
Adolescence. – 2023.
31.
Сирожиддинова Х. Н., Акмалжанова А. А., Бурхонова Д. Б. СОМАТИЧЕСКИЙ
СТАТУС
НОВОРОЖДЕННЫХ
С
ГИПОКСИЧЕСКИМ
ПОРАЖЕНИЕМ
ЦЕНТРАЛЬНОЙ НЕРВНОЙ СИСТЕМЫ //Academic research in educational sciences. –
2023. – №. 1. – С. 13-18.
32.
Султанова Н. С., Авезова Г. С., Маллаев Ш. Ш. Показатели метаболичского статуса
детей. – 2023.
33.
Сирожиддинова Х. Н. и др. Значение маркеров воспаления при неонатальных
инфекциях //Academic research in educational sciences. – 2023. – №. 1. – С. 5-12.
Fevral, 2025-Yil
347
34.
Salomova F. I. et al. Formation of the principles of a healthy lifestyle in preschool children.
– Uzbekistan-Japan International Conference «Energy-Earth-Environment-Engineering»,
November 17-18, 2022, Uzbek-Japan Innovation Center of Youth, Tashkent, Uzbekistan,
2022.
35.
Salomova F. I. et al. Problems of atmospheric air pollution in the Republic of Uzbekistan
and the ways of their solution. – Uzbekistan-Japan International Conference «Energy-Earth-
Environment-Engineering», November 17-18, 2022, Uzbek-Japan Innovation Center of
Youth, Tashkent, Uzbekistan, 2022.
36.
Salomova F. I. et al. Hygienic assessment of the impact of household waste on human health:
дис. – “Ekologiya va ekologik ta’lim muammolari” mavzusidagi xalqaro ishtirokdagi ilmiy-
amaliy konferensiya Abu Ali ibn Sino nomidagi Buxoro davlat tibbiyot institute, 2022.
37.
Salomova F. I. et al. Inson organizimiga energetik ichimliklarning salbiy ta’sirlarini
gigiyenik baholash : дис. – “Ekologiya va ekologik ta’lim muammolari” mavzusidagi
xalqaro ishtirokdagi ilmiy-amaliy konferensiya Abu Ali ibn Sino nomidagi Buxoro davlat
tibbiyot instituti, 2022.
38.
Bobomuratov T. A., Samadov A. A. POLYMORPHISM OF THE CYP2C19 ISOENZYME
AS A RISK FACTOR FOR GASTROPATHIES INDUCED BY THE USE OF
NONSTEROIDAL ANTI-INFLAMMATORY DRUGS IN PATIENTS WITH PAIN
SYNDROME //Central Asian Journal of Medicine. – 2022. – №. 3. – С. 167-173.
39.
Bobomuratov T. A. et al. Higenic impact of high and low temperature on health of human
organism : дис. – O ‘zbekiston Respublikasi Sog ‘liqni Saqlash vazirligi, Toshkent tibbiyot
akademiyasi, Koryo universiteti “Atrof muhit muhofazasining dolzarb muammolari va inson
salomatligi” xalqaro ishtirok bilan Respublika 9-ilmiy-amaliy anjumani materiallari to
‘plami, 2022.
40.
Bobomuratov T. A., Abdullaeva M. M. Features of the course of covid-19 in children of
different ages. – 2022.
41.
Fayziev N. N. et al. Nerv sistemasining perinatal shikastlanish fonidagi obstruktiv bronxitli
bolalarda immunologik oʼzgarishlar : дис. – Ўзбекистон, Тошкент, 2022.
42.
Mamatqulov B. M., Avezova G. S. Методы, средства и формы личностно-
ориентированного образования в высшей школе. – 2022.
43.
Маллаев Ш. Ш. и др. Лечение ювенильного ревматоидного артрита методом
хронотерапии ингибиторами ЦОГ-2. – 2022.
44.
Бобомуратов Т. А., Сабировна C. Н. Effects of Long Term Breastfeeding on Development
and Health of Children. – 2021.
45.
СУЛТАНОВА Н. С., БАКИРОВА М. А., САМАДОВ А. БОБОМУРАТОВ ТА
//ПЕРИОДИЧЕСКИЙ ЖУРНАЛ НАУЧНЫХ ТРУДОВ 2021. – 2021. – С. 37.
46.
Sultanova N. S. Ways of teaching vocabulary in the process of reading comprehension
//Вестник Международного Университета Кыргызстана. – 2013. – №. 1. – С. 133-134.
47.
Мухамадиева С. М. и др. Комплексная оценка климактерических нарушений у
женщин с йоддефицитными состояниями //Известия Академии наук Республики
Таджикистан. Отделение биологических и медицинских наук. – 2008. – №. 1. – С. 58-
63.
48.
Султанова Н. С. Об инфинитезимальных преобразованиях в кокасательных
расслоениях со связностью горизонтального лифта //Дифференциальная геометрия
многообразий фигур. – 2001. – №. 32. – С. 122-126.
Fevral, 2025-Yil
348
49.
Sharipova O. A. et al. European Science Review, Issue 1-2/2017.
50.
Ahmedov M. et al. Addressing the challenges of improving the quality of primary care for
Chronic Heart Failure in Uzbekistan: a qualitative study.
51.
КАЙЫПКУЛОВА А. С., КАСЫМОВА С. М., АЛТЫНБЕКОВ М. АКТУАЛЬНЫЕ
ВОПРОСЫ СОВРЕМЕННОЙ ЭКОНОМИКИ //АКТУАЛЬНЫЕ ВОПРОСЫ
СОВРЕМЕННОЙ ЭКОНОМИКИ Учредители: ООО" Институт развития образования
и консалтинга". – №. 2. – С. 107-113.
52.
Sobirovna S. N. Section 5. Medical science //European Applied Sciences. – С. 20.
53.
Ochilovich G. M. DAVLAT BOSHQARUV TIZIMINI SAMARADORLIGINI OSHIRISH
MEXANIZMLARINI TAKOMILLASHTIRISH //Journal of new century innovations. –
2024. – Т. 53. – №. 1. – С. 151-155.
54.
Ochilovich G. M. KICHIK BIZNES VA XUSUSIY TADBIRKORLIKDA REAL
SEKTORDA RAQAMLASHTIRISHNING O ‘RNI //Raqamli iqtisodiyot (Цифровая
экономика). – 2024. – №. 9. – С. 300-306.
55.
Ochilovich G. M. RAQAMLI IQTISODIYOTNING YUKSALISHI VA MILLIY
IQTISODIYOTLARGA TA’SIRI: AQSH VA XITOY TAJRIBALARINING TAHLILI
//Raqamli iqtisodiyot (Цифровая экономика). – 2024. – №. 9. – С. 244-254.
56.
Gulov M. QISHLOQ XO ‘JALIGI MAHSULOTLARI ISHLAB CHIQARISHNI
RIVOJLANTIRISHNING MAKROIQTISODIY BARQARORLIGINI TA’MINLASH
//THE INNOVATION ECONOMY. – 2023. – Т. 1. – №. 04.
57.
Azimboyevna Y. S. FANTASTIK NASRDA BADIIY MOTIVNING ADABIY-ESTETIK
FUNKSIYASI //MODELS AND METHODS FOR INCREASING THE EFFICIENCY OF
INNOVATIVE RESEARCH. – 2024. – Т. 4. – №. 37. – С. 20-24.
58.
Azimboyevna Y. S. Common Artistic Interpretation of the Motif in Science Fiction //Miasto
Przyszłości. – 2024. – Т. 49. – С. 772-775.
59.
Yuldoshova S., Fayzullayeva D. COLOR SYMBOLISM IN AMERICAN AND UZBEK
FANTASTIC WORKS.(EXAMPLE OF THE WORKS OF RAY BRADBURY, ISAAC
ASIMOV, KHOJIAKBAR SHAIKHOV AND ISAJON SULTON) //Theoretical aspects in
the formation of pedagogical sciences. – 2023. – Т. 2. – №. 15. – С. 70-75.
60.
Кучимов У., Юлдошова Ш. The concept of a motif in fantasy works and its typological
study //Зарубежная лингвистика и лингводидактика. – 2023. – Т. 1. – №. 2. – С. 72-76.
61.
Azimboyevna Y. S. JAHON VA O ZBEK FANTASTIK ASARLARIDA TAKRORIY
MOTIV TUSHUNCHASI VA UNING BADIIY TALQINI //Research Focus. – 2024. – Т.
3. – №. Special Issue 1. – С. 19-23.
62.
Турсунбаев А. К., Шарапов О. Н., Юсупова Д. Ю. Профилактика внутрибольничных
инфекций-требование времени //Молодой ученый. – 2015. – №. 19. – С. 306-311.
63.
Ильинский И. И., Искандарова Г. Т., Искандарова Ш. Т. К вопросу о методике оценки
степени загрязнения почв разных типов землепользования в условиях Узбекистана. –
2009.
64.
Искандарова Г. Т., Шарапов О. Н., Юсупова Д. Ю. Эпидемиологические аспекты
кишечных инфекций в Ташкентской области Республики Узбекистан //Молодой
ученый. – 2017. – №. 1-2. – С. 57-59.
65.
Искандаров Т. И., Романова Л. Х., Искандарова Г. Т. Охрана окружающейсредыи
здоровьянаселенияпри применении нового дефолианта хлопчатника «УзДЕФ-К»
//Гигиена и санитария. – 2016. – Т. 95. – №. 8. – С. 721-724.
Fevral, 2025-Yil
349
66.
Искандарова Г. Т., Баратова Р. Ш., Юсупова Д. Ю. Вопросы охраны окружающей
среды и здоровья населения при применении нового отечественного фунгицидного
препарата" Фосетал" //Молодой ученый. – 2017. – №. 15. – С. 152-155.
67.
Кучкарова M. P., Искандарова Г. Т., Хакназарова Г. Ш. Реакции терморегуляции
новорожденных в условиях Узбекистана //Гигиена и санитария. – 2009. – №. 1. – С.
47-49.
68.
Dilafruz A. et al. The Problem of Food Allergies and Cross-Allergic Reactions to Fungi and
Latex //American Journal of Medicine and Medical Sciences. – 2021. – Т. 11. – №. 4. – С.
322-327.
69.
Iskandarova G., Abdullaev M. TO THE PROBLEM OF ALLERGIC REACTIONS TO
LATEX IN SURGICAL MEDICAL WORKERS //Science and innovation. – 2022. – Т. 1.
– №. D7. – С. 500-507.
70.
Жумаева А. А., Искандарова Г. Т. ТОКСИКОЛОГО-ГИГИЕНИЧЕСКИЕ
ПАРАМЕТРЫ ПРИМЕНЕНИЯ ИНСЕКТИЦИДА СЕЛЛЕР В СЕЛЬСКОМ
ХОЗЯЙСТВЕ //Эффективность применения инновационных технологий и техники в
сельском и водном хозяйстве. – 2020. – С. 437-439.
71.
Искандарова Ш. Т., Искандарова Г. Т., Юсупова Д. Ю. ЭПИДЕМИОЛОГИЧЕСКИЕ
ОСОБЕННОСТИ КИШЕЧНЫХ ИНФЕКЦИЙ В ТАШКЕНТСКОЙ ОБЛАСТИ
РЕСПУБЛИКИ УЗБЕКИСТАН //Здоровый образ жизни и здоровьесберегающее
мировоззрение как приоритет национальной политики. – 2019. – С. 87-90.
72.
Давронова, Зульфия Бобоевна. "Язык и культура. проблема культуры речи."
Достижения науки и образования 6 (60) (2020): 16-18.
73.
Давронова, Зульфия Бобоевна. "Аудирование как одно из средств обучения
иностранному языку." Вопросы науки и образования 41 (2020): 26-28.
74.
Азамжанова,
Сарвиноз,
and
Зульфия
Давронова.
"ТИЛШУНОСЛИКДА
ПРАГМАЛИНГВИСТИКА
ҲАМДА
ПРАГМАЛИНГВИСТИКАНИНГ
ВАЗИФАЛАРИ." «MODERN PHILOLOGICAL PARADIGMS: INTERACTION OF
TRADITIONS AND INNOVATIONS» 4.25.04 (2024): 917-919.
75.
Азамжанова,
Сарвиноз,
and
Зульфия
Давронова.
"ТИЛШУНОСЛИКДА
ПРАГМАЛИНГВИСТИКАНИНГ ШАКЛЛАНИШ БОСҚИЧЛАРИ." «MODERN
PHILOLOGICAL
PARADIGMS:
INTERACTION
OF
TRADITIONS
AND
INNOVATIONS» 4.25.04 (2024): 920-922.
76.
Азамжонова, Сарвиноз Шухратовна, and Зульфия Бобоевна Давронова. "Теория И
Практика Нового Романа." International Journal of Formal Education 3.4 (2024): 138-140.
77.
Азамжонова, Сарвиноз, and Зульфия Давронова. "Употребление топонимов в
современных французских СМИ." Зарубежная лингвистика и лингводидактика 2.2
(2024): 128-134.
78.
Давронова, Зульфия, and Сарвиноз Азамжонова. "ОСОБЕННОСТИ СЕМАНТИКИ
ГЛАГОЛОВ ЗРИТЕЛЬНОГО ВОСПРИЯТИЯ В РОМАНСКИХ ЯЗЫКАХ."
Multidisciplinary and Multidimensional Journal 3.2 (2024): 19-23.
79.
Давронова, Зульфия. "Француз тилига таржима қилинган ўзбек асарларида миллий-
маданий воқеликларнинг ўзига хос хусусиятлари (Чўлпоннинг “Кеча ва кундуз” ҳамда
Ойбекнинг “Навоий” романлари мисолида)." Зарубежная лингвистика и
лингводидактика 2.1 (2024): 119-129.
Fevral, 2025-Yil
350
80.
Азамжонова, Сарвиноз Шухратовна, and Зульфия Бобоевна Давронова.
"ИНТЕНСИФИКАЦИЯ
УЧЕБНОГО
ПРОЦЕССА
В
УСЛОВИЯХ
БИ–
ТРИЛИНГВИЗМА С ИСПОЛЬЗОВАНИЕМ ПОСЛОВИЦ, ПОЭТИЧЕСКИХ
ТЕКСТОВ И ПЕСЕН (НА МАТЕРИАЛЕ ФРАНЦУЗСКОГО ЯЗЫКА)." Educational
Research in Universal Sciences 3.2 (2024): 645-649.
81.
Давронова, Зульфия Бобоевна, and Сарвиноз Шухратовна Азамжонова. "ЭМОЦИЯ
«СТРАХ»
ВО
ФРАНЦУЗСКОЙ
ФРАЗЕОЛОГИИ."
Multidisciplinary
and
Multidimensional Journal 3.1 (2024): 49-51.
82.
Baxriddinovna T. N. VENCHUR FONDLARINI TASHKIL ETISH: JARAYON VA
STRATEGIYALAR //Страховой рынок Узбекистана. – 2024. – Т. 1. – №. 12. – С. 21-23.
83.
Baxriddinovna T. N. O ‘ZBEKISTONDA XALQARO TURIZMNING RIVOJLANISH
TENDENTSIYALARI VA TURISTIK SALOHIYATI //Science and innovation. – 2024. –
Т. 3. – №. Special Issue 46. – С. 578-580.
84.
Baxriddinovna T. N. TURIZMNI RIVOJLANTIRISHNING XORIJIY TAJRIBASI
//Science and innovation. – 2024. – Т. 3. – №. Special Issue 28. – С. 830-833.
85.
Talapova N. B. АHOLI BANDLIGINI TA‟ MINLASH VA UNING DAROMADINI
OSHIRISHDA IJTIMOIY TADBIRKORLIKNING AHAMIYATI //Academic research in
educational sciences. – 2024. – Т. 5. – №. TSUE Conference 1. – С. 326-329.
86.
Talapova N. B. MAKTABGACHA TA’LIM TASHKILOTLARINI MOLIYAVIY
TA’MINLASH TIZIMINI TAKOMILLASHTIRISH //SCHOLAR. – 2023. – Т. 1. – №. 25.
– С. 4-14.
87.
Bakhriddinovna T. N. Forecasting the Risks Encountered in Industrial Enterprises. – 2023.
88.
Talapova N. B. PROBLEMS IN FINANCIAL PROVISION OF SOCIAL SECTORS AND
THEIR SOLUTIONS //" Экономика и туризм" международный научно-инновационной
журнал. – 2023. – Т. 2. – №. 10.
89.
Akbarov A. T. U., Feruz Yusufovich N., Xusseinova M. A. Features Of Intensive Therapy
For Preeclampsia And Eclampsia //The American Journal of Medical Sciences and
Pharmaceutical Research. – 2021. – Т. 3. – №. 01. – С. 124-130.
90.
Asliddin
A.,
Gulnaz
M.
THE
TREATMENT
AND
PREVENTION
OF
DERMATOLOGICAL SYMPTOMS CAUSED BY VIRUSES BASED ON MEDICINAL
PLANTS, PHYTO AND PHARMACOTHERAPY //IMRAS. – 2024. – Т. 7. – №. 1. – С.
70-72.
91.
Gulnaz A. A. M. PREVENTION OF GERIATRIC DISEASES AND SYNDROMES IN
THERAPEUTIC PRACTICE USING THE INNOVATIVE PHYTOPREPARATION
SARSABIL. [Data set]. Zenodo [Электронный ресурс].
92.
Asliddin A., Gulnaz M. THE EXTRACT IS HIGHLY EFFECTIVE IN ARTERIAL
HYPERTENSION
ATHEROSCLEROSIS
AND
NEUROSES
ITS
ROOT
IS
TREATMENT FOR RHEUMATOLOGY GOUT AND DENTAL DISEASES THE
ASPARAGUS IS AN INNOVATIVE VALUE IN MEDICINE AND MODERN
PHARMACEUTICALS //Galaxy International Interdisciplinary Research Journal. – 2023.
– Т. 11. – №. 8. – С. 368-370.
93.
Акбаров А. Т. У., Маткаримова Г. М. ТОКСИЧЕСКОЕ ДЕЙСТВИЕ
АНТИБИОТИКОВ И СВОЙСТВА //Research Focus. – 2023. – Т. 2. – №. 1. – С. 364-
368.
Fevral, 2025-Yil
351
94.
Tokhirovich A. A., Maksudjanovna M. G. Phytopharmacokinetics of Medicinal Plants and
Drug Preparations Affecting Cardiovascular Diseases //Web of Semantics: Journal of
Interdisciplinary Science. – 2024. – Т. 2. – №. 2. – С. 10-12.
95.
Акбаров А., Маткаримова Г. Таркибида сапонинлар сақловчи қизилмия ўсимлигининг
доривор хусусиятлари //Перспективы развития медицины. – 2021. – Т. 1. – №. 1. – С.
611-611.
96.
Parpibaeva D. et al. Simulation training in medicine: the state and direction of development
of simulation training at the tashkent medical academy. – 2022.
97.
Najmutdinova D. Q. et al. Тhe role of fenofibrate (tricor) in the complex treatment of
microangiopathic complications in patients with type 2 diabetes. – 2023.
98.
Ayupovna P. D. et al. FENOFIBRATE IN THE COMPLEX TREATMENT OF
COMPLICATIONS OF TYPE 2 DIABETIC RETINOPATHY. – 2023.
99.
Djalilova S., Sadikova S., Salayeva M. Assessment Of The Incidence Of Psycho-Emotional
Disorders In The General Somatic Hospital. – 2021.
100.
Салаева М. С. и др. Оценка показателя парциального давления кислорода и сердечно–
сосудистой системы у больных бронхиальной астмой в зависимости от ступени
тяжести. – 2022.
101.
Салаева, М. С. "Педагогика тарихини даврлаштириш замон талаби." Халқ таълими.–
Тошкент 2 (2004): 17-19.
102.
Салаева М. С. и др. Взаимосвязь вегетативной нервной системы и качества жизни у
больных хронической обструктивной болезнью легких. – 2023.
103.
Машарипова Ш. С., Артиков И. А. Матякубова Ойша Уриновна РАСТРОЙСТВА
ПСИХИКИ У БОЛЬНЫХ ДЕСТРУКТИВНЫМИ ФОРМАМИ ТУБЕРКУЛЕЗА В
УСЛОВИЯХ ПАНДЕМИИ COVID-19//JCRR. 2021.№ 3 //URL: https://cyberleninka.
ru/article/n/rastroystva-psihiki-u-bolnyh-destruktivnymi-formami-tuberkuleza-v-usloviyah-
pandemii-covid-19 (дата обращения: 13.09. 2023).
104.
Машарипова Ш. С., Артиков И. А., Матякубова О. У. РАСТРОЙСТВА ПСИХИКИ У
БОЛЬНЫХ ДЕСТРУКТИВНЫМИ ФОРМАМИ ТУБЕРКУЛЕЗА В УСЛОВИЯХ
ПАНДЕМИИ COVID-19 //Journal of cardiorespiratory research. – 2021. – Т. 2. – №. 3. –
С. 73-77.
105.
Sadullayev S. E. et al. FREQUENTLY ILL CHILDREN IN KHOREZM REGION
//Научный Фокус. – 2023. – Т. 1. – №. 8. – С. 457-462.
106.
Ibrakhimova H. R. et al. CHANGES IN THE IMMUNE STATUS OF PATIENTS WITH
PARASITIC DISEASE //Новости образования: исследование в XXI веке. – 2023. – Т.
2. – №. 15. – С. 103-108.
107.
Ниязова Т. А. и др. Показатели белков острой фазы воспаления у больных
бруцеллезом //Молодой ученый. – 2017. – №. 39. – С. 11-14.
108.
Butaboev M. T. et al. REHABILITATION OF PATIENTS WITH DIGESTIVE DISEASES
//Ethiopian International Journal of Multidisciplinary Research. – 2024. – Т. 11. – №. 01. –
С. 246-249.
109.
Lvovich T. D. Diabetik Polinevropatiya Bilan Og'irgan Bemorlarning Reabilitatsiyasi:
Usullar Va Samaradorlik //Miasto Przyszłości. – 2024. – Т. 55. – С. 1202-1206.
110.
Lvovich T. D. COVID-19 Infeksiyasidan Keyingi Reabilitatsiya: Davolash Usullari Va
Innovatsion Yondashuvlar //Miasto Przyszłości. – 2024. – Т. 55. – С. 570-574.
Fevral, 2025-Yil
352
111.
Butaboev M. T., DL T. PREVENTION OF DIABETES MELLITUS TYPE 2 //Ethiopian
International Journal of Multidisciplinary Research. – 2024. – Т. 11. – №. 02. – С. 163-166.
112.
Butaboev M. T., DL T. WIDESPREAD SCREENING FOR PATIENTS WITH TYPE 2
DIABETES MELLITUS //PEDAGOGICAL REFORMS AND THEIR SOLUTIONS. –
2024. – Т. 1. – №. 2. – С. 30-31.
113.
Butaboev M. T., DL T. PREVENTION OF DIABETES MELLITUS //PEDAGOGICAL
REFORMS AND THEIR SOLUTIONS. – 2024. – Т. 1. – №. 2. – С. 28-29.
114.
Olimova N. A., Tyan D. L. VOCALOPSYCHOTHERAPY AS A METHOD OF SPEECH
RESTORATION AND STABILIZATION EMOTIONAL STATE IN PATIENTS WITH
AVCC //International Multidisciplinary Journal for Research & Development. – 2023. – Т.
10. – №. 10.
115.
Butabaev M. T., Tyan D. L. DYNAMICS OF COGNITIVE INDICATORS IN POST-
STROKE PATIENTS UNDERGOING REHABILITATION USING AN EXOSKELETON
OF THE HAND, CONTROLLED BY THE" BRAIN COMPUTER" INTERFACE
//Ethiopian International Journal of Multidisciplinary Research. – 2023. – Т. 10. – №. 09. –
С. 471-472.
116.
Butakhonov F. T. APITHERAPY IN NEUROLOGY //Ethiopian International Journal of
Multidisciplinary Research. – 2023. – Т. 10. – №. 12. – С. 927-932.
117.
Butakhonov F. T. TREATMENT AND OUTCOMES OF MYASTHENIC CRISIS
//Экономика и социум. – 2023. – №. 3-1 (106). – С. 54-55.
118.
Butaboev M. T. et al. INNOVATIVE APPROACHES TO REHABILITATION OF
PATIENTS WITH SENSORIMOTOR DISORDERS AFTER ISCHEMIC STROKE
//Oriental renaissance: Innovative, educational, natural and social sciences. – 2023. – Т. 3. –
№. 2. – С. 688-691.
119.
Бутахонов Ф. Т., Эргашев Э. Э., Маткомилов Ж. А. ОСОБЕННОСТИ АНОСМИИ ПРИ
COVID-19 //Экономика и социум. – 2023. – №. 2 (105). – С. 509-512.
120.
Butakhonov F. T. DYNAMICS OF COGNITIVE RECOVERY AND NEUROLOGICAL
FUNCTIONS IN PATIENTS WITH PRIMARY AND REPEATED ISCHEMIC STROKE
//Ethiopian International Journal of Multidisciplinary Research. – 2023. – Т. 10. – №. 11. –
С. 245-246
121.
Butaxonov F., Kamalova N., Ibragimova G. FUNCTION OF ENDOGENOUS IMMUNE
SYSTEMS IN PATIENTS WITH INSULIN-DEPENDENT DIABETES AND
POLYNEUROPATHY: EFFECT OF ANTIOXIDANT THERAPY //Science and
Innovation. – 2022. – Т. 1. – №. 7. – С. 665-668.
122.
Бутахонов Ф. Т. ХАРАКТЕР ИСХОДА ЦЕРЕБРАЛЬНО-КАРДИАЛЬНОГО
СИНДРОМА И МИОКАРДА ИНФАРКТА //Экономика и социум. – 2022. – №. 11-1
(102). – С. 434-436.
123.
Butaboev M. T., Butakhonov F. T. REHABILITATION METHODS FOR CARDIO-
CEREBRAL SYNDROME //Экономика и социум. – 2022. – №. 11-1 (102). – С. 48-49.
124.
Butaxonov F., Kamalova N., Ibragimova G. ФУНКЦИЯ ЭНДОГЕННЫХ ЗАЩИТНЫХ
СИСТЕМ У БОЛЬНЫХ ИНСУЛИНЗАВИСИМЫМ САХАРНЫМ ДИАБЕТОМ И
ПОЛИНЕЙРОПАТИЕЙ: ВЛИЯНИЕ АНТИОКСИДАНТНОЙ ТЕРАПИИ //Science and
innovation. – 2022. – Т. 1. – №. D7. – С. 665-668.
125.
Бутахонов
Ф.
Т.,
Рахматуллаева
Н.
И.,
Абдукадирова
Д.
Т.
ЦЕРЕБРОКАРДИНАЛЬНЫЙ СИНДРОМ В ОСТРОМ ПЕРИОДЕ МОЗГОВОГО
Fevral, 2025-Yil
353
ИНСУЛЬТА У БОЛЬНЫХ МОЛОДОГО ВОЗРАСТА //Экономика и социум. – 2021. –
№. 10 (89). – С. 560-565.
126.
ҚОСИМОВ И., МАХМУДОВ С. ИНСУЛЬТ КАСАЛЛИГИ БИЛАН ОҒРИГАН
БЕМОРЛАР РЕАБИЛИТАЦИЯСИНИ ТАШКИЛ ЭТИШ //The Journal of Research and
Development. – 2024. – Т. 1. – №. 5. – С. 7-12.
127.
Qosimov I. U. THE EFFECTIVENESS OF PILOIDOTHERAPY IN REHABILITATION
//Ethiopian International Journal of Multidisciplinary Research. – 2024. – Т. 11. – №. 01. –
С. 141-146.
128.
Soliyev I. M., Qosimov I. U., Tuxtiyev J. B. CLINICAL STUDY OF THE
EFFECTIVENESS OF SU JOK ACUPUNCTURE IN EARLY REHABILITATION OF
ISCHEMIC STROKE //Ethiopian International Journal of Multidisciplinary Research. –
2023. – Т. 10. – №. 09. – С. 463-465.
129.
Minavvarov R. A., Utanov Z. M., Isakov Q. K. FEATURES OF THE RECOVERY OF
WALKING SKILLS IN CEREBRAL STROKE II //Экономика и социум. – 2023. – №. 2
(105). – С. 195-196.
130.
Soliyev I. M., Kosimov I. U., Sodikov S. A. NEUROREHABILITATION OF MINOR
INJURIES OF THE LUMBOSACRAL SPINE DEPARTMENT IN ATHLETES WITH
THE USE OF APPLIED TRAINING SWIMMING FOR STRETCHING //Экономика и
социум. – 2023. – №. 2 (105). – С. 352-353.
131.
Маджидова Ё. и др. Физическая реабилитация больных при аномалиях развития
пояснично-крестцового отдела позвоночника //Неврология. – 2022. – Т. 1. – №. 4. – С.
107-108.
132.
Кoсимoв И. У. ОПРЕДЕЛЕНИЕ РЕЗЕРВНОГО ПОТЕНЦИАЛА И АДЕКВАТНОСТИ
ФИЗИЧЕСКОЙ НАГРУЗКИ У ЮНЫХ СПОРТСМЕНОВ //Экономика и социум. –
2022. – №. 10-2 (101). – С. 390-394.
133.
Utanov Z. M., Isakov Q. K., Kosimov I. U. THE INFLUENCE OF OVERFATIGUE ON
THE WORKING CAPABILITY OF THE ATHLETES //Экономика и социум. – 2022. –
№. 3-2 (94). – С. 316-319.
134.
Olimova N. A., Minavarov R. A., Azimov A. R. REHABILITATION OF POST-
TRAUMATIC DEFORMITIES OF THE UPPER EXTREMITIES //Ethiopian International
Journal of Multidisciplinary Research. – 2024. – Т. 11. – №. 03. – С. 353-355.
135.
Minavarov R. A., Azimov A. R., Olimova N. A. PHYSICAL REHABILITATION OF
ATHLETES //Ethiopian International Journal of Multidisciplinary Research. – 2024. – Т.
11. – №. 03. – С. 349-352.
136.
Azimov A. R. HYPNOTHERAPY: A CLINICAL CASE //Ethiopian International Journal
of Multidisciplinary Research. – 2024. – Т. 11. – №. 02. – С. 280-284.
137.
Azimov A. R. REHABILITATION OF PATIENTS WITH POST-STROKE SYNDROMES
//Ethiopian International Journal of Multidisciplinary Research. – 2023. – Т. 10. – №. 12. –
С. 919-923.
138.
Azimov A. R. THE MAIN APPROACHES TO THE TREATMENT OF PAIN
SYNDROME IN THE SHOULDER JOINT AFTER A STROKE AT THE OUTPATIENT
STAGE REHABILITATION //International Multidisciplinary Journal for Research &
Development. – 2023. – Т. 10. – №. 10. – С. 168-169.
139.
Butabaev M. T., Azimov A. R. THE USE OF ERICKSON'S HYPNOSIS IN THE
CORRECTION OF AFFERENT MOTOR APHASIA AT AN EARLY STAGE OF
Fevral, 2025-Yil
354
REHABILITATION IN PATIENTS WHO HAVE SUFFERED ACUTE CEREBRAL
CIRCULATORY DISORDERS //Ethiopian International Journal of Multidisciplinary
Research. – 2023. – Т. 10. – №. 09. – С. 446-447.
140.
Butabaev M. T., Azimov A. R., Kamalova N. L. REHABILITATION APPROACHES TO
PHONATION PROBLEMS AND SWALLOWING IN PATIENTS WITH PARKINSON'S
DISEASE //Экономика и социум. – 2023. – №. 2 (105). – С. 55-57.
141.
Minavarov R. A. et al. HIRUDOTHERAPY OF PATIENTS WHO HAVE SUFFERED AN
ISCHEMIC STROKE. CLINICAL EVALUATION //Oriental renaissance: Innovative,
educational, natural and social sciences. – 2023. – Т. 3. – №. 3. – С. 462-464.
142.
Солиев И. М. и др. Инсультдан кейинги реабилитация //Экономика и социум. – 2022.
– №. 2-1 (93). – С. 491-494.
143.
Mahammadjonovich S. I. Tibbiyot Hodimlari O’rtasida Ichak Ta’sirlanish Sindromining
Epidemiologiyasi Va Oldini Olish Choralari //Miasto Przyszłości. – 2024. – Т. 55. – С. 740-
744.
144.
Makhamadzhonovich S. I. et al. EVALUATION OF RISK FACTORS FOR THE ONSET
AND PROGRESSION OF GASTROINTESTINAL TRACT DISEASES //" USA"
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE TOPICAL ISSUES
OF SCIENCE. – 2024. – Т. 17. – №. 1.
145.
IM S. THE USE OF HIRUDOTHERAPY IN OPHTHALMOLOGY //Ethiopian
International Journal of Multidisciplinary Research. – 2024. – Т. 11. – №. 01. – С. 398-401.
146.
Soliev I. M. CARDIOREHABILITATION OF PATIENTS UNDERGOING CORONARY
BYPASS SURGERY //Ethiopian International Journal of Multidisciplinary Research. –
2023. – Т. 10. – №. 11. – С. 290-292.
147.
Soliyev I. M., Qosimov I. U., Tuxtiyev J. B. CLINICAL STUDY OF THE
EFFECTIVENESS OF SU JOK ACUPUNCTURE IN EARLY REHABILITATION OF
ISCHEMIC STROKE //Ethiopian International Journal of Multidisciplinary Research. –
2023. – Т. 10. – №. 09. – С. 463-465.
148.
Soliev I. M., Qochqorov S. R. REHABILITATION OF CARDIOVASCULAR DISEASES.
MYOCARDIAL INFARCTION //Ethiopian International Journal of Multidisciplinary
Research. – 2023. – Т. 10. – №. 09. – С. 443-445.
149.
Soliyev I. M., Kosimov I. U., Sodikov S. A. NEUROREHABILITATION OF MINOR
INJURIES OF THE LUMBOSACRAL SPINE DEPARTMENT IN ATHLETES WITH
THE USE OF APPLIED TRAINING SWIMMING FOR STRETCHING //Экономика и
социум. – 2023. – №. 2 (105). – С. 352-353.
150.
Soliyev I. M. YURAK QON-TOMIR KASALLIKLARI REABILITATSIYASI.
MIOKARD INFARKTI //Экономика и социум. – 2022. – №. 10-2 (101). – С. 170-173.
151.
Солиев И. Салиев ИМ ОПЫТ ПРИМЕНЕНИЯ В АМБУЛАТОРНЫХ УСЛОВИЯХ
ОЗОНАТЕРАПИИ (ОЗ) ДЛЯ ПРОФИЛАКТИКИ И РЕАБИЛИТАЦИИ БОЛЬНЫХ
ПЕРЕНЕСШИХ ИНФАРКТ МИОКАРДА //Архив исследований. – 2021.
152.
Солиев И. Салиев ИМ КОМПЛЕКСЕ ЛЕЧЕНИЕ ОСТЕОХОНРОЗА ШЕЙНОГО
ОТДЕЛА ПОЗВОНОЧНИКА ЭЛЕКТРОФОРЕЗОМ С МУМИЁ: с //Архив
исследований. – 2021.
153.
Солиев И. Салиев ИМ СОЦИАЛЬНЫЕ ХАРАКТЕРИСТИКИ МЕДИЦИНСКИХ
РАБОТНИКОВ. ПРОФИЛАКТИКА II РЕАБИЛИТАЦИЯ //Архив исследований. –
2021.
Fevral, 2025-Yil
355
154.
Солиев И. Салиев ИМ МЕДИКО-СОЦИАЛЬНАЯ ХАРАКТЕРИСТИКА ВРАЧА, ЕГО
МЕДИЦИНСКОЕ ОБСЛУЖИВАНИЕ И РЕАБИЛИТАЦИЯ //Архив исследований. –
2021.
155.
Солиев И. Салиев ИМ Физическая реабилитация при остеохондрозе шейного отдела
позвоночника //Архив исследований. – 2021.
156.
Солиев И. М., Бутабаев М. Т., Минаваров Р. А. СОЦИАЛЬНЫЕ ХАРАКТЕРИСТИКИ
МЕДИЦИНСКИХ РАБОТНИКОВ, ПРОФИЛАКТИКА И РЕАБИЛИТАЦИЯ
//Экономика и социум. – 2021. – №. 2-2 (81). – С. 197-201.
157.
Солиев И. Шифокорларнинг тиббий-ижтимоий характеристикаси, уларнинг
соглигини сақлаш ва реабилитацияси //Архив исследований. – 2020. – С. 6-6.
158.
Axmedov A. The negative effect of internet gambling on youth psychology //Asian Journal
of Multidimensional Research. – 2022. – Т. 11. – №. 5. – С. 76-79.
159.
Ibragimovna O. Y. INTERFAOL TA’LIM MODELI ASOSIDA TALABALARNING
PROFESSIONALKOMMUNIKATIV MALAKALARINI RIVOJLANTIRISH //FAN,
TA'LIM VA AMALIYOTNING INTEGRASIYASI. – 2021. – С. 319-322.
160.
Ibragimovna Y. O. PROFESSIONAL TRAINING OF A FOREIGN LANGUAGE
TEACHER IN NEW EDUCATIONAL CONDITIONS //European Journal of Research and
Reflection in Educational Sciences Vol. – 2020. – Т. 8. – №. 2.
161.
UGLI A. A. D. et al. Depressive Behavior in Sports Competitions and Their Characteristics
of Will-sustainability //JournalNX. – 2020. – Т. 6. – №. 04. – С. 50-53.
162.
Amirovna M. S. The Role of Family Upbringing in Finding One's Place in Society
//International Journal on Integrated Education. – 2020. – Т. 3. – №. 10. – С. 125-127.
163.
Amirovna M. S. FORMATION OF LEADERSHIP SKILLS IN THE STUDENT TEAM
//Berlin Studies Transnational Journal of Science and Humanities. – 2022. – Т. 2. – №. 1.5
Pedagogical sciences.
164.
Amirovna M. S. Description of research methods and techniques and stages of its
organization //World Bulletin of Social Sciences. – 2022. – Т. 10. – С. 83-85.
165.
Axmedov A. OMMAVIY MADANIYATNING YOSHLAR ONGIGA SALBIY TA’SIRI
VA UNING IJTIMOIY PSIXOLOGIK XUSUSIYATLARI //Science and innovation. –
2022. – Т. 1. – №. B7. – С. 1115-1118.
166.
Mardiyeva S. A., Obloberganova L. Socio-psychological factors influencing the formation
of leadership skills in the student community //Science and Education. – 2022. – Т. 3. – №.
1. – С. 486-490.
167.
Amirovna M. S. Socio-Psychological Factors Influencing The Formation Of Leadership
Qualities In The Student Community //The American Journal of Interdisciplinary
Innovations and Research. – 2021. – Т. 3. – №. 11. – С. 41-47.
