T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
61-son_2-to’plam_May-2025
289
ISSN:3030-3613
BOLALARDA TASHABBUS KO‘RSATISH KO‘NIKMALARINI
RIVOJLANTIRISHDA LOYIHA METODINING O‘RNI
Mualliflar: Pedagogika va psixologiya
kafedrasi o‘qituvchisi
Kadirova Omadxon,
Maktabgacha ta’lim yoʻnalishi
201-guruh talabasi
Gʻofurjonova Mohlaroyim
Annotatsiya:
Ushbu maqolada maktabgacha yoshdagi bolalarda tashabbus
ko‘rsatish ko‘nikmalarini rivojlantirishda loyiha metodining o‘rni ochib berilgan.
Loyiha metodi bolalarning mustaqil fikrlash, mas'uliyatni his qilish, hamkorlikda
ishlash, o‘z g‘oyalarini ilgari surish kabi muhim ko‘nikmalarini shakllantirishda
samarali vosita sifatida talqin etiladi. Mualliflar bolalarning tashabbuskorligini
rivojlantirishda loyiha faoliyatining pedagogik ahamiyati va uning amaliy tatbiqiga oid
tavsiyalarni keltirgan.
Annotation:
This article reveals the role of the project method in developing
initiative skills in preschool children. The project method is interpreted as an effective
tool for forming essential skills such as independent thinking, responsibility,
teamwork, and promoting one's ideas. The authors provide pedagogical significance
and practical recommendations for applying project activities to foster children's
initiative.
Kalit so‘zlar:
loyiha metodi, tashabbuskorlik, mustaqillik, bolalar faoliyati,
pedagogik yondashuv.
Keywords:
project method, initiative, independence, children's activity,
pedagogical approach.
KIRISH
. Hozirgi ta'lim tizimi shaxsga yo‘naltirilgan yondashuv asosida
bolalarning mustaqil fikrlashi, tashabbus ko‘rsatishi va ijodiy yondashuvlarini
rivojlantirishga katta ahamiyat qaratmoqda. Ayniqsa, maktabgacha ta'lim davrida bola
shaxsi shakllanishi va ijtimoiy tajribaga ega bo‘lishi muhim bosqich hisoblanadi [1].
Ushbu bosqichda bolaning tashabbuskorlik ko‘nikmalarini rivojlantirish ta'lim va
tarbiyaning muhim yo‘nalishlaridan biridir.
Shu nuqtai nazardan, loyiha metodi bolalarning mustaqil fikrlash, rejalashtirish,
ijodiy yondashuv va hamkorlikda ishlash ko‘nikmalarini rivojlantirishda samarali
pedagogik vosita bo‘lib xizmat qiladi [2].
T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
61-son_2-to’plam_May-2025
290
ISSN:3030-3613
ASOSIY QISM.
Loyiha metodining mohiyati va uning pedagogik asoslari
Loyiha metodi – bu bolalarni o‘zlarini qiziqtirgan mavzular asosida faoliyatga jalb
etish, ular orqali amaliy natijalarga erishishni ko‘zlovchi yondashuvdir. Bu metod
orqali bolalar tanlagan mavzusi asosida maqsad qo‘yadi, rejalar tuzadi, materiallar
to‘playdi, faoliyatni bajaradi va natijani baholaydi [3].
Mazkur metod bolalarda quyidagi ko‘nikmalarni shakllantirishga xizmat qiladi:
Tashabbus ko‘rsatish va mustaqil fikrlash;
Mas'uliyatli bo‘lish;
Guruhda ishlash va fikr almashish;
Muammo yechish yo‘llarini izlash;
O‘z faoliyatini rejalashtirish va natijalarni baholash [4].
Bolalarda tashabbuskorlikni shakllantirishda loyiha metodining afzalliklari
Bolalar uchun loyiha metodi erkin tanlov, izlanish va ijod qilish imkonini beradi. Bola
o‘ziga qiziq bo‘lgan mavzuni tanlash orqali faol ishtirokchi bo‘lib qoladi. Bu esa uning
tashabbus ko‘rsatishiga, o‘z fikrlarini ilgari surishiga va natijani kutish motivatsiyasini
oshiradi [5].
Masalan, "Bizning bog‘imiz" loyihasida bolalar o‘simliklar parvarishi haqida
ma’lumot to‘plashadi, kuzatishlar olib borishadi, tajribalar o‘tkazishadi va natijalarni
taqdim etishadi. Bunday jarayonlar bolada tashabbus, liderlik va ijtimoiy faoliyatga
tayyorlikni rivojlantiradi [6].
Pedagogning roli va rivojlantiruvchi muhit Loyiha faoliyatida pedagog
yo‘naltiruvchi, rag‘batlantiruvchi va tashkilotchilik vazifasini bajaradi. U bolalarning
g‘oyalarini hurmat qiladi, faol ishtirokni qo‘llab-quvvatlaydi va har bir bolaning
imkoniyatlarini hisobga oladi [7].
Shuningdek, muhit ham loyihaning muvaffaqiyatli amalga oshishida muhim
omildir. Rivojlantiruvchi muhit bolalarda izlanishga, kashf qilishga, tajriba o‘tkazishga
imkon yaratadi. Tashabbuskorlikni rag‘batlantirish uchun pedagoglar bolalarni erkin
ifoda etishga, o‘z fikrini aytishga, jamoada ishlashga o‘rgatishlari kerak [8].
XULOSA.
Xulosa qilib aytganda, loyiha metodi maktabgacha yoshdagi
bolalarda tashabbuskorlik, mustaqil fikrlash, ijodkorlik va hamkorlik ko‘nikmalarini
shakllantirishda muhim pedagogik vositadir. Bu metod orqali bola o‘z qiziqishlariga
mos faoliyatni amalga oshiradi, natijani ko‘radi va o‘ziga nisbatan ishonch hosil qiladi.
Pedagoglar ushbu metodni puxta o‘zlashtirgan holda, ta'lim jarayoniga tatbiq etsalar,
bolalarning tashabbuskorligini muvaffaqiyatli rivojlantirish mumkin bo‘ladi.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
Karimova N.K. "Maktabgacha ta'lim psixologiyasi". Toshkent, 2020.
T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
61-son_2-to’plam_May-2025
291
ISSN:3030-3613
2.
Usmonova R. "Innovatsion pedagogik texnologiyalar". Samarqand, 2019.
3.
G‘aniyeva N.S. "Loyiha faoliyatini tashkil etish asoslari". Toshkent, 2021.
4.
Xolmurodova M. "Faoliyatga yo‘naltirilgan yondashuv". Andijon, 2022.
5.
Shodmonova D. "Tarbiyada tashabbuskorlikni rivojlantirish". Buxoro, 2020.
6.
Mamatqulova S. "Bolalarda ijodiy fikrlashni rivojlantirish". Farg‘ona, 2021.
7.
O‘zbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab ta’limi vazirligi metodik
tavsiyalari.
8.
Jalilova Z.X. "Loyiha metodi: nazariya va amaliyot". Namangan, 2023.
